Cây thuốc vị thuốc Đông y – LA HÁN QUẢ docx

Cây thuốc vị thuốc Đông y – LA HÁN QUẢ La hán quả LA HÁN QUẢ 罗汉果 Fructus Siraitiae Grosvenorii Tên khác: La hán, Quang quả mộc miết, Giả khổ qua... Chóp phình to, giữa có vết gốc trụ

Cây thuốc vị thuốc Đông y – LA HÁN

QUẢ

La hán quả

LA HÁN QUẢ (罗汉果)

Fructus Siraitiae Grosvenorii

Tên khác: La hán, Quang quả mộc miết, Giả khổ qua

Tên khoa học: Momordica grosvenori Swingle., họ Bầu bí (Cucirbitaceae)

Mô tả: Quả hình tròn hay hình tròn dài có đường kính 5 – 8cm, bề ngoài vỏ màu

nâu vàng sẫm hoặc sắc nâu sẫm và bóng láng, trên vỏ cũng còn sót lại chút ít lông nhung và số ít có sọc dọc màu khá sẫm Chóp phình to, giữa có vết gốc trụ hoa hình tròn, phần đáy hơi hẹp có vết cuống quả, chất giòn dễ vỡ, mặt trong quả có sắc trắng vàng, dạng xốp nhẹ, bóc bỏ vỏ ngoài thì bên trong thấy rõ 10 sợi vân dọc sống lưng Hạt bẹt hình tròn chữ nhật hoặc tựa hình tròn, sắc nâu, rìa hơi dày, giữa hơi lõm, trong có 2 lá mầm, vị ngọt Khi sử dụng làm thuốc nên chọn quả lớn tròn, cứng chắc, lắc không kêu, vỏ có màu nâu vàng mới là loại tốt

Bộ phận dùng: Quả của cây La hán (Fructus Siraitiae Grosvenorii)

Phân bố: Vị thuốc nhập từ Trung quốc

Thu hái: quả được thu hái vào tháng 9 – 10 hằng năm, phơi hay sấy khô cất dùng

dần

Thành phần hoá học:

+ Trong quả la hán khô, tổng lượng đường chiếm tới 25,17%-38,31%, trong đó bao gồm 10,20%-17,55% đường fructose; 5,71%-15,19% đường glucose;

+ Còn có một loại thành phần không phải đường, nhưng có độ ngọt rất cao, đó là các triterpenoid saponin, trong đó Mogroside V có độ ngọt gấp 256-344 lần đường mía (saccharose), Mogroside VI ngọt gấp 126 lần đường mía;

+ Còn có một chất gọi là D-mannitol có độ ngọt bằng 0,55%-0,65% đường mía;

+ Trong thành phần còn có khoảng 8,67%-13,35% protein Trong mỗi 100g quả có 313mg-510mg vitamin C, manganese (Mn), sắt (Fe), Nickel (Ni), kẽm (Zn), Thiếc (Sn), Selenium (Se), Iod (I) và 26 loại nguyên tố vô cơ khác

+ Trong hạt có 41,1% acid béo, bao gồm: Linoleic acid, Oleic acid, Palmitic acid, Stearic acid, Palmitoleic acid, Myristic acid, Lauric acid, trong đó hai loại Linoleic acid và Oleic acid chiếm tới 73,2%

Công năng: Có tác dụng nhuận phế lợi hầu, hóa đàm chỉ khái, nhuận tràng thông tiện

Công dụng:

+ Chữa sốt, dịu cổ họng, long đờm, chữa ho

+ Trà la hán là thứ nước giải khát giàu dinh dưỡng, rất thích hợp với những người thể tạng "uất hỏa nội kết" (nóng trong) Do trong quả la hán có chứa một số hợp chất có độ ngọt lớn gấp hàng trăm lần đường mía, nhưng không phải là đường, nên

là thứ thức ăn và gia vị lý tưởng đối với những người mắc bệnh đái tháo đường, hay bị béo phì

Cách dùng, liều lượng: Ngày uống 3-8g dạng thuốc sắc

Bài thuốc:

1 Chữa viêm họng: La hán quả thái lát, sắc nước uống thay trà trong ngày

2 Chữa mất tiếng: La hán 1 quả, thái lát, thêm lượng nước thích hợp sắc lên, chờ nguội, chia ra uống nhiều lần, mỗi lần một ít

3 Chữa ho gà (bách nhật khái): La hán 1 quả, hồng khô 25g, sắc nước uống; Hoặc dùng trái la hán 1 quả, phổi lợn 40g (bóp hết bọt), hầm chín, thêm gia vị vào

ăn

4 Chữa ho khạc ra đờm vàng đặc quánh: Dùng la hán quả 20g, phối hợp với tang bạch bì 12g, sắc nước uống trong ngày

5 Bổ phế, hỗ trợ trong điều trị ho lao: La hán quả 60g, thịt lợn nạc 100g; hai thứ đều thái lát, thêm lượng nước thích hợp, hầm chí, thêm chút muối, ăn trong bữa cơm

6 Chữa táo bón: Dùng la hán quả sắc lấy nước, pha thêm mật ong uống trong ngày

Kiêng kỵ: Nếu là ho do phế hàn có ngoại cảm thì không dùng độc vị mà cần phối

hợp cùng các vị khác, người tỳ vị hư hàn không dùng vì quả la hán tính mát thích hợp với chứng ho đàm hỏa