Koi- Cá chép Nhật BảnCá chép Koi tiếng Nhật: 鯉 こい, La tinh hóa: koi là một loại cá chép Cyprinus carpio thông thường đã thuần hóa, lai tạo để nuôi làm cảnh, có nguồn gốc Trung Quốc nhưng
Trang 1Koi- Cá chép Nhật Bản
Cá chép Koi (tiếng Nhật: 鯉 (こい), La tinh hóa: koi) là một loại cá chép (Cyprinus carpio) thông thường đã thuần hóa, lai tạo để nuôi làm cảnh, có nguồn gốc Trung Quốc nhưng được nuôi phổ biến tại Nhật Bản Chúng có quan hệ họ hàng gần với cá vàng và, trên thực tế, kiểu cách nhân giống và nuôi cảnh là khá giống với cách nuôi
cá vàng, có lẽ là do các cố gắng của những người nhân giống Nhật Bản trong việc ganh đua với cá vàng Cá chép Koi và các hình xăm trên cá được người Nhật coi là điềm may mắn.
Cá chép bắt nguồn từ Trung Quốc Theo các nhà khảo cổ học, phân tích từ hóa thạch tìm được ở miền Nam Trung Quốc, thì cá chép đã có từ hơn 2 triệu năm Vào thế kỷ 4, người
TQ đã biết lai tạo giống cá chép, để giờ đây giống cá 3 đuôi hoặc cá Tàu đã nổi tiếng trên thế giới Cá chép được lai tạo để trở thành giống cá đẹp, trưng bày làm cảnh (kiểng) đã phát tán rộng rãi và người Nhật Bản cũng đã nghiên cứu để nhân giống loài cá này đầu tiên tại đảo Niigata Đầu thế kỷ 20, năm 1914, để tôn vinh hoàng tử Hirohito, Nhật Bản
đã cho triển lãm giống cá chép Koi đầu tiên tại Tokyo và đảo Niigata chính thức được mang tên Niigata Koi Từ đây, cá chép Nhật vói 2 màu chủ đạo “đỏ và trắng” được tôn vinh và mua bán rộng rãi
Trang 2Để nghiên cứu thêm về cách lai tạo màu, sinh sản, nhân giống và nuôi dưỡng v.v từ năm
1950, Nhật Bản đã cử các chuyên gia đến học hỏi tại Trung tâm Khoa học Kỹ thuật thuộc khoa Sinh vật trường Đại học Chicago và khoa Hóa lý thuộc Viện nghiên cứu Illinois, Hoa Kỳ
Cá chép do người Nhật lai tạo đẹp về màu sắc và đắt giá Do vậy, mỗi khi nhắc đến loài
cá chép được lai tạo có nhiều màu sắc đẹp, người ta liên tưởng ngay đến người Nhật
và thường được dùng chung một tên gọi là “cá chép Nhật” Thực ra, cá chép do Nhật Bản lai tạo có tên gọi là Nishikigoi, dịch ra tiếng Việt là cá chép nhiều màu sắc,
Trang 3đến thế kỷ 19 thì có thêm tên gọi KOI Từ Koi theo tiếng Nhật là cá chép, từ đồng
âm khác nghĩa là tình yêu, yêu mến Như vậy, giống cá này được lai tạo bắt nguồn
từ Trung Quốc, Koi là tên do người Nhật đặt và được gọi chung cho tất cả các loại
cá chép lai tạo.
Cá Koi được chia ra làm 2 loại: Koi chuẩn và Koi bướm
Koi chuẩn: Hình dáng giống như cá nguyên thủy, nhưng được pha trộn nhiều màu sắc rất đẹp (khi được nhìn từ trên xuống, dọc theo sống lưng), do đó cá Koi chỉ thật sự đẹp khi được nuôi ở ao
Koi bướm: Khác với cá nguyên thủy là vi, vây và đuôi dài, khi bơi nhìn uyển chuyển rất đẹp, nên có thể nuôi được ở cả ao và hồ kiếng Koi bướm còn có những tên gọi khác như
“cá chép vây dài” hoặc “cá chép Rồng”
Người Nhật tin rằng những mảng màu trên mình cá chép Koi là những hình xâm luôn luôn mang lại sự may mắn Tiêu chuẩn về màu được người Nhật đặt tên như sau:
Trắng pha Đỏ = Kohaku
Trắng pha Đỏ + Đen = Showa Sanke.
Trắng pha Đen = Utsurimono
Đen pha Trắng = Shiro Bekko
Vàng pha Đen = Ki Utsuri
Bạch kim hoặc Vàng kim = Kinginrin
Xám bạc = Asagi
Trắng, trên đỉnh đầu có một vòng tròn Đỏ = Tancho
và những giống khác như: Sanke, Ogon, Shusui, Matsuba, Chagoi, Soragoi, Karasu (crow), Taisho Sanke, Koromo, Kawarimono
Trang 4Hiện nay, không riêng gì Nhật Bản mà các nước châu Âu, châu Á cũng biết cách lai tạo giống Koi, nhưng các mảng màu và màu sắc thì khó sánh được với Koi của Nhật