Đám tang lão Gô-ri-ô

Để làm được, ông đã sáng tạo ra một thủ pháp nghệ thuật đặc sắc: để nhân vật trở đi trở lại nhiều lần qua nhiều tác phẩm nhân vật Đơ Ra-xti-nhăc xuất hiện trong khoảng 20 tác phẩm của “T

Ngày soạn: Ngày giảng:

Đọc văn:

ĐÁM TANG LÃO GÔ-RI-Ô

H Ban-dắc

A Mục tiêu cần đạt

- Hiểu dụng ý của Ban-dăc khi miêu tả đám tang lão Gô- ri- ô

- Nắm được những biện pháp nghệ thuật nhà văn sử dụng trong đoạn trích

- Rèn kĩ năng đọc hiểu văn bản tác phẩm tự sự

- Xây dựng tình cảm đạo đức chân chính: trung thực, yêu thương, cảm thông chia sẻ với mọi người

B Phương tiện thực hiện

- Sách giáo khoa, Thiết kế Ngữ văn 11 nâng cao, tập 2

- Tranh ảnh(chân dung lão Gô- ri- ô), bảng phụ

C Cách thức tiến hành

- Phương pháp đọc sáng tạo kết hợp gợi tìm, tái tạo, hoạt động theo nhóm

D Tiến trình bài học

1 Ổn định lớp

2 GV dẫn vào bài

3 Bài mới

Hoạt động của GV và HS Nội dung cần đạt

?: Trình bày những hiểu biết của

em về cuộc đời H Ban- dắc?

- Gv giảng thêm nhiêud chi tiết

liên quan đến cuộc đời Bandăc

I Tìm hiểu chung

1 Tác giả

* Cuộc đời

- Sống vào nửa đầu thế kỉ XIX: khi cách mạng 1789 đã thành công nhưng ánh vàng son của chế độ phong kiến chưa hẳn đã lụi tàn và có sức hấp dẫn lớn đối với con người

- Ban- dắc sinh ra trong gia đình nông dân dòng họ Ban- xa, ngày ngày đổ mồ hôi trên những mảnh ruộng vùng Tarn của nước Pháp

- Sau ông chuyển lên Pa- ri làm ăn đổi họ thành Ban- dắc, tự thêm “đơ” vào tên họ thể hiện dòng dõi quý tộc là những hư cấu đầu tiên của ông để thực hiện khao khát khẳng định chính mình

- Ban dăc không phải thần đồng, không được trời phú để 16, 17 tuổi đã nổi tiếng như Huy-

gô, Muy- xê 20 tuổi, học xong Luật, ông

?: Hiểu biết của em về bộ “Tấn

trò đời”?

- Gv giảng thêm:

+ Viết “Tần trò đời”, Bandắc

muốn tạo nên “Bộ Nghìn lẻ một

đêm của phương Tây”, ông

muốn rằng không chỉ viết nên

một cuốn sách mà viết nên cả thế

giới, mỗi tiểu thuyết là một

chương trong “Tấn trò đời” Để

làm được, ông đã sáng tạo ra một

thủ pháp nghệ thuật đặc sắc: để

nhân vật trở đi trở lại nhiều lần

qua nhiều tác phẩm (nhân vật Đơ

Ra-xti-nhăc xuất hiện trong

khoảng 20 tác phẩm của “Tấn trò

đời”

+ Gv tóm tắt “Miếng da lừa” để

Hs hình dung thêm

?: Em hãy tóm tắt tiểu thuyết

“Lão Gô-ri-ô”?

- Gv nhận xét và tóm tắt kĩ hơn

các chi tiết liên quan tới nhân vật

lão Gô-ri-ô

?: Xác định vị trí đoạn trích?

không trở thành Luật sư theo ý gia đình mà chuyển tới căn gác xép số chín phố Liđighiê theo đuổi nghiệp văn chương

- Sau hơn 10 năm trời không tên tuổi, Ban- dắc đã trở nên nổi tiếng với hàng loạt các tác phẩm trong bộ “Tấn trò đời”

- Bandăc mất đi khi sự nghiệp còn dang dở Những dòng chữ đã vắt kiệt sức lực của ông Ông được chôn cất tại nghĩa địa Cha Lasedo như lão Gô- ri- ô trong Tấn trò đời, không có nghi lễ quốc tang như Huy- gô Nhưng tên tuổi của ông mãi bất tử

* Sự nghiệp sáng tác

- Bộ “Tấn trò đời” gồm hàng loạt những tác phẩm hiện thực phê phán: Miếng da lừa(1831), Ơgiêni Grăngđê (1833), Lão Gô- ri- ô (1834), Ảo mộng tiêu tan(1837-1843)

- Nội dung: tái hiện xã hội Pa- ri như vũng bùn mênh mông, ngập ngụa, tanh tưởi nhưng

có sức hấp dẫn ghê gớm tới con người

=> Bandăc là bậc thầy của chủ nghĩa hiện thực (Ăng ghen), cây bút còn hơn cả lưỡi kiếm, chứa cả một xã hội trong đầu

2 Tác phẩm: “Lão Gô- ri- ô”

- Là một trong những tiểu thuyết của bộ “Tấn trò đời”

- Tóm tắt: (SGK)

3 Đoạn trích: “Đám tang lão Gô-ri-ô”.

- Vị trí: phần cuối cùng của tiểu thuyết “Lão Gô-ri-ô”

- Gv gọi Hs đọc: giọng lạnh

lùng, khách quan, khi mỉa mai,

châm biếm, nhịp điệu vừa phải

?: Xác định bố cục đoạn trích?

Nhận xét bố cục?

?: Khung cảnh đám tang diễn ra

như thế nào? (Thời điểm, địa

điểm, âm thanh, ánh sánh )

Nhận xét?

?: Nêu nhận xét của em về toàn

- Đọc

- Bộ cục: 4 phần:

+ P1: Khi cỗ xe đòn

+ P2: Hai vị linh mục năm giờ rưỡi rồi + P3: Nhưng giữa lúc bèn bỏ đi

+ P4: Ra-xti-nhăc còn lại

=> Bố cục hợp lí, tạo ấn tượng như thật của đám tang qua các khâu: “khâm liệm, cử hành tang lễ, đưa tang, hạ huyệt” Mặt khác có sự cân đối giữa các phần trong đoạn trích

II Đọc- hiểu văn bản

1 Số phận lão Gô-ri-ô

a Khung cảnh đám tang

- Thời điểm: ngày tàn, hoàng hôn ẩm ướt

=> Gợi sự ảm đạm, cô lẻ, não nùng, thê lương

- Địa điểm:

+ Chết: quán trọ ô hợp, chật chội, dành cho

kẻ nghèo

+ Hành lễ: nhà thờ nhỏ- thấp- tối dành cho kẻ nghèo khó

+ Chôn cất: nghĩa địa lạnh lẽo trống vắng dành cho kẻ xấu số

=> Địa điểm có sự chuyển hoá qua ba nơi, cũng là hành trình về nơi an nghỉ cuối cùng của lão Gô-ri-ô

Có sự mở rộng không gian nhưng không làm cho cảnh vật thoáng đãng hơn, bớt u ám hơn Ngược lại, càng làm tăng sự trống vắng, cô đơn, lạnh lẽo, trống trải

Địa điểm cụ thể, chính xác, có trên thực tế tô đậm ấn tượng như thật, nhất là với những người đã từng sống ở Pa-ri

- Âm thanh: sầu thảm, vắng lặng, đối lập với

âm thanh “rào rào như tổ ong” của Pa-ri

- Ánh sáng: đơn điệu, buồn tẻ: lờ mờ, tối khác xa với trung tâm thành phố ánh đèn bắt đầu lấp lánh

=> Nhận xét: Đám tang rầu rĩ thê lương, ảm

cảnh đám tang? đạm, thiếu vắng tình người, một cuộc “chôn

người” chứ không phải một lễ tang

HẾT TIẾT 1- CHUYỂN TIẾT 2

?: Nghi lễ đám tang được tiến hành

như thế nào?

?: Nghệ thuật miêu tả đám tang cò

gì đặc sắc? (nhịp điệu câu văn,

cách kể, tả lại)

?: Nghi lễ đám tang ấy để lại cho

em suy nghĩ gì? Gợi cho chúng ta

nghĩ tới đám tang của ai trong văn

học Việt Nam?

?: Người đưa tang gồm những ai?

Có quan hệ như thế nào với lão

Gô-ri-ô? Lí do họ đến đám tang?

- Gv cho lớp thảo luận theo bàn và

tổng kết bằng bảng phụ

b Nghi lễ đám tang

- Thời gian: nhanh chóng, gấp gáp

+ Nghi lễ nhà thờ: 20 phút + Giờ đưa tang: 5 giờ 30 + Giờ hạ huyệt: 6 giờ

- Nội dung nghi lễ: sơ sài, qua loa: một bài thánh thi, một bài kinh siêu độ, bài kinh cầu hồn, bài kinh hạ huyệt

- Nghệ thuật miêu tả nghi lễ:

+ Nhịp điệu: gấp gáp “đi nhanh khỏi chậm trễ, vừa đọc xong biến ngay”

+ Cách kể, cách tả: Bandắc thường tả việc rất tỉ mỉ Nhưng ở đây thì ngược lại Nhà văn tránh không tả mà chỉ kể, kể xcũng chỉ lướt qua nhằm rát ngắn thời gian để người đọc có thể cảm nhận được tính chất sơ sài quá đáng của nghi lễ ngay trên trang giấy

- Nghi lễ ấy thể hiện rất rõ nỗi bất hạnh của người chết

- Liên hệ đám tang cụ cố Hồng trong “Số đỏ” của Vũ Trọng Phụng Hai đám tang khác nhau về cách tổ chức nhưng giống nhau về tính chất: thiếu vắng tình thương của người sống

c Người đưa tang

- Bảng phụ:

Người đưa tang Quan hệ Lí do đến đám tang

Kẻ khiêng đòn, đào huyệt, đám nhà thờ

Thuê mướn

Vì công việc, xứng đáng với 70 quan tiền công, đòi thêm tiền đãi công.

Cri-xtô-phơ

Kẻ hầu phòng

Vì nghĩa vụ cuối cùng, kiếm mấy món

?: Nêu nhận xét về những người

đứa tang?

?: Chi tiết đồng tiền xuất hiện mấy

lần trong đoạn trích? Điều đó có ý

nghĩa gì?

tiền đãi công kha khá

Ra-xti-nhắc

Hàng xóm

Vì lòng tốt

Gia nhân của hai cô con gái.

Xa lạ

Vì nghĩa vụ, công việc mà bị phái đến, xong việc vội vàng biến ngay.

Hai chiếc

xe ngựa(đồ vật vô tri,

vô giác)

Đại diện cho hai cô con gái

Thực hiện nghĩa vụ của hai cô vì hai cô bận.

- Nhận xét:

+ Là nhúm người dưng, không máu mủ, ruột rà, có cũng như không

+ Họ xuất hiện mà cũng là rút dần đi Thên người này lại rút người khác

+ Giọng văn lạnh lùng có phần đay nghiến, xót xa (kiếm được, biến ngay, xứng đáng với giá ) Kết hợ với chi tiết đồng tiền phản ánh chân thực bộ mặt của xã hội

tư sản

- Xuất hiện 5 lần

=> Ý nghĩa : Đồng tiền có sức mạnh vạn năng, chi phối mọi mối quan hệ giưa con người với cong người, xâm phạm cả vào cõi vốn được coi là thhuần khiết nhất : nhà thờ

- Hình ảnh hai chiếc xe không người ngồi, gằn gia huy, đến sau, đi tách rời đại diện cho hai cô con gái bé bỏng, đồng trinh- hai

nữ bá tước

=> Thể hiện sự tàn nhẫn, bội bạc của hai cô con gái Hai chiếc xe không người là tâm hồn trống rỗng, ráo hoảng của hai cô trước cái chết của cha

Là bằng chứng sinh động về sự băng hoại đạo đức, khánh kiệt tình người của xã hội Pháp đầu thế kỉ XIX

Thể hiện nghệ thuật xây dựng chi tiết điển hình trong hoàn cảnh điển hình của tác giả

?: Lão Gô-ri-ô là người như thế

nào mà mọi người đối xử tệ bạc

với lão như vậy, đặc biệt là các con

của lão?

?: Suốt thời gian cử hành tang lễ

chỉ có một chi tiết bộc lộ sự rung

cảm mạnh mẽ của tình người Đó

là chi tiết nào?

?: Trong câu văn miêu tả giọt nước

mắt, tác giả chỉ có ý ca ngợi

Ra-xti-nhắc, đúng hay sai? Vì sao?

?: Sự tha hoá nhân cách của

Ra-xti-nhắc được cụ thể hoá như thế

nào ở phần cuối đoạn trích?

?: Trình bày suy nghĩ của em về

quá trình tha hoá của Ra-xti-nhắc?

?: Đánh giá thành công về nội

dung- nghệ thuật của đoạn trích?

- Bi kịch lão Gô-ri-ô : Lão là người cha hết lòng vì cha lại trở thành nạn nhân của những đứa con mình, nạn nhận của chính lão, nạn nhân của xã hội đồng tiền Lão yêu con, nhận ra sự thật về các con nhưng lão chỉ biết dùng đồng tiền để mua chút tình cha con Gô- ri-ô là người cao thượng rong

sự ti tiện, vị tha trong giới hạn ích kỉ, vô tư trong những toan tính thực dụng, là sản phẩm của môi trường bị tha hoá bởi đồng tiền

2 Bước ngoặt cuộc đời của Ra-xti-nhăc.

- Ra-xti-nhăc - chàng sinh viên nghèo bỏ tiền ra lo liệu đám tang cho lão Gô-ri-ô

- Chi tiết lãng mạn hiếm hoi trong đoạn trích : giọt nước mắt của Raxtinhăc => hiện thực đan xen yếu tố lãng mạn, sự lãng mạn được thăng hoa, toả sáng soi rọi hiện thực

- Nhà văn trân trọng, ca ngợi giọt nước mắt, biểu hiện của lương tâm của tình người

- Đồng thời, Bandăc mỉa mai : vùi xuống đấy giọt nước mắt cuối cùng là dấu hiệu của sự tha hoá nhân cách của Ra-xti-nhăc

- Chi tiết kết thúc : Sự gục ngã của chàng sinh viên trước cám dỗ của xã hội thượng lưu Tấm gương Gô-ri-ô, hiện thực mà chàng đã phần nào nhận ra không đủ sức làm chàng tỉnh táo Sức cám dỗ của tiền tài, danh vọng qua lớn với chàng

- Quá trình tha hoá có sự phát triển

Ý nghĩ (ánh mắt)=> Lời nói (thách thức)=> Hành động (đi ăn tối)

=> Kiểu nhân vật tha hoá trong thế giới nhân vật Tấn trò đời

IV- Tổng kết

- Đoạn trích khép lại cuộc đời bất hạnh của lão Gô-ri-ô, mở ra cuộc đời đi tìm danh vọng của Ra-xti-nhắc Qua đó, ta thấy bi kich xã hội Pháp đầu thế kỉ XIX Nó diễn

ra như Tấn trò đời đâyd rẫy sự giả dối của

con người.

- Thấy được tài năng của bâc thầy chủ nghĩa hiện thực trong việc khắc hoạ nhân vật qua không gian, thời gian, khăc hoạ chi tiết điến hình

4 Củng cố và dặn dò