Thừa kế trong lập trình ppt

Nội dung• Giới thiệu về thừa kế • Lớp dẫn xuất với hàm tạo • Bổ từ protected • Định nghĩa lại hàm thành viên • Các thành viên không được thừa kế... Thừa kế - các thuật ngữ• Lớp cơ sở Còn

Thừa kế (Inheritance)

GV: Phạm Văn Tùng

Bộ môn: KHMT & CNPM

Nội dung

• Giới thiệu về thừa kế

• Lớp dẫn xuất với hàm tạo

• Bổ từ protected

• Định nghĩa lại hàm thành viên

• Các thành viên không được thừa kế

Sử dụng lại mã nguồn

• Tồn tại nhiều lớp với tập các thuộc tính và phương thức tương tự nhau hoặc liên quan đến nhau

– Person, Student, Manager

• Xuất hiện nhu cầu sử dụng lại các mã nguồn đã viết

– Thông qua copy

– Thông qua cơ chế thừa kế

Sử dụng lại mã nguồn (tiếp)

• Thông qua copy

– Tốn công copy, dễ nhầm lẫn

– Khó sửa lỗi do tồn tại nhiều phiên bản

• Thông qua thừa kế

– Kĩ thuật lập trình rất mạnh và mềm dẻo

Giới thiệu về thừa kế

• Thừa kế

– Chúng ta có thể tạo ra một lớp khác từ một lớp đã có sẵn mà không cần viết lại (copy lại) mã

– Lớp mới được thừa hưởng các thuộc tính (biến thành viên) và các phương thức (hàm thành viên) của lớp đã

Thừa kế - các thuật ngữ

• Lớp cơ sở (Còn gọi là lớp cha)

– Là lớp dùng để tạo nên lớp khác

• Lớp dẫn xuất (Còn gọi là lớp con)

– Là một lớp mới được tạo ra từ lớp cơ sở

– Tự động có các thành viên của lớp cha

• Biến thành viên

• Hàm thành viên

– Có thể có thêm các biến thành viên hoặc hàm thành viên của riêng nó

Thừa kế - ví dụ

• Xét ví dụ: Lớp Employee biểu diễn các nhân viên

Thừa kế - ví dụ (tiếp)

Thừa kế - ví dụ (tiếp)

• Cần xây dựng lớp HourlyEmployee để biểu diễn các nhân viên hưởng lương theo giờ

– Sử dụng cơ chế thừa kế

Thừa kế - ví dụ (tiếp)

Thừa kế - ví dụ (tiếp)

• Lớp HourlyEmployee có những biến thành viên:

– Các biến thành viên của lớp Employee: name,

ssn, netPay

– Các biến được định nghĩa thêm: wageRate, hours

• Tương tự như vậy lớp HourlyEmployee có các hàm thành viên bao gồm:

– Các hàm thành viên được thừa kế từ lớp Employee:

getName, setName, getSsn,…

– Các hàm thành viên được thêm mới: getRate,

setRate, getHours, setHours,…

Thừa kế - định nghĩa lại hàm thành

viên

• Trong lớp dẫn xuất chúng ta có thể định nghĩa lại

hàm thành viên được thừa kế từ lớp cơ sở

– Làm cho hàm đấy phù hợp với lớp dẫn xuất

– Trong định nghĩa của lớp dẫn xuất phải liệt kê ra hàm muốn định nghĩa lại

Ví dụ: Hàm printCheck() được định nghĩa lại trong lớp dẫn xuất

Định nghĩa lại so với nạp chồng

• Hai khái niệm này hoàn toàn khác nhau

• Định nghĩa lại hàm trong lớp dẫn xuất

– Danh sách tham số không thay đổi

– Chỉ là viết lại định nghĩa hàm đấy cho phù hợp

• Nạp chồng

– Danh sách tham số khác nhau

– Định nghĩa nên một hàm hoàn toàn mới

Truy cập đến hàm thành viên được

định nghĩa lại của lớp cơ sở

• Khi hàm thành viên của lớp cơ sở được định nghĩa lại trong lớp dẫn xuất thì thực chất nó không bị mất đi

• Có thể sử dụng được hàm thành viên đấy của lớp cơ

sở thông qua đối tượng của lớp dẫn xuất

Truy cập đến hàm thành viên được

định nghĩa lại của lớp cơ sở

• Employee JaneE;

HourlyEmployee SallyH;

JaneE.printCheck();  Gọi hàm printCheck

của lớp Employee SallyH.printCheck(); Gọi hàm printCheck

của lớp HourlyEmployee SallyH.Employee::printCheck();  Gọi hàm

printCheck của lớp Employee!

Hàm tạo của lớp dẫn xuất

• Lớp dẫn xuất KHÔNG kế thừa hàm tạo của lớp cơ sở

– Phải khởi tạo một cách tường minh cho các biến thành viên kế thừa từ lớp cơ sở

– Chúng ta có thể gọi hàm tạo của lớp cơ sở bên trong hàm tạo của lớp dẫn xuất

• Hàm tạo của lớp cơ sở nên khởi tạo cho tất cả các

biến thành viên lớp cơ sở

– Hàm tạo của lớp dẫn xuất chỉ đơn giản gọi hàm tạo

của lớp cơ sở

Hàm tạo của lớp dẫn xuất

• Xem xét cú pháp hàm tạo của lớp HourlyEmployee

HourlyEmployee::HourlyEmployee(string

theName, string theNumber, double

theWageRate, double theHours)

: Employee(theName, theNumber),

wageRate(theWageRate), hours(theHours) {

//Thân hàm tạo rỗng }

• Nhớ lại rằng phần sau dấu : được gọi là mục khởi tạo

– Có chứa lời gọi đến hàm tạo lớp cơ sở

Hàm tạo lớp dẫn xuất (tiếp)

• Xét một hàm tạo khác của lớp HourlyEmployee

HourlyEmployee::HourlyEmployee():

Employee(), wageRate(0), hours(0)

{

//Deliberately empty }

• Hàm tạo mặc định của lớp cơ sở được gọi

• Trong hàm tạo của lớp dẫn xuất luôn gọi một hàm tạo của lớp cơ sở.

Hàm tạo của lớp dẫn xuất (tiếp)

• Trong hàm tạo lớp dẫn xuất luôn gọi một hàm tạo lớp

cơ sở

• Nếu chúng ta không gọi tường minh

– Hàm tạo mặc định của lớp cơ sở sẽ được tự động gọi– Định nghĩa của hàm tạo mặc định lớp

HourlyEmployee trong slide bên tương đương với:

HourlyEmployee::HourlyEmployee()

: wageRate(0), hours(0) { }

Cạm bẫy: Biến thành viên

private của lớp cơ sở

• Lớp dẫn xuất thừa kế các biến thành viên private của lớp cơ sở

– Nhưng ta vẫn KHÔNG THỂ truy cập trực tiếp đến

các biến này trong lớp dẫn xuất

– Phải truy cập thông qua các hàm truy cập và biến đổi

• Biến thành viên private CHỈ có thể được truy cập

trực tiếp trong các hàm thành viên của lớp mà chứa biến private đó

Hàm private

• Hàm thành viên của lớp cũng có thể là private

– Thường là các hàm mang tính trợ giúp cho các hàm

– Các thành viên protected cho cho phép thừa kế về sau

Bổ từ protected – ví dụ

– Được xem là mối quan hệ “có một”

– Ví dụ: Một AirpPlane (máy bay) có một

JetEngine (động cơ)

Thừa kế - một vài vấn đề khác

• Thừa kế protected và private

– Một dạng thừa kế khác nhưng ít được sử dụng

• Đa thừa kế

– Một lớp dẫn xuất từ nhiều lớp cơ sở

– Phức tạp và khá nguy hiểm => Ít được sử dụng