Báo cáo An Toàn Vệ Sinh Thực Phẩm

Nhưng đó chỉ là trong những năm cuối 20 mà chiếu xạ đã được chấp thuận cho các loại hình sử dụng mà có thể có một tác động đáng kể sựhiện diện của tác nhân gây bệnh từ thực phẩm... Cùng

PHẦN 1 – LỜI MỞ ĐẦU.

An toàn thực phẩm được công nhận là một mối quan tâm y tế công cộng ngàycàng quan trọng tại Hoa Kỳ Lịch sử gần đây đã có quá nhiều ví dụ về thu hồi cầnthiết cho sự hiện diện hoặc sự hiện diện của tác nhân gây bệnh do thực phẩm bị nghi

ngờ như E coli, Listeria, và Salmonella Sự nhấn mạnh ngày càng tăng về vấn đề

an toàn thực phẩm và dinh dưỡng ứng dụng (CFSAN) Ngay cả người tiêu dùngkhông phức tạp đã trở nên quen dần với những mối nguy hiểm tiềm năng của cácbệnh liên quan đến thực phẩm trong sự trỗi dậy của phương tiện truyền thông phạm

vi bảo hiểm của các tác nhân gây bệnh do thực phẩm, đặc biệt là ổ dịch bệnh bòđiên ở châu Âu

Trong khi đối mặt với mối quan tâm ngày càng tăng về bệnh tật liên quan đếnthực phẩm, thực phẩm chiếu xạ đã bước vào hình ảnh Chiếu xạ không phải là một

"công nghệ" bằng biện pháp nào Trong xã hội hiện đại, chiếu xạ thường được sửdụng để khử trùng thiết bị y tế, bao gồm hầu hết các mặt hàng dùng một lần được sửdụng trong bệnh viện mỗi ngày Cũng không phải là thực phẩm chiếu xạ của chính

nó một phát triển mới FDA đã chấp thuận cho chiếu xạ thực phẩm cho mục đíchhạn chế từ năm 1963, và NASA đã sử dụng thực phẩm chiếu xạ vào cơ quan khônggian của nó trong nhiều thập kỷ như là một biện pháp phòng ngừa chống lại tácnhân gây bệnh từ thực phẩm Nhưng đó chỉ là trong những năm cuối 20 mà chiếu xạ

đã được chấp thuận cho các loại hình sử dụng mà có thể có một tác động đáng kể sựhiện diện của tác nhân gây bệnh từ thực phẩm

PHẦN 2 – TỔNG QUAN TÀI LIỆU.

Ngày nay, công nghệ bức xạ đã được ứng dụng rộng rãi, đóng góp vào sự pháttriển của công nghiệp, vì thế nó có vai trò rất quan trọng

Xem xét tổng giá trị của các sản phẩm được xử lý bằng bức xạ ion hoá, thì giá trịkinh tế của công nghệ này là rất to lớn Một số ứng dụng như khử trùng, biến tínhcác pôlyme và các chất bán dẫn đã phát triển rộng rãi Điều này là hoàn toàn chínhxác đối với các sản phẩm y tế chăm sóc sức khoẻ ở các nước công nghiệp như Mỹ

và Canada, nơi có đến hơn một nửa số sản phẩm này đang được khử trùng bằng bức

xạ ion hoá

Công nghệ bức xạ đang được mở rộng Nhiều thiết bị đang được xây dựng, vàngày càng có nhiều ứng dụng mới Các ứng dụng mới này nhìn chung theo xuhướng phát triển công nghệ và nhu cầu của xã hội, như công nghệ nanô, các pôlyme

tự nhiên, nhựa tổng hợp và bảo vệ môi trường Cùng với sự gia tăng liên tục việcứng dụng bức xạ trong công nghiệp và y tế, đòi hỏi các nhà sản xuất và các nhàcung cấp thiết bị chiếu xạ phải cải tiến và nâng cấp các loại thiết bị chiếu xạ hiện cócũng như là sẽ phải thiết kế các loại thiết bị chiếu xạ mới Sự phát triển các loạithiết bị chiếu xạ mới mang lại lợi ích cho nhà chủ sở hữu thiết bị chiếu xạ, tuy nhiênđiều này cũng đưa đến việc phải cân nhắc tỉ mỉ lựa chọn thiết bị thích hợp nhất đểđáp ứng yêu cầu cao nhất của chủ sở hữu Việc lựa chọn được một thiết bị chiếu xạchuẩn không chỉ làm cho việc vận hành được dễ dàng, an toàn, mà nó còn đạt đượchiệu quả cao về đầu tư, mang lợi nhuận kinh tế cao hơn

Ở Việt Nam, trong những năm gần đây, nhiều doanh nghiệp đã đầu tư xây dựngcác cơ sở bức xạ dùng nguồn cobalt quy mô công nghiệp để xử lý chiếu xạ bảo quảnthực phẩm, khử trùng y tế chăm sóc sức khoẻ đáp ứng nhu cầu tiêu dùng nội địa vàxuất khẩu Các thiết bị này 100% được nhập khẩu Nhu cầu phát triển của côngnghiệp xử lý bức xạ ở nước ta còn rất tiềm tàng Việc nghiên cứu thiết kế chế tạo

sản xuất lắp đặt trong nước các thiết bị nêu trên là hoàn toàn có tính khả thi cao,mục tiêu nâng cao năng lực của các ngành công nghiệp liên quan, thúc đẩy pháttriển kinh tế xã hội, giảm chi phí đầu tư cho các doanh nghiệp và góp phần thựchiện chủ trương của Đảng và Nhà nước về công nghiệp hoá hiện đại hoá đất nước.

Ở nước ta công nghệ chiếu xạ thực phẩm đã được nghiên cứu và ứng dụng từnăm 1985 tại Viện Nghiên cứu hạt nhân Đà Lạt Hiện nay cả nước chỉ có vài batrung tâm chiếu xạ thực phẩm với qui mô bán công nghiệp

Vì sự an toàn về mặt vệ sinh thực phẩm và hiệu quả về kinh tế, chúng ta cần pháttriển công nghệ này nhằm phục vụ việc xử lý, chế biến, bảo quản và xuất khẩu cácmặt hàng nông sản vào các thị trường lớn có các qui định về vệ sinh an toàn thựcphẩm và kiểm dịch nghiêm ngặt như Mỹ, Liên minh châu Âu (EU) và Nhật

Đồng thời thực phẩm chiếu xạ cũng góp phần tạo ra nguồn thực phẩm sạch và do

đó sẽ làm giảm những vụ ngộ độc thực phẩm tập thể đang rất hay xảy ra ở nước ta

Giới thiệu những kiến thức cơ bản nhất của công nghệ xử lý bức xạ gamma ứngdụng cho các nhu cầu xã hội đã được sử dụng rộng rãi trên thế giới và trong nước,nhằm để phát triển được những tính năng ưu việt của công nghệ này

PHẦN 3 – AN TOÀN VỆ SINH CHIẾU XẠ TRONG THỰC PHẨM 3.1 Khái niệm:

Thuật ngữ "thực phẩm chiếu xạ" có thể được áp

dụng cho bất kỳ quá trình đó cho thấy nhiều thực phẩm

hoặc là bức xạ điện từ hay các hạt năng lượng cao

Năng lượng điện có thể được tạo ra bởi các đồng vị

phóng xạ, như trường hợp của chiếu xạ tia gamma,

hoặc bằng cách bắn phá phim kim loại mỏng với năng

lượng cao để sản xuất điện tử chùm bức xạ, như trường

hợp của X-quang chiếu xạ Ngoài ra, một chùm

electron năng lượng cao ("e-beam") có thể được hướng

vào các thực phẩm Trong tất cả các trường hợp này,

bức xạ được hấp thụ bởi thức ăn, và đặc biệt, bởi các sinh vật vi sinh vật trong thựcphẩm Hấp thụ này phá vỡ các phân tử hữu cơ phức tạp của các vi khuẩn, hoặc ngănchặn các vi khuẩn sinh sản hoặc giết chúng ngay Các hiệu quả điều trị tùy thuộcvào loại bức xạ được sử dụng, cường độ bức xạ, và vi khuẩn

Bất kể hình thức, thực phẩm chiếu xạ là cơ bản về bao nhiêu năng lượng đượchấp thụ bởi các thực phẩm mục tiêu Đó là hữu ích để có một phép đo cho những gìliều bức xạ sẽ được yêu cầu độc lập với số lượng thực phẩm được chiếu xạ Vì lý donày, liều bức xạ được đo bằng kiloGray (kGy) Một liều lượng của một kGy chỉ rarằng mục tiêu tiếp nhận 1.000 mẫu Jun (đơn vị đo năng lượng, viết tắt là J) / kg khốilượng mẫu

Khi đo lường tác động của bức xạ trên dân số vi khuẩn thực phẩm, nó rất hữu ích

để có một phép đo mà không phụ thuộc vào số lượng vi sinh vật trong một mẫu cụthể của thực phẩm Vì lý do này, ảnh hưởng của bức xạ vi sinh vật được đo bằngmột liều lượng được gọi là các giá trị D Giá trị D là liều bức xạ cần thiết để giảmdân số vi khuẩn của một mẫu bằng 90% Nếu một sinh vật đặc biệt có một giá trị D

là 0,5 kGy trong một loại đặc biệt của thức ăn, sau đó phơi bày một mẫu kg rằngthực phẩm có chứa các sinh vật đến 500 J của bức xạ sẽ giết 90% dân số của sinh

Hình 3.1 Thực phẩm

chiếu xạ.

vật đó Một số tiền bổ sung liều lượng bằng các yếu tố D sẽ làm giảm dân số vikhuẩn còn lại bằng 90% Như vậy, lộ mẫu trong ví dụ trên, đến 1000 J của bức xạ sẽlàm giảm dân số vi khuẩn bằng 99%; 1500 J sẽ loại bỏ 99,9% dân số vi khuẩn…Nhờ biển đổi năng lượng của nguồn hoặc thời gian tiếp xúc kiểm soát lượng bức xạmục tiêu nhận được Năng lượng của khẩu súng điện tử được sử dụng cho e-dầm vàX-quang thường được đo bằng điện tử vôn (eV), các đơn vị của năng lượng chuyểnđổi để J.

Giá trị D sẽ phụ thuộc chủ yếu vào các loại thực phẩm chiếu xạ và các loại sinhvật được loại trừ bằng cách chiếu xạ Nói chung, các sinh vật phức tạp hơn, các sinhvật nhạy cảm hơn sẽ được phóng xạ, kể từ khi hoạt động của vi sinh vật phức tạp là

dễ dàng hơn để phá vỡ Virus, các hình thức đơn giản của cuộc sống, khó phá hủy.Nhiều vi khuẩn sụp đổ vào một trạng thái không hoạt động được gọi là bào tử một(như trái ngược với các trạng thái thực vật) khi điều kiện không thuận lợi cho sựphát triển (ví dụ, khi nồng độ Oxy hoặc nhiệt độ quá thấp) Giá trị D cho các bào tửcao hơn D tương ứng giá trị cho các trạng thái thực vật

Các yếu tố khác ảnh hưởng đến giá trị D là các biến dạng của sinh vật có liênquan, các nhà nước của các thực phẩm (đông lạnh hoặc không đóng băng), Oxy vànhiệt độ môi trường xung quanh Sự khác biệt giữa thực phẩm đông lạnh và khôngđóng băng đặc biệt quan trọng, vì một trong những hiệu quả nhất cách kiểm soát cácmầm bệnh vi sinh vật trong thực phẩm là để giữ cho thực phẩm dưới đây là nhiệt độ

mà tại đó các tác nhân gây bệnh có thể phát triển Bức xạ khác là cần thiết để tiêudiệt vi khuẩn trong thực phẩm đông lạnh, và hơi nóng là kết quả từ sự hấp thụ bức

xạ ngẫu nhiên bởi thực phẩm có nguy cơ thực phẩm để nâng cao nhiệt độ mà sẽ chophép các sinh vật gây bệnh phát triển Do đó, hiệu ứng nhiệt độ phải được theo dõicẩn thận trong hầu hết các loại thực phẩm

3.2 Cơ chế diệt khuẩn – Các nguồn chiếu xạ:

Các hình thức đơn giản của chiếu xạ, ít nhất là về khái niệm, được chiếu xạ tiagamma Trong hình thức chiếu xạ, nguồn bức xạ là một nguyên tố phóng xạ phát racác photon trong phạm vi tia gamma của quang phổ điện từ Photon tia gamma cótần số cao hơn (và do đó năng lượng) hơn so với tia cực tím hoặc tia photon X Tiagamma có thể xuyên qua một thực phẩm mục tiêu (hay sản phẩm y tế) đến độ sâuvài mét và đạt chất gây ô nhiễm vi sinh vật ở bất cứ đâu trong đó phạm vi

Trong khi khái niệm đơn giản, tia bức xạ gamma có thể khó khăn trong thực tế Khó khăn đầu tiên là chọn một yếu tố nguồn phóng xạ Ngoài bức xạ tia gamma,nhiều yếu tố phóng xạ cũng sản xuất các tia alpha (hạt nhân heli), tia beta (electronnăng lượng cao hay positron) và / hoặc cao năng lượng neutron Ngoài ra, họ có thểphân rã thành một chất phóng xạ mà tạo ra các hình thức khác của bức xạ Các hìnhthức khác của bức xạ không được ưa chuộng bởi vì họ có tiềm năng để làm chothực phẩm mục tiêu (hoặc y tế sản phẩm) phóng xạ Đến nay, chỉ có đồng vị phóng

xạ được phê duyệt là có hồ sơ hợp được bức xạ Cobalt 60 và Cesium 137, với chỉCobalt 60 được thực tế sử dụng cho chiếu xạ thực phẩm tại thời điểm hiện tại Cácđồng vị phóng xạ được sản xuất bằng cách tiếp xúc của các yếu tố thông thường vớimột lõi lò phản ứng hạt nhân, và sự sẵn có của họ có thể có điều kiện về sự sẵn cóliên tục của điện hạt nhân

Ngay cả sau khi mã nguồn được chọn, có biến chứng hậu cần trong chiếu xạ tiagamma Các yếu tố phóng xạ không có một "tắt" chuyển đổi, cũng không đượctrang bị hoặc cường độ điều khiển hướng, Gamma Tia có thể được chứa bằng cáchngâm trong những nguồn đầy đủ một lượng nước nhưng nguồn phải được loại bỏkhỏi hồ bơi để để xạ thực phẩm mục tiêu Để tránh tiếp xúc với tia gamma vô ý,nguồn phải được cách ly với thế giới bên ngoài bởi vài feet bê tông

3.2.2 E-tia chiếu xạ:

E-tia bức xạ, mặc dù nó sử dụng thuật ngữ tương tự như chiếu xạ tia gamma, làmột loại khác nhau hoàn toàn điều trị Năng lượng cao chùm electron được sảnxuất tại một súng điện tử, một phiên bản lớn hơn của súng tia âm cực tìm thấy trongcác thiết bị như TV và màn hình Những điện tử có thể được chỉ dẫn của một từtrường vào một thực phẩm mục tiêu Thuật ngữ "chiếu xạ" thực sự là một cái tênnhầm lẫn, vì thực phẩm không tiếp xúc với bức xạ điện hay tia beta (điện tử đượcsản xuất bởi một nguồn phóng xạ) Tuy nhiên, quá trình này có tác dụng tương tựnhư của chiếu xạ tia gamma E-tia chiếu xạ cần che chắn là tốt, nhưng không giốngnhư các nhiên liệu cụ thể được sử dụng trong chiếu xạ tia gamma Những bất lợicủa các chùm tia điện tử là chiều sâu của nó thâm nhập ngắn (khoảng một inch),ngăn chặn các ứng dụng của mình cho nhiều loại thực phẩm và hạn chế lượng thức

ăn có thể được chế biến với số lượng lớn

X-quang chiếu xạ là một kỹ thuật mới tương đối nhiều, kết hợp những ưu điểmcủa hai phương pháp khác Giống như chiếu xạ tia gamma, tia X bức xạ bao gồmtiếp xúc thực phẩm thành năng lượng photon cao với độ sâu thâm nhập dài Trongtrường hợp này, tuy nhiên, bắn phá một bộ phim kim loại với một chùm điện tửnăng lượng cao sản xuất các photon, cho phép các bức xạ được bật và tắt Thiết bịnày là một phiên bản mạnh mẽ hơn nữa của máy chiếu tia X được sử dụng trong y

tế văn phòng Thiết bị này vẫn đòi hỏi nặng nề che chắn, mặc dù số lượng che chắncần thiết ít hơn so với chiếu xạ tia gamma Không có chất phóng xạ hoặc các sảnphẩm được sử dụng trong, hoặc kết quả từ quá trình này

Đôi khi phương pháp chiếu xạ còn được gọi là phương pháp khử trùng điện tử(electronic pasteurization) hay khử trùng lạnh (cold pasteurization) vì phương phápnày không sử dụng nhiệt độ để tiệt trùng

3.3 Ảnh hưởng của chiếu xạ trong thực phẩm:

phẩm chiếu xạ đã được nghiên cứu rộng rãi và lâu dài tại Mỹ cũng như các nước tiên tiến khác Những nghiên cứu này cho thấy thực phẩm chiếu

xạ có những lợi ích sau:

 Thứ nhất, chiếu xạ với liều thích hợp sẽ giúp bảo vệ sức khỏe người tiêu

dùng thông qua việc tiêu diệt được các vi khuẩn và vi sinh vật gây bệnh như

E coli, Trichina, Salmonella (vi khuẩn làm thực phẩm có tính độc) có

trong thịt và gia cầm hay các loại thực phẩm khác, ngăn chặn sự nảy mầmcủa khoai tây và tỏi, làm chậm quá trình chín của trái cây

 Thứ hai, thực phẩm chiếu xạ không tiếp xúc với chất phóng xạ mà chỉ bị

chiếu bởi tia gamma từ nguồn phóng xạ, do đó không thể trở thành “thựcphẩm phóng xạ” được

 Thứ ba, sau khi chiếu xạ, thực phẩm không xuất hiện bất kỳ độc tố nào vàkhông có sự thay đổi các thành phần hóa học gây ảnh hưởng bất lợi đến sứckhỏe con người

 Thứ tư, chiếu xạ không làm giảm giá trị dinh dưỡng cũng như các vitamintrong thực phẩm, ngoài ra cũng không có thay đổi nào của acid amin vàacid béo

 Thứ năm, các nhà máy sử dụng công nghệ chiếu xạ thực phẩm vận hànhtheo đúng qui trình an toàn sẽ không gây hại gì đến môi trường xung quanhcũng như không gây ảnh hưởng bất lợi về sức khỏe của công nhân làm việc

 Ngoài ra, việc chiếu xạ thực phẩm có lợi ích to lớn về phương diện kinh tế Với kỹ thuật này, thực phẩm có thể được bảo quản lâu hơn, ít bị hư hao hơn…(như ngăn ngừa côn trùng phá hoại, làm chậm quá trình chín của trái cây, ngăn chặn

sự nảy mầm của khoai tây)

 Chiếu xạ trong các điều kiện được kiểm soát không làm cho thực phẩm biến thành chất phóng xạ:

 Trong quá trình chiếu xạ, thực phẩm không hề tiếp xúc với chất phóng xạ

mà chỉ bị chiếu tia gamma phát ra từ các chất phóng xạ, do đó không thể bịnhiễm và trở thành “thực phẩm phóng xạ” được

 Việc chiếu xạ đúng liều lượng trong một số trường hợp cũng có thể làm mất

đi một phần nhỏ các vitamin nhóm B, vitamin A, C, E, K, các amino acid

và các acid béo không no, nhưng tựu trung không ảnh hưởng đến chấtlượng, giá trị dinh dưỡng của thực phẩm

 Hương vị, hình thức của thực phẩm đã được chiếu xạ hoàn toàn giống nhưthực phẩm chưa chiếu xạ

 Cũng chưa ghi nhận được các chất độc hại có khả năng ảnh hưởng đến sứckhỏe người tiêu dùng được tạo thành sau khi chiếu xạ thực phẩm

 Thêm vào đó, các cơ sở sử dụng công nghệ chiếu xạ thực phẩm nếu vậnhành theo đúng các quy định an toàn sẽ không gây ảnh hưởng có hại đếnsức khỏe của công nhân trực tiếp làm việc Các chất thải phóng xạ sau khi

sử dụng xong, nếu được xử lý, quản lý đúng các quy chế thì sẽ không gâyhại đến môi trường

Bất kể loại vật liệu nào trong môi trường sống của chúng ta, kể cả thực phẩm,đều chứa một lượng cực nhỏ các nguyên tố có hoạt tính phóng xạ được gọi là cácnguyên tố phóng xạ tự nhiên Tổng hoạt độ của các nguyên tố phóng xạ tự nhiên màcon người hấp thụ qua đường ăn uống hàng ngày vào khoảng 150-200 becquerel.Thực phẩm không bao giờ trực tiếp tiếp xúc với nguồn xạ và mức năng lượng tối đacủa các nguồn chiếu xạ thực phẩm luôn được giới hạn nhỏ hơn 5MeV đối với bức

xạ gamma, tia X và nhỏ hơn 10MeV đối với bức xạ điện tử Các giới hạn nănglượng trên là nhỏ so với năng lượng liên kết hạt nhân và vì vậy các bức xạ iôn hóanày không có khả năng biến thực phẩm được chiếu xạ thành phóng xạ Thực phẩm

bị nhiễm xạ là thực phẩm hấp thụ các chất phóng xạ thoát ra từ các sự cố lò phản

ứng hạt nhân, các vụ nổ bom nguyên tử Sự nhiễm xạ như vậy không liên quan tớiquá trình chiếu xạ có kiểm soát và được giới hạn về mức năng lượng bức xạ được

sử dụng nhằm mục tiêu bảo quản thực phẩm

Xử lý bức xạ chỉ gây nên những biến đổi hoá học không đáng kể và tỏ ra vô hạiđối với thực phẩm Hiệu ứng bức xạ có thể tạo ra một số “sản phẩm xạ ly” nhưglucose, axit formic, axetandehit và CO2 Các chất này cũng được tạo ra khi xử lýthực phẩm bằng nhiệt Các sản phẩm xạ ly đã được nghiên cứu khá kỹ lưỡng vàkhông có bằng chứng nào thể hiện tính độc hại của chúng

Hơn 30 năm qua gần 2000 cuộc thử nghiệm khoa học với các kỹ thuật phân tíchcực nhạy đã phân lập và xác định các chất trung gian được hình thành do chiếu xạgây ra ở thực phẩm chiếu xạ Sự thật là không có một hoá chất dị thường nào trongthực phẩm chiếu xa được phát hiện ở rau, quả, thịt, trứng, sữa, cá Tính lành củathực phẩm chiếu xạ cũng đã được minh chứng bằng các thử nghiệm trên cơ thểsống: thử độc tố chung, thử hiệu ứng tim mạch, thử hiệu ứng gây quái thai(Teratology), thử đột biến, thử dinh dưỡng, và thử vô trùng Một số phép thử trên cóthể đánh giá bằng phân tích hoá học, vật lý học Một số khác được đánh giá trênđộng vật hoặc trên vi sinh vật nuôi cấy

Các gốc tự do, theo định nghĩa khoa học, là những nguyên tử, phân tử thiếu sựphân bố các điện tử ở dạng từng cặp Chúng có thể được hình thành khi chiếu xạcũng như khi xử lý thực phẩm bằng các phương pháp khác như khi nướng, sấy khô,đông khô và ngay cả trong quá trình oxy hoá bình thường của thực phẩm Các gốc

tự do có tính hoạt động rất cao, cấu trúc không ổn định nên dễ dàng tương tác vớicác cơ chất khác để trở thành dạng sản phẩm ổn định Các gốc tự do dễ hình thành

và cũng dễ biến mất một thời gian ngắn sau khi chiếu xạ thực phẩm ở trạng tháilỏng

Sự tiêu hoá chúng chẳng gây nên bất kỳ hiệu ứng độc hại nào Điều này đượckhẳng định nhờ các nghiên cứu trường diễn trên những động vật ăn sữa bột chiếu xạ

ở liều 45 kGy (gấp 4 lần liều tối đa cho phép chiếu xạ thực phẩm) Không có hiệntượng đột biến di truyền nào được thông báo, không có hiệu ứng gây ung thư nào

được phát hiện Tuy nhiên, cũng phải lưu ý rằng thực phẩm chiếu xạ cần được bảoquản và chế biến cẩn thận tuân theo các quy tắc an toàn vệ sinh thực phẩm như thựcphẩm không chiếu xạ, vì sau khi chiếu xạ thực phẩm vẫn có thể bị nhiễm các mầmbệnh (do vậy thực phẩm nên được đóng gói trước khi chiếu xạ).

Mặt khác, chiếu xạ không giết chết được các virus, chẳng hạn virus gây bệnh bòđiên Chiếu xạ chỉ là một khâu trong một mắt xích từ sản xuất đến tiêu dùng thựcphẩm, muốn có thực phẩm sạch thì trước hết nguồn gốc thực phẩm phải sạch, tức là

từ người nông dân

Cũng cần nói thêm là từ năm 1972, Cơ quan NASA Hoa Kỳ đã cho chiếu xạ tất

cả thực phẩm được sử dụng trong các chuyến du hành vũ trụ Nhiều tổ chức và hiệphội khoa học cũng lên tiếng ủng hộ và xác nhận tính chất an toàn của việc sử dụngphương pháp này như Tổ chức Y tế thế giới (WHO), Tổ chức Lương nông LiênHiệp Quốc (FAO), Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA), và Cục Quản lýthực phẩm và dược phẩm Hoa Kỳ (FDA)

Ở Việt Nam, việc chiếu xạ nói chung cho các mục đích khoa học (như chiếu xạcắt mạch các hợp chất cao phân tử) và việc chiếu xạ trên thực phẩm nói riêng hiệnchủ yếu còn ở dạng thử nghiệm trong phòng thí nghiệm Chỉ có việc chiếu xạ chothanh long xuất khẩu là được áp dụng ở quy mô thương mại Cho đến nay mới cómột cơ sở chiếu xạ duy nhất hoạt động (Công ty CP Sơn Sơn, TP.HCM, do ôngTrầm Bê làm chủ tịch hội đồng quản trị Hệ thống này hiện ngừng hoạt động Tuynhiên, việc nhập và đưa vào hoạt động các thiết bị này lại không đơn giản vì giáthành đầu tư cho mỗi hệ thống lên đến cả triệu USD Hơn nữa, các thủ tục liên quanđến việc nhập và vận hành thiết bị này rất phức tạp (vì liên quan đến việc sử dụngnguồn phóng xạ như Coban 60 hoặc Xesi 137)

Trong tương lai, với xu hướng hội nhập toàn cầu, việc chiếu xạ thực phẩm cũngnhư nhập khẩu thực phẩm chiếu xạ chắc chắn sẽ ngày một phổ biến hơn ở nước ta.Đây cũng là một hướng đi đầy triển vọng cho các nhà sản xuất và xuất khẩu thựcphẩm, cũng như những nhà đầu tư tiềm năng quan tâm đến lĩnh vực thiết bị chiếu

xạ

Phương pháp chiếu xạ đã được các quốc gia Tây phương biết đến từ lâu.Từ năm

1972, cơ quan NASA Hoa Kỳ đã cho chiếu xạ tất cả thực phẩm dùng trong cácchuyến du hành trong không gian Các dụng cụ y khoa, phòng thí nghiệm cũngthường được chiếu xạ để tiệt trùng Tất cả các phúc trình từ trước tới nay đều nóilên tính chất hữu ích và an toàn của phương pháp chiếu xạ thực phẩm Có rất nhiều

tổ chức khoa học và hiệp hội quốc tế đã hết lòng ca ngợi và xác nhận tính chất antoàn của phương pháp chiếu xạ Đó là các cơ quan thuộc khối Liên hiệp Quốc như

Tổ Chức Y Tế Thế Giới (WHO), Tổ Chức Lương Nông Thế giới (FAO), và Cơquan Năng lượng nguyên tử quốc tế International Atomic Energy Agency (IAEA);

Về phía Hoa kỳ và Canada thì có Cơ quan Quản Trị Thực Phẩm và Dược Phẩm(FDA), Hiệp Hội Y Sĩ Hoa Kỳ (The

American Medical Association), Hiệp

Hội các nhà Dinh Dưỡng Hoa Kỳ (The

American Dietetic Association), Cơ

quan y tế Health Canada và lẽ đương

nhiên các giới công nghệ biến chế thực

phẩm cũng hết lòng cổ võ và ca ngợi

phương pháp chiếu xạ thực phẩm …

Ngày nay kỹ thuật chiếu xạ thực phẩm

đã được 39 quốc gia nhìn nhận và cho

phép thực hiện trên 40 loại mặt hàng

khác nhau

Hình 3.2 Sự phân bố của các quốc gia sử dụng công nghệ chiếu xạ thực

phẩm.

3.4 Thiết bị chiếu xạ trong thực phẩm:

Hình 3.3.Cấu tạo thiết bị chiếu xạ

 Nguồn bức xạ

 Máy tạo bức xạ

 Nơi chứa nguyên liệu để tiếp nhận nguồn bức xạ

 Thiết bị đo, nhập liệu, tháo liệu

 Thiết bị điều chỉnh liều lượng bức xạ, bảo vệ, ngăn ngừa việc nhiễm xạ rangoài

Thiết bị chiếu xạ hiện dùng để chiếu xạ thực phẩm thường sử dụng nguồn đồng

vị phóng xạ (60Co hoặc 137Cs) hoặc tia X và các electron được phát ra từ máy phát.Thiết bị chiếu xạ có thể là loại vận hành theo chế độ “xử lý liên tục” hoặc loại “xử

lý theo mẻ” Việc kiểm soát quá trình chiếu xạ thực phẩm tại tất cả các loại thiết bịgắn liền với việc sử dụng các phương pháp được chấp nhận để đo liều xạ hấp thụ vàcác phương pháp dùng để giám sát các thông số vật lý của quá trình này Việc vậnhành các thiết bị chiếu xạ thực phẩm phải tuân theo các khuyến nghị của CODEX

về vệ sinh thực phẩm

Các đồng vị phóng xạ được sử dụng để chiếu xạ thực phẩm phát ra các photon cónăng lượng đặc trưng Chất đồng vị được sử dụng làm nguồn phóng xạ hoàn toànquyết định khả năng đâm xuyên của bức xạ phát ra Hoạt động của nguồn được đobằng đơn vị becquerel (Bq) và phải được nhà cung cấp nguồn công bố Hoạt độngcủa nguồn phải được ghi đầy đủ và lưu giữ lại, có tính đến sự tự nhân ra của nguồnkèm theo ngày đo và tính kết quả Các nguồn phóng xạ thường xuyên được bảoquản ở khu vực riêng biệt, được che chắn, bảo vệ an toàn và có tín hiệu báo chínhxác vị trí hoạt động và bảo quản an toàn nguồn phóng xạ và được nối liên động với

hệ thống vận chuyển sản phẩm Nguồn bức xạ được sử dụng có thể là chùm electronhoặc chùm tia X được phát ra từ các máy phát thích hợp Khả năng xuyên sâu củabức xạ được quy định bởi năng lượng của electron Năng lượng trung bình chùm tiađược ghi lại đầy đủ, có chỉ dẫn rõ ràng về việc thiết lập chính xác các thông số củamáy Các thông số này nối liền với nguồn và hệ thống vận chuyển sản phẩm Tốc

độ dịch chuyển của sản phẩm, độ rộng chiếu tia, tốc độ quét và tần số xung củachùm tia được điều chỉnh đảm bảo đồng đều liều xạ trên toàn bộ bề mặt sản phẩm.Trước khi chiếu xạ thực phẩm thường tiến hành một số phép đo lường để kiểmchứng quy trình chiếu xạ sao cho đáp ứng yêu cầu Hàng ngày, việc đo liều đượcthực hiện trong suốt quá trình vận hành chiếu xạ và được lưu lại

Mọi quốc gia đều có những yêu cầu khác nhau về thực phẩm chiếu xạ Khi xuấtkhẩu thực phẩm sang các nước, cần tìm hiểu tiêu chuẩn thực phẩm và quy định kỹthuật của các nước nhập khẩu đối với thực phẩm chiếu xạ, cần phải biết rõ nhữngloại thực phẩm có được phép sử dụng công nghệ chiếu xạ để bảo quản thực phẩm

và liều chiếu xạ trung bình đối với mỗi loại thực phẩm là bao nhiêu?

3.5 Những loại thực phẩm được phép bảo quản bằng phương pháp chiếu xạ:

Theo Pháp lệnh Vệ sinh an toàn Thực phẩm đã qui định Bộ Y tế ban hành Danhmục thực phẩm được bảo quản bằng phương pháp chiếu xạ (đến nay danh mục nàyvẫn chưa chuẩn bị để ban hành, hay nói chính xác nhất là đến nay không có dnh