Thuốc hạ glucose máu (Kỳ 2) docx

Insulin tác dụng nhanh: + Insulin hydroclorid: Thời gian xuất hiện tác dụng sau khi tiêm 1 giờ và đạt tối đa sau 3 giờ và kéo dài tác dụng khoảng 6 giờ.. + Nhũ dịch Insulin - kẽm: Chỉ ti

Thuốc hạ glucose máu

(Kỳ 2)

2.1.3 Chế phẩm

Dựa vào dược động học và nhu cầu điều trị insulin được xếp thành 3 nhóm chế phẩm khác nhau:

2.1.3.1 Insulin tác dụng nhanh:

+ Insulin hydroclorid: Thời gian xuất hiện tác dụng sau khi tiêm 1 giờ và đạt tối đa sau 3

giờ và kéo dài tác dụng khoảng 6 giờ Thuốc được sử dụng trong hôn mê do đái tháo đường, 1ml chứa 20 -40 đơn vị, có thể tiêm bắp, dưới da, tĩnh mạch

+ Nhũ dịch Insulin - kẽm: Chỉ tiêm dưới da; sau khi tiêm 1 giờ bắt đầu xuất hiện tác dụng

và kéo dài khoảng 14 giờ

2.1.3.2 Insulin tác dụng trung bình:

- Insophan insulin: (NPH - Neutral Protamin Hagedorninsulin) dạng nhũ dịch, là sự phối hợp insulin, protamin và kẽm trong môi trường đệm phosphat Cứ

100 đơn vị insulin, có thêm 0,4mg protamin Tiêm dưới da, tác dụng xuất hiện sau

2 giờ và kéo dài khoảng 24 giờ

- Lente insulin: Dạng nhũ dịch, tiêm dưới da xuất hiện tác dụng sau 2 giờ

và kéo dài khoảng 24 giờ

2.1.3.3 Insulin tác dụng chậm:

Insulin protamin kẽm: Chế phẩm dạng nhũ dịch, cứ 100 đơn vị insulin có kèm theo 0,2mg protamin Thời gian xuất hiện tác dụn g sau khi tiêm dưới da 4 -6 giờ và kéo dài tới 37 giờ

Insulin kẽm tác dụng chậm (Ultralente insulin) tiêm dưới da, thời gian xuất hiện tác dụng

và kéo dài tác dụng gần giống insulin protamin - kẽm

2.1.4 Áp dụng điều trị

- Tất cả các bệnh nhân tăng glucose máu thuộc týp I đều được chỉ định dùng insulin Ngoài ra, insulin còn được chỉ định cho bệnh nhân tăng glucose máu týp II, sau khi đã thay đổi chế độ ăn và dùng các thuốc chống tăng glucose máu tổng hợp không có tác dụng

- Tăng glucose máu sau cắt bỏ tụy tạng, ở phụ nữ có thai

- Tăng glucose máu có ceton máu và niệu cao

Trên cơ sở định lượng insulin trong máu của người bình thường, ta thấy lượng insulin bài

tiết trung bình vào khoảng 18 - 40 đơn vị/24 giờ, một nửa số đó được gọi là insulin cơ sở, lượng insulin còn lại được bài tiết theo bữa ăn Vì vậy, để duy trì lượng glucose máu ổn

định, insulin nên dùng khoảng 0,2 - 0,5 đơn vị cho 1 kilogam thể trọng/24 giờ

Cho đến nay, duy nhất có insulin là dùng đường tiêm, còn các thuốc hạ glucose máu khác có cơ chế tác dụng khác nhau nhưng đường dùng duy nhất là uống để điều trị tăng glucose máu typ II sau ít nhất 3 tháng đã thay đổi chế độ ăn, tăng cường tập luyện thể lực không có kết quả Các thuốc này không thay thế chế

độ ăn giảm glucid, giảm năng lượng và tăng cường hoạt động thể lực trong quá trình điều trị Dựa vào cơ chế, các thuốc chống tăng glucose máu đường uống được chia thành:

- Thuốc kích thích bài tiết insulin

- Thuốc làm tăng nhạy cảm của tế bào đích với insulin

- Thuốc làm giảm hấp thu glucose ở ruột

- Các thuốc bắt chước incretin(incretin mimetic) và thuốc ức chế DPP4(dipeptidyl peptidase 4 inhibitor)

2.2 Thuốc kích thích bài tiết insulin

2.2.1 Dẫn xuất Sulfonylure

Từ những năm 1942, Janbon và cộng sự đã phát hiện được tác dụng hạ glucose m áu của một số sulfonamid ở súc vật thí nghiệm và bệnh nhân điều trị thương hàn Nhờ phát hiện này, carbutamid, một sulfonamid được tổng hợp có tác dụng hạ glucose máu, sử dụng trên lâm sàng Nhưng do có tác dụng ức chế tuỷ xương, thuốc đã bị lãng quên Son g nhu cầu điều trị bệnh đái tháo đường ngày càng cao, khoảng 20 thuốc đã được tổng hợp và dựa vào cường độ tác dụng và dược động học các thuốc xếp thành hai thế hệ I và II

- Thế hệ I gồm: tolbutamid, acetohexamid, tolazamid, clopropamid

- Thế hệ II: tác dụng mạnh gấp khoảng 100 lần và có thời gian tác dụng dài hơn thế hệ I

nên chỉ cần dùng 1 lần trong một ngày, gồm: glibenclamid, glipizid, gliclazid

Bảng 32.1: Tóm tắt một số thông số dược động học và liều dùng một số thuốc nhóm sulfonylure