Sau ngày cam go “vượt cạn” một mình có lúc tưởng như mất mạng ấy, cơ thể rã rời, thấm mệt từ cuộc chuyển dạ và từ những bệnh lý do mang thai gây nên, những ngày tiếp theo, khoảng 45 ngày
Trang 1Phụ nữ sau sinh
Trải qua chín tháng mười ngày mang thai - một hành trình lạ lẫm ở lần đầu và luôn ấn tượng với mỗi lần - tới một ngày người mẹ dồn hết sức lực vật vã trong đau đớn khó nhọc sinh ra một thành viên mới cho gia đình, một công dân mới cho xã hội Hạnh phúc dâng trào như người ta thường nghĩ hay vẫn là một ẩn số với nhiều chị em?
Sau ngày cam go “vượt cạn” một mình có lúc tưởng như mất mạng ấy, cơ thể
rã rời, thấm mệt từ cuộc chuyển dạ và từ những bệnh lý do mang thai gây nên, những ngày tiếp theo, khoảng 45 ngày, là thời kỳ theo tự nhiên toàn cơ thể người phụ nữ dần hồi phục - gọi là thời kỳ hậu sản Theo bản năng, họ ôm con vào lòng và cho con bú: họ làm mẹ, nhưng trong bệnh viện, thầy thuốc vẫn gọi họ, những phụ nữ sau sinh bằng một từ chung: sản phụ - vì họ cần được theo dõi
Người mẹ ấy có thể mau chóng phục hồi sức lực hoặc ngược lại, có thể suy sụp kéo dài, phụ thuộc rất nhiều vào sự chăm sóc về tinh thần và vật chất của người thân trong gia đình Yếu tố tinh thần nếu cạn kiệt (suy sụp) có thể dẫn đến
Trang 2trạng thái không ổn định về tâm lý, bất bình thường về tâm tính, y học gọi là trầm cảm sau sinh hay trầm cảm hậu sản
Trầm cảm sau sinh thường có biểu hiện dưới nhiều trạng thái từ nhẹ đến nặng như: chán nản, buồn rầu, mệt mỏi, rối loạn ăn uống, mất ngủ, tâm thần bất an,
bi quan, thiếu tập trung, hoang tưởng, u uất, sợ tội lỗi có thể gây ra nhiều đảo lộn bất thường trong sinh hoạt, hoặc vô ý tự gây sự cố như đè chết con, thậm chí bỏ rơi con hoặc có ý định tự tử Những triệu chứng này có thể giảm hoặc tái diễn Điều này không nhờ vào may mắn mà phụ thuộc vào sự bù đắp, yêu thương, chăm sóc, chia sẻ của những người thân xung quanh Nó như cơn áp thấp nhiệt đới, có thể tan biến nhưng cũng có thể trở thành dông bão gây bi kịch khủng khiếp làm chìm đắm cả con tàu gia đình
Câu chuyện Nước mắt người điên đang trình diễn trên sân khấu Nhà hát kịch Phú Nhuận (TP.HCM) là một ví dụ Theo lời giới thiệu, cốt chuyện dựa vào một câu chuyện có thật, một phụ nữ đã đè chết con khi ngủ Chuyện không phải của riêng ai Nó phản ánh một góc khuất của đời thường rất cần được trao đổi, thấu hiểu dưới góc độ y học, cho dù có những khác biệt về số phận
Thật không công bằng nếu kịch bản sân khấu dẫn dắt (thuyết phục) người xem theo hướng nhìn nhận tất cả câu chuyện đau đớn và tội lỗi này đều bắt nguồn từ sự thay lòng đổi dạ, sa sút nhân cách ở nhân vật chính là một phụ nữ Khai thác diễn biến sự việc theo hướng ấy là quyền của tác giả làm bộc lộ tính
Trang 3cách nhân vật, tuy nhiên khi làm xuất hiện một loạt cái ác, tạo ra vực thẳm không thể lấp đầy trong đời sống gia đình, mà cả kẻ phạm tội lẫn người bị hại đều không biết nguồn cơn nỗi đau thì có lẽ bi kịch ngoài đời sẽ còn lớn hơn nhiều lần bi kịch trên sân khấu
Cần hiểu trầm cảm sau sinh là những biểu hiện bên ngoài của một cuộc chiến sinh hóa học xảy ra bên trong cơ thể người phụ nữ Những biến động tâm sinh
lý thời kỳ hậu sản nảy sinh các tác nhân điện hóa học tác động rất mạnh lên các đặc khu vỏ não, chi phối các hành vi, tâm tính người mẹ, bao gồm cả các phản ứng tự vệ theo bản năng
Như vậy dưới góc độ y học, có thể coi trầm cảm sau sinh là một hiện tượng của bệnh lý (hoặc mang thuộc tính) sản khoa diễn ra trên cơ thể người phụ nữ, rất cần được nhìn nhận một cách thỏa đáng bởi các nguyên nhân khách quan, từ
đó có cách hóa giải phù hợp mang tính khoa học chứ không nên coi đó như là điểm xuất phát chủ quan của mọi bi kịch Lời cảnh tỉnh hoặc tuyên án trong gia đình hay trước dư luận xã hội nếu nhầm lẫn, nóng vội khác nào “đổ dầu vào lửa” tự gây thêm thảm họa? Mong sao con người ngoài đời tỉnh táo hơn, tạo ra sự khác biệt nhiều nhân tính hơn so với sân khấu
Trầm cảm trên gây nhiều hậu quả phiền phức, nghiêm trọng, nhưng nhận ra
nó không đơn giản và rất dễ bỏ sót do hình thức của nó đa dạng, phức tạp, pha
Trang 4trộn và nhất là do tính “giấu mặt” của nó Vì vậy, việc phát hiện và chữa trị đến nay còn gặp nhiều khó khăn
Trầm cảm sau sinh ở VN còn ít được quan tâm, mặc dù vài nghiên cứu ít ỏi tại TP.HCM cho thấy tỉ lệ mắc bệnh không phải là ít (11,6-17,2%), trong đó chủ yếu là:
- Mệt mỏi, chán nản
- Buồn vô cớ sau sinh
- Bi quan, cảm giác bất an
- Tâm tính u uất, không ổn định kéo dài
Đáng lưu ý và lo ngại là trầm cảm sau sinh không chỉ xảy ra ở độ tuổi trung niên mà gần đây còn lan rộng tạo ra đổ vỡ nơi những cặp vợ chồng trẻ mới làm quen với đời sống hôn nhân (một nguyên nhân khiến ly hôn tăng), nên rất cần sự quan tâm thấu hiểu nhiều hơn từ phía các “nhân vật trong gia đình” lẫn
dư luận xã hội, để câu chuyện Nước mắt người điên chỉ là câu chuyện trên sân khấu, không xảy ra giữa đời thường Các Bài Thuốc Hoạt Huyết điều Kinh (các Bài Thuốc Cổ Phương Hay)
CÁC BÀI THUỐC HOẠT HUYẾT ĐIỀU KINH
Trang 5Đây là những bài thuốc đã được kiểm nghiệm trong thực tế trải qua hàng nghìn năm đấu tranh chống lại bệnh tật của con người, thể hiện tính ưu việt trong kết quả điều trị bệnh
CÁC BÀI THUỐC HOẠT HUYẾT ĐIỀU KINH
Bài 1: ÔN KINH THANG (Còn gọi là ĐẠI ÔN KINH THANG)
Xuất xứ: “KIM QUỸ YẾU LƯỢC”
Thành phần:
1)Ngô thù du 9g
2)Đương qui 9g
3)Thược dược 6g
4)Xuyên qui 6g
5)Nhân sâm 6g
6)Quế chi 6g
7)A giao 9g
8)Mẫu đơn bì 6g
9)Sinh khương 6g
10)Cam thảo 6g
Trang 611)Bán hạ 6g
12)Mạch đông 9g
Cách dùng:
Sắc nước uống
Công hiệu:
Ôn kinh tán hàn, khứ ứ dưỡng huyết
Chủ trị:
Xung nhâm hư hàn, ứ huyết trở trệ, dong huyết không dứt, kinh nguyệt không đều, hoặc sớm, hoặc chậm, hoặc qua kỳ rồi mà không dứt, hoặc một tháng mấy lần, hoặc kinh dừng không đúng lúc, mà thấy tối đến sốt, lòng bàn tay nóng bứt dứt, môi miệng khô táo, bụng dưới thúc bách vội vàng, đầy bụng; phụ nữ
đã lâu không chửa đẻ
Bài 2: ÍCH MẪU THẢO CAO
( Còn gọi tên: ÍCH MẪU THẢO CAO, HOÀN HỒN CAO)
Xuất xứ: “ HUỆ TRỰC ĐƯỜNG KINH NGHIỆM PHƯƠNG” Thành phần: Ích mẫu thảo
Cách dùng:
Trang 7Lấy một lượng dược liệu ninh nấu thành cao, mỗi lần uống 15-30g, ngày 2 lần uống với nước chín
Công hiệu:
Hoạt huyết khứ ứ điều kinh
Bài 3:PHỤ KHOA ĐIỀU KINH PHIẾN
Xuất xứ: “ THƯỢNG HẢI THỊ DƯỢC PHẨM TIÊU CHUẨN”
Thành phần:
Hương phụ 50g
Đương qui 18g
Xuyên khung 2g
Sinh bạch thược 1,5g
Xích thược 1,5g
Thục địa 6g
Bạch truật 3g
Diên hồ sách 4g
Hồng táo 10g
Cam thảo 1,5g
Trang 8Bài 4: THÔNG Ứ TIỄN
Xuất xứ: “CẢNH NHẠC TOÀN THƯ” Thành phần:
Đương quy vĩ 9g
Sơn tra 9g
Hương phụ 9g
Hồng hoa 6g
Ô dược 9g
Thanh bì 9g
Trạch tả 9g
Mộc hương 9g
Cách dùng:
Sắc nước uống
Công hiệu:
Hoạt huyết l ý khí khứ ứ điều kinh Chủ trị:
Trang 9Khí trệ huyết ứ cho nên hành kinh không thoải mái, bụng đau sợ ấn Sản hậu ứ huyết đau bụng
Bài 5: NỮ KIM ĐAN
(Còn có tên: THẮNG KIM HOÀN, BẤT HOÁN KIM ĐAN)
Xuất xứ: “HÀN THỊ Y THÔNG”
Thành phần:
Cao bản 30g
Đương qui 30g
Bạch thược 30g
Nhân sâm 30g
Bạch vi 30g
Xuyên khung 30g
Mẫu đơn bì 30g
Quế tâm 30g
Bạch chỉ 30g
Bạch truật 30g
Phục linh 30g
Trang 10Diên hồ sách 30g
Cam thảo 30g
Xích thạch chi 30g
Một dược 30g
Hương phụ 450g
Cách dùng:
13 vị thuốc đầu tiên tẩm rượu 3 ngày, sấy khô cùng với các vị còn lại làm thành bột, luyện mật chế hoàn, mỗi lần uống 6g; mỗi ngày uống 2 lần Cũng có thể dùng ẩm phiến làm thang, sắc nước uống, lượng dùng căn cứ tỉ lệ ở bài gốc mà chước giảm
Công hiệu:
Dưỡng huyết khứ ứ, lý khí chỉ thống, điều kinh ấm tử cung
Chủ trị:
Phụ nữ tử cung hư hàn, không thai nghén được, đới trọc bạch băng ( đột ngột chảy máu nhiều khí hư trắng loãng ), thai chết lưu, khí đầy bứt rứt, bụng rốn đau, kinh nguyệt không thông; đột nhiên bất tỉnh cấm khẩu, tiêu khát kiết lị, sản hậu thương hàn hư phiền; bán thân bất toại, hạ hư vô lực
Bài 6:SINH HÓA THÔNG KINH THANG
Trang 11Xuất xứ: “ TRUNG Y PHỤ KHOA TRỊ LIỆU HỌC ”
Thành phần:
Đan sâm 12g
Ngưu tất 9g
Đào nhân 6g
Hồng hoa 3g
Trạch lan 12g
Đương Qui vĩ 9g
Hương phụ 9g
Cách dùng:
Sắc nước uống
Công hiệu:
Hoạt huyết khứ ứ thông kinh
Chủ trị:
Huyết ứ trở ngại bên trong, kinh nguyệt không đúng kỳ, lúc sớm lúc muộn, lúc nhiều lúc ít, sắc tía có cục, bụng dưới sợ ấn, miệng táo không muốn uống nước, lưỡi xám hồng hoặc có điểm ban mầu tím, mạch trầm huyền có lực