Khám phản xạ, dinh dưỡng, cơ vòng (Kỳ 2) ppsx

- Thầy thuốc dùng búa phản xạ gõ trực tiếp nhẹ và dứt khoát lên gân cơ tứ đầu đùi ở dưới xương bánh chè của bệnh nhân.. - Thầy thuốc dùng tay trái đỡ bàn chân của bênh nhân và gấp nhẹ về

Khám phản xạ, dinh dưỡng, cơ vòng

(Kỳ 2)

+ Phản xạ gân cơ tứ đầu đùi (phản xạ xương bánh chè): trung khu phản xạ

L3, L4

- Bệnh nhân đặt khớp gối ở góc 90-120o

- Thầy thuốc dùng búa phản xạ gõ trực tiếp nhẹ và dứt khoát lên gân cơ tứ đầu đùi (ở dưới xương bánh chè của bệnh nhân)

- Đáp ứng duỗi cẳng chân do co cơ tứ đầu đùi

+ Phản xạ gân gót (phản xạ gân Achilles): trung khu phản xạ S1

- Bệnh nhân có thể nằm ngửa hoặc nằm sấp

Nằm ngửa: để đùi tạo với cẳng chân một góc 150o

Nằm sấp: để cẳng chân vuông góc với đùi

- Thầy thuốc dùng tay trái đỡ bàn chân của bênh nhân và gấp nhẹ về phía

mu chân, tay phải dùng búa phản xạ gõ nhẹ, dứt khoát lên gân gót của bệnh nhân

- Đáp ứng: bàn chân bệnh nhân duỗi do co cơ tam đầu cẳng chân

+ Đánh giá rối loạn phản xạ:

- Giảm hoặc mất phản xạ: là tình trạng giảm hoặc mất hoàn toàn đáp ứng co

cơ biểu hiện bằng giảm hoặc mất đáp ứng cử động của khúc chi tương ứng

Cần lưu ý trong thực tế có khoảng 5-10% người bình thường không có đáp ứng phản xạ gân xương, vì vậy việc đánh giá phản xạ cơ bản phải dựa vào so sánh đáp ứng phản xạ giữa hai bên cơ thể

Giảm hoặc mất phản xạ gặp trong tổn thương tiểu não, các bệnh dây thần kinh ngoại vi, bệnh cơ giai đoạn muộn, liệt chu kỳ gia đình, viêm tủy xám, thời kỳ choáng não, choáng tủy và liệt trung ương giai đoạn đầu

- Tăng phản xạ với những biểu hiện:

Co cơ ngay khi gõ rất nhẹ (giảm ngưỡng phản xạ)

Biên độ co cơ lớn hơn bình thường

Phản xạ có tính chất lan toả (có thể gây phản xạ khi gõ ở nhiều vị trí khác nhau)

Đa động (kích thích một lần, đáp ứng co cơ 3-4 lần liên tiếp)

Đôi khi kèm theo hiện tượng rung giật (bàn chân hoặc bánh chè)

Tăng phản xạ gặp trong tổn thương bó tháp, uốn ván hoặc nhiễm độc strychnin

Phản xạ da bụng, da đùi-bìu: chỉ giảm hoặc mất mới là dấu hiệu bệnh lý

1.3.3 Khám các phản xạ da:

+ Phản xạ da bụng:

- Bệnh nhân nằm ngửa

- Thầy thuốc dùng kim đầu tù kích thích trên da bụng bệnh nhân từ ngoài vào đường trắng giữa ở 3 mức khác nhau, đồng thời quan sát thành bụng bên bị kích thích và rốn của bệnh nhân:

Kích thích dưới bờ sườn (phản xạ da bụng trên, trung khu phản xạ là D7

-D8)

Kích thích ngang rốn (phản xạ da bụng giữa, trung khu phản xạ là D9-D10)

Kích thích bên trên nếp bẹn (phản xạ da bụng dưới, trung khu phản xạ là

D11-D12)

- Đáp ứng: thành bụng bên bị kích thích co lại, rốn của bệnh nhân di chuyển

về hướng vị trí kích thích

+ Phản xạ da đùi-bìu: trung khu phản xạ là L1, L2

- Bệnh nhân nằm ngửa, đùi hơi dạng

- Thầy thuốc dùng kim đầu tù vạch lên mặt trong đùi bệnh nhân theo hướng

từ dưới lên trên

- Đáp ứng: da bìu bên bị kích thích co lại và kéo tinh hoàn lên trên

+ Phản xạ da gan bàn chân: trung khu phản xạ là S1

- Bệnh nhân nằm hoặc ngồi

- Thầy thuốc dùng kim đầu tù vạch dọc cạnh ngoài gan bàn chân bệnh nhân theo hướng từ sau ra trước và qua các gốc ngón chân

- Đáp ứng: các ngón chân của bệnh nhân gấp lại (phản xạ Babinski là phản

xạ da gan bàn chân đảo ngược)

1.3.4 Phản xạ bệnh lý:

+ Phản xạ bệnh lý bó tháp:

- Nhóm duỗi:

Phản xạ Babinski: bệnh nhân nằm ngửa; thầy thuốc một tay cầm nhẹ cổ chân bệnh nhân, tay kia dùng kim đầu tù vạch một đường dọc mặt ngoài gan bàn chân, theo hướng từ sau ra trước và qua các gốc ngón chân, cường độ kích thích

tăng dần về cuối Đáp ứng: ngón chân cái duỗi từ từ về phía mu, các ngón khác duỗi và xoè nan quạt

Phản xạ Babinski là phản xạ đặc trưng của tổn thương bó tháp Có thể có Babinski giả, biểu hiện như sau: ngón cái duỗi quá nhanh hay ngón cái gấp lại, sau

đó mới duỗi Để xác định có phải là dấu hiệu Babinski giả hay không, cần phải khám nhiều lần trong ngày và nhiều ngày khác nhau

Các phản xạ bệnh lý bó tháp nhóm duỗi khác: chỉ khác Babinski ở cách kích thích gây phản xạ còn đáp ứng phản xạ như nhau

Phản xạ Oppenheim: kích thích bằng cách dùng hai ngón tay miết trên mặt trước xương chầy từ dưới gối xuống cổ chân

Phản xạ Gordon: bóp mạnh vào khối cơ dép ở cẳng chân

Phản xạ Schaeffer: bóp mạnh vào gân Achilles của bệnh nhân

- Nhóm gấp:

Phản xạ Rossolimo: bàn tay bệnh nhân để úp, rủ mềm mại

Schaeffer

Thầy thuốc cầm và nâng tay bệnh nhân, dùng các đầu ngón tay còn lại gõ nhẹ đột ngột vào các đầu ngón tay 2-3-4 của bệnh nhân theo hướng từ dưới lên Đáp ứng: các ngón tay gấp đột ngột (đặc biệt là ngón tay cái)

Tương tự như vậy khám phản xạ Rossolimo ở chân

Phản xạ Hoffmann: tay bệnh nhân để rủ, sấp Thầy thuốc gấp mạnh đốt 3 ngón tay thứ ba của bệnh nhân rồi thả đột ngột Đáp ứng: ngón tay cái và ngón tay trỏ của bệnh nhân khép lại như gọng kìm