TRUYEN XUNG THAN KINH QUA XINAP

MôC TI£U BµI HäC1.Kiến thức -Trình bày được khái niệm về phản xạ và cung phản xạ - Vẽ và chú thích được sơ đồ cấu trúc của : cung phản xạ, xinap thần kinh - Trình bày được cơ chế của

KIỂM TRA BÀI CŨ

! Quan sát đoạn video clip sau đây

Hãy trình bày những hiểu biết của mình sau khi xem xong đoạn video clip nói trên

?

Thời gian làm bài 5 phút

Phản xạ là gì ?

Con đường thực hiện 1 phản xạ

Mã thông tin thần kinh

MôC TI£U BµI HäC

1.Kiến thức

-Trình bày được khái niệm về phản xạ và cung phản xạ

- Vẽ và chú thích được sơ đồ cấu trúc của : cung phản xạ, xinap thần kinh

- Trình bày được cơ chế của sự dẫn truyền 1 xung thần kinh qua xinap

- Nắm được khái niệm mã xung thần kinh.

2 Kỹ năng

- Rèn kỹ năng quan sát, phân tích, so sánh,tổng hợp

- Rèn kỹ năng tư duy hệ thống

3 Thái độ

Nhận thức được tính thống nhất của sự vận động không ngừng trong thế giới sống => tiếp tục phát triển thế giới quan tư duy biện chứng

Hoạt động 1: Tìm hiểu về phản xạ và cung phản xạ

1 Em hãy cho biết :

+ Phản xạ là gì ? + Phản xạ có mấy loại ? + Sự giống nhau cơ bản của các loại phản xạ đó?

2 Hãy sơ đồ hoá con đường thực hiện 1 phản xạ ?

BÀI 29 DẪN TRUYỀN XUNG THẦN KINH TRONG MỘT CUNG PHẢN XẠ

Hoạt động 1: Tìm hiểu về phản xạ và cung phản xạ

Hoạt động 1: Tìm hiểu về phản xạ và cung phản xạ

1 Thế nào là 1 cung phản xạ?

2 Một cung phản xạ cần phải có mấy khâu ? Kể tên các khâu?

BÀI 29 DẪN TRUYỀN XUNG THẦN KINH TRONG MỘT CUNG PHẢN XẠ

Hoạt động 1: Tìm hiểu về phản xạ và cung phản xạ

Cung phản xạ

Cung (vòng) phản xạ là con đường dẫn truyền xung thần

kinh từ cơ quan tiếp nhận kích thích nhờ nơron huớng tâm về trung ương thần kinh rồi qua nơron hướng tâm

về cơ quan trả lời kích thích

Thành phần cấu trúc 1 cung phản xạ :

1 Bộ phận nhận kích thích (cơ quan thụ cảm)

2 Dây thần kinh hướng tâm (dây cảm giác)

3.Trung khu phản xạ trong thần kinh trung ương

4 Dây thần kinh ly tâm (dây vận động)

5 Cơ quan thực hiện phản xạ (cơ quan trả lời kích thích)

Cung phản xạ là con đường dẫn

truyền xung thần kinh từ cơ

quan tiếp nhận kích thích về

trung ương thần kinh rồi qua

nơron hướng tâm về cơ quan

trả lời kích thích

b Các thành phần cấu trúc

1 Bộ phận nhận kích thích

2 Dây thần kinh hướng tâm

3.Trung khu TK trung ương

4 Dây thần kinh ly tâm

5 Cơ quan thực hiện phản xạ

Sơ đồ cấu trúc xạ và quá con đường dẫn truyền xung thần kinh trong cung phản xạ

Em hãy cho biết có mấy loại nơ ron ?

CÁC LOẠI NƠRON THẦN KINH

Nơron

Có bao mielin

Có bao mielin

Không có bao mielin

Không có bao mielin

NƠRON ĐƠN CỰC NƠRON LƯỠNG CỰC NƠRON GiẢ LƯỠNG CỰC NƠRON ĐA CỰC

Nơron

Có bao mielin

Có bao mielin

1 Cúc xynap

2 Màng trước xynap

3 Khe xynap Túi chất môi giới

-Xynap gồm có 3 loại : + Thần kinh thần kinh + Thần kinh cơ

+ Thần kinh tuyến

-Xinap là diện tiếp hợp giữa nơ ron này với nơron khác hoặc giữa nơron với các tế bào khác (tế bào mô cơ, tế bào tuyến….)

-Xynap gồm có 3 loại : + Thần kinh thần kinh + Thần kinh cơ

+ Thần kinh tuyến

Xynap

I Phản xạ và cung phản xạ

1 Phản xạ

2 Cung phản xạ

II Xynap và sự dẫn truyền

xung thần kinh qua xinap

1 Xynap

a Khái niệm : Xinap là diện

tiếp hợp giữa nơ ron này với

nơron khác hoặc giữa nơron

với các tế bào khác (tế bào

mô cơ, tế bào tuyến….)

Hoạt động 2 Tìm hiểu cấu tạo xynap và

sự dẫn truyền xung thần kinh qua xynap

Hãy quan sát đoạn video clip sau đây và sau đó trả lời các câu hỏi sau :

-Mô tả lại quá trình truyền xung thần kinh qua xynap.

- Quá trình truyền xung thần kinh qua xynap có thể chia ra làm mấy giai

đoạn ?

- So sánh tốc độ dẫn truyền xung thần kinh qua xynap với tốc độ dẫn

truyền xung thần kinh trên sợi thần kinh ?

-Với cấu trúc của xynap, theo em xung thần kinh có thể truyền theo 2

chiều thuận nghịch được không ? Tại sao ?

QUÁ TRÌNH TRUYỀN XUNG THẦN KINH QUA XYNAP

XUNG THẦN KINH QUA KHE XYNAP

Xung thần kinh lan truyền đến chuỳ xynap

=> kênh Ca ++ mở => Ca ++ vào chuỳ xynáp.

1

Ca ++ kích thích túi chứa chất trung gian hoá học vận chuyển đến màng trước xynap và vỡ ra, giải phóng chất trung gian hoá học vào khe xynáp.

2

Chất trung gian hoá học gắn vào thụ quan màng sau xynap làm kênh Na + ở màng sau mở => ion Na + từ khe xynap ồ ạt qua kênh Na + vào trong tế bào

⇒Xuất hiện điện thế hoạt động ở màng sau

=> lan truyền tiếp trên tế bào tiếp theo

3

- Tốc độ dần truyền xung qua xynap chậm hơn trên sợi thần kinh

Vì : quá trình lan truyền này phải trải qua nhiều giai đoạn.

- Xung TK chỉ truyền 1 chiều từ màng trước ra màng sau xináp : Vì màng sau không có chất trung gian hoá học để đi về màng trước

Cao Xuân Phan – THPT chuyên Biên Hoà , tỉnh Hà Nam

BÀI 29 DẪN TRUYỀN XUNG THẦN KINH TRONG MỘT CUNG PHẢN XẠ

I Phản xạ và cung phản xạ

1 Phản xạ

2 Cung phản xạ

II Xynap và sự dẫn truyền xung

thần kinh qua xinap

1 Xynap

2 Sự dẫn truyền xung thần kinh

qua xynap

- Xung thần kinh lan truyền đến chuỳ

xynap => kênh Ca ++ mở => Ca ++ vào

chuỳ xynáp.

- Ion Ca ++ kích thích túi chứa chất

trung gian hoá học vận chuyển đến

màng trước xynap và vỡ ra, giải

phóng chất trung gian hoá học vào

khe xynáp.

- Chất trung gian hoá học gắn vào thụ

quan màng sau xynap làm kênh Na + ở

màng sau mở => ion Na + từ khe

xynap ồ ạt qua kênh Na + vào trong tế

Hoạt động 2 Tìm hiểu cấu tạo xynap và

sự dẫn truyền xung thần kinh qua xynap

NƠRON THẦN KINH & CẤU TRÚC XYNAP

thế nào để trung ương thần kinh nhận biết một cách chính xác kích thích mạnh, yếu được gửi về từ các

thụ quan khác nhau ?

BÀI 29 DẪN TRUYỀN XUNG THẦN KINH TRONG MỘT CUNG PHẢN XẠ

1 Đối với thông tin có tính định tính

2 Đối với thông tin có tính định lượng

Hoạt động 3 Tìm hiểu mã thông tin thần kinh

: mã hóa theo 2 cách

Ví dụ : Đối với âm có tần số cao, thấp khác nhau thì sẽ kích thích vào các

tế bào thụ cảm thính giác khác nhau trong cùng 1 dãy và nhận biết được kích thích khác nhau.

Ví dụ: ánh sáng đỏ, xanh kích thích tế bào nón; ánh sáng tia hồng ngoại, kích thích vào tế bào que => truyền xung TK theo giây thị giác khác nhau về trung ương ở vùng chẩm

Đọc mục II sgk trang 114 và cho biết : Xung thần kinh được mã hoá như thế nào để trung ương thần kinh nhận biết một cách chính xác kích thích khác nhau, mạnh hay

yếu được gửi về từ các thụ cảm khác nhau ?

Hãy điền những từ hoặc cụm từ thích hợp vào các dấu ( …)

ở các câu sau đây

Câu 1 Nếu kích thích tại 1 điểm trên sợi trục của nơ ron thần kinh thì xung thần kinh được lan toả theo (1) chiều, Trong cung phản xạ, xung thần kinh …(2) dẫn truyền theo …(3) chiều nhất định từ cơ quan thụ cảm đến

………….…(4)………Vì sự có mặt của các …(5)… Trong 1 xynap xung thần kinh chỉ được dẫn truyền từ …………(6)……… đến…… (7)……

nhờ .(8)

Câu 2 Các thông tin kích thích từ các…… (1)… gửi về trung ương thần kinh được mà hoá bằng …….(2)……., vị trí và số lượng… (3)… bị hưng phấn và đã được ………… (4) giải mã mà nhận biết, phân biệt được các thông tin đó.

hai

các chất trung gian hoá học

thụ quan

trung ương thần kinh (não/ tuỷ sống)

Câu 1 Xináp là

A diện tiếp xúc giữa các tế bào thần kinh với nhau

B diện tiếp xúc giữa các tế bào thần kinh với các tế bào vận động (tế bào

cơ, tế bào tuyến )

C diện tiếp xúc giữa các tế bào thần kinh với nhau hay với các tế bào khác (tế bào cơ, tế bào tuyến )

D diện tiếp xúc giữa các tế bào tế bào cơ, tế bào tuyến với nhau

Câu 2 Khi chất trung gian hoá học gắn vào các thụ thể nằm trên

màng sau xinap sẽ làm cho màng sau:

Câu 3 Cation làm thay đổi điện thế màng sau xinap là:

D các bóng chứa chất trung gian hoá học

Câu 5 Chiều dẫn truyền xung thần kinh trong một cung phản xạ:

A cơ quan thụ cảm nơron vận động trung ương thần kinh nơron cảm giác

cơ quan đáp ứng

B cơ quan thụ cảm nơron cảm giác trung ương thần kinh cơ quan đáp ứng

C cơ quan thụ cảm trung ương thần kinh nơron vận động cơ quan đáp ứng

D cơ quan thụ cảm nơron cảm giác trung ương thần kinh nơron vận động

cơ quan đáp ứng