Việt Bắc ra đời vào thời điểm giao thời của lịch sử và của lòng ngời, khi cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp kết thúc thắng lợi, khi TW Đảng và Chính Phủ rời căn cứ địa Việt Bắc về Hà
Trang 1Ôn thi tốt nghiệp THPH & Đại học-Cao Đẳng
Môn văn
Khối c ( Theo tài liệu sách Tham khảo và Giảng văn )
Hệ thống chơng trình - khái quát nội dung
01 Tuyên ngôn
độc lập-Hồ Chí
Minh
CMT8 thắng lợi, chính quyền Hà Nội về tay nhân dân Ngày 26-08-1945, Chủ Tịch Hồ Chí Minh từ chiến khu Việt Bắc về tới Hà Nội Tại căn nhà số 48 phố Hàng Ngang, Bác soạn thảo bản
Tuyên Ngôn Độc Lập Ngày
02-09-1945, tại quảng trờng Ba Đình, thay mặt Chính phủ lâm thời Nớc Việt Nam Dân Chủ Cộng Hoà, ngời đọc Tuyên Ngôn
Độc Lập trớc toàn thể nhân dân.
Tuyên Ngôn Độc Lập chia làm
3 phần -Phần mở đầu : Cơ sở pháp lí của Tuyên Ngôn Độc Lập
-Phần chính :Những cơ sở thực tiễn của bản Tuyên Ngôn Độc Lập
-Phần kết : Lời tuyên cáo độc lập và sự quyết tâm của toàn thể dân tộc trong
việc bảo vệ quyền tự do độc lập ấy
02 Tây
Tiến-Quang Dũng Tây Tiến là một đơn vị quân đội thành
lập đầu năm 1947, có nhiệm vụ phối hợp với bộ đội Lào, bảo vệ biên giới Việt-Lào và đánh tiêu hao lực lợng quân
đội thực dân Pháp ở Thợng Lào cũng
nh ở miền Tây Bắc Bộ Việt Nam Sau một thời gian hoạt động ở Lào trở về Hoà Bình thành lập Trung đoàn 52 Đến cuối năm 1948, Quang Dũng đợc
chuyển sang đơn vị hkác Rời xa đơn vị cha lâu, ngồi tại Phù Lu Chanh Quang Dũng đã viết bài thơ Nhớ Tây Tiến, sau
đổi lại thành Tây Tiến.
Nỗi nhớ thiên nhiên miền Tây trên những chặng đờng hành quân, cùng hiện lên là chân dung ngời lính Tây Tiến.
03 Việt Bắc-Tố
Hữu Chiến thắng Điện Biên Phủ kết thúc thắng lợi, hoà bình đợc lập lại,miền Bắc
nớc ta đợc giải phóng Lịch sử đất nớc sang trang CM Việt Nam bớc vào một thời kì mới Hoàn thành vẻ vang sứ mệnh lãnh đạo CM trong giai đoạn khó khăn, tháng 10-1954, các cơ quan TW của Đảng và Chính Phủ rời chiến khu Việt Bắc về Hà Nội Nhân sự kiện có tính lịch sử ấy Tố Hữu đã sáng tác bài thơ Việt Bắc
Việt Bắc ra đời vào thời điểm
giao thời của lịch sử và của lòng ngời, khi cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp kết thúc thắng lợi, khi TW Đảng và Chính Phủ rời căn cứ địa Việt Bắc về Hà Nội Giữa lúc ấy, mọi sự có thể rất dễ đổi thay Cuộc sống yên vui dễ làm ngời
ta quên đi những tháng năm kháng chiến gian khổ, dễ quên
đi nơi đẫ đùm bọc chở che cho mình Vào đúng thời điểm nhạy cảm ấy, bài thơ ra đời nh một lời nhắn gửi chân thành về tình nghĩa và sự thuỷ chung
04 Đất
Nớc-Nguyễn Khoa
Điềm
Mặt đờng khát vọng là tập trờng ca hùng
tráng đợc Nguyễn Khoa Điềm hoà thành
ở chiến khu Bình-Trị-Thiên năm 1971
bản trờng ca khái quát quá trình thức tỉnh của tuổi trẻ các đô thị vùng tạm chiếm miền Nam Đó là cuộc lật đổ về ý thức, thanh niên các đô thị vùng tạm chiếm nhận rõ bộ mặt xân lợc của đế quốc Mĩ, hớng về nhân dân, về đất nớc,
ý thức đợc sứ mệnh của thế hệ mình, dứng dậy xuống đờng đấu tranh hoà nhịp tim với cuộc chiến đấu của toàn
Đoạn trích Đất Nớc có thể coi
là chơng hay nhất trình bày sự cảm nhận và lí giải của tác giả
về Đất Nớc, cũng đồng thời thể
hiện sâu sắc t tởng cốt lõi của cả bản trờng ca, đó là t tởng
"Đất nớc của Nhân dân" Trình
tự triển khai mạch suy nghĩ và cảm xúc của tác giả là khá chặt chẽ nhng cũng lại rất phóng túng
Trang 2dân tộc Bài Đất Nớc trích phần đầu
ch-ơng V của bài trờng ca ấy
05 Tiếng Hát Con
Tàu-Chế Lan
Viên
Những năm 1958-1960, nhà nớc ta tổ chức cuộc vận động nhân dân đi xây dựng vùng kinh tế mới Tây Bắc Bài thơ
Tiếng hát con tàu của Chế Lan Viên ít
nhiều đợc gợi hứng từ sự kiện kinh tế-xã
hội đó Tuy nhiên, về cơ bản bài thơ là khúc hát về lòng biết ơn, về tình yêu và
sự gắn bó với Nhân dân, với đất nớc của một tâm hồn thơ đã tìm thấy ngọn
nguồn nuôi dỡng và chân trời nghệ thuật mới của mình
Nhan đề Tiếng hát con tàu là
một nhan đề mang ý nghĩa biểu tợng Bởi lẽ, trên thực tế, ở thời
điểm bài thơ ra đời, cha có một
đờng tàu nào lên Tây Bắc Vì thế, có thể hiểu ở đây là biểu t-ợng cho khát vọng đi xa, đến với những vùng đất xa xôi, đến với nhân dân, đất nớc Con tàu cũng là tâm hồn nhà thơ với ớc vọng tìm về ngọn nguồn sáng tạo nghệ thuật đích thực của
đời mình
06 Sóng-Xuân
Quỳnh Sóng cùng với Thuyền và biển đợc coi là
"hai bài thơ tình vào loại hay nhất của Xuân Quỳnh nói riêng và thơ hiện đại Việt Nam nói chung" ( Lu Khánh Thơ )
Bài thơ ra đời năm 1967, sau đợc in trong tập Hoa dọc chiến hào
Có thể nói hình tợng Sóng là
một sự sáng tạo độc đáo của Xuân Quỳnh trong tác phẩm này Trong bài, Sóng và em hợp
thành cặp hình ảnh song hành, quấn quýt Sóng là đối tợng, là
cơ sở để thi sĩ tỏ bày mọi trạng thái bí ẩn và mãnh liệt của tình yêu-thứ tình cảm muôn thuở
mà không bao giờ cũ của nhân loại
07 Ngời Lái Đò
Sông
Đà-Nguyễn Tuân
Tác phẩm đợc in trong tập tuỳ bút Sông
Đà Bài văn mới lúc đầu cũng có tên là
Sông Đà, nhng đến năm 1982, khi cho
in lại trong tập II bộ Tuyển tập Nguyễn Tuân, tác giả có sửa và đổi tên thành Ngời lái đò sông Đà Tác phẩm là kết
quả của nhiều dịp Nguyễn Tuân đến với Tây Bắc trong thời kì kháng chiến chống thực dân Pháp, đặc biệt là kết quả
của chuyến đi thực tế Tây Bắc năm 1958 của Nguyễn Tuân
Hình ảnh Sông Đà dới ngòi bút
của Nguyễn Tuân hiện lên với hai khía cạnh dờng nh là đối lập nhau:
-Hung bạo ( thể hiện qua cuộc vợt sông của ngời lái đò ) -Trữ tình (…nh một áng tóc dài trữ tình…)
08 Vợ Chồng A
Phủ-Tô Hoài Truyện Vợ chồng A Phủ in chung trong
tập Truyện Tây Bắc-tập truyện nhận đợc
giải nhất về truyện, kí (cùng với Đất
n-ớc đứng lên của Nguyên Ngọc) giải
th-ởng của Hội Văn Nghệ Việt Nam
1954-1955 Truyện Tây Bắc là kết quả của
chuyến thâm nhập thực tế của Tô Hoài cùng bộ đội vào giải phóng Tây
Bắc(1952) Trong chuyến đi này, Tô
Hoài đã sống và gắn bó tình nghĩa với
đồng bào các dân tộc Thái, Mờng, Hơmông… Và chính cuộc sống của
đồng bào các dân tộc miền núi đã khơi nguồn cảm hứng sáng tạo để Tô Hoài hoàn thành 3 truyện ngắn: Cứu đất cứu mờng, Mờng Giơn và Vợ chồng A Phủ
- Vợ chồng A Phủ là câu truyện
về những ngời vùng cao Tây Bắc không cam chịu bọn thực dân, chúa đất áp bức, đày đoạ, giam hãm trong cuộc sống tăm tối đã vùng lên phản kháng, đi tìm cuộc sống tự do
- Tác phẩm khắc hoạ chân thực những nét riêng biệt về phong tục, tập quán, vàtính cách và tâm hồn ngời dân các dân tộc thiểu số bằng một giọng văn nhẹ nhàng, tinh tế, đợm màu sắc và phong vị dân tộc, vừa giàu tính tạo hình vừa giàu chất thơ
09 Vợ Nhặt-Kim
Lân Truyện ngắn Vợ Nhặt có tiêng thân là
tiểu thuyết Xóm ngụ c-tác phẩm từ ngay
sau khi CMT8 thành công nhng còn dang dở vaf mất bản thảo Sau khi hoà bình lặp lại (1954), Kim Lân đã dựa vào một phần cốt truyện cũ để viết Vợ Nhặt
Truyện ngắn Vợ Nhặt của Kim
Lân không chỉ miêu tả tình cảnh thê thảm của ngời nông dân nớc ta trong nạn đói khủng khiếp năm 1945 mà còn thể hện
đợc bản chất tốt đẹp và sức sống kì diệu của họ: ngay trên
Trang 3bờ vực của cái chết, họ vẫn h-ớng về sự sống, khát khao tổ
ấm gia đình và yêu thơng đùm bọc lẫn nhau
10 Rừng Xà
Nu-Nguyễn Trung
Thành
-Năm 1962, Nguyên Ngọc trở lại miền Nam vừa chiến đấu vừa sáng tác Mùa
hè năm 1965, đế quốc Mĩ bắt đầu đổ quân ào ạt vào miền Nam, các chiến dịch càn quét đợc tổ chức quy mô và rầm rộ hơn Trong hoàn cảnh ấy, Nguyên Ngọc viết Rừng xà nu nh là một biểu tợng cho tinh thần bất khuất kiên c-ờng của đồng bào Tây Nguyên nói riêng
và đồng bào ta nói chung
- Rừng xà nu dăng lần đầu trên tạp chí Văn nghệ quân giải phóng miền Trung
Trung Bộ (số 2, 1965), sau đó tuyển in trong tập truyện và kí Trên quê hơng những anh hùng Điện Ngọc
-Rừng xà nu là một truyện
mang ý nghĩa và vẻ đẹp của một khúc sử thi trong văn xuôi hiện đại Với lời văn trau truốt, giàu hình ảnh, tác phẩm đã tái hiện đợc vẻ đẹp tráng lệ, hào hùng của núi rừng, của con
ng-ời và của truyền thống văn hoá Tây Nguyên
-Thông qua câu truyện của những con ngời ở một bản làng hoẻ lánh, bên những cánh rừng
xà nu bạt ngàn, xanh bất tận, tác giả đã đặt ra một vấn đề có
ý nghĩa lớn lao của dân tộc và thời đại: Để cho sự sống của
đất nớc và nhân dân mãi mãi tr-ờng tồn, không có cách nào khác hơn là phải cùng nhau
đứng lên, cầm vũ khí chống lại
kẻ thù tàn ác
11 Những Đứa
Con Trong Gia
Đình-Nguyễn
Thi
Truyện ngắn Những đứa con trong gia
đình là một trong những truyện ngắn
xuất sắc nhất của Nguyễn Thi Câu truyện ngợi ca chủ nghĩa anh hùng cách mạng Việt Nam trong kháng chiến chống Mĩ Truyện đợc in trong tập
Truyện và kí của Nguyễn Thi (xuất bản
năm 1978)
Truyện kể về những ngời con trong gia đình nông dân Nam
Bộ có truyền thống yêu nớc, căm thù giặc, thuỷ chung son sắt với quê hơng, cách mạng Chính sự gắn bó sâu nặng giữa tình cảm gia đình với tình yêu nớc, giũa truyền thống gia đình với truyền thống dân tộc đã tạo nên sức mạnh tinh thần to lớn của con ngời Việt Nam, dân tộc Việt Nam trong cuộc kháng chiến chống Mĩ cứu nớc
12 Đồng
Chí-Chính Hữu Kháng chiến chống thực dân Pháp bùng nổ, đông đảo học sinh, sinh viên, thanh
niên từ nông thôn dến thành thị xung phong nhập ngũ Cuộc kháng chiến gian khổ, thiếu thốn, nhiều nguy hiểm làm cho những ngời lính trẻ càng gắn bó với nhau hơn Để ca ngợi tình đồng chí,
đồng đội cao đẹp đó, năm 1948, Chính Hữu viết bài thơ Đồng chí Bài thơ đợc
in trong tập Đầu súng trăng treo (1960).
-Bài thơ là sự hiện thực hoá những thiếu thốn, vất vả, gian khổ của chiến tranh Nhng trong hoàn cảnh đó tình đồng chí, đồng đội vẫn keo sơn gắn
bó, mặc dù họ đến từ mọi miền quê, thuộc mọi tầng lớp, mọi lứa tuổi
13 Tập thơ Nhật
Kí Trong
Tù-Hồ Chí Minh
-Tháng 8-1942, Nguyễn ái Quốc lấy tên
là Hồ Chí Minh lên đờng trở lại Trung Quốc để tranh thủ sự viện trợ của thế giới cho CM Việt Nam
-Ngày 29-8-1942, ngời bị chính quyền Tởng Giới Thạch bắt giam ở Túc Vinh-Quảng Tây-Trung Quốc
-13 tháng ở tù ( từ mùa thu 1942-mùa thu 1943 ), ngời bị đày ải vô cùng cực khổ, bị giải đi quanh quẩn gần 30 nhà lao của 13 huyện thuộc tỉnh Quảng Tây
Trong hoàn cảnh đó, ngời vẫn làm thơ
-Nhật kí trong tù là bức tranh
hiện thực về nhà tù và xã hội Trung Quốc những năm 1942-1943
- Nhật kí trong tù còn là bức
chân dung tinh thần tự hoạ phong phú, cao đẹp trên nhiều phơng diện của ngời tù CM Hồ Chí Minh
Trang 4Ngời đã viết 133 bài thơ bằng chữ Hán ghi trong một cuốn sổ tay và đặt tên là
Ngục trung nhật kí (tức Nhật kí trong tù)
