Đoán bệnh qua nước bọt Tiềm năng chẩn đoán của nước bọt nước miếng là rất lớn, từ các bệnh lý vùng miệng như sâu răng và nha chu cho đến các bệnh toàn thân như bệnh di truyền, bệnh tự mi
Trang 1Đoán bệnh qua nước bọt
Tiềm năng chẩn đoán của nước bọt (nước miếng) là rất
lớn, từ các bệnh lý vùng miệng như sâu răng và nha chu
cho đến các bệnh toàn thân như bệnh di truyền, bệnh tự
miễn, bệnh chuyển hóa hay ung thư
Nước bọt đã được sử dụng trong chẩn đoán cách đây
hơn 2.000 năm Những lương y ngày xưa của y học cổ
truyền Trung Hoa đã kết luận nước bọt và máu là “anh
Trang 2em” trong cơ thể và chúng đến từ cùng một nguồn gốc
Người ta tin rằng những thay đổi ở nước bọt chỉ thị cho
tình trạng sức khỏe của bệnh nhân
Chính xác 99,9%
Tại Trung tâm y khoa
Medic TP.HCM đã thực
Trang 3Nước bọt như một dịch phẩm
chẩn đoán các bệnh lý răng
miệng và toàn thân đã được đề
cập từ khá lâu, tuy nhiên mãi đến
những năm gần đây y học mới
thật sự có bước tiến nhảy vọt
trong việc nghiên cứu nước bọt
Cách đây bảy năm, Viện Quốc
gia nghiên cứu nha khoa và sọ
hiện xét nghiệm nước
bọt để chẩn đoán bệnh
mất ngủ, rối loạn nội
tiết và tế bào di truyền
Trong ảnh: một bệnh
nhân tự lấy mẫu nước
bọt tại nhà - Ảnh:
N.C.T
Trang 4mặt (NIDCR) Hoa Kỳ đặt mũi nhọn đầu tư phát triển việc
sử dụng nước bọt như một công cụ chẩn đoán
Các nhà khoa học đã dần hoàn thiện các bộ công cụ chẩn
đoán nước bọt, trước hết là việc tập hợp các protein và
tập hợp các sản phẩm phiên mã (transcriptome) có trong
nước bọt để hình thành một “mục lục” chẩn đoán nước
bọt
Bản tin ABC News ra ngày 1-2-2010 có bài viết “Xét
nghiệm di truyền mới giúp bố mẹ có được những đứa con
Trang 5khỏe mạnh” cho biết một dạng tầm soát mới được gọi là
xét nghiệm di truyền phổ quát (Universal genetic test) giúp
xác định các ông bố và bà mẹ tương lai có phải mang gen
các bệnh di truyền hay không
Không như các xét nghiệm di truyền truyền thống (cần
một mẫu máu cho một bệnh chuyên biệt và việc lấy mẫu
được thực hiện tại bệnh viện), xét nghiệm mới này chỉ cần
một lượng nhỏ nước bọt tự lấy tại nhà, gửi mẫu nước bọt
đến phòng xét nghiệm, kết quả sẽ được trả lời qua email
Trang 6Thật thú vị, từ nước bọt có thể tìm kiếm hơn 400 đột biến
của 109 bệnh di truyền khác nhau với độ chính xác
99,9%, trong đó có các bệnh khá phổ biến như các nang u
xơ, bệnh hồng cầu hình liềm, bệnh tay-sachs (bệnh đần
độn và mù gia đình), bệnh thiếu máu vùng biển (beta
thalassaemia), bệnh teo cơ tủy mãn tính
Đoán trước việc sinh non
Trả lời bệnh trong
1 giờ
Trang 7Phòng chẩn đoán
chức năng khoa
răng hàm mặt Đại
học Y dược
TP.HCM đã nhập
các thiết bị, hóa
chất chẩn đoán
nguy cơ sâu
răng, bệnh lý
Trang 8Người ta cũng đã sử dụng nước bọt để
phát hiện các bệnh nhiễm khuẩn và
nhiễm virus như HIV, HBV, HCV
Nhiều xét nghiệm dịch miệng đã được
phát triển để chẩn đoán HIV Xét
nghiệm HIV bằng nước bọt đã được
Cơ quan Quản lý thực phẩm và dược
phẩm Hoa Kỳ (FDA) thông qua và
chứng nhận tốt hơn xét nghiệm máu
răng miệng qua
nước bọt, kết quả
được trả lời
nhanh trong vòng
một giờ Phòng
cũng đang nhập
những xét
nghiệm về
hormon và ung
thư
Trang 9Nhiều loại thuốc phát hiện được trong nước bọt Hiện nay
xét nghiệm nước bọt dùng để đánh giá tình trạng lạm
dụng thuốc, chẳng hạn như cocaine, ethanol và các chất
có thuốc phiện
Nước bọt cũng dùng để giám kiểm thuốc điều trị như
digoxin, methadone, một số thuốc chống co giật và sự
tuân thủ đối với việc điều trị của các bệnh nhân tâm thần
hay giám kiểm tình trạng hút thuốc lá và phơi nhiễm khói
thuốc Một khía cạnh khác của xét nghiệm nước bọt là
đánh giá sử dụng thuốc trái phép, thường phục vụ mục
Trang 10đích pháp y
Ngoài ra, nước bọt là dịch phẩm rất thích hợp để xác định
hàm lượng của hầu hết hormone, trong đó có estrogen
(estradiol), progesterone, dehydroepiandrosterone
(DHEA) và cortisol Đặc biệt quan trọng là estradiol vì đó
có thể là một chỉ số của tình trạng sinh non và trẻ sinh nhẹ
cân
Chẩn đoán nước bọt có thể tạo ra một thay đổi lớn trong
thực hành lâm sàng bằng việc đưa ra các xét nghiệm
Trang 11thuận tiện, chính xác và không gây đau, không làm bệnh
nhân sợ, nhất là các bệnh nhi
Một chút nước bọt sẽ giúp việc theo dõi tình trạng sức
khỏe, khởi phát, tiến triển bệnh và đánh giá kết quả điều
trị có thể thực hiện ngay cả ở vùng xa xôi, hẻo lánh hay
vùng nghèo khó