TÀI NGUYÊN RỪNG VIỆT NAM doc

Vùng rừng xanh tốt ở Đông Nam Bộ biến thành vùng đất chếtTrên 3,3 triệu ha đất đai tự nhiên bị rải chất độc, rừng nội địa bị tác động nặng nề, tổn thất trên 100 triệu m 3 gỗ, Chất độc

Nước ta có

nhiều khu rừng

quý và đẹp

Deciduous forest in Ban Don

21

20

Rõng B¶o Léc

Rõng ®-íc N¨m C¨n

Rõng Trµm

VỊ TRÍ ĐỊA LÝ, ĐỊA HÌNH

• Việt Nam có vị trí trong

khoảng 23 o 24’-8o35’ độ vĩ

Bắc, 102 o 30’-190o30’ độ kinh

Đông.

• Vị trí địa lý của Việt Nam đã

tạo nên nền tảng cho các nhân

VỊ TRÍ ĐỊA LÝ, ĐỊA HÌNH

• Hệ thống núi chi phối đến

tương tác hoàn lưu địa hình,

đến phân bố vật chất, năng

lượng và quy định tính đa

dạng lớp phủ thực vật trên

bề mặt đất.

YẾU TỐ KHÍ HẬU, THỦY VĂN

• Nhân tố quyết định đến

sự hình thành cấu trúc

thảm thực vật rừng.

• Việt Nam có chế độ khí

hậu nhiệt đới điển hình.

Độ ẩm tương đối lớn và

lượng mưa dồi dào

1500-2000mm/năm).

ĐÁ MẸ, THỔ NHƢỠNG

ĐÁ MẸ, THỔ NHƢỠNG

KHU HỆ THỰC VẬT

• Khu hệ thực vật quyết định

cấu trúc tổ thành các loài

cây của kiểu thảm thực vật

rừng.

• Hoạt động của động vật và

vi sinh vật cũng có tác động

mạnh đến sự phát triển và

sinh trưởng của cây rừng.

• Các hoạt động của con

người ngày nay ảnh hưởng

mạnh đến diễn thế rừng.

23

Deciduous forest in Ban Don

9/16/2011 15

ĐẶC ĐIỂM CHUNG CỦA HỆ SINH THÁI RỪNG VIỆT NAM

Tính đa dạng và phong phú của các kiểu hệ sinh thái

Thành phần các quần xã trong các hệ sinh thái rất giàu

Tính phong phú của các mối quan hệ giữa các yếu tố vật lý và các yếu tố sinh học, giữa các nhóm sinh vật với nhau, giữa các loài, giữa các quần thể trong cùng một loài sinh vật.

ĐẶC ĐIỂM CHUNG CỦA HỆ SINH THÁI RỪNG VIỆT NAM

Cấu trúc rừng Việt Nam thường có 5 tầng: 3 tầng cây

gỗ, một tầng cây bụi thấp và một tầng cỏ và dương xỉ Việt Nam rất đa dạng về kiểu rừng

VIỆT NAM ĐA DẠNG CÁC KIỂU RỪNG

Rừng là rộng thường xanh và nửa rụng lá.

Rừng rụng lá.

Rừng lá kim.

Rừng hỗn giao cây lá rộng và lá kim.

Rừng trên núi đá vôi.

Rừng tre nứa.

Rừng hỗn giao gỗ và tre nứa.

Rừng ngập mặn.

Rừng trên đất chua phèn.

ĐA DẠNG SINH HỌC CAO

Việt Nam có sự đa dạng loài rất phong phú.

Việt Nam là một trong 25 nước có mức độ đa dạng sinh học cao trên thế giới với dự tính có thể có tới 20.000- 30.000 loài thực vật.

Việt Nam được xếp thứ 16 về mức độ đa dạng dinh học (chiếm 6.5% só loài trên thế giới).

Đặc trưng của đa dạng loài ở Viêt Nam là số lượng loài nhiều, sinh khối lớn, cấu trúc loài rất đa dạng, khả năng thích nghi loài cao.

ĐA DẠNG SINH HỌC CAO

- Giàu về các loại tre nứa (40 loài có ý nghĩa thương mại);

song mây có khoảng 400 loài.

- Phong phú về các loại dược liệu

- Nhiều loài cây đặc hữu

- Khu hệ thú có khoảng 300 loài, trong đó có tới 78 loài và phân loài thú là đặc hữu

9/16/2011 21

Số liệu diện tích rừng toàn quốc

( đến ngày 31/12/2009)

HIỆN TRẠNG TÀI NGUYÊN RỪNG

Loại rừng Năm 2008 Năm 2009 Thay đổi

Phòng hộ 4.739 4.833 + Đặc dụng 2.062 2.000 - Sản xuất 6.199 6.288 +

HIỆN TRẠNG TÀI NGUYÊN RỪNG

Triệu ha

Loại rừng

DIỄN BIẾN DIỆN TÍCH RỪNG

Trong một thời gian khá dài, diện tích rừng tại Việt Nam đã liên tục giảm

• Năm 1943: có 14 triệu ha, độ che phủ = 43%

• Năm 1976: có 11 triệu ha, độ che phủ = 34%

• Năm 1985: có 9,3 triệu ha, độ che phủ = 30%

• Năm 1995: có 8 triệu ha, độ che phủ = 28%

Thời kì 1945 – 1975 mất khoảng 3 triệu ha, bình quân 100.000 ha/ năm

Thời kì 1975 – 1990 mất khoảng 2,8 triệu ha, bình quân 140.000 ha/ năm

Diện tích rừng nguyên thủy chỉ còn lại 10% Điều hết sức lo ngại là những nơi cần có rừng thì độ che phủ rừng lại rất thấp 59%

0 2 4 6 8 10 12 14

Năm 1943

Năm 1976

Năm 1980

Năm 1985

Năm 1995

Năm 2000

Năm 2007

Năm 2008

DIỄN BIẾN DIỆN TÍCH RỪNG

Từ năm 1995 đến nay diện tích rừng tự nhiên được phục hồi và tăng 3,15%/

năm

Đối với rừng trồng, từ năm 1976 đến 1999 diện tích tăng lên liên tục, bình quân mỗi năm tăng 7,85% Tỷ lệ tăng cao nhất là 1985 – 1999: 10,02%/ năm Từ 2001 – 2005, diện tích rừng trồng tăng 737.000 ha.

Đến tháng 12 năm 2009 cả nước hiện có 13.258.843 ha đất có rừng, chiếm

39,1%.

HIỆN TRẠNG RỪNG NĂM 2005

18%

49%

hộ Rừng đặc dụng

Rừng sản xuất

(Nguồn: Cẩm nang Lâm nghiệp 2005)

Hiện trạng tài nguyên rừng năm 2008

Hiện trạng tài nguyên rừng năm 2008

Diễn biến trữ lượng rừng theo vùng sinh thái giai đoạn 2001 – 2005

Từ năm 2001 đến 2005 trữ lượng rừng toàn quốc tăng 29.668 ngàn m 3 , tăng

3,8% (chủ yếu là tăng trữ lượng rừng trồng).

Trong 8 vùng sinh thái, 6 vùng có trữ lượng gỗ tăng ; Tây Nguyên và Đông

Nam bộ, trữ lượng gỗ giảm.

Đơn vị: 1.000 m 3

Hạng

mục

Đồng BSH

Đông bắc

Tây Bắc

Bắc T bộ

Nam

T bộ

Tây Nguyên

Đông

N bộ

Đồng BSCL

Tổng cộng

Trữ lượng rừng gỗ trên các vùng sinh thái

Đơn vị: gỗ 1000m 3

Hạng mục

Toàn quốc

Tây Bắc

Đông Bắc

ĐBS Hồng

Đông

N Bộ

ĐB S CL

Kim ngạch xuất khuẩn sản phẩm gỗ

Năm

1998

Năm 2000

Năm 2001

Năm 2002

Năm 2003

Năm 2004

Năm 2005

Năm 2006

Năm 2007

Năm 2008

Biến động diện tích rừng trên phạm vi toàn quốc

giai đoạn 1976 - 2008 (Đơn vị: 1000 ha)

1009 1943

1983 1993

29

BẢN ĐỒ HIỆN TRẠNG RỪNG TỈNH SƠN LA

BẢN ĐỒ HIỆN TRẠNG RỪNG TỈNH NGHỆ AN

BẢN ĐỒ HIỆN TRẠNG RỪNG TỈNH LÂM ĐỒNG

BẢN ĐỒ HIỆN TRẠNG RỪNG TỈNH ĐĂCKNÔNG

HIỆN TRẠNG CHẤT LƯỢNG RỪNG

Trước 1945: trữ lượng gỗ khoảng 200 - 300 m3 /ha, các cây gỗ quý phổ biến, cây có đường kính 40 - 50 cm chiếm 40 - 50% trữ lượng rừng.

Rừng tre nứa với những cây tre đường kính 18 - 20 cm

Hiện nay: chủ yếu là rừng nghèo giá trị kinh tế không

cao.

ChÊt l-îng rõng năm 1990 vµ 2000

HIỆN TRẠNG ĐA DẠNG SINH HỌC

-Hệ sinh thái rừng đã và đang có nguy cơ suy thoái trầm

ĐIỀU GÌ XẢY RA KHI NƯỚC BIỂN DÂNG 1m?

Tình trạng diễn biến một số loài thú quý hiếm,

có giá trị ở nước ta

Trước thập kỷ

70 (cá thể)

Số liệu 1999 (cá thể)

HỆ THỐNG KHU BẢO TỒN THIÊN NHIÊN VIỆT NAM

NGUYÊN NHÂN SUY THOÁI RỪNG

Đốt nương làm rẫy, sống du canh du cư; trong tổng diện tích rừng

bị mất hàng năm thì khoảng 40 – 50% là do đốt nương làm rẫy Chuyển đất có rừng sang đất sản xuất các cây kinh doanh

Khai thác quá mức vượt khả năng phục hồi tự nhiên của rừng

Do hưởng của bom đạn và các chất độc hoá học trong chiến tranh

Do cháy rừng, nhất là rừng tràm, rừng thông, rừng khộp rụng lá Biến đổi khí hậu toàn cầu

Chín triệu người dân nông thôn thuộc 50 dân tộc khác nhau ở Việt Nam sống theo phương thức du canh du cư, trong đó ba triệu người sống chính bằng nguồn thu nhập này.

Đốt rừng làm nương rẫy Tập

quán sản xuất lương thực theo phương thức “du canh

du cư” của nhiều đồng bào

dân tộc ở Việt Nam

Nguyên nhân suy thoái tài nguyên rừng

Du canh, du Cư

Chuyển đất rừng sang đất sản xuất nông nghiệp

Hiện có gần 5 triệu ha đất chưa có rừng đang được người dân bỏ hoang hoặc sử dụng

để du canh, đốt nương làm rẫy, gieo trồng cây nông nghiệp ngắn ngày cho năng suất thấp đang thu hút khoảng 200.000 hộ đồng bào thiểu số với trên 1 triệu dân tham gia

Đốt nương làm rẫy

Nguyên nhân suy thoái tài nguyên rừng

Du canh du cư

Nguyên nhân suy thoái tài nguyên rừng

Đốt nương làm rãy

Theo một nghiên cứu, bình quân mỗi năm, hoạt động nương rẫy ở các địa phương làm nghèo kiệt khoảng 40.000 ha đất và mất đi gần 4.000 ha rừng Tuy nhiên nhiều tác giả cho rằng đốt nương làm rẫy không phải nguyên nhân chính gây mất rừng.

đất dốc mất rừng

Nguyên nhân suy thoái tài nguyên rừng

Du canh du cư

Nguyên nhân suy thoái tài nguyên rừng

Canh tác nương rãy

Nguyên nhân suy thoái tài nguyên rừng

Nương rãy cố định ở Sơn La, 2006

Nguyên nhân suy thoái tài nguyên rừng

Chuẩn bị đất để trồng quít, Hà Giang, 2004

Việc đẩy mạnh phát triển các cây công nghiệp đƣợc cho là nguyên nhân chính

làm giảm diện tích rừng ở Tây Nguyên Khoảng 40-50% diện tích rừng trong

khu vực bị mất do trồng cây công nghiệp, riêng ở Đắc Lắc đã có 74.000 ha

rừng bị phát quang để trồng cà phê.

Vườn cà phê ở Tây nguyên

Nguyên nhân suy thoái tài nguyên rừng

Chuyển đổi đất rừng sang mục đích khác

Rừng được phát

quang để lập

nông trường.

Chuyển đổi mục đích sử dụng đất đƣợc cho là nguyên nhân

hàng đầu gây nên mất rừng ở Việt Nam Đất rừng chủ yếu đƣợc chuyển đổi thành đất sản xuất nông nghiệp, đồng cỏ chăn nuôi,

và trống các cây kinh doanh đặc sản khác.

Nguyên nhân suy thoái tài nguyên rừng

Chuyển đổi đất rừng sang mục đích khác

Ở các khu vực miền núi phía Bắc, chăn nuôi là hoạt động có giá trị kinh tế cao và rất dễ thực hiện Có nhiều bằng chứng cho thấy chăn nuôi là nguyên nhân quan trọng dẫn đền mất rừng ở khu vực này.

Đàn trâu của một hộ gia đình ở Tuyên Quang

Nguyên nhân suy thoái tài nguyên rừng

Chuyển đổi đất rừng sang đồng cỏ chăn nuôi

Chăn nuôi gia súc là một thế mạnh đặc biệt

ở những vùng cao nguyên

Đàn bò sữa trên cao nguyên Lâm Đồng

Nguyên nhân suy thoái tài nguyên rừng

Chuyển đổi đất rừng sang đồng cỏ chăn nuôi

Chuyển đổi rừng thành khu nuôi trồng thủy sản là

hoạt động diễn ra rất mạnh mẽ trong Hai thập kỉ gần đây làm suy giảm đáng kể diện tích rừng ngập mặn

Nguyên nhân suy thoái tài nguyên rừng

Chuyển đổi đất rừng sang nuôi trồng thuỷ sản

Nguyên nhân suy thoái tài nguyên rừng

Chuyển đổi đất rừng sang nuôi trồng thuỷ sản

Nguyên nhân suy thoái tài nguyên rừng

Chuyển đổi đất rừng sang nuôi trồng thuỷ sản

Xe tải chở gỗ

Khai thác gỗ đặc biệt là

việc khai thác “càn đi quét

lại”, có thể khiến cho rừng

bị nghèo kiệt rất nhanh Ở

Việt Nam, bất chấp việc

Chính phủ giảm nhanh

Nguyên nhân suy thoái tài nguyên rừng

Khai thác gỗ

Người dân địa phương, trước đây thường ít được tiếp cận với khai thác gỗ thương mại nay là lực lượng quan trọng thực hiện công việc này, do:1/ cải thiện chung nền kinh tế 2/ Sự phát triển đường giao thông 3/ Sự gia tăng nhu cầu gỗ 4/ Các đối tượng khai thác gỗ trái

Khai thác củi quy mô nhỏ

Nguyên nhân suy thoái tài nguyên rừng

Khai thác gỗ

Nguyên nhân suy thoái tài nguyên rừng

Khai thác gỗ trái phép

Cháy rừng vào mùa khô ảnh hưởng lớn các khu rừng thuộc Nam Bộ, Nam Trung Bộ và Tây Bắc Bộ, đặc biệt là các rừng tràm, rừng thông, rừng rụng lá

Cháy rừng ở U Minh Hạ 3/2002

Trong vòng 10 năm (1991-2001), khoảng 20 nghìn hecta diện tích rừng tràm ở U Minh Hạ bị cháy Trung bình cứ mỗi năm U Minh

Hạ bị thiêu cháy 2 nghìn hecta Riêng tháng 3/2002, khoảng 2500

ha rừng tràm, chủ yếu là rừng nguyên sinh bị hỏa hoạn tàn phá.

Nguyên nhân suy thoái tài nguyên rừng

Cháy rừng

Điểm lại các vụ cháy lớn từ đầu năm tới nay như: Vụ cháy gần 500 ha rừng

thông và keo lá tràm tại khu nguyên liệu giấy tỉnh Kon Tum (19/3); cháy 10 ha rừng đồi Sác Ly (Sa Thầy, Kon Tum); vụ cháy 128 ha rừng tại Sơn La (26/2) thấy phần lớn “nguồn lửa” vẫn đến từ sự bất cẩn của nhiều người dân khi tiến hành làm nương, đốt rẫy, hay khi săn bắn vô ý thức đã tạo ra tàn lửa, gây cháy

Nguyên nhân suy thoái tài nguyên rừng

Cháy rừng

Nguyên nhân suy thoái tài nguyên rừng

Thị xã Hoà Bình, 2007

Đường Hồ Chí Minh, đoạn qua rừng phòng hộ ở Quảng Nam

Nguyên nhân suy thoái tài nguyên rừng

Phát triển giao thông

9/16/2011 73

Nguyên nhân suy thoái tài nguyên rừng

Nguyên nhân suy thoái tài nguyên rừng

Vùng rừng xanh tốt ở Đông Nam Bộ biến thành vùng đất chết

Trên 3,3 triệu ha đất đai tự nhiên bị rải chất độc, rừng nội địa bị tác động nặng nề, tổn thất trên 100 triệu m 3 gỗ, Chất độc hoá học còn

Nguyên nhân suy thoái tài nguyên rừng

Chiến tranh

Máy bay Mỹ rải chất độc hoá học

Nguyên nhân suy thoái tài nguyên rừng

Chiến tranh

Nguyên nhân suy thoái tài nguyên rừng

Chiến tranh

Cây rừng bị chết do chất độc hoá học

Nguyờn nhõn suy thoỏi tài nguyờn rừng

Chiến tranh

Hè bom ë Bêi Lêi n¨m 1987

Nguyên nhân suy thoái tài nguyên rừng

Chiến tranh

Nguyên nhân suy thoái tài nguyên rừng

Chiến tranh

Hậu quả của mất

rừng

Một tài liệu của FAO cho rằng rừng không có nhiều tác dụng trong việc ngăn cản các thiên tai lớn, thiệt hại ngày càng tăng của các trận lụt là do ngày càng có nhiều người đến sinh sống tại các vùng lụt.

Trượt lở tại Quế Phong, Nghệ An

Xói mòn trượt lở đất

Các tác động tiêu cực của suy thoái rừng

Sụt lở đất ở Đắc Lắc

Cỏc tỏc động tiờu cực của suy thoỏi rừng

Xúi mũn trượt lở đất

Đất bị xói mòn khi không có rừng che phủ

Các tác động tiêu cực của suy thoái rừng

Xói mòn trượt lở đất

Các tác động tiêu cực của suy thoái rừng

Xói mòn, trượt lở đất

Rừng mới trồng trên đất bị xói mòn ở C ầu Cấm, Ngh ệ An

Các tác động tiêu cực của suy thoái rừng

Xói mòn đất

Xói mòn đất, Tam Đảo, Vĩnh Phúc

Các tác động tiêu cực của suy thoái rừng

Xói mòn đất

Các tác động tiêu cực của suy thoái rừng

Đất bị thoái hoá

Các tác động tiêu cực của suy thoái rừng

Xói mòn đất

Rừng có tác dụng như một hệ đệm làm giảm cường độ của các thiên tai như lũ quét, lụt hay lở đất Ở Việt Nam, sự gia tăng thiệt hại do các tai biến này được ghi nhận cũng với sự giảm độ che phủ rừng.

lũ ở Nậm Giải

Rừng đầu nguồn bị mất khiến các trận

lũ quét ở miền núi Tây Bắc trở nên đạc biệt hung dữ,

Lũ lụt

Các tác động tiêu cực của suy thoái rừng

Lôt ë Hµ TÜnh th¸ng 9 n¨m 2002

Các tác động tiêu cực của suy thoái rừng

Lũ lụt

Các tác động tiêu cực của suy thoái rừng

Lũ lụt

Lò lôt ë thÞ x· Tuyªn Quang 7/2004

Các tác động tiêu cực của suy thoái rừng

Lũ lụt

Lò lôt ë thÞ x· Tuyªn Quang 7/2004

Các tác động tiêu cực của suy thoái rừng

Lũ lụt

Lò lôt ë thÞ x· Tuyªn Quang 7/2004

Các tác động tiêu cực của suy thoái rừng

Lũ lụt

Các tác động tiêu cực của suy thoái rừng

Đất bị thoái hoá, hoang mạc hoá

Các tác động tiêu cực của suy thoái rừng

Hoang mạc hoá

Các tác động tiêu cực của suy thoái rừng

Hoang mạc hoá

Mất rừng là mất tất cả

Các tác động tiêu cực của suy thoái rừng

Đất bị thoái hoá, hoang mạc hoá

Các tác động tiêu cực của suy thoái rừng

Hoang mạc hoá ở Việt Nam

Các tác động tiêu cực của suy thoái rừng

Nghèo đói

Khai thác và sử dụng tài

nguyên rừng

Khai thác và sử dụng tài nguyên Rừng Việt Nam

Rừng tự nhiên Việt Nam cung cấp nhiều loại gỗ quý có giá trị, chất lượng tốt, đây thường là loại gỗ lớn được dùng làm nguyên liệu sản xuất đồ gỗ mỹ nghệ, đồ gỗ nội thất, đồ gỗ ngoài trời Gỗ rừng tự nhiên là phần nguyên liệu chủ yếu, chiếm tỷ lệ cao trong cơ

Khai th ác gỗ

Khai thác gỗ

Khai thác và sử dụng tài nguyên Rừng Việt Nam

Người nông dân này đang làm giàu từ việc khai thác gỗ làm nguyên liệu gỗ

Khai thác và sử dụng tài nguyên Rừng Việt Nam

Khai th ác gỗ c ủi

Khai thác và sử dụng tài nguyên Rừng Việt Nam

Khai th ác gỗ c ủi

Hàng năm lượng sản phẩm được chế biến từ gỗ tiêu thụ trong nước và xuất khẩu rất lớn đem lại nguồn lợi nhuận khổng lồ cho các doanh nghiệp chế biến.

Khai thác và sử dụng tài nguyên Rừng Việt Nam

S ản phẩm từ gỗ

Công nghiệp chế biến gỗ Việt Nam đã phát triẻn mạnh mẽ hướng theo xuất khẩu cả về lượng và chất và đã trở thành ngành xuất khẩu mũi nhọn

loại lâm sản ngoài gỗ

phục vụ cho nhu cầu

Người dân tộc xtiêng kiếm củi từ trên rừng về.

Mang mật ong rừng ra chợ bán

Khai thác và sử dụng tài nguyên Rừng Việt Nam

Lâm sản ngoài gỗ

Phụ Nữ bán các sản phẩm rừng và hàng hóa khác trong chợ

Lâm sản ngoài gỗ

Khai thác và sử dụng tài nguyên Rừng Việt Nam

C ác sản phẩm mây tre đan

Khai thác và sử dụng tài nguyên Rừng Việt Nam

Lâm sản ngoài gỗ

Rừng thông khai thác nhựa

Khai thác và sử dụng tài nguyên Rừng Việt Nam

Lâm sản ngoài gỗ

Thu nhập từ lâm sản ngoài gỗ của hộ gia

đình ở Kẻ Gỗ

Khai thác và sử dụng tài nguyên Rừng Việt Nam

Lâm sản ngoài gỗ