bài hội thoại

[…] Nhận ra những ý nghĩ cay độc trong giọng nói và trên nét mặt khi cười rất kịch của cô tôi kia, tôi cúi đầu không đáp.. Vì tôi biết rõ, nhắc đến mẹ tôi, cô tôi chỉ có ý gieo rắc vào đ

Kiểm tra bài cũ

Câu 1: Hành động nói lµ g×?

Câu 2: Xác định hành động nói của các câu

sau:

(1) Thầy giáo mới ngày mai sẽ đến

(2) Hôm nay là bài học Pháp văn cuối cùng của

TrườngưTHCSưCaoưMinh

Ngữ văn : Tiết 107 Hội thoại

I Vai xã hội trong hội thoại

1.Bàiưtậpư

Đọcưđoạnưtríchưvàưtrảưlờiưcâuưhỏiư(HSưđọc).

Một hôm, cô tôi gọi tôi đến bên cười hỏi:

- Hồng ! mày có muốn vào Thanh Hoá chơi với mẹ mày không?

[…] Nhận ra những ý nghĩ cay độc trong giọng nói và trên nét mặt khi cười rất kịch của cô tôi kia, tôi cúi đầu không đáp Vì tôi biết rõ, nhắc đến mẹ tôi, cô tôi chỉ có ý gieo rắc vào đầu óc tôi những hoài nghi để tôi khinh miệt và ruồng rẫy mẹ tội, một người đàn bà đã

bị cái tội là goá chồng, nợ nần cùng túng quá, phải bỏ con cái đi tha hương cầu thực

Nhưng đời nào tình thương yêu và lòng kính mến mẹ tôi lại bị những rắp tâm tanh bẩn xâm phạm đến [ ]

Tôi cũng cười đáp lại cô tôi:

- Không! Cháu không muốn vào Cuối năm thế nào mợ cháu cũng về.

Cô tôi hỏi luôn, giọng vẫn ngọt:

- Sao lại không vào? Mợ mày phát tài lắm, có như dạo trước đâu!

Rồi hai con mắt long lanh của cô tôi chằm chặp đưa nhìn tôi Tôi lại im lặng cúi đầu xuống đất: lòng tôi càng thắt lại, khoé mắt tôi đã cay cay Cô tôi liền vỗ vai tôi cười mà nói rằng:

- Mày dại quá, cứ vào đi, tao chạy cho tiền tàu Vào mà bắt mợ mày may vá sắm sửa cho và thăm em bé chứ.

[…] Tôi cười dài trong tiếng khóc, hỏi cô tôi:

- Sao cô biết mợ con có con?

Cô tôi vẫn cứ tươi cười kể các chuyện cho tôi nge Có một bà họ nội xa vào trong ấy cân gạo về bán Bà ta một … hôm đi qua chợ thấy mẹ tôi ngồi cho con bú ở bên rổ bóng đèn […]

Cô tôi chưa dứt câu, cổ họng tôi đã nghẹn ứ khóc không ra tiếng Giá những cổ tục đã đày đoạ mẹ tôi là một vật như hòn đá hay cục thuỷ tinh, đầu mẩu gỗ, tôi quyết vồ ngay lấy mà nhai, mà nghiến cho

kì nát vụn mới thôi

Cô tôi bỗng đổi giọng, lại vỗ vai, nhìn vào mặt tôi, nghiêm nghị:

- Vậy mày hỏi cô Thông – tên người đàn bà họ nội xa kia – chổ ở của mợ mày, rồi đánh giấy cho mợ mày, bảo dù sao cũng phải về

Trước sau gì cũng một lần xấu, chả nhẽ bán xới mãi được sao?

Tỏ sự ngậm ngùi thương xót thầy tôi, cô tôi chập chừng nói tiếp:

- Mấy lại rằm tháng tám này là giỗ đầu cậu mày, mợ mày về dù sao cũng đỡ tủi cho cậu mày, và mày cũng còn phải có họ, có hàng, người ta hỏi đến chứ? (Nguyên Hồng, Những ngày thơ ấu)

I Vai x· héi trong héi tho¹i

I Vai x· héi trong héi tho¹i

I Vai x· héi trong héi tho¹i

=>­Quan­hÖ­th©n­-­s¬­ (­b¹n­häc­cïng­líp)

Ng÷ v¨n : TiÕt 107 Héi tho¹i

=>ưVaiưxãưhộiưlàưvịưtríưcủaưngườiưthamưgiaưhộiưthoạiưđốiưvớiưngườiư khácưtrongưcuộcưthoại.

I Vai xã hội trong hội thoại

?ưVaiưxãưhộiưđượcưxácưđịnhưbằngưnhữngưquanưhệưnào?

ư -ưưQuanưhệưthân-ưsơư(theoưmứcưđộưquenư

biết,ưthânưtình)

ư-ưư Quanưhệưtrênư-ưdướiưhayưngangưhàngư(theoư tuổiưtác,ưthứưbậcưtrongưgiaưđìngưvàưưxãưhội)

I Vai x· héi trong héi tho¹i

minh điều đó §¸p­¸n

Ng÷ v¨n : TiÕt 107 Héi tho¹i

Anh

ThÇy c« Anh chÞ khèi 9 B¹n cïng khèi khèi 6,7 C¸c em

Vai d íi Vai trªn Vai d íi Vai ngang hµng Vai trªn

§a d¹ng

I Vai x· héi trong héi tho¹i

1.­Bµi­tËp

ư?ưưVậyưcáchưxửưưsựưcủaưngườiưcôưvớiưbéưHồngưởưđoạnưưvănư trênưcóưgìưđángưchêưtrách?

Vỡ sao chuựng ta caàn chuự yự ủeỏn vai xaừ hoọi trong cuoọc thoaùi?

I Vai xã hội trong hội thoại

Ngữ văn : Tiết 107 Hội thoại

Ví dụ 1:• Một hôm, cô tôi gọi tôi đến bên cười hỏi:

• - Hồng ! mày có muốn vào Thanh Hoá chơi với mẹ mày không?

• […] Nhận ra những ý nghĩ cay độc trong giọng nói và trên nét mặt khi cười rất kịch của cô tôi kia, tôi cúi đầu không đáp Vì tôi biết rõ, nhắc đến mẹ tôi, cô tôi chỉ có ý gieo rắc vào đầu óc tôi những hoài nghi để tôi khinh miệt và ruồng rẫy mẹ tội, một người đàn bà đã bị cái tội là goá chồng, nợ nần cùng túng quá, phải bỏ con cái đi tha hương cầu thực Nhưng đời nào tình thương yêu và lòng kính mến mẹ tôi lại bị những rắp tâm tanh bẩn xâm phạm đến [ ]

• Tôi cũng cười đáp lại cô tôi:

• - Không! Cháu không muốn vào Cuối năm thế nào mợ cháu cũng về.

• Cô tôi hỏi luôn, giọng vẫn ngọt:

• - Sao lại không vào? Mợ mày phát tài lắm, có như dạo trước đâu!

• Rồi hai con mắt long lanh của cô tôi chằm chặp đưa nhìn tôi Tôi lại im lặng cúi đầu xuống đất: lòng tôi càng

… … thắt lại, khoé mắt tôi đã cay cay Cô tôi liền vỗ vai tôi cười mà nói rằng:

• - Mày dại quá, cứ vào đi, tao chạy cho tiền tàu Vào mà bắt mợ mày may vá sắm sửa cho và thăm em bé chứ.

• […] Tôi cười dài trong tiếng khóc, hỏi cô tôi:

• - Sao cô biết mợ con có con?

• Cô tôi vẫn cứ tươi cười kể các chuyện cho tôi nge Có một bà họ nội xa vào trong ấy cân gạo về bán Bà ta một

….hôm đi qua chợ thấy mẹ tôi ngồi cho con bú ở bên rổ bóng đèn […]

• Cô tôi chưa dứt câu, cổ họng tôi đã nghẹn ứ khóc không ra tiếng Giá những cổ tục đã đày đoạ mẹ tôi là một vật như hòn đá hay cục thuỷ tinh, đầu mẩu gỗ, tôi quyết vồ ngay lấy mà nhai, mà nghiến cho kì nát vụn mới thôi

• Cô tôi bỗng đổi giọng, lại vỗ vai, nhìn vào mặt tôi, nghiêm nghị:

• - Vậy mày hỏi cô Thông – tên người đàn bà họ nội xa kia – chổ ở của mợ mày, rồi đánh giấy cho mợ mày, bảo dù sao cũng phải về Trước sau gì cũng một lần xấu, chả nhẽ bán xới mãi được sao?

• Tỏ sự ngậm ngùi thương xót thầy tôi, cô tôi chập chừng nói tiếp:

• -Mấy lại rằm tháng tám này là giỗ đầu cậu mày, mợ mày về dù sao cũng đỡ tủi cho cậu mày, và mày cũng còn phải có họ, có hàng, người ta hỏi đến chứ?

• (Nguyên Hồng, Những ngày thơ ấu)

=>ưCáchưcưưxửưcủaưngườiưcôưthểưhiệnưtháiưđộưkhôngưđúngưmựcư củaưưngườiưtrênưđốiưvớiưngườiưdưới.

I Vai xã hội trong hội thoại

Ngữ văn : Tiết 107 Hội thoại

• Một hôm, cô tôi gọi tôi đến bên cười hỏi:

• - Hồng ! mày có muốn vào Thanh Hoá chơi với mẹ mày không?

• […] Nhận ra những ý nghĩ cay độc trong giọng nói và trên nét mặt khi cười rất kịch của cô tôi kia, tôi cúi đầu không đáp Vì tôi biết rõ, nhắc đến mẹ tôi, cô tôi chỉ có ý gieo rắc vào đầu óc tôi những hoài nghi để tôi khinh miệt và ruồng rẫy mẹ tội, một người đàn bà đã bị cái tội là goá chồng, nợ nần cùng túng quá, phải bỏ con cái đi tha hương cầu thực Nhưng đời nào tình thương yêu và lòng kính mến mẹ tôi lại bị những rắp tâm tanh bẩn xâm phạm đến [ ]

• Tôi cũng cười đáp lại cô tôi:

• - Không! Cháu không muốn vào Cuối năm thế nào mợ cháu cũng về.

• Cô tôi hỏi luôn, giọng vẫn ngọt:

• - Sao lại không vào? Mợ mày phát tài lắm, có như dạo trước đâu!

• Rồi hai con mắt long lanh của cô tôi chằm chặp đưa nhìn tôi Tôi lại im lặng cúi đầu xuống đất: lòng tôi càng

… … thắt lại, khoé mắt tôi đã cay cay Cô tôi liền vỗ vai tôi cười mà nói rằng:

• - Mày dại quá, cứ vào đi, tao chạy cho tiền tàu Vào mà bắt mợ mày may vá sắm sửa cho và thăm em bé chứ.

• […] Tôi cười dài trong tiếng khóc, hỏi cô tôi:

• - Sao cô biết mợ con có con?

• Cô tôi vẫn cứ tươi cười kể các chuyện cho tôi nghe Có một bà họ nội xa vào trong ấy cân gạo về bán Bà ta một

….hôm đi qua chợ thấy mẹ tôi ngồi cho con bú ở bên rổ bóng đèn […]

• Cô tôi chưa dứt câu, cổ họng tôi đã nghẹn ứ khóc không ra tiếng Giá những cổ tục đã đày đoạ mẹ tôi là một vật như hòn đá hay cục thuỷ tinh, đầu mẩu gỗ, tôi quyết vồ ngay lấy mà nhai, mà nghiến cho kì nát vụn mới thôi

• Cô tôi bỗng đổi giọng, lại vỗ vai, nhìn vào mặt tôi, nghiêm nghị:

• - Vậy mày hỏi cô Thông – tên người đàn bà họ nội xa kia – chổ ở của mợ mày, rồi đánh giấy cho mợ mày, bảo dù sao cũng phải về Trước sau gì cũng một lần xấu, chả nhẽ bán xới mãi được sao?

• Tỏ sự ngậm ngùi thương xót thầy tôi, cô tôi chập chừng nói tiếp:

• -Mấy lại rằm tháng tám này là giỗ đầu cậu mày, mợ mày về dù sao cũng đỡ tủi cho cậu mày, và mày cũng còn phải có họ, có hàng, người ta hỏi đến chứ?

• ( Nguyên Hồng, Những ngày thơ ấu)

Ng÷ v¨n : TiÕt 107 Héi tho¹i

I Vai x· héi trong héi tho¹i

1.­­Bµi­tËp

2.­KÕt­luËn­-­Ghi­nhí

=> Vai xã hội là vị trí của người tham gia hội thoại đối với người khác trong cuộc thoại Vai xã hội được xác định bằng các quan hệ xã hội:

bậc trong gia đình và xã hội.)

=> Vì quan hệ xã hội vốn rất đa dạng nên vai xã hội của mỗi người cũng đa dạng, nhiều chiều Khi tham gia hội

thoại, mỗi người cần xác định đúng vai của mình để chọn cách nói cho phù hợp.

Ng÷ v¨n : TiÕt 107 Héi tho¹i

5

2

3 4

Chó Bè­,­mÑ

Con C«­,b¸c(ChÞ­g¸i­cña­bè )

I Vai xã hội trong hội thoại

C:Thái độ

v aư ừ khoan dung v aư ừ nghiêmưkhắc

2 Các ng ơi ởcùng ta coi giữ binh quyền

đã lâu ngày, không có mặc thìta cho

áo, không có ăn thì ta cho cơm; quan nhỏ thì ta thăng chức, l ơng ít thì

ta cấpbổng, đi thuỷ thì ta cho thuyền,

đi bộ thì ta cho ngựa

3 Nay các ng ơi nhìn chủ nhục mà không biết lo, thấy n ớc nhụcmà không biết thẹn Làm t ớng triều đình phải hầu quân giặc mà không biết tức; nghe Nhạc thái th ờng để đãi yến nguỵ sứ mà không biết căm …

Bài tập 2: Đọc đoạn trích d ới đây và trả lời câu hỏi:

“Tôi nắm lấy cái vai gầy của lão, ôn tồn bảo:

- Chẳng kiếp gì sung s ớng thật, nh ng có cái này là sung s ớng: Bây giờ cụ ngồi xuống phản này chơi, tôi đi luộc mấy củ khoai lang, nấu một ấm n ớc trà t ơi thật đặc; ông con mình ăn khoai, uống n ớc chè, rồi hút thuốc lào Thế là sung s ớng …

- Vâng! Ông giáo dạy phải! Đối với chúng mình thế là sung s ớng

Lão nói xong lại c ời đ a đà Tiếng c ời g ợng nh ng nghe đã

hiền hậu lại Tôi vui vẻ bảo:

-Thế là đ ợc, chứ gì? Vậy cụ ngồi xuống đây, tôi đi luộc khoai, nấu n ớc.

-Nói đùa thế, chứ ông giáo cho để khi khác.”

(Nam Cao – Lão Hạc)

• a Dựa vào đoạn trích và những điều em biết về truyện

Lão Hạc, hãy xác định vai xã hội của hai nhân vật

tham gia cuộc hội thoại trên.

• b Tìm những chi tiết trong lời thoại thể hiện thái độ

vừa kính trọng, vừa thân tình của nhân vật ông giáo đối với lão Hạc.

• c Những chi tiết nào trong lời thoại của lão Hạc thể

hiện thái độ vừa quý trọng vừa thân tình của lão đối vơí ông giáo? Những chi tiết nào thể hiện tâm trạng không vui và sự giữ ý của lão Hạc ?

Câu Hỏi

Ng÷ v¨n : TiÕt 107 Héi tho¹i

Bµi tËp 2.

I Vai x· héi trong héi tho¹i

-ưưgọiưngườiưđốiưthoạiưlàư ôngưgiáoư =>kínhưtrọng

-ư ư X ưngưhôư chúngưmình ,ư(cáchưnóiưxuêưxoà)ư =>ưthânư tình,

cườiưđưaưđà,ưtiếngưcườiưgượng,ưthoáiưthácưlạiưchuyệnưănư khoaiưuốngưnước.

I Vai xã hội trong hội thoại

I Vai x· héi trong héi tho¹i

Đọc và chỉ ra sự khác nhau trong quan hệ giữa hai

người vợ với chồng ở hai cuộc hội thoại sau:

[…] Chị dậu rón rén bưng một bát lớn đến chỗ chồng nằm:

ruột […]

[…] Đồ ngu! Đòi một cái máng lợn thật à? Một cái

máng thì thấm vào đâu! Đi tìm lại con cá và đòi một cái nhà rộng […]

(Ông lão đánh cá và con cá vàng) Chị Dậu với chồng : thân mật, gần gũi

Mụ vợ với ông lão : xỉ vả, hống hách, coi thường

Ng÷ v¨n : TiÕt 107 Héi tho¹i

Câu 1: Chọn đáp án đúng:

Trong hội thoại, vai xã hội là gì ?

A Vị trí của những ng ời tham gia hội thoại.

B Quan hệ thân – sơ của những ng ời tham gia hội thoại.

C Tình cảm của những ng ời tham gia hội thoại.

D L ợt lời của những ng ời tham gia hội thoại.

Câu 2: Nối thông tin ở cột A với thông tin ở cột B để có những nhận xét đúng về quan hệ giữa các nhân vật tham gia hội thoại ?

A-Nhân vật tham gia hội thoại B-Quan hệ xã hội

1)ưHaiưngườiưbạn a)ưCấpưtrênư–ưcấpưdưới

2)ưThủưtrưởngưvàưnhânưviên b)ưBậcưtrênư–ưbậcưdưới

3)ưBàưvàưcháu c)ưNgangưhàng

- Học bài, nắm vững các khái niệm.

- Hoàn thành các bài tập.

- Chuẩn bị tiết:

“Tìm hiểu yếu tố biểu cảm trong văn nghị luận”

Cảm ơn các thầy cô đã về dự tiết dạy

Thân mến chào các em