Thiết kế bài giảng lịch sử 7 part 10 pps

e Thuật lại các cuộc đấu tranh tiêu biểu của nhân dân chống lại triều đình nhà Nguyễn?. Bỏi mới Mặc dù các cuộc khởi nghĩa liên tục bùng nổ vì những chính sách phản động lỗi thời của nh

e Thuật lại các cuộc đấu tranh tiêu biểu của nhân dân chống lại triều đình nhà Nguyễn? Nguyên nhân thất bại và ý nghĩa lịch sử?

3 Bỏi mới

Mặc dù các cuộc khởi nghĩa liên tục bùng nổ vì những chính sách phản động lỗi thời của nhà Nguyễn, nền văn học, nghệ thuật phát triển mạnh mẽ hơn bao gid hết

“TIruyện Kiều" của Nguyễn Du,

nhấn mạnh nội dung Truyện

Kiều; Nguyễn Du là một trong

những người được đánh giá là

danh nhân văn hóa thế giới

Trong số nhiều tác giả, tác

phẩm văn học, bạn nào phát

hiện ra điểm gì mới?

- Tục ngữ, ca dao, hò,

ve

- Truyén Nom dài,

truyện khôi hài, tiếu lâm

HS doc SGK "Trai qua nhiều thế kỉ

người phụ nữ”

GV tổ chức cho HS thảo luận để tự rút ra kết luận "Nguyễn Du

là nhà thơ kiệt xuất nhất cua thoi ki nay”

Là sự xuất hiện của hàng loạt nhà thơ nữ nổi tiếng như Hồ

253

Hoi: Hiện tượng này nói lên

điều gì?

- Em hãy trích dẫn vài câu hay

một đoạn thơ của một trong các

tác g1ả nói trên?

Hỏi: Văn học thời kì này phản

ánh nội dung gi?

Hỏi: Tại sao văn học bác học

thời kì này lại phát triển rực rỡ,

đạt tới đỉnh cao như vậy?

Hỏi: Văn nghệ dân gian bao

- Phản ánh sâu sắc cuộc sống xã hội đương thời

- Thể hiện tâm tư, nguyén vong của nông dân

- Đây là giai đoạn khủng hoảng trầm trọng của chế độ phong kiến

- Là ø1aI đoạn bao tap cách mạng, sôi động trong lịch sử

Văn học phản ánh hiện thực, hiện thực

xã hội thời kì này là

cơ sở để văn học phát triển mạnh

- San khấu: chèo, tuổng; quan ho, lí, hát dặm ở miền xuôi;

hát lượn, hát xoan ở

— Phan anh cuộc sống xã hội, nguyén vọng của nhân dân

2) Nghệ thuật

* Van nghệ dân gian

- Sân khấu: chèo,

tuồng

* CIới thiệu dòng tranh Đông

Hồ và cho HS xem một số bức

tranh (Đánh vật, Chăn trâu thổi

sáo, Bà Triệu )

Hỏi: Em có nhận xét gì về đề

tài tranh dân g1an?

Nội dung của tranh "Chăn trâu

thổi sáo": Đó là một ước mong

của các chú bé chăn trâu: thổi

sáo và thả diều ngoài đồng nội,

một thú vui nói lên sự yêu đời

và lạc quan và ước vọng thanh

bình

Hỏi: Những thành tựu nổi bật

về kiến trúc thời kì này?

GV cho HS xem ảnh chùa Tây

Phuong (chua Tay Phuong nay

Giới thiệu cho Hồ biết chùa

Tây Phương có l§ pho tượng

Kiểu kiến trúc đặc sắc, mái uốn cong kiểu cung đình tạo sự tôn vinh cao quý

(tượng Tuyết sơn): nét mặt đăm

chiêu, suy tưởng, từng vệt

xương ngực nổi hằn, bàn tay

bàn chân gày gò trơ ra từng đốt

xương Toàn thân tượng nói lên

đây là một con người khổ hạnh,

đang tập trung tâm trí cho việc

Hỏi: Hãy kể một số công trình | Chùa Hương, chùa |- Kiến trúc độc kiến trúc, điêu khắc tiêu biểu | Thiên Mụ, Tượng đáo

4 Củng cố

e« Nhận xét về văn học - nghệ thuật thời kì này?

e« Cảm nhận về những thành tựu tiêu biểu của văn học, nghệ thuật cuối thế

ky XVIII, nua dau thé ki XIX?

¢ Mot s6 ki thuat phuong Tay đã được người thợ thủ công Việt Nam tiếp thu nhưng hiệu quả ứng dụng chưa nhiều

B PHƯƠNG TIEN DAY - HỌC

Tranh ảnh liên quan đến bài học

C TIẾN TRÌNH DẠY - HỌC

Ổn định lớp

2 Kiém tra bai cu

¢ Su phat trién ruc rỡ của văn học Nôm cuéi TK XVIII - nua dau TK XIX nói lên điều gì về ngôn ngữ và văn hóa của dân tộc ta?

e« Nghệ thuật nước ta cuối TK XYVIII - nửa đầu TK XIX đạt những thành tựu gì?

3 Bài mới

Cùng với sự phát triển của văn học, nghệ thuật, khoa học - kĩ thuật ở nước ta

thời kì này cũng đạt nhiều thành tựu rực rỡ, đặc biệt phải kể đến sự du nhập

những Kĩ thuật tiên tiến của phương Tây Với chính sách bảo thủ, đóng kín của chế độ phong kiến, các ngành khoa học mới không thể phát triển mạnh

GV nhấn mạnh: Lê Quý Đôn là | của nhà Nguyễn + Dai Nam thực nhà bác học lớn nhất của thế kỉ|- Tác gia Lê Quý | luc

tiếng của ông?

GV kể chuyện về Lê Quý Đôn

(người huyện Duyên Hà- Thái

Bình), một người học giỏi nổi

tiếng từ thuở nhỏ (6 tuổi biết

làm thơ, có trí nhớ kì lạ, ham

đọc sách)

Hỏi: Những công trình nghiên | HS trả lời theo SGK | - Địa lý:

"Gia Dinh tam gia" trong dia li

hoc

xuất thân từ một gia đình nho

học ở Hưng Yên thông cảm sâu

sắc với cuộc sống cực khổ của

nhân dân, ông từ bỏ con đường

làm quan để trở thành thầy

thuốc của nhân dân

Hỏi: Những cống hiến của ông | - Phát hiện công dụng

đối với ngành y dược của dân |của 305 vị thuốc

Hỏi: Những thành tựu về nghề

thủ công?

Hỏi: Những thành tựu khoa

học - kĩ thuật phản ánh điều gì?

Hỏi: Thái độ của chính quyền

phong kiến nhà Nguyễn đối với

- Nhân dân ta biết tiếp thu những thành tựu khoa học kĩ thuật mới của các nước phương Tây

- Nó chứng tỏ nhân dân ta có khả năng vươn mạnh lên phía

trước, vượt qua được

tình trạng lạc hậu nghèo nàn

Triều Nguyễn với tư tưởng bảo thủ, lạc hậu đã ngăn cản, không tạo được cơ hội đưa nước ta tiến lên

2) Những thành tựu về kĩ thuật

- Kí thuật làm

đồng hồ, kính thiên văn, tàu thủy

Bài 29 ON TAP CHUONG V VA VI

¢ Ti TK XVI - TK XVII, tình hình chính trị có nhiều biến động: nhà nước phong kiến tập quyền thời Lê sơ suy sụp và nhà Mạc thành lập, các cuộc

259

chién tranh phong kién Nam - Bac triéu, Trinh - Nguyén; su chia cat Dang Trong - Dang Ngoai

¢ Phong trào nông dân khởi nghĩa bùng nổ và lan rộng, tiêu biểu là phong trào nông dân Tây Sơn

e« Mặc dù tình hình chính trị đất nước có nhiều biến động, nhưng tình hình kinh tế, văn hóa vẫn có bước phát triển mạnh

2 Tư tưởng

e _ Tỉnh thần lao động cần cù sáng tạo của nhân dân trong việc phát triển nền

kinh tế, văn hoá đất nước

«‹Ắ Tự hào về truyền thống đấu tranh anh dũng của dân tộc chống chế độ phong kiến thối nát, chống giặc ngoại xâm bảo vệ độc lập dân tộc

3 Kĩ năng

Hệ thống hóa các kiến thức, phân tích, so sánh các sự kiện lịch sử

B PHƯƠNG TIEN DAY - HỌC

Bảng thống kê những nét cơ bản về kinh tế, văn hóa TK XVI - nửa đầu TK

XI

C TIẾN TRÌNH DẠY - HỌC

1 Ổn định lớp

2 Kiểm tra bai cu

« Đánh giá sự phát triển của sử học, địa lí, y học nước ta cuối TK XVIII - nửa đầu TK XIX?

e« Những thành tựu khoa học - kĩ thuật của nước ta thời kì này phản ánh điều gì?

3 Bài mới

Trải qua thời kì lịch sử từ TK XXVI - đến nửa đầu TK XIX, biết bao những biến cố thăng trầm đã diễn ra về mọi mặt kinh tế, chính trị, xã hội

260

Hoạt động dạy Hoạt động học Ghi bảng

Câu hỏi 1

Hỏi: Biểu hiện sự suy yếu của

nhà nước phong kiến tập

quyền?

Hỏi: Những cuộc chiến tranh

phong kiến nào đã diễn ra?

Hỏi: Cuộc xung đột Nam - Bắc

triều diễn ra vào lúc nào?

Hỏi: Sự suy yếu của nhà nước

được thể hiện ở những điểm

nào?

Hỏi: Thời gian diễn ra cuộc

xung đột Trịnh - Nguyễn?

+ Biểu hiện sự suy yếu của nhà

nước phong kiến tập quyền thời

ức hiếp nhân dân

Các cuộc chiến tranh phong kiến:

+ Nam - Bắc triều

+ Trịnh - Nguyễn

Do sự tranh chấp giữa nhà Lê với nhà Mạc (TK XVI)

Sự tranh chấp giữa các phe phái phong kiến diễn ra quyết liệt

"phù Lê diệt Mạc”

Hai tập đoàn phong kiến đánh nhau suốt

50 năm -> đời sống nhân dân khổ cực

TK XVII

- Sự chia cắt đất nước Đàng Trong - Đàng

1) Sự suy yếu của nhà nước phong kiến tập quyên

- Su muc nat của triều đình phong

kiến, tha hóa của

tầng lớp thống tr]

- Chiến tranh phong kiến

- Nam - Bắc triều

- Chiến tranh

Trịnh - Nguyễn

261

Hỏi: Hậu quả của các cuộc

chiến tranh phong kiến?

Hỏi: Phong trào Tây Sơn có

gọi là cuộc chiến tranh phong

kiến không? Vì sao?

Hỏi: Quang Trung đặt nền tảng

- Ở Đàng Ngoài, vua

Lê chỉ là bù nhìn, quyền lực nằm trong tay chúa Trịnh

- Gây tốn thất nặng

nề cho nhân dân

- Phá vỡ khối đoàn kết, thống nhất của đất nước

Phong trao Tay Son nam trong cuộc đấu tranh rộng lớn của nông dân nên không gọi là chiến tranh phong kiến Đây là cuộc khởi nghĩa lớn nhất của nông dân

TK XVIII

Quang Trung da chi huy nghia quan Tay Son:

- Lat d6 chinh quyén

- Đánh tan các cuộc xâm lược Xiêm,

2) Quang Trung thống nhất đất nước

- Lật đổ chính quyền các tập đoàn phong kiến

Hỏi: Sau khi đánh đuổi ngoại

xâm, Quang Trung có cống

hiến gì trong công cuộc xây

dựng đất nước?

Hỏi: Nguyễn Ánh đánh bại

vương triều Tây Sơn vào thời

gian nao? (1801 - 1802)

- Nguyễn Ánh đã lập lại chính

quyền phong kiến tập quyền ra

sao?

Hỏi: Tình hình kinh tế nước ta

TK XVI đến nửa đầu TK XIX

có đặc điểm gì?

- Phục hồi kinh tế, xây dựng văn hóa dân tộc (Chiếu khuyến nông, Chiếu lập học

"1

- Củng cố quốc phòng, thi hành chính sách đối ngoại khéo léo

- Nguyễn Ánh đặt nên hiệu là Gia Long, chọn Phú Xuân làm kinh đô

- Vua trực tiếp điều hành mọi công việc trong nước từ trung ương đến địa phương

- Nam 1815 ban hành luat Gia Long

- Dia phuong: chia nước ta lam 30 tinh

tế, 2 nhóm làm về tình hình văn hóa

- GV chuẩn bị 2 bảng phụ (theo phụ lục) để trống, mời đại diện HS các nhóm lên hoàn thành bảng thống kê theo từng nội dung

- Đánh đuổi giặc ngoạ1 xâm

- Phục hồi kinh tế, văn hóa

3) Nhà Nguyễn lập lại chế độ phong kiến tập quyền

- Đặt kinh đô quốc hiệu

- Tổ chức bộ máy quan lại ở triều

4 Củng cố

Làm bài tập ở nhà theo SGK

BANG THONG KE TINH HINH KINH TE VAN HOA 6 CAC

THẾ KỈ XVI - NỬA ĐẦU TK XIX

Thế kỉ XVI-XVII Thế kỉ XVIII Nửa đâu TK XIX

1 Nông |- Đàng Ngoài: trì trệ, bị- Vua Quang Trung|- Các vua Nguyễn chú nghiệp | kìm hãm (chúa Trịnh ban hành “Chiếu| ý việc khai hoang, lập

không lo khai hoang,| khuyến nông" ấp, lập đồn điền

3_ | Thương |- Xuất hiện nhiều chợ,|- Giảm thuế, mở cửa ải,|- Nhiều thành thị, thị tứ nghiệp | phố xá, đô thị thông chợ búa mới

- Buôn bán với nước - Hạn chế buôn bán với ngoài được mở rộng người phương Tây nhưng sau có phần

hạn chế

4 |Vănhọc|- Văn học và nghệ|- Ban hành "Chiếu lập|- Văn học bác học, văn nghệ | thuật dân gian phát| học” phát triển chữ| học dân gian phát

thuật | triển mạnh Nôm triển rực rỡ (Nguyễn

- Chữ Quốc ngữ ra đời Du, Hỗ Xuân Hương)

- Nghệ thuật sân khấu chèo tuồng, tranh dân gian, nhiều công trình kiến trúc nổi tiếng

Huy Chú, Lê Hữu Trác)

- Tiếp thu kĩ thuật máy móc tiên tiến của

phương Tây

264

¢ Vé lich sử Việt Nam: Giúp học sinh thấy được quá trình phát triển của lịch sử Việt Nam từ thế kỉ X đến nửa đầu thế kỉ XIX với nhiều biến cố lịch sử

« _ Trình bày các sự kiện đã học, phân tích một số sự kiện, quá trình lịch sử,

rút ra kết luận về nguyên nhân, kết quả và ý nghĩa của các quá trình lịch

sử đã học

B PHƯƠNG TIEN DAY - HỌC

1 Lược đồ thế giới thời trung đại

2 Lược đồ Việt Nam thời trung đại, lược đồ các cuộc kháng chiến chống ngoạ1 xâm

3 Tranh ảnh, tư liệu

C TIẾN TRÌNH DẠY - HỌC

1 Ổn định tổ chức

265

2 Kiém tra bai cu

* Hướng dẫn HS ôn tập qua các

câu hỏi trong SGK

Hỏi: Xã hội phong kiến đã

được hình thành và phát triển

như thế nào?

Hỏi: Cơ sở kinh tế xã hội của

xã hội phong kiến là gi?

-> Sản xuất nông nghiệp bị bó

hẹp, đóng kín trong công xã

nông thôn và lãnh địa, kĩ thuật

canh tác lạc hậu (chưa có máy

móc, năng suất thấp, phụ thuộc

hoàn toàn vào thiên nh1ên )

Hỏi: Các giai cấp cơ bản của

xã hội phong kiến là gi?

Cơ sở kinh tế xã hội:

nông nghiệp là nền tảng, kết hợp với và một số nghề thủ

công

- Phương Đông: Địa chủ - nông dân lĩnh canh

- Phương Tây: Lãnh chúa - nông nô

1) Những nét lớn

về chế độ phong kiến

- Hình thành trên

sự tan rã của xã hội cổ đại

- Cơ sở kinh tế: nong nghiép

- Giai cấp cơ bản: Địa chủ >< nông dân

hoặc: lãnh

>< nông nô

- Thể chế chính trị: quân chủ chuyên chế

chúa

Hỏi: Thể chế chính trị của chế

độ phong kiến 1a gi?

* Lưu ý: ở mực này, giáo viên

nên sử dụng lại bảng tổng kết

về xã hội phong kiến ở bài 7

Hoi: Trinh bay những nét

giống nhau giữa xã hội phong

kiến phương Đông và xã hội

phong kiến châu Âu?

Hỏi: Theo em, thời điểm ra đời

và thời gian tồn tại của xã hội

phong kiến ở phương Đông và

châu Âu có gì khác biệt?

Hỏi: Cơ sở kinh tế ở phương

Đông khác với ở Châu Au như

thế nào?

Hỏi Chế độ quân chủ 6

phương Đông có gì khác so với

chế độ quân chủ ở châu Au?

- Chế độ quân chủ chuyên chế (vua đứng đầu)

- Học sinh trình bày lại các vấn đề đã nêu trong phần 1

- Xã hội phong kiến phương Đông ra đời sớm và tồn tại lâu

hơn so với xã hội

phong kiến châu Âu

- Ở phương Đông, sản xuất nông nghiệp

là chủ yếu, kinh tế công, thương nghiệp không phát triển

- Ở phương Tây, sau thế kỉ XI, thành thị trung đại xuất hiện —>

nên kinh tế trong thành thị trung đại tồn tại song song với nền kinh tế lãnh địa

- Phương Đông: vua

có quyền lực tối cao

- Phương Tây: quyền lực của vua bị hạn chế trong lãnh địa

Thé ki XV- XVI 1a gial doan suy vong

Chủ nghĩa tư bản dần hình thành trong lòng

xã hội phong kiến đang suy tàn

2 Sự khác nhau giữa xã hội phong kiến phương Đông

và xã hội phong kiến ở châu Âu (sử dụng bảng phụ ở bài 7)

267

— Giáo viên hướng dẫn học

sinh liên hệ với những kiến

thức đã học (chế độ phong kiến

ở các nước châu Âu, ở Trung

BANG THONG KE NHUNG NET CHINH VE

SU PHAT TRIEN KINH TE, VAN HOA

TỪ THẾ KỈ X - NỬA ĐẦU THẾ KỈ XIX

Các giai đoạn và những điểm mới

Nội

dung Mes | Ly-Tran Léso | TKxvI- xvi) NU? OB TK

Nông |- Khuyến khích |- Ruộng đất tư |- Thực hiện - Đàng Ngoài: |- Khai hoang,

nghiệp | sản xuất ngày càng phép quân Bị trì trệ, kìm | lập ấp, lập

- Tổ chức lễ cày nhiều, xuất | điển hãm Đàng đồn điền

tịch điền hiện điền |- Đặt ra các cơ Trong có - Việc sửa đắp

- Chú ý đào vét trang, thái ấp quan chuyên những bước đê không

kênh ngò |[Thihành |tráchnhư |PHAtt—Iển | được chú

chính sách Khuyến nông |- Vua Quang trọng

"ngụ binh ư Sứ Trung ban

268