kHÚC HÁT RU NHỮNG EM BÉ

Nguyễn Khoa Điềm Em cu-Tai ngủ trên lưng mẹ ơi Em ngủ cho ngoan đừng rời lưng mẹ Mẹ giã gạo mẹ nuôi bộ đội Nhịp chày nghiêng giấc ngủ em nghiêng Vai mẹ gầy nhấp nhô làm gối Lưng đưa nôi

Trang 2

NGỮ VĂN 9 TIẾT 62 : Hướng dẫn đọc thêm

Khóc h¸t ru nh÷ng em bÐ lín trªn lng mÑ

Trang 3

Nguyễn Khoa Điềm

Em cu-Tai ngủ trên lưng mẹ ơi

Em ngủ cho ngoan đừng rời lưng mẹ

Mẹ giã gạo mẹ nuôi bộ đội

Nhịp chày nghiêng giấc ngủ em nghiêng

Vai mẹ gầy nhấp nhô làm gối

Lưng đưa nôi và tim hát thành lời:

- Ngủ ngoan a-kay ơi, ngủ ngoan a-kay hỡi

Mẹ thương a-kay, mẹ thương bộ đội

Con mơ cho mẹ hạt gạo trắng ngần

Mai sau con lớn vung chày lún sân…

Mẹ đang tỉa bắp trên núi Ka-lưi

Lưng núi thì to mà lưng mẹ nhỏ

Em ngủ ngoan em đừng làm mẹ mỏi

Mặt trời của bắp thì nằm trên đồi

Mặt trời của mẹ em nằm trên lưng

Mẹ thương a-kay, mẹ thương bộ đội Con mơ cho mẹ hạt bắp lên đều Mai sau con lớn phát mười Ka-lưi…

Em ngủ cho ngoan, đừng rời lưng mẹ

Mẹ đang chuyển lán, mẹ đi đạp rừng Thằng Mĩ đuổi ta phải rời con suối Anh trai cầm súng, chị gái cầm chông

Mẹ địu em đi để giành trận cuối

Từ trên lưng mẹ em đến chiến trường

Từ trong đói khổ em vào Trường Sơn

- Ngủ ngoan a-kay ơi, ngủ ngoan a-kay hỡi

Mẹ thương a-kay, mẹ thương đất nước Con mơ cho mẹ được thấy Bác Hồ Mai sau con lớn là người Tự do…

Trang 4

b Người mẹ của tình thương và khát vọng:

? Em hãy cho biết tình thương của mẹ dành cho con được biểu hiện trong lời ru như thế nào? Em có nhận xét gì về tình cảm ấy?

 Hình ảnh đặc sắc, từ ngữ giàu sức biểu cảm bộc lộ tình yêu

con tha thiết.

 Tình yêu thương con hoà với tình yêu thương bộ đội, dân

làng, yêu cách mạng, kháng chiến.

 Điệp khúc của tình thương.

“Mẹ thương a-kay, mẹ thương bộ đội”

“Mẹ thương a-kay, mẹ thương làng đói”

“Mẹ thương a-kay, mẹ thương đất nước”

Trang 5

? Em hiểu thế nào về hai câu thơ:

“Mặt trời của bắp thì nằm trên đồi

Mặt trời của mẹ, em nằm trên lưng”

mẹ”.

Trang 6

? Vậy mẹ đã mơ những gì? Em có suy

nghĩ gì về những ước mơ ấy của mẹ ?

…“Con mơ cho mẹ hạt gạo trắng ngần

Mai sau con lớn vung chày lún sân

Con mơ cho mẹ hạt bắp lên đều

Mai sau con lớn phát mười Ka-lưi…

Con mơ cho mẹ được thấy Bác Hồ

Mai sau con lớn làm người Tự do…”

 Con lớn khôn, khoẻ mạnh để làm tiếp việc mẹ đang làm

 Con có sức mạnh thần kỳ, cuộc sống ấm no cho mọi người.

 Đất nước thống nhất, con mẹ là người Tự do.

 Nhịp thơ phù hợp với âm điệu, lời ru, hoàn cảnh công việc.

Trang 7

? Em có nhận xét gì về mối quan hệ

giữa lời ru trực tiếp của người mẹ với

hoàn cảnh, công việc mẹ đang làm, về

sự phát triển của tình cảm, ước vọng

của mẹ qua ba khúc hát ru?

 Tình cảm, ước vọng của người mẹ

luôn gắn liền công việc.

 Khát vọng lớn rộng dần ra.

Trang 8

Vì sao tác giả lại viết:

“Con mơ cho mẹ” chứ không phải là “mẹ mơ cho con” hoặc “mẹ

mơ con sẽ…” ?

 Nhấn mạnh sự thống nhất gắn bó máu thịt giữa hai mẹ con.

 Mẹ luôn mong ước, tin tưởng và tự hào về con mình.

Trang 9

c Người mẹ của tình thương và khát vọng:

? Hình ảnh người mẹ Tà-ôi trong bài thơ với công việc nhọc nhằn

và ước mơ bình dị nhưng cao cả đã cho em biết được những gì về cuộc kháng chiến chống Mĩ cứu nước của dân tộc ta ? Em hiểu thêm điều gì về tác giả Nguyễn Khoa Điềm?

• Ba khúc hát ru thể hiện ba cung bậc tình cảm và khát vọng

của người mẹ.

• Tình cảm, khát vọng của người mẹ lớn dần qua các khúc hát.

• Ba khúc hát ru cũng thể hiện tấm lòng của tác giả đối với quê

hương đất nước.

Trang 10

? Có người cho rằng: “Xuyên suốt bài thơ là hình ảnh lưng mẹ, hình ảnh đó được nhắc đi nhắc lại nhiều lần có sức khái quát cao toát lên chủ đề bài thơ” Em có đồng ý với ý kiến đó không? Vì sao?

 Học sinh thảo luận nhóm (4 em)

Nội dung trình bày ra phim trong.

Cử đại diện nhóm trình bày.

Các nhóm khác nhận xét.

 Thời gian: 3 phút

Trang 11

• Khẳng định ý chí, sự kiên

nhẫn, sự chịu đựng gian khổ

của mẹ.

• “Lưng mẹ” nuôi dưỡng những đứa con anh hùng.

Trang 12

III Tổng kết:

1 Nội dung:

? Tại sao chỉ có một em cu-Tai mà tác giả lại viết là những em bé lớn trên lưng mẹ? Nhan đề bài thơ có ý nghĩa gì?

 Là cách khái quát trong bài thơ:

- Một em bé để nói rất nhiều em bé.

- Nhiều bà mẹ nhưng chỉ nói về một bà mẹ.

 Nhan đề bài thơ là một ý thơ:

- Ca ngợi mẹ.

- Mẹ là hình ảnh tượng trưng.

Trang 13

Thành công của bài thơ là dựa vào những yếu tố nghệ thuật nào?

Trang 14

• Bài thơ – Khúc hát ru.

• Sử dụng nhiều hình ảnh mới lạ, gợi cảm xúc và liên tưởng.

• Nhịp điệu uyển chuyển, sâu lắng phù hợp với giọng điệu của

lời ru.

2 Nghệ thuật:

Trang 15

IV Luyện tập:

Học xong bài thơ, em có tình cảm như thế nào với người mẹ Tà-ôi - người mẹ Việt Nam?

• Yêu mẹ.

• Cảm phục mẹ.

• Tự hào.

• Biết ơn, kính trọng mẹ…

Trang 16

IV Hướng dẫn học bài ở nhà:

- Học thuộc lòng và diễn cảm bài thơ này.

- Viết hoàn chỉnh đoạn văn cảm nhận về hình ảnh người mẹ

Việt Nam trong thời kì chống Mĩ (sử dụng yếu tố miêu tả, biểu cảm trong văn nghị luận)

- Soạn bài: “Ánh Trăng” của Nguyễn Duy.

Trang 17