Vai trò của kiểm toán pptx

Vai trò của kiểm toán hoạt động trong việc ngăn ngừa lãng phí nguồn lực tại các doanh nghiệp nhà nước.. Đây chính là “phần chìm” rất khó đánh giá, khó xác định nên hậu quả của việc lãng

Vai trò của kiểm toán hoạt động

trong việc ngăn ngừa lãng phí nguồn

lực tại các doanh nghiệp nhà nước

Theo luật kiểm toán nhà nước, kiểm toán hoạt động là loại hình

kiểm toán kiểm tra đánh giá tính kinh tế, hiệu lực và hiệu quả

trong quản lý và sử dụng ngân sách, tiền và tài sản của nhà

nước Vì vậy, thực hiện kiểm toán hoạt động tại các doanh

nghiệp, ngoài việc giúp cho công tác quản lý đạt mục tiêu hiệu

quả và an toàn, kiểm toán hoạt động còn có vai trò rất lớn trong

ngăn ngừa, hạn chế lãng phí trong quản lý dử dụng vốn nhà

nước tại doanh nghiệp Trước hết, nói về lãng phí, lâu nay nhiều

người quan niệm đố chỉ là sự chi tiêu xa hoa, vượt quá so với

yêu cầu, mục đích chi tiêu và xem lãng phí chủ yếu là lãng phí

tiền bạc Tuy nhiên, theo từ điển tiếng việt, lãng phí có nghĩa là

tiêu phí vô ích nên không thể khái niệm đơn thuần là tiêu phí tiền

bạc mà còn phải bàn đến lãng phí những nguồn lực khác, như

thời gian, sức khỏe, trí tuệ, tài nguyên, cơ hội,… (trong đó lãng

phí tiền bạc chỉ là một hình thức cụ thể) Vì vậy, việc xem xét vấn

đề lãng phí trong quản lý sử dụng vốn tại các doanh nghiệp cũng

không thể chỉ đánh giá lãng phí trong chi tiêu quản lý, chi hội

nghị, họp hành đón nhận huân huy chương, chỉ tiêu những khoản

chi giao dịch, đối ngoại, tiếp khách, khởi công động thổ, lễ Tết…

linh đình, phô trương, tốn kém (vì đó chỉ là lãng phí chi tiêu – “bề

nổi”) mà cần thiết phải quan tâm nghiên cứu ở phạm vi rộng hơn,

đó là lãng phí nguồn lực mà doanh nghiệp đang được nhà nước

giao quản lý, sử dụng Đây chính là “phần chìm” rất khó đánh giá,

khó xác định nên hậu quả của việc lãng phí nguồn lực thường lớn

hơn nhiều so với lãng phí chiêu tiêu, bởi lẽ:

Lãng phí trong chi tiêu dễ nhận biêté, dễ so sánh, dễ kiểm soát vì

thông thường các doanh nghiệp đều có quy chế quản lý chi tiêu

nhất định (kể cả văn bản và những “thông lệ”) để xác định các

mức chi tiêu hoạt động cụ thể, ngoài ra một số văn bản pháp quy

của nhà nước cũng khống chế mức chi tiêu, một số văn bản chỉ

đạo về thực hành tiết kiệm chống lãng ohím quy định tiền lương

gắn với lợi nhuận… đã tạo hành lang pháp lý, khuôn khoor cho

việc chi tiêu Vậy nên khi doanh nghiệp chi tiêu với mức chi lớn

hoặc vượt quy định tại quy chế,định mức nêu trên đều được kiểm

soát, điều chỉnh bằng hệ thống các quy định Hơn nữa, việc kiểm

tra, giám sát của bộ máy kiểm soát nội bộ, của người lao động và

các tổ chức đòan thể, của cơ quan quản lý cấp trên, chính quyền

địa phương và việc thanh kiểm tra của các cơ quan chức năng

cũng có tác dụng kiểm soát và hạn chế lãng phí chi tiêu của đơn

vị, tạo điều kiện để đơn vị thực hành tiết kiệm chống lãng phí trên

cả phương diện tự giác và bắt buộc

Nghiên cứu về lãng phí nguồn lực cho thấy : lãng phí nguồn lực

là việc sử dụng không có hiệu quả hoặc hiệu quả thấp các nguồn

lực doanh nghiệp được giao quản lý, sử dụng (tiêu phí vô ích

toàn bộ hoặc một phần nguồn lực kinh tế tài chính, nguồn lực tài

nguyên thiên nhiên, nguồn lực thời cơ, nguồn lực về trí tuệ của

đội ngũ cán bộ được đào tạo, lợi thế thương mại… của doanh

nghiệp): đây là loại lãng phí rất khó phát hiện, khó kiểm soát, có

thể phát sinh đột xuất những cũng có thể diễn biến liên tục qua

thời gian dài vẫn không được phát hiện và xử lý kịp thời vì nó

không hiện hữu cụ thể như lãng phí chi tiêu Ví dụ như: có đơn vị

khả năng tài trợ cao, khả năng thanh toán nợ đảm bảo không cần

huy động vốn nhưng đơn vị không quản trị tài chính mà vẫn đi

vay vốn ngân hàng, thiêu vốn ngắn hạn nhưng đi vay dài hạn để

tài trợ cho nhu cầu sử dụng ngắn hạn là tăng chi phí lãi vay; có

trường hợp tính giá thành sản xuất “theo kế hoạch” nên trong số

sản phẩm sản xuất, có mặt hàng làm càng nhiều, lỗ càng lớn, vẫn

không phát hiện để điều chỉnh phương án kinh doanh Có đơn vị

bố trí sắp xếp cán bộ bất hợp lý, không đúng khả năng, người

làm được không được làm hoặc phải “kéo” theo một số người

năng lực yếu dẫn đến đình trệ công việc, phát sinh mâu thuẫn và

giảm hiệu lực của công tác quản lý, có những đơn vị có cơ hội

đầu tư thu lợi nhuận từ nguồn vốn nhàn rỗi nhưng không thực

hiện.v.v… Hoặc, có những hình thức lãng phí mang tính hệ

thống, phát sinh ở quy mô rộng như tại một số đơn vị đủ tiềm lực

để sản xuất thành phẩm hoặc bán thành phẩm phục vụ xuất khẩu

nhưng chỉ tổ chức khai thác và tiêu thụ được sản phẩm là nguyên

liệu thô; có đơn vị khai thác tài nguyên thiên nhiên không tính đến

yếu tố phát triển bền vững, phát triển dài hạn mà chạy theo năng

suất và lợi nhuận trước mắt theo kiểu “ăn xổi” nên khai thác bừa

bãi, chỗ nào dễ khai thác thì tận thu.v.v… Nguyên nhân dẫn đến

lãng phí nguồn lực cho thấy, phần lớn các dơn vị làm theo nếp

quản lý cũ, lạc hậu trì trệ, do kinh nghiệm và năng lực quản lý yếu

kém, do thiếu thông tin quản trị và thiếu chuyên gia phân tích

quản trị doanh nghiệp… và hơn nữa bản thân doanh nghiệp cũng

như các cơ quan quản lý nhà nước chưa có những chế tài cụ thể

nhằm giám sát, xử lý những tồn tại; chưa có cơ chế khuyến khích

và tạo điều kiện, động lực cho các nhân, tập thể tích cực nghiên

cứu nhằm khai thác một cách có hiệu quả các nguồn lực được

giao

Vì vậy, để ngăn ngừa, hạn chế và khắc phục tình trạng lãng phí

nguồn ưclj của doanh nghiệp – đầu tiên cần phải nhận diện và chỉ

ra được các hình thức lãng phí cụ thể, sau đó nghiên cứu đề xuất

biện pháp để đơn vị tổ chức thực hiện điểu chỉnh hành vi quản

lý, sắp xếp tổ chức quản lý sản xuất kinh doanh nhằm khắc phục

những tồn tại Xét về phương diện nhiệm vụ, đây là công việc bắt

buộc các doanh nghiệp phải quan tâm phát hiện và điều chỉnh

những thiếu xót trong hoạt động quản lý của mình Tuy nghiên, là

những người “trong cuộc”, khả năng tự phát hiện để xử lý những

tồn tại thường rất hạn chế (bản thân các nhà quản lý doanh

nghiệp đều nghĩ rằng công việc điều hành của mình thực sự là tối

ưu nên mới tổ chức thực hiện, ít khi dứng ở vị trí độc lập để nhận

thức được một số việc làm của mình chưa hiệu quả) Vậy nên,

chỉ khi kiểm toán nhà nước là cơ quan chuyên môn độc lập,

khách quan tiến hành kiểm toán hoạt động tại các doanh nghiệp,

sử dụng các biện pháp nghiệp vụ để thu thập thông tin, phân tích

nhằm nhận diện những sai xót trong quản lý, trao đổi và kiến nghị

doanh nghiệp tìm kiếm những biện pháp khắc phục tồn tại mới

thực sự giúp các doanh nghiệp nhìn nhận được những khiếm

khuyết cần điều chỉnh trên cơ sở khách quan và khoa học

Thực tế trong quá trình kiểm toán đã chứng minh: kiểm toán báo

cáo tài chính kết hợp với kiểm toán hoạt động có tác động trong

việc hỗ trợ đơn vị sử dụng có hiệu quả vốn, tài sản và các nguồn

lực được giao, ngăn ngừa và hạn chế lãng phí, cụ thể:

Thứ nhất, kiểm toán hoạt động đánh giá tính hiệu lực của hệ

thống kiểm soát nội bộ của doanh nghiệp trong ngăn ngừa và

kiểm soát lãng phí, đánh giá hiệu lực của việc tuân thủ chính

sách chế độ của nhà nước về quản lý chi tiêu, đồng thời áp dụng

các biện pháp nghiệp vụ để xác định các tồn tại liên quan đến

việc lãng phí nguồn lực, trong đó đi sâu vào sử dụng kết hợp các

kỹ thuật kiểm toán như phân tích tổng hợp, hệ thống hóa, đối

chiếu, so sánh, nội suy… để công nhận dạng lãng phí nguồn lực

ở các bộ phận công đoạn quản lý cụ thể và tổng hợp, phân tích,

phỏng vấn để tìm các nguyên nhân nhằm đưa ra đánh giá cụ thể

về hình thức, mức độ lãng phí nguồn lực của đơn vị (so sánh với

các phương pháp kiểm tra thông thường, nếu không sử dụng các

phương pháp kỹ thuật kiểm toán sẽ rất khó phát hiện những tồn

tại liên quan đến các loại lãng phí nguồn lực luôn tiềm ẩn trong

các hoạt động điều hành quản lý của đơn vị)

Thứ hai, kiểm toán hoạt động định hướng các biện pháp quản lý

nhằm khắc phục hạn chế tổn thất, khi đã nhận diện được hình

thức lãng phí nguyên nhân dẫn đến lãng phí, mức độ lãng phí -

kiểm toán viên sẽ đề xuất các biện pháp ngăn chặc không để

những tổn thất này tiếp tục phát sinh, đề xuất các biện pháp để

khắc phục những thiệt hại đã xảy ra giúp doanh nghiệp nghiên

cứu điều chỉnh các hành vi quản lý của mình Tất nhiên, không

phải tất cả phương án kiểm toán viên đưa ra đều có thể thực hiện

một cách hoàn hảo như mong muốn, nhưng về cơ bản, những

định hướng phù hợp với luật pháp hiện hành và xu thế phát triển

chung đều là kim chỉ nam giúp đơn vị ghi nhận để giải quyết tồn

tại Hơn nữa, kiểm toán viên còn có thể kiến nghị các cơ quan có

thẩm quyền, cơ quan có trách nhiệm cùng phối hợp để giải quyết

những tồn tại, vướng mắc của doanh nghiệp thuận lợi, đúng pháp

luật hơn

Thứ ba, trên cơ sở kết quả kiểm toán hoạt động của một số

doanh nghiệp cụ thể, kiểm toán nhà nước kiến nghị các cơ quan

quản lý nhà nước, kiến nghị các đơn vị quản lý cấp trên của đơn

vị được kiểm toán xem xét trăng cường vai trò quản lý, định

hướng, hỗ trợ đối với toàn bộ những doanh nghiệp cuàng lĩnh

vực Điều này trên thực tiễn rất có giá trị khi mộ số đơn vị quản lý

cấop trên như các tập đoàn kinh tế, tổng công ty, công ty mẹ… tổ

chức thực hiện các biện pháp chấn chỉnh công tác điều hành sau

kiểm toán trên phạm vi toàn ngành, triển khai rút kinh nghiệm đối

với những đơn vị có cùng mô hình hoạt động nhưng chưa được

kiểm toán

Thứ tư, qua việc kiểm tra, nhận xét đánh giá, kiến nghị về quản lý

sử dụng tiết kiệm, có hiệu quả vốn nhà nước tại các doanh

nghiệp, kiểm toán hoạt động có tác dụng nâng cao ý thức tự giác

của các đơn vị trong quản trị tài chính, quản trịkinh doanh và điều

hành doanh nghiệp trên cả khía cạnh “phần chìm” đa dạn và

phức tạp hơn, đó là việc tăng cường sử dụng có hiệu quả các

nguồn lực tiềm ẩn của đơn vị

Thứ năm, theo quy định của luật KTNN, kết quả kiểm toán được

công khai trên các phương tiện thông tin đại chúng Vì vậy, kết

quả kiểm toán hoạt động công khai có tác dụng tuyên truyền, phổ

biến kiến thức, kinh nghiệm quản lý; cung cấp các thông tin tác

động đến xã hội, đến các doanh nghiệp để các đơn vị quan tâm

hơn nữa đến công tác thực hành tiết kiệm chống lãng phí, trong

đó đựac biệt là lãng phí nguồn lực Đồng thời, giúp các đơn vị

nhận thức và quan tâm hơn đến việc đề phòng, ngăn ngừa, hạn

chế những thiệt hại do lãng phí nguồn lực gây nên

Tóm lại, có thể khẳng định kiểm toán hoạt động có vai trò rất lớn

trong việc đề phòng, ngăn ngừa và hạn chế tổn thất, lãng phí

trong sử dụng các nguồn lực của doanh nghiệp nói riêng, cũng

như việc sử dụng vốn, tài sản nhà nước tại các đơn vị nói chung

Nó góp phần thúc đẩy công tác quản lý hướng tới mục tiêu tiết

kiệm hiệu quả, hiệu lực, an toàn và phát triển bền vững