Bộ phận dùng làm thuốc là quả, lá, vỏ cây và rễ.. Quả thu hái vào mùa đông, dùng tươi hay phơi khô để dành sử dụng dần.. đông y cho rằng quả me rừng có vị chua ngọt, hơi chát, tính mát c
Trang 1Me rừng - Vị thuốc quay
Me rừng còn gọi là chùm ruột núi, tên khoa học Phyllanthus emblica L, thuộc
họ thầu dầu Euphorbiaceae Là loại cây mọc hoang có nhiều tại các vùng rừng núi Việt Bắc và Tây Bắc nước ta; cũng như ở Ấn Độ hay Malaysia Cây thường mọc ở chỗ sáng, có chiều cao thông thường từ 5 - 7m, có khi hơn Lá nhỏ xếp sít nhau thành hai dãy, trông như lá kép lông chim Ra hoa vào tháng 4 - 5 hằng năm, hoa nhỏ màu vàng mọc thành tán ở nách Quả thịt, hình cầu to bằng quả táo ta và có khía rất mờ
Bộ phận dùng làm thuốc là quả, lá, vỏ cây và rễ Quả thu hái vào mùa đông, dùng tươi hay phơi khô để dành sử dụng dần Lá thu hái vào mùa hè thu, vỏ và rễ thu hoạch quanh năm, sử dụng tươi hay sấy khô dùng dần
đông y cho rằng quả me rừng có vị chua ngọt, hơi chát, tính mát có công năng sinh tân, chỉ khát, lợi tiểu, hạ nhiệt, tiêu viêm, nhuận phế hóa đờm Ở Ấn Độ cũng sử dụng nó làm thuốc mát, lợi tiểu, nhuận tràng Lá me rừng có vị cay, tính bình, tác dụng lợi tiểu
Rễ cây có vị đắng chát, tính bình với tác dụng thu liễm, hạ huyết áp Vỏ cây cũng có tác dụng thu liễm Hoa có công dụng làm mát, hạ nhiệt, nhuận tràng
Ngoài ra ở Ấn Độ người ta còn sử dụng quả me rừng khô để trị xuất huyết, tiêu chảy và
lỵ hoặc phối hợp với sắt để trị thiếu máu, vàng da và chứng khó tiêu Nước lên men của quả me rừng cũng dùng làm thuốc trị vàng da, khó tiêu hay trị ho Dùng bột nước quả me rừng với dịch chanh trị được lỵ trực khuẩn cấp tính Khi chích vào quả me rừng, lấy dịch
ứa ra của quả đắp ngoài trị viêm mắt Hạt được sử dụng để trị hen hay viêm khí quản và chứng thiểu năng mật Ở Thái Lan, quả me cũng được chế thành thuốc long đờm, hạ nhiệt, lợi niệu, trị tiêu chảy, chống bệnh thiếu vitamin C (scorbut)
Cây và quả me rừng
Trang 2Trong Đông y, me rừng được sử dụng đơn độc hay phối hợp như lấy quả dùng trong trị cảm mạo phát sốt, đau họng, đau răng, miệng khô phiền khát, tiểu đường, thiếu vitamin
C Dùng rễ cây me rừng làm thuốc trị tăng huyết áp, đau thượng vị, viêm ruột, lao hạch
và cả bệnh bạch huyết Lá me rừng dùng làm thuốc trị phù thũng, viêm da mẩn ngứa, eczema hay dùng ngoài lấy lá nấu nước tắm rửa phòng trị bệnh ngoài da
Để tham khảo và áp dụng, sau đây xin nêu vài phương thuốc chữa trị các bệnh chứng tiêu biểu
Chữa cảm mạo phát sốt: Quả me rừng 10 - 30g, sắc lấy nước uống trong ngày, chia làm nhiều lần
Chữa tăng huyết áp: Rễ cây me rừng 15 - 30g, sắc lấy nước uống trong ngày
Làm lợi tiểu: Lấy 10 - 20g vỏ thân cây me rừng sắc lấy nước uống nhiều lần trong ngày Hoặc lấy 10 - 20g lá me rừng sắc lấy nước uống Cũng có thể cho râu ngô, mã đề sắc cùng lấy nước uống nhiều lần trong ngày
Trị tiểu đường: Quả me rừng 15 - 20g, ướp với muối ăn và uống hằng ngày
Trị nước ăn chân: Lấy quả me rừng giã lấy nước bôi vào chỗ chân bị nước ăn
Chữa rắn cắn (chỉ sử dụng khi điều kiện không có y tế hoặc hỗ trợ khi đã được y tế cấp cứu): Lấy vỏ cây me rừng giã nát pha chút nước rồi ép lấy nước cốt uống còn ba đắp nơi rắn cắn
BS Hoàng Tuấn Long