Gia thế Họ Triệu potx

Gia thế Họ Triệu Triệu Đà Người Chân-Định, thời nhà Tần, 246-207 trước Công-Nguyên làm quan lệnh huyện Long-Xuyên Tuần-Châu ở Nam-Hải.. Nhà Tần mất, Đà đánh lấy luôn Quế-Lâm, Tượng-Quận

Gia thế Họ Triệu

Triệu Đà

Người Chân-Định, thời nhà Tần, (246-207 trước Công-Nguyên) làm quan lệnh huyện Long-Xuyên (Tuần-Châu ở Nam-Hải) Buổi đầu nhà Tần gồm thâu thiên-hạ, đánh lấy đất nước Việt, đặt ba quận Quế-Lâm, Nam-Hải và Tượng-Quận, để đem dân đi đày qua ở chung lộn với dân Việt Quan Uý quận Nam-Hải là Nhâm-Ngao đau bệnh ung-thư chết, nhà Tần bèn cho Đà kiêm chức Nam-Hải-Uý Nhà Tần mất, Đà đánh lấy luôn Quế-Lâm, Tượng-Quận, tự lập làm vua Khi Hán Cao-Tổ (206-195 trước Công-Nguyên), đã bình-định thiên-hạ, vì trong nước trải qua chiến-tranh lao khổ, nên tha tội

Đà, chẳng trách Năm thứ 11, khiến Lục-Giả phong Đà làm Nam-Việt-Vương Thời Cao-Hậu cấm Nam-Việt mua bán đồ sắt, Đà bèn tiếm hiệu

xưng Nam-Việt Vũ-Đế, phát binh đánh Trường-Sa, lấy của cải mua chuộc mấy nước Mân-Việt, Tây Âu-Lạc (1) bắt làm thuộc-bang để sai khiến Bờ cõi từ đông qua tây rộng hơn muôn dặm, cỡi xe Hoàng-ốc tả-đạo (2), xưng đế-chế sánh ngang với Trung-Quốc

Hán Văn-Đế lên ngôi năm đầu (179 trước Công-Nguyên), đặt người thủ-ấp,

để coi sóc mồ mả của thân-nhân Triệu-Đà3, hằng năm hương-khói, lo việc phụng-tự, lại vời anh em của Đà đều ban cho ân-huệ, quan-tước Đà bèn xuống lệnh trong nước rằng: "Ta nghe nói hai kẻ hùng chẳng cùng đối lập, hai kẻ hiền chẳng cùng sinh tồn Hoàng-đế nhà Hán là đấng hiền Thiên-Tử, bèn bỏ hoàng-ốc, tả đảo" Văn-Đế rất lấy làm đẹp lòng Thời Cảnh-Đế

(156-141 trước Công-Nguyên) Triệu-Đà xưng thần, khiến người vào triều-yết Nhưng ở Nam-Việt vẫn tiếm hiệu như cũ Lúc khiến sứ vào chầu Thiên-Tử, xưng triều mạng như chư-hầu Năm Kiến-Nguyên thứ 4 (137 trước Công-Nguyên) Đà mất, cháu là Hồ nối ngôi (Thời ấy nhà Hán đã được 70 năm, Triệu-Đà đã hơn trăm tuổi, ở ngôi 71 năm)

Hồ lên làm vua, lúc ấy Mân-Việt đến đánh Nam-Việt, Hồ không dám tự chuyên dấy binh, khiến người dâng thư cho Hán Vũ-Đế Vũ-Đế vì Hồ dấy binh đánh Mân-Việt và khiến Nghiêm-Trợ qua dụ, Hồ cảm oai đức của Thiên-Tử, bèn sai Thái-Tử Anh-Tề vào chầu vua Hán, tự mình ngày đêm

cũng sắp sửa vào chầu Các đại-thần can rằng: "Xưa tiên-vương có nói: "thờ Thiên-Tử giữ đừng thất lễ là được, cốt đừng nghe lời dỗ ngon ngọt mà vào yết-kiến, vào yết-kiến thì không về được, ấy là cơ mất nước" Rốt cuộc Hồ xưng bệnh chẳng đi, sau mười năm, Hồ đau nặng, Anh-Tề xin về Hồ mất, tôn Thuỵ-Hiệu là Văn-Vương

Anh-Tề lên làm vua, giấu cất ấn ngọc tỷ của tiên-đế (Lý-Khanh nói rằng:

"giấu cất ấn ngọc tỷ, tiếm hiệu") Trước đây, lúc Anh-Tề vào túc vệ ở Trường-An, cưới con gái họ Cù ở đất Hàm-Đan, đẻ con là Hưng Đến lúc nối ngôi vua, Anh-Tề dâng thư xin lập Cù-thị làm Vương-Hậu và Hưng làm

tự Nhà Hán thường khiến sứ dụ Anh-Tề vào chầu, Anh-Tề xưng bệnh không đi, chỉ khiến con là Thứ-Công vào chầu mà thôi Anh-Tề mất, tôn Thuỵ-Hiệu là Minh-Vương

Hưng lên làm vua, tôn mẹ làm Thái-Hậu Cù-Thị lúc chưa lấy Anh-Tề, đã tư thông với người Bá-Lăng tên là An-Quốc-Thiều-Quý Năm Nguyên-Đỉnh thứ 4 (113 trước Công-Nguyên), người trong nước biết việc ấy, chẳng phục Thái-Hậu Thái-Hậu sợ nổi loạn, muốn cậy oai nhà Hán, thường khuyên vua

và bề tôi cầu nội-thuộc nhà Hán, bèn nhờ sứ-giả dâng thư xin cho Nam-Việt được đứng ngang hàng với chư-hầu, ba năm một lần vào triều-kiến

Thiên-Tử y cho, Vua và Thái-Hậu sắm sửa hành-trang, đem nhiều của báu để vào

chầu Hán-Đế Thừa-tướng Lữ-Gia can ngăn, vua chẳng nghe, Gia có lòng muốn làm phản, thường xưng bệnh, chẳng chịu ra mắt sứ-giả nhà Hán Hậu giận, mưu toan giết Gia, bèn mở hội trong cung, lúc uống rượu, Thái-Hậu bảo Gia rằng: "Nam-Việt nội-thuộc Trung-Quốc là việc lợi cho nước; Thừa-tướng lại cố ý không chịu là vì cớ gì?" Nói vậy, để chọc giận Hán-Sứ, nhưng hai bên cùng ngó nhau, hồ-nghi, không dám hành-động Lữ-Gia thấy

có mòi chẳng lành, liền bỏ chạy ra Thái-Hậu giận, muốn dùng cái mâu đâm Gia, nhưng vua can ngăn lại Gia ra ngoài xưng bệnh, mấy ngày không yết-kiến vua, bèn cử binh làm phản, đánh giết Vua, Thái-Hậu và Hán-Sứ, rồi lập con thứ của Minh-Vương là Vệ-Dương-Hầu Kiến-Đức lên làm vua Năm Nguyên-Đỉnh thứ 5 (112 trước Công-Nguyên) Vũ-Đế sai Phục-Ba tướng-quân Lộ-Bác-Đức đem mười vạn tướng-quân qua đánh Năm sau đánh bại được quân Việt, khiến bộ-tướng bắt Kiến-Đức và Lữ-Gia nơi cửa biển, tiêu-diệt nước Việt, chia làm chín quận, bắt đầu đặt quan Thái-Thú Họ Triệu làm vua được năm đời, cộng 93 năm

Phụ chép bài "Nam-Việt-Hành" của Quan Gián-Nghị nhà Tống là Chu-Chi-Tài (Chu-Chi-Tài tên chữ là Sư-Mỹ, người Lạc-Tây, khoảng niên-hiệu Sùng-Ninh (1102-1106), vì nói thẳng bị lỗi, ra làm quan lệnh ở Tứ-Thuỷ)

Bài nầy thấy chép ở Trung-Châu-Tập Nam-Việt-Hành

Gái Hàm-Đan vợ vua Nam-Việt,

Răng trắng ngời, mắt liếc sáng trưng

Ngọc làm trướng, ngà làm giường,

Dương cao tàn gấm, đánh vang trống đồng

Ao Thái-Dịch, phù-dung một đóa,

Chốn khói Mường đày đọa tấm thân

Bá-Lăng tin vắng cố-nhân,

Thâm-cung chỉ thấy dấu chân phi-hồng

Con làm chúa mà lòng chẳng nguyện,

Chỉ nguyện về chầu điện Bá-Lương(4)

Mậu-Lăng tuổi trẻ quân-vương(5)

Sai qua hải-đảo tìm đường hàn huyên

Đuốc Kim-Nghê long-diên thơm phức,

Ngọc Minh-Châu sáng rực thâm-cung

Xa xuôi muôn dặm Phiên-Ngung,

Uyên-ương đôi lứa thoả lòng hôm nay

Lão thừa-tướng cầm tay ấn bạc,

Chốn tiêu-tường gây việc đao cung

Gái nầy ai bảo chẳng hùng,

Phục binh tiệc rượu trong cung an bài

Sứ nhà Hán một bầy nhu nõa,

Tót mâu-thần, bà đã rắp toan

Cấm ngăn vì bởi cô-man (6)

Thương ôi! uổng chết gã Hàn-Thiên-Thu

Quân chinh-phạt thuyền lầu muôn đội,

Ra Quế-Dương xuống lối Ly-Giang

Lữ-Gia sa lưới Việt-Lang(7),

An-nam chín quận, Hán-Hoàng tóm thâu

Cỏ mấy độ xanh mồ Triệu-Uý,

Mới ngày nào ngọc tỷ nghinh ngang

Thành nghiêng vì gái Hàm-Đan,

Nước xuôi Dương-Thuỷ (8), tre tàn sông Tương

Tương-Phi (9), Cù-Hậu khóc thương