tìm hiểu chung Nỗi lòng - Đặng Dung pptx

chú thích số 4 viết: "Hàng thịt, câu cá: dịch chữ đồ điếu đồ: hàng thịt, điếu: câu cá, chỉ Phàn Khoái bán thịt *********, Hàn Tín câu cá, sau giúp Hán Cao tổ làm nên sự nghiệp lớn" Trong

tìm hiểu chung Nỗi lòng - Đặng Dung

Về bài nỗi lòng của Đặng Dung

Trần Hà Nam

Bài thơ Cảm hoài của danh tướng Đặng Dung được dạy

trong chương trình Ngữ văn 10 nâng cao, có những điểm

đáng bàn:

Trước hết, phần chú thích không chính xác, ở trang 158,

chú thích số 4 viết:

"Hàng thịt, câu cá: dịch chữ đồ điếu (đồ: hàng thịt, điếu:

câu cá), chỉ Phàn Khoái bán thịt (***)(***)(***), Hàn Tín câu

cá, sau giúp Hán Cao tổ làm nên sự nghiệp lớn"

Trong tích Hán sở tranh hùng có nói Phàn Khoái làm nghề

bán thịt (***)(***)(***), Hàn Tín câu cá ở sông Hoài, nhưng

có lẽ cần phải bổ sung chi tiết câu cá gắn điển tích về

Khương Tử Nha là ông lão câu cá - câu thời sau giúp nhà

Chu lập nên nghiệp lớn, nổi tiếng hơn nhiều Hàn Tín hay

được nhắc đến với tích lòn trôn hàng thịt, xin cơm phiếu

mẫu mà làm nên nghiệp lớn!

Bản dịch thơ của học giả Phan Võ cũng cần xem lại vì có

nhiều câu chưa đúng tinh thần nguyên tác, học mất hứng

thú! Theo tôi, cần có nhiều bản dịch để đối chiếu và nhất

là không câu nệbuuộcc học sinh phải thuộc bản dịch trong

sách giáo khoa Sau đây là một loạt các bản dịch khác về

bài Cảm hoài, xin bổ sung làm tư liệu:

1 Bản dịch của Phan Kế Bính, trích trong VN Sử Lược

của Trần Trọng Kim

Việc đời bối rối tuổi gìa vay,

Trời đất vô cùng một cuộc say,

Bần tiện gặp thời lên cũng dễ,

Anh hùng lỡ bước ngẫm càng caỵ

Vai khiêng trái đất mong phò chúa,

Giáp gột sông trời khó vạch mâỵ

Thù trả chưa xong đầu đã bạc,

Gươm mài bóng nguyệt biết bao ràỵ

2 Bản dịch trong Việt Nam Nhân Vật Chí Vựng Biên của

Hồ Đắc Hàm và Thái Văn Kiểm

Tuổi về gìa, phải thời bối rối,

Cả đất trời một hội mê say,

Gặp thời kẻ dở nên hay,

Anh hùng lỡ vận, đắng cay trăm phần

Lòng cứu chúa muốn vần trái đất,

Gột giáp binh khôn dắt sông trời

Thù còn đầu đã bạc rồi,

Mấy phen dưới nguyệt chuốt mài lưỡi gươm

3 Bản dịch của Phan Võ

Việc thế lôi thôi tuổi tác này,

Mênh mông trời đất hát và say,

Gặp thời đồ điếu thừa nên việc,

Lỡ vận anh hùng luống nuốt caỵ

Giúp chúa những lăm giằng cốt đất,

Rửa dòng không thể vén sông mâỵ

Quốc thù chưa trả già sao vội,

Dưới nguyệt mài gươm đã bấy chầỵ

4.Bản dịch của Đào Hữu Dương

Tuổi gìa lận đận nỗi tình đời,

Vô tận vần xoay khoảng đất trời,

Ti tiện gặp thời lên chẳng khó,

Anh hùng lỡ bước hận nhiều thôi

Vác non phò chúa trên vai nặng,

Gột giáp qua mây mặt nước trôi

Thù nước chưa xong đầu sớm bạc,

Dưới trăng mài kiếm mấy thu rồi

5 Bản dịch của Vũ Hải Tiêu

Thế cuộc mênh mang tuổi sớm gìa,

Đất trời thu lại chỉ say ca,

Gặp thời đồ điếu thành công dễ

Lỡ vận anh hùng nuốt hận đa

Giúp chúa những mong nâng địa trục,

Rửa binh không lối kéo thiên hà

Quốc thù chưa trả đầu mau bạc,

Bao độ mài gươm dưới nguyệt tà

6 Bản dịch của Tản Đà Nguyễn Khắc Hiếu

Việc đời man mác, tuổi già thôi!

Ðất rộng trời cao chén ngậm ngùi

Gặp gỡ thời cơ may những kẻ

Tan tành sự thế luống cay ai !

Phò vua bụng những mong xoay đất,

Gột giáp sông kia khó vạch trời

Đầu bạc giang san thù chửa trả,

Long tuyền mấy độ bóng trăng soi

7 Bản dịch của Thiện Nhân Nguyễn Khánh Do

Thế sự ngổn ngang tuổi luống rồi,

Đất trời thu lại hát say thôi,

Anh hùng nuốt đắng khi tàn vận,

Đồ điếu nên công lúc gặp thời

Giúp chúa rắp tâm nâng trái đất,

Rửa binh khôn lối kéo sông trời

Quốc thù chưa báo đầu mau bạc,

Bao độ gươm mài bóng nguyệt soi

SO SÁNH BẢN DỊCH NGHĨA VÀ BẢN DỊCH THƠ

Ở câu 01: Từ “dằng dặc” hay “bối dối” trong bản dịch

nghĩa, bản dịch thơ dịch là “lôi thôi” là chưa đạt “Dằng

dặc”: kéo dài mãi không dứt, không cùng”; “rối bời”: rối và

bề bộn ngổn ngang, làm cho khó tháo gỡ hoặc giải quyết

“Lôi thôi”:rắc rối, gây ra nhiều chuyện phiền phức

Ở câu 2:cụm từ: “đắm trong cuộc rượu hát ca” trong bản

dịch nghĩa, bản dịch thơ dịch là “hát và say” là chưa đạt

“Đắm ca” thể hiện điều không thích nhưng vẫn phải làm

với mong muốn giải toả tâm trạng, tâm trạng vẫn không

hề được giải toả; “hát và say” thể hiện niềm vui khi được

chìm trong hát ca và men rượu

Ở câu 7: cụm từ “mà mái tóc đã bạc sớm” trong bản dịch

nghĩa, bản dịch thơ dịch “già sao vội” là chưa đạt Cụm từ

trong bản dịch nghĩa cho thấy tâm trạng trăn trở, luyến

tiếc của nhà thơ rõ hơn bản dịch thơ

Ở câu 8: Cụm từ “mang gươm báu mài dưới bóng trăng”

trong bản dịch nghĩa, bản dịch thơ dịch là “dưới nguyệt

mài gươm” là chưa đạt “Mang trăng” không chỉ thấy vẻ

đẹp lung linh tráng lệ của người anh hùng mà còn thấy

thanh gươm người anh hùng đang mài là thanh gươm

báu? Đã là gươm báu thì cần gì phải mài, hơn nữa còn

mài đi, mài lại? còn cụm từ “dưới nguyệt mài gươm”

chưa diễn tả hết được những ý trong bản dịch nghĩa