phân lập protein liên quan đến ung thư vú Sau gần 15 năm nghiên cứu miệt mài, các nhà nghiên cứu sinh hóa vừa tách chiết thành công protein ức chế khối u BRCA2 từ tế bào người.. Không c
Trang 1phân lập protein liên quan đến ung thư vú
Sau gần 15 năm nghiên cứu miệt mài, các nhà nghiên cứu sinh hóa vừa tách chiết thành công protein
ức chế khối u BRCA2 từ tế bào
người Không chỉ một mà đến ba nhóm nghiên cứu độc lập công bố thành công của họ trên các tạp chí khoa học uy tín
như Nature vàNature Structural & Molecular Biology trong tháng 8
Trang 2năm 2010, góp phần nâng cao hiểu biết của chúng ta về cách thức
protein kiểm soát sự hình thành các khối u Thành công này cũng mở ra khả năng nghiên cứu cơ chế gây
ung thư của đột biến trên
gene BRCA2, đồng thời các nhà
khoa học cũng có thể bắt đầu tìm kiếm những hợp chất có khả năng ngăn chặn quá trình gây ung thư
BRCA2 (tiếng Anh: breast cancer type 2) là một protein có hoạt tính
liên quan đến ung thư: một số đột biến của protein này làm tăng đáng
kể khả năng bị ung thư vú, buồng trứng và một số loại ung thư khác
Trang 3Protein BRCA2 sẽ giúp các nhà
khoa học làm sáng tỏ cơ chế gây ung thư của các đột biến
(Nguồn ảnh: CHASSENET /
SCIENCE PHOTO LIBRARY)
BRCA2 được tìm ra năm 1994
Cũng như các protein ức chế ung thư khác như BRCA1, BRCA2 sửa chữa các sai sót trên DNA (nếu có)
Trang 4khi tế bào phân chia Nếu không có protein này thì DNA dễ bị xáo trộn, gây ra các sai sót trong phiên mã và dịch mã Các nhà nghiên cứu trước đây cũng đã phân lập thành công
phân đoạn protein tương tác với
BRCA2 nhưng lại thất bại khi phân lập chính BRCA2 Do hạn chế này
mà giới nghiên cứu phải chọn đối tượng tương tự ở sâu hoặc vi
khuẩn, hoặc may ra là một vài
mảnh của protein BRCA2 của
người Khó khăn chủ yếu, theo
Giáo sư sinh hóa Wolf-Dietrich
Heyer ở Đại học California–Davis (Mỹ), là do protein này quá lớn, có đến 3.418 acid amine Tiến sĩ
Heyer, cũng là nghiên cứu viên
Trang 5chính của một trong ba công bố về tách chiết BRCA2 kể trên, nói thêm rằng ông ta chưa biết tới bất kỳ một protein nào to lớn cỡ đó mà đã
được tinh sạch tới mức đồng nhất
Người đứng đầu nhóm nghiên cứu thứ hai về BRCA2 là Giáo sư
Stephen Kowalczykowski cũng ở Đại học California–Davis còn cho biết thêm rằng bản thân BRCA2 là một protein không bền và thường chỉ tồn tại ở dạng phức với nhiều protein khác: “Thực ra thì người ta
đã phân lập được nó, chỉ có điều là lúc nào cũng có protein khác lẫn
vào Nhiệm vụ đặt ra là phải làm
sao phân lập được protein này thật
Trang 6sạch, và đây chính là nhiệm vụ khó khăn nhất”
Quá trình tinh sạch BRCA2
Nhóm của Giáo sư
Kowalczykowski đã thêm một
mảnh protein liên kết maltose vào một đầu của BRCA2 Mảnh protein gắn thêm này làm tăng tín tan của BRCA2 và giúp các chuỗi acid
amine của BRCA2 gấp uốn tốt để tạo ra protein bền vững Điều kiện này cho phép nhóm nghiên cứu
tách riêng BRCA2 tinh sạch từ tế bào biểu mô thận nuôi cấy Tiến sĩ Ryan Jensen, nghiên cứu sinh sau tiến sĩ trong nhóm của Giáo sư
Trang 7Kowalczykowski, đã phải mất đến
4 năm để tối ưu hóa quy trình tinh sạch này Nhóm của Giáo sư Hayer thì dùng một phương pháp hơi khác
là biển hiện protein BRCA2 ở nấm men Còn nhóm của Tiến sĩ di
truyền Stephen West ở Trung tâm nghiên cứu ung thư Anh quốc thì dùng một cấu trúc biểu hiện gene của vi khuẩn để đưa BRCA2 vào
trong tế bào biểu mô ung thư người trong nuôi cấy Cả hai nhóm này
đều có gắn thêm thẻ protein để giúp việc tinh sạch dễ dàng hơn
Giáo sư sinh hóa Patrick Sung ở
Đại học Yale (Mỹ) tuy không tham gia vào các nghiên cứu kể trên
Trang 8nhưng cũng cho rằng đây là những nghiên cứu có tầm quan trọng rất lớn Giáo sư Sung nói rằng với
BRCA2 tinh sạch trong tay, các
nhà khoa học có thể tiến hành mọi loại nghiên cứu về cơ chế hoạt
động không chỉ riêng cho protein này mà còn các protein khác tương tác với nó Ba nghiên cứu trên đều khảo sát sự tương tác giữa protein BRCA2 hoàn chỉnh với các protein khác, chủ yếu là RAD51 RAD51
là protein sửa chữa DNA bằng cách tạo phức hợp xung quanh vị trí gãy
vỡ của DNA và tạo nên các vi sợi
để kéo nucleotide đến sửa chữa chỗ gãy vỡ này Nghiên cứu về tương tác giữa BRCA2 và RAD51 của cả
Trang 9ba nhóm đều đưa đến chung một
kết luận là BRCA2 giúp RAD51
khởi động quá trình tạo vi sợi
Lợi ích từ nghiên cứu tinh sạch BRCA2
Giáo sư Kowalczykowski cho biết rằng ngoài việc khẳng định được
những chức năng đã biết của
BRCA2, các nghiên cứu sinh hóa trên BRCA2 tinh sạch còn giúp ta khám phá ra những chức năng chưa
hề được biết đến của BRCA2 Ví
dụ, giới khoa học đã biết rằng
BRCA2 tham gia vào một trong các phương cách sửa chữa DNA trong
tế bào, nhưng thông tin mới cho
Trang 10thấy nó còn có vai trò rộng lớn hơn BRCA2 thự ra là một “điều phối
viên” tổng quát của quá trình sửa chữa DNA bị gãy vỡ
Với BRCA2 tinh sạch, các nhà sinh hóa còn có thể tiến hành giải cấu
trúc bằng phương pháp tinh thể hóa
để cho thêm nhiều thông tin hơn về chức năng của protein này Tuy
nhiên, theo lời Giáo sư
Kowalczykowski thì lượng protein tinh sạch được còn quá thấp, sẽ gây khó khăn cho việc giải cấu trúc
Còn Giáo sư Sung thì cho rằng lợi ích trước mắt của các nghiên cứu trên là tạo ra một hệ thống nghiên cứu các đột biến liên quan đến ung
Trang 11thư ở BRCA2 Giờ đây các nhà
nghiên cứu có thể tạo đột biến trên BRCA2, sau đó tinh sạch protein đột biến là nghiên cứu ảnh hưởng của đột biến đối với chức năng
Ngoài ra, Giáo sư Kowalczykowski tin tưởng rằng việc thu nhận được protein và biết cách thức hoạt động của nó còn cho phép chúng ta tiến hành các sàng lọc sinh hóa để tìm các loại hợp chất có khả năng ngăn chặn protein đột biến hủy hoại tế
bào