HIV/AIDS Kỳ 2 KHI NÀO CẦN ĐẾN GẶP BÁC SĨ Nếu bạn quan hệ tình dục không được bảo vệ hoặc dùng chung kim tiêm với người khác, bạn nên đi xét nghiệm HIV.. Trong trường hợp này, nếu như
Trang 1HIV/AIDS (Kỳ 2)
KHI NÀO CẦN ĐẾN GẶP BÁC SĨ
Nếu bạn quan hệ tình dục không được bảo vệ hoặc dùng chung kim tiêm với người khác, bạn nên đi xét nghiệm HIV Phát hiện và điều trị sớm sẽ làm quá trình phát triển của HIV chậm đi
Nếu bạn đang mang thai, điều trị sớm sẽ giúp giảm nguy cơ mắc bệnh cho con bạn
bị bệnh Xét nghiệm có thể làm bí mật và tin cậy Thậm chí bạn có thể xét nghiệm tại nhà
Những người bị nhiễm HIV hoặc bị AIDS nên đến bệnh viện bất cứ lúc nào
bị sốt cao, thở ngắn, ho ra máu, tiêu chảy nặng, nặng ngực hoặc đau bụng, mệt mỏi, nhức đầu, tai biến, rối loạn hoặc thay đổi tâm thần Những biểu hiện trên có
Trang 2thể là những dấu hiệu của tình trạng đe dọa mạng sống đòi hỏi phải được đánh giá khẩn cấp tại phòng cấp cứu của bệnh viện
LÂM SÀNG & CẬN LÂM SÀNG
Chẩn đoán HIV được thiết lập khi tìm thấy sự hiện diện của các loại protein chiến đấu chống lại bệnh tật, được gọi là kháng thể có trong máu Những kháng thể HIV này thường không được tìm thấy cho đến 1-3 tháng sau khi nhiễm bệnh Nếu bạn tiếp xúc với HIV, nên xét nghiệm sớm vì điều trị sớm sẽ cải thiện tiên lượng của bạn Ngoài ra, bạn có thể tránh được những thói quen có nguy cơ cao lây truyền virus cho người khác
Hiện có 2 loại xét nghiệm tìm kháng thể HIV là ELISA (enzyme-linked immunoassay) và Western blot Xét nghiệm dùng để tầm soát là ELISA, và Western blot là xét nghiệm dùng để khẳng định lại Cả 2 loại xét nghiệm trên đều
có thể cho kết quả âm tính trong vòng 3 tháng sau khi bị nhiễm Trong trường hợp này, nếu như sự nghi ngờ vẫn còn cao, bạn có thể sử dụng một xét nghiệm khác, chính xác hơn Xét nghiệm này cho phép nhìn thấy được trực tiếp một phần của virus HIV trong máu
Trang 3
ĐIỀU TRỊ
Trong vòng 10 năm trở lại đây, bắt đầu tìm ra vài loại thuốc chống lại HIV
và cả những loại nhiễm trùng và ung thư liên quan
Chất ức chế men sao mã ngược: có tác dụng ngăn chặn virus sao chép chính nó Những loại thuốc trên là AZT (zidovudine [Retrovir]), ddC (zalcitabine [Hivid], dideoxyinosine), d4T (stavudine [Zerit]) và 3TC (lamivudine [Epivir]) Những loại thuốc này làm chậm lại quá trình phát tán của HIV trong cơ thể và làm các nhiễm khuẩn cơ hội chậm khởi phát
hợp với các loại thuốc khác để ngăn không cho virus nhân lên Một số loại thuốc thuộc nhóm này là delavirdine (Rescriptor) và nevirapine (Viramune)
Chất ức chế men protease: có tác dụng ức chế quá trình sao chép của virus ở giai đoạn cuối của vòng đời Bao gồm ritonavir (Norvir), kết hợp giữa lopinavir và ritonavir (Kaletra), saquinavir (Invirase), indinavir sulphate (Crixivan), amprenavir (Agenerase), và nelfinavir (Viracept) Sử dụng cả hai nhóm thuốc làm giảm tính kháng thuốc của virus
Ức chế sự hòa màng: đây là nhóm thuốc điều trị HIV mới nhất Thuốc đầu tiên thuộc nhóm này (enfuvirtide [Fuzeon]) gần đây mới được cho lưu
Trang 4hành tại Hoa Kỳ Ức chế hòa màng ngăn không cho HIV xâm nhập vào tế bào miễn dịch của cơ thể (HIV muốn tấn công 1 tế bào miễn dịch thì bước đầu tiên của
nó là phải hòa màng của nó vào màng của tế bào đó rồi phóng thích nhân bên trong bao gồm các loại men, ARN và protein của nó vào bên trong tế bào, mọi người muốn hiểu rõ hơn về vòng đời của HIV và cơ chế tác dụng của các loại thuốc trên đối với vòng đời của virus thì xem bài sau hen: Vòng đời virus HIV - LL)
Những loại thuốc kháng retrovirus không trị khỏi HIV hay AIDS
Nó chỉ ngăn không cho virus nhân lên và làm chậm sự phát triển của AIDS Tuy nhiên những tác dụng phụ của chúng cũng có thể rất nặng nề Bao gồm giảm lượng hồng cầu và bạch cầu trong cơ thể, viêm tụy, và tổn thương dây thần kinh Những biến chứng khác có thể là gan to, gan nhiễm mỡ, có thể dẫn đến suy gan và
tử vong
Những triệu chứng phụ thường gặp của thuốc ức chế men protease bao gồm nôn ói, tiêu chảy và những triệu chứng dạ dày ruột khác Những loại thuốc này còn có thể tương tác với những thuốc khác gây ra những tác dụng phụ nghiêm trọng
Hiện nay, một liệu pháp kết hợp nhiều loại thuốc có tên là liệu pháp kháng retrovirus siêu hoạt (highly active antiretroviral therapy - HAART) được sử dụng để điều trị HIV Liệu pháp này không thể điều trị hết được bệnh Virus vẫn còn tồn tại ở nhiều vùng trong cơ thể, chẳng hạn như hệ bạch huyết
Trang 5 Bệnh nhân HIV có nguy cơ bị nhiễm trùng cơ hội Nhiều loại thuốc được dùng để điều trị những nhiễm trùng đó Bao gồm foscarnet sodium (Foscavir) và ganciclovir (Cytovene, Vitrasert) dùng để điều trị nhiễm trùng mắt
do cytomegalovirus, fluconazole (Diflucan), và trimethoprim và sulfamethoxazole (Bactrim, Septra) dùng để trị Pneumocystis carinii pneumonia
Những biện pháp điều trị Kaposi sarcoma và những loại ung thư khác bao gồm xạ trị, hóa trị và tiêm alpha-interferon
CÁC BƯỚC TIẾP THEO
Theo dõi
Bệnh nhân nhiễm HIV nên được theo dõi sát bởi các bác sĩ và nên đến gặp những nhân viên y tế có kinh nghiệm và thông thạo trong điều trị những biến chứng liên quan đến HIV và phải sử dụng rất nhiều thuốc để điều trị Sau đó, những người này cần phải được tư vấn về sự lây nhiễm của bệnh và đánh giá được những tác dụng phụ của thuốc Những người bị nhiễm bệnh cũng cần phải được cung cấp thông tin đầy đủ về tiến trình của bệnh và cố gắng nâng cao chất lượng sống của họ
Ngăn ngừa
Trang 6
Cách duy nhất để ngừa bệnh là tránh những thói quen có nguy cơ, như dùng chung kim tiêm, quan hệ tình dục không an toàn Nhiều người bị nhiễm HIV hoàn toàn không có triệu chứng Không có cách nào để biết được chính xác bạn tình của mình có bị nhiễm hay chưa
hệ qua đường miệng, đường hậu môn hoặc âm đạo Chỉ nên sử dụng bao làm bằng cao su Chỉ nên dùng chung chất bôi trơn làm từ nước với bao cao su
nếu như người mẹ sử dụng thuốc AZT trong suốt thời kỳ mang thai, trong cơn co
tử cung và ngay lúc sinh, và cho trẻ uống thuốc trong vòng 6 tuần đầu sau khi sinh
Tiên lượng
Không có thuốc điều trị khỏi HIV Tuy nhiên, những thuốc kháng retrovirus làm giảm lượng virus HIV xuống mức thấp nhất
lại nhiễm trùng và ngăn ngừa ung thư xuất hiện Nhưng cuối cùng thì virus cũng
sẽ trở nên kháng thuốc và những biểu hiện của AIDS sẽ xuất hiện
Trang 7 Những loại nhiễm trùng cơ hội không xuất hiện cho đến khi số lượng tế bào CD4+ giảm xuống thấp hơn 200
AIDS sẽ sống thêm khoảng 2-3 năm nữa
Với liệu pháp điều trị retrovirus cao hoạt, số người chết vì AIDS giảm xuống còn 12% năm 1996 và 47% vào năm 1997
Lucky Luke