Tiểu đường là gì? ppt

Tiểu đường, khác với tiểu ngoài đường, tiếng Anh gọi là Diabetes Mellitus, là một hội chứng tức là sự tụ hội của nhiều triệu chứng do rối loạn về chuyển hóa và sự gia tăng mức đường tron

Tiểu đường là gì?

Tiểu đường, khác với tiểu (ngoài) đường, tiếng Anh gọi là Diabetes

Mellitus, là một hội chứng (tức là sự tụ hội của nhiều triệu chứng) do rối

loạn về chuyển hóa và sự gia tăng mức đường trong máu một cách không

thích hợp Khi mức đường trong máu tăng quá mức bình thường, nó sẽ

không thể được sử dụng để cung cấp năng lượng cho cơ thể làm việc, mà có

thể bị thải một cách phung phí ra nước tiểu Vì việc đi tiểu ra (chất) đường

chỉ là hậu quả của việc gia tăng quá đáng của mức đường trong máu, nên

việc chẩn đoán tiểu đường được thực hiện bằng cách thử mức đường trong

máu, chứ không phải bằng cách tìm đường trong nước tiểu

Trong cơ thể có một chất nội tiết (hormone) chịu trách nhiệm chính về

việc chuyển hóa đường, gọi là chất insulin Insulin do một cơ quan nằm

trong bụng gọi là tụy tạng hoặc là lá mía (pancreas) tiết ra Khi đường trong

máu tăng cao, ví dụ như sau khi ta uống nước đường, mới ăn xong , insulin

sẽ được tiết ra nhằm kiềm chế sự gia tăng này bằng cách đem đường cất vào

các nhà kho, hoặc đem vào các xưởng chế biến nó thành chất đạm hay chất

béo dự trữ trong cơ thể; nó cũng góp phần đem đường vào các bộ máy làm

việc của cơ thể (như tế bào cơ bắp, tế bào não ) để chất đường được chuyển

hóa thành năng lượng giúp cho tế bào có thể làm việc

Một chất nội tiết khác cũng tham gia vào việc chuyển hóa đường gọi

là chất glucagon, cũng được tiết bởi tụy tạng, có tác dụng ngược lại với

insulin Khi mức đường trong máu xuống quá thấp, nó có thể được tiết ra để

nâng mức đường trong máu lên

Cũng còn nhiều chất khác ảnh hưởng đến việc chuyển hóa chất đường

trong cơ thể Tuy nhiên, insulin là chất chính yếu làm nhiệm vụ này,

glucagon góp phần nhỏ hơn, còn các chất kia chỉ ảnh hưởng một phần

Khi cơ thể bị thiếu insulin một cách tuyệt đối hay tương đối, hoặc khi

mà chất glucagon bị tiết nhiều quá, đó là lúc mà mức đường trong máu tăng

cao quá mức, làm cho ta bị tiểu đường Ngoài ra còn một số nguyên nhân

khác nữa Tuy nhiên, tiểu đường thường gặp nhất là do sự rối loạn của

insulin

Tại sao bị bệnh tiểu đường?

Khi insulin bị thiếu một cách tuyệt đối, tức là khi các tế bào của tụy

tạng tiết ra insulin (được gọi là tế bào bêta) bị phá hủy, không thể tiết ra

được insulin đủ theo nhu cầu của cơ thể, ta sẽ bị tiểu đường loại 1 (type 1

diabetes) Vì vậy mà những người bị tiểu đường loại 1 cần phải chích

insulin

Sự phá hủy của các tế bào bêta tiết ra insulin, trong 90% các trường

hợp, bị gây ra bởi một quá trình được gọi là tự miễn (autoimmune) Tự miễn

là một quá trình mà trong đó các tế bào miễn dịch (quân lính) của cơ thể cứ

tưởng một phần nào đó của cơ thể (trong trường hợp này là các tế bào bêta

tiết ra insulin) là kẻ thù, và quân ta cứ thế mà xúm vào đánh quân mình Khi

các tế bào bêta bị thiệt hại đến một mức nào đó, nó sẽ không còn đủ sức để

cung cấp lượng insulin cần thiết cho cơ thể, và thế là ta bắt đầu bị tiểu đường

loại 1

Loại tiểu đường thường gặp nhất lại là bệnh tiểu đường loại 2 (type 2

diabetes) Trong trường hợp này, các tế bào bêta vẫn mạnh khỏe và tiết ra

đầy đủ insulin Tuy nhiên, khi đến các tế bào để lên chương trình cho các tế

bào tiếp nhận đường vào để biến thành năng lượng hoạt động, những tên gác

cửa (receptor) của tế bào lại trở chứng không cho insulin vào làm việc (tiếng

Mỹ gọi là “insulin resistance”), và do đó, tế bào không thể dùng chất đường,

và mức đường lại trong máu lại bị tăng cao Chất đường lang thang ngoài

máu vô tích sự rồi quậy phá lung tung gây ra đủ biến chứng

Ngoài hai nguyên nhân chính (bệnh tiểu đường loại 2 và bệnh tiểu loại

1) kể trên, đường trong máu cũng có thể tăng cao trong một số các trường

hợp khác Trong các trường hợp này, nếu nguyên nhân được giải quyết, mức

đường trong máu sẽ có thể trở lại bình thường Một số trong các nguyên

nhân này là:

-Một số u bướu tiết ra các chất nội tiết có tác dụng làm tăng lượng

đường trong máu

-Một số thuốc có thể làm tăng đường trong máu Ví dụ: Các chất có

chất glucocorticoids (thường dùng trị viêm khớp và các loại viêm khác, có

người còn lạm dụng để trị cảm), các chất thuốc kích thích thần kinh giao

cảm

-Một số bệnh của gan

-Các rối loạn của các mô mỡ

-Một số bệnh của tụy tạng

-Một số rối loạn của bắp thịt (myotonic dystrophy)

Bác Sĩ Nguyễn Trần Hoàng