lap trinh can ban doc

Mảng – Khái niệm  Mảng là kiểu dữ liệu có cấu trúc bao gồm nhiều phần tử cùng kiểu và được đặt liên tiếp liên tiếp trong vùng nhớ.. Mảng một chiều tt Hàm tạo giá trị ngẫu nhiên tăng dầ

Trang 1

Môn: PHƯƠNG PHÁP LẬP TRÌNH

Chương 5:

Phần: Dữ liệu có cấu trúc

Trang 3

Chương 5: Phần: Lập trình có cấu trúc 3

5.5.1 Mảng – Khái niệm

 Mảng là kiểu dữ liệu có cấu trúc bao gồm nhiều phần tử cùng kiểu

và được đặt liên tiếp liên tiếp trong vùng nhớ

 Mỗi phần tử của mảng được tham chiếu thông qua chỉ mục

(index) Nếu mảng có n phần tử thì phần tử đầu tiên có chỉ mục là

0 và phần tử cuối có chỉ mục là n-1 Cách tham chiếu một phần tử

là tenmang[chỉ mục].

 Mảng có kích thước là số phần tử trong mảng Kích thước mảng

bắt buộc phải là biểu thức hằng nguyên để có thể cấp phát vùng nhớ lúc biên dịch.

 Mảng có thể có 1 chiều hay nhiều chiều Mảng n chiều (n>1) có

thể được coi như mảng 1 chiều mà mỗi phần tử là mảng n-1 chiều

Số phần tử của mảng nhiều chiều bằng tích của kích thước các chiều.

Trang 4

5.5.1 Mảng – Khái niệm (tt)

Trang 5

5.5.2 Mảng một chiều

 Khai báo:

<tên kiểu> <tên mảng>[số phần tử] ; // không khởi tạo

<tên kiểu> <tên mảng>[số phần tử] = { dãy giá trị } ; // có khởi tạo

<tên kiểu> <tên mảng>[ ] = { dãy giá trị } ; // có khởi tạo

 Kích thước (tính bằng byte) của mảng được tính theo công thức:

Total_size = sizeof(type) * elements

Trang 11

5.5.2 Mảng một chiều (tt)

Hàm tạo giá trị ngẫu nhiên tăng dần cho các phần tử mảng, phần tử

đầu tiên có trị trong đoạn [x … y], với 0<x<y.

void InitArray(int a[], int n, int x, int y)

{

srand(time(0));

a[0] = rand()%(b-a+1) + a;

for (int i=1; i<n; i++)

a[i] = a[i-1]+ rand()%10;

}

Trang 12

2 Xuất giá trị các phần tử mảng (ra màn hình).

 Hàm xuất giá trị cho các phần tử mảng 1 chiều ra màn hình

void Output(const int a[], int n)

{

for (int i=0; i<n; i++)

cout << setw(4) <<a [i];

cout << endl;

}

Trang 13

2 Xuất giá trị các phần tử mảng (ra màn hình).

 xuất giá trị cho các phần tử mảng 1 chiều ra màn hình

for (int i=0; i<n; i++)

cout << setw(4) <<a [i]; // cout << “ “ <<a [i];

cout << endl;

Trang 14

3 Thêm 1 phần tử vào mảng

 Hàm thêm giá trị x vào cuối mảng

void InsertLast(int a[], int &n, int x)

{

a[n] = x;

n++;

}

Trang 16

3 Thêm 1 phần tử vào mảng (tt)

 Hàm thêm giá trị x vào mảng tại vị trí có chỉ số pos thứ tự tương

quan ban đầu của các phần tử mảng là không quan trọng

void Insert(int a[], int &n, int x, int pos)

Trang 17

 Hàm thêm giá trị x vào mảng tại vị trí có chỉ số pos thứ tự tương

quan ban đầu của các phần tử mảng là không quan trọng

void Insert(int a[], int &n, int x, int pos)

Trang 18

 Thêm giá trị x vào mảng tại vị trí có chỉ số pos thứ tự tương quan

ban đầu của các phần tử mảng không thay đổi

for (int i=n; i>pos; i )

a[i] = a[i-1];

a[pos] = x;

n++;

Trang 22

5 Tìm kiếm trên mảng.

 Hàm tìm kiếm giá trị x, trả về chỉ số của phần tử đầu tiên có trị =

x, nếu không tìm thấy thì trả về trị –1 (hoặc n).

 Hàm tìm kiếm tuyến tính trên mảng chưa có thứ tự

int LinearSearch(const int a[], int n, int x)

Trang 23

5 Tìm kiếm trên mảng (tt)

 Hàm tìm kiếm giá trị x, trả về chỉ số của phần tử đầu tiên có trị=x,

trả về trị –1 (hoặc n) nếu không tìm thấy, mảng đã có thứ tự tăng dần

Trang 24

5 Tìm kiếm trên mảng (tt)

 Tìm kiếm nhị phân

Trang 25

6 Sắp xếp mảng

a Phương pháp sắp xếp đơn giản (simple sort)

 Nội dung phương pháp: Ở bước thứ i (i=0, 1, , n-2) so sánh

phần tử a[i] với các phần tử a[j] còn lại (j=i+1, , n-1) để xác định phần tử nhỏ nhất, sau đó đổi chổ phần tử nhỏ nhất này với a[i].

Trang 26

6 Sắp xếp mảng (tt)

b Phương pháp sắp xếp lựa chọn (selection sort)

void SelectionSort(int a[], int n)

{ int i, j, min, tam;

for (i=0; i<n-1; i++) { tam = a[i];

Trang 27

c Phương pháp sắp xếp nổi bọt (bubble sort)

Ở bước thứ i (i=0, 1, , n-2) ta lần lượt so sánh từng cặp phần tử

a[j], a[j-1], với (j=i+1, , n-1), sau đó đổi chổ 2 phần tử này nếu a[j-1]>a[j].

void BubbleSort(int a[], int n)

Trang 28

d Phương pháp sắp xếp chèn (insertion sort)

Giả sử dãy con (a[0] a[i-1]) đã được sắp Ở bước thứ i (i=1, ,

i<n-1), ta xác định vị trí thích hợp của a[i] để chèn vào dãy con đã

được sắp thứ tự bằng phương pháp tìm kiếm tuần tự từ a[i] trở về a[0].

Trang 29

Ví dụ: Tạo một mảng nguyên a có N phân tử Mỗi phần tử có giá trị là

chỉ mục của nó In mảng ra màn hình.

Trang 30

Ví dụ: Nhập dãy số nguyên, tính: số số hạng dương, âm, bằng không

của dãy.

Trang 31

Ví dụ: Nhập và sắp xếp tăng dần một dãy số.

Trang 32

 Khai báo và khởi tạo mảng hai chiều:

<tên kiểu> <tên mảng> [][sốcột] = {{gtri1,gtri2, ,gtrin},

{gtri1,gtri2, ,gtrin},{ },

{gtri1,gtri2, ,gtrin}};

Ví dụ: int num[][4] = {{1,2,3,4}, {5,6,7,8}, {9,10,11,12}};

int arr2D[2][3] = {3,5,6,2,4,1};

Trang 33

5.5.3 Mảng hai chiều (tt)

 Lưu ý:

 Số phần tử của mỗi dòng phải bằng số cột (columns)

 Số hàng (rows) của khai báo mảng hai chiều để trống.

 Số hàng của mảng được xác định dựa vào số hàng trong phần

khởi tạo Giá trị các phần tử trong mỗi dòng được đặt trong cặp {}, các dòng phân cách nhau bằng dấu phẩy.

Trang 34

Ví dụ: Tạo 1 mảng hai chiều có ROWS hàng, COLUMNS cột Giá trị

của phần tử trong mảng được xác định bằng tích của chỉ mục

hàng và chỉ mục cột của chúng.

Trang 35

Ví dụ: Tạo một ma trận vuông 4x4 Tính tổng các phân tử trên đường

chéo chính

Trang 36

5.5.4 Xâu ký tự

 Một xâu kí tự là một dãy bất kỳ các kí tự (kể cả dấu cách) do vậy

nó có thể được lưu bằng mảng kí tự

 Tuy nhiên để máy có thể nhận biết được mảng kí tự này là một

xâu, cần thiết phải có kí tự kết thúc xâu, theo qui ước là kí tự có

mã 0 (tức '\0') tại vị trí nào đó trong mảng

 Khi đó xâu là dãy kí tự bắt đầu từ phần tử đầu tiên (thứ 0) đến kí

tự kết thúc xâu đầu tiên (không kể các kí tự còn lại trong mảng).

Trang 37

5.5.4 Xâu ký tự (tt)

 Khai báo

char <tên xâu>[độ dài] ; // không khởi tạo

char <tên xâu>[độ dài] = xâu kí tự ; // có khởi tạo

char <tên xâu>[] = xâu kí tự ; // có khởi tạo

 Độ dài mảng là số kí tự tối đa có thể có trong xâu tính từ đầu

mảng đến dấu kết thúc xâu (không kể dấu kết thúc xâu ‘\0’).

 Độ dài tối đa của xâu = độ dài mảng - 1

Trang 38

Cách sử dụng

 Truy cập một kí tự trong xâu: cú pháp giống như mảng

char s[50] = "I\'m a student" ;

cout << s[0] ; // in kí tự đầu tiên, tức kí tự 'I' s[1] = 'a' ; // đặt lại kí tự thứ 2 là 'a'

 Không được thực hiện các phép toán trực tiếp trên xâu như:

char s[20] = "Hello", t[20] ; // khai báo hai xâu s và t

t = "Hello" ; // sai, chỉ gán được khi khai báo

t = s ; // sai, không gán được toàn bộ mảng

if (s < t) … // sai, không so sánh được hai mảng

 Toán tử nhập dữ liệu >> vẫn dùng được nhưng có nhiều hạn chế

char s[60] ; cin >> s ; cout << s ;

Trang 39

Phương thức nhập xâu (#include <iostream.h>)

 Dùng hàm cin.getline(s,n) để nhập xâu kí tự Hàm có 2 đối với s là

xâu cần nhập nội dung và n-1 là số kí tự tối đa của xâu

Trang 40

Một số hàm xử lí xâu (#include <string.h>)

1 strcpy(s, t) :

 Hàm sẽ sao chép toàn bộ nội dung của xâu t (kể cả kí tự kết thúc

xâu) vào cho xâu s

 Để sử dụng hàm này cần đảm bảo độ dài của mảng s ít nhất cũng

strcpy(t, "Face") ; // được, gán "Face" cho t

strcpy(s, t) ; // được, sao chép t sang s

cout << s << " to " << t ; // in ra: Face to Face

Trang 41

2 strncpy(s, t, n) :

 Sao chép n kí tự của t vào s Hàm này chỉ làm nhiệm vụ sao chép,

không tự động gắn kí tự kết thúc xâu cho s Do vậy người sử dụng phải thêm câu lệnh đặt kí tự '\0' vào cuối xâu s sau khi sao chép xong.

Ví dụ:

char s[10], t[10] = "Steven";

strncpy(s, t, 5) ; // copy 5 kí tự "Steve" vào s

s[5] = '\0' ; // đặt dấu kết thúc xâu

// in câu: Steve is young brother of Steven

cout << s << " is young brother of " << t ;

Trang 42

3 strcat(s, t);

 Nối một bản sao của t vào sau s Hàm sẽ loại bỏ kí tự kết thúc xâu

s trước khi nối thêm t Việc nối sẽ đảm bảo lấy cả kí tự kết thúc của xâu t vào cho s (nếu s đủ chỗ) vì vậy NSD không cần thêm kí tự này vào cuối xâu

 Hàm không kiểm tra xem liệu độ dài của s có đủ chỗ để nối thêm

nội dung, việc kiểm tra này phải do NSD đảm nhiệm

Trang 43

4 strncat(s, t, n);

 Nối bản sao n kí tự đầu tiên của xâu t vào sau xâu s Hàm tự động

đặt thêm dấu kết thúc xâu vào s sau khi nối xong

 Hàm đòi hỏi độ dài của s phải đủ chứa kết quả Tương tự, có thể

sử dụng cách viết strncat(s, t+k, n) để nối n kí tự từ vị trí thứ k của xâu t cho s.

Trang 44

5 strcmp(s, t):

 Hàm so sánh 2 xâu s và t Giá trị trả lại là hiệu 2 kí tự khác nhau

đầu tiên của s và t

 Nếu s1 < s2 thì hàm trả lại giá trị âm, bằng 0

 Nếu s1==s2, và dương nếu s1 > s2

 Trong trường hợp chỉ quan tâm đến so sánh bằng, nếu hàm trả lại

giá trị 0 là 2 xâu bằng nhau và nếu giá trị trả lại khác 0 là 2 xâu khác nhau.

 Ví dụ:

if (strcmp(s,t)) cout << "s khác t"; else cout << "s bằng t" ;

Trang 45

6 strncmp(s, t) :

 Giống hàm strcmp(s, t) nhưng chỉ so sánh tối đa n kí tự đầu tiên

của hai xâu.

 Như strcmp(s, t) nhưng không phân biệt chữ hoa, thường.

Ví dụ: char s[] = "Hà Nội" , t[] = "hà nội" ;

cout << strcmpi(s, t) ; // 0 (vì s = t)

Trang 46

8 strupr(s):

 Hàm đổi xâu s thành in hoa, và cũng trả lại xâu in hoa đó.

Ví dụ: char s[10] = "Ha noi" ;

cout << strupr(s) ; // HA NOI

9 strlwr(s):

 Hàm đổi xâu s thành in thuờng, kết quả trả lại là xâu s.

Ví dụ: char s[10] = "Ha Noi" ;

cout << strlwr(s) ; // ha noi

Trang 48

Ví dụ: Thống kê số chữ 'a' xuất hiện trong xâu s.

Trang 49

5.6 Kiểu cấu trúc

Khái niệm: Cấu trúc là tập hợp các biến, mảng (có thể khác kiểu dữ

liệu ) và được biểu thị bởi một tên duy nhất

<tên cấu trúc> <danh sách biến cấu trúc>;

Trang 50

 Cách 3:

struct { …

<kiểu dữ liệu> <tên biến thành phần>;

… } <danh sách biến kiểu struct>;

Trang 51

Với khai báo : PERSON p1, p2;

Có thể tuy nhập vào các trường của p1, p2 như sau :

Trang 52

5.6 Kiểu cấu trúc (tt)

Các thao tác trên các cấu trúc :

Có thể thực hiện các phép toán gán, lấy địa chỉ trên các biến của

thành phần cấu trúc như thực hiện trên các kiểu dữ liệu đã biết Nhập/Xuất dữ liệu cho một cấu trúc : Nhập, xuất từng thành phần dữ

liệu

Khởi đầu cho một cấu trúc :

Có thể khởi đầu cho cấu trúc ngoài, cấu trúc tỉnh bằng cách viết vào

sau khai báo của chúng một danh sách các giá trị cho các thành phần

Ví dụ : DATE Dates = { 4,6,1990 };

Trang 53

Phép gán cấu trúc :

Hai cấu trúc cùng kiểu có thể gán cho nhau

Chú ý rằng hai cấu trúc gán cho nhau có nghĩa là các thành phần

tương ứng của chúng được gán cho nhau

Trang 54

Trang 56

Các thao tác trên mảng cấu trúc :

1 Khởi tạo :

 Khởi tạo các mảng cấu trúc Chúng sẽ nhận giá trị 0 nếu

không khởi tạo

 Việc khởi tạo được thực hiện 1 lần khi dịch chương trình

 Cách khởi tạo: Khởi tạo cho các thành phần của từng cấu trúc

Ví dụ :

Trang 57

Các thao tác trên mảng cấu trúc :

2 Nhập, xuất : Nhập, xuất từng cấu trúc của mảng

3 Phép gán : Có thể thực hiện :

- Gán biến cấu trúc cho phần tử mảng cấu trúc (cùng kiểu )

- Gán phần tử mảng cấu trúc cho biến cấu trúc (cùng kiểu)

- Gán 2 phần tử của 1 mảng cấu trúc cho nhau

Trang 58

Ví dụ: Sắp xếp danh sach n người theo khóa Salary

Trang 59

Tiêu đề	Lập Trình Cơ Bản
Trường học	Trường Đại học Công Nghệ Thông Tin ĐHQG TP.HCM
Chuyên ngành	Lập trình
Thể loại	Giáo trình
Năm xuất bản	N/A
Thành phố	TP Hồ Chí Minh

Định dạng
Số trang	59
Dung lượng	826 KB