Tiết 1-4 Sinh học 9

+ Nhận biết biến dị tổ hợp xuất hiện trong phép lai hai cặp tính trạng của Men Đen và nêu đợc ứng dụng của quy luật phân li trong sản xuất và đời sống.. Mục tiêu: - Kiến thức: Học sinh t

Trang 1

Giáo án Sinh học lớp 9 – Năm học 2009 - 2010 Ngày soạn: 15.8.2009

Phần 1: Di truyền và biến dị Chơng 1: Các thí nghiệm của MenĐen

Mục tiêu chung :

- Kiến thức: + Nêu đợc nhiệm vụ, nội dung và vai trò của Di truyền học Giới

thiệu Men Đen là ngời đặt nền móng cho Di truyền học Nêu đợc

ph-ơng pháp nghiên cứu di truyền của MenĐen

+ Nêu đợc các thí nghiệm của Men đen và rút ra đợc các nhận xét Phát biểu nội dung quy luật phân li và quy luật phân li độc lập Nêu

đợc ý nghĩa của nó

+ Nhận biết biến dị tổ hợp xuất hiện trong phép lai hai cặp tính trạng của Men Đen và nêu đợc ứng dụng của quy luật phân li trong sản xuất và đời sống

Kỹ năng: + Phát triển kỹ năng quan sát và phân tích kênh hình để giải thích đ

-ợc các kết quả thí nghiệm theo quan điểm của Men Đen

+ Biết vận dụng kết quả tung đồng kim loại để giải thích kết quả thí nghiệm của Men Đen Viết đợc sơ đồ lai

Tiết 1 (theo PPCT)

Men Đen và di truyền học

1 Mục tiêu:

- Kiến thức: Học sinh trình bày đợc mục đích, nhiệm vụ và ý nghĩa của Di truyền học Hiểu đợc công lao và trình bàyđợc phơng pháp phân tích các thế hệ lai của Men đen Hiểu và ghi nhớ một số thuật ngữ và ký hiệu trong di truyền học

- Kỹ năng: Rèn kỹ năng quan sát và phân tích kênh hình, phát triển t duy, phân tích so sánh

- Thái độ: Xây dựng ý thức tự giác và thói quen học tập bộ môn

2 Chuẩn bị:

- Tranh phóng to H1 và H2/SGK

- T kiệu về cuộc đời và sự nghiệp của Men đen

3 Ph ơng pháp : Phơng pháp dạy học nêu vấn đề.

4 Tiến trình giờ dạy :

4.1 ổn định (1 phút)

4.2 Kiểm tra bài cũ

4.3 Giảng bài mới (35 phút)

Mở bài: Giáo viên giới thiệu: Di truyền học tuy mới hình thành từ đầu thế kỷ XX

nhng chiếm một vị trí quan trọng trong sinh học Trong đó Men đen là ngời đặt nền móng cho Di truyền học.

*) Họat động1: Di truyền học (10 phút)

Hoạt động GV

- Gv yêu cầu HS làm bài

tập mục  /SGK trang 5

Liên hệ bản thân mình có

những điểm giống và khác

bố mẹ?

- GV giải thích:

Hoạt động HS

- Học sinh trình bày những đặc điểm của bản thân giống và khác bố mẹ

về chiều cao, màu mắt, hình dáng tai…

Nội dung

I Di truyền học

Trang 2

Giáo án Sinh học lớp 9 – Năm học 2009 - 2010 + Đặc điểm giống bố, mẹ:

Đó là hiện tợng di truyền

+ Đặc điểm khác bố mẹ:

Hiện tợng biến dị

? Vậy thế nào là hiện tợng

di truyền, cho ví dụ

? Thế nào là hiện tợng

biến dị, cho ví dụ

- GV tổng kết lại

- GV giải thích rõ ý:

Biến dị và di truyền là

“Biến dị và di truyền là

hai hiện tợng song song,

gắn liền với quá trình sinh

sản ”

? Học sinh trình bày nội

dung và ý nghĩa thực tiễn

của di truyền học

- Học sịnh nêu đợc 2 kháI niệm về biến dị và di truyền

- Di truyền: là hiện tợng truyền đạt các tính trạng của bố mẹ, tổ tiên cho con cháu

- Biến dị: Là hiện tợng con sinh ra khác với bố

mẹ, tổ tiên và khác nhau ở nhiều chi tiết

Hoạt động 2: Men Đen – Ng Ng ời đặt nền móng cho Di truyền học (15 phút)

Mục tiêu: Hiểu và trình bày đợc phơng pháp nghiên cứu di truyền của Men Đen:

Phơng pháp phân tích các thế hệ lai

Hoạt động GV

- GV giới thiệu tiểu sử của

Men đen

- GV giới thiệu tình hình

nghiên cứu di truyền ở thế kỷ

XIX và phơng pháp nghiên

cứu của Men đen

- GV yêu cầu học sinh quan

sát H1,2/SGK

? Nêu nhận xét về đặc điểm

của từng cặp tính trạng đem

lai

- GV yêu cầu học sinh

nghiên cứu thông tin

? Nêu phơng pháp nghiên

cứu của Men đen

Hoạt động HS

- Một học sinh đọc tiểu sử/ SGK trang 7

Cả lớp theo dõi

- Học sinh quan sát và phân tích H1,2

Yêu cầu: Nêu đợc sự

t-ơng phản của từng cặp tính trạng

- HS đọc kỹ TT/SGK

Yêu cầu: Trình bày đợc nội dung cơ bản của

ph-ơng pháp phân tích các thế hệ lai

- Một vài HS phát biểu, lớp bổ sung

Nội dung

II Men Đen – Ng Ng ời

đặt nền móng cho Di truyền học

- Tiểu sử: SGK

- Phơng pháp phân tích các thế hệ lai:

Trang 3

Giáo án Sinh học lớp 9 – Năm học 2009 - 2010

- GV nhấn mạnh thêm: Tính

chất độc đáo trong phơng

pháp nghiên cứu di truyền

của Men đen và giải thích vì

sao Men đen chọn Đậu Hà

lan làm đối tợng nghiên cứu.

Phơng pháp phân tích

giống lai của Men Đen

+ Lai giống, theo dõi sự

di truyền của các cặp tính trạng

+ Dùng toán thống kê phân tích

Hoạt động 3: Một số thuật ngữ và ký hiệu cơ bản trong di truyền học (10 phút)

Mục tiêu: Học sinh nắm đợc một số thuật ngữ và ký hiệu cơ bản thờng dùng trong

bộ môn di truyền học

Hoạt động GV

- GV hớng dẫn học sinh - Học sinh tự thu nhậnHoạt động HS III. Một số thuật ngữ vàNội dung

Trang 4

Giáo án Sinh học lớp 9 – Năm học 2009 - 2010 nghiên cứu một số thuật

ngữ

- GV yêu cầu học sinh lấy

ví dụ minh hoạ cho từng

thuật ngữ

- GV nhận xét, sửa chữa

( Nếu cần )

- GV giới thiệu một số ký

hiệu:

VD: P: Bố mẹ

thông tin Ghi nhớ kiến thức

- Học sinh lấy các ví dụ

cụ thể

- Học sinh ghi nhớ kiến thức

ký hiệu cơ bản trong di truyền học

a) Thuật ngữ:

- Tính trạng

- Cặp tính trạng tơng phản

- Nhân tố di truyền

- Giống ( Dòng thuần chủng)

b) Ký hiệu:

- Cặp bố mẹ: P

- Phép lai: X

- Giao tử: G

- Đực: o Cái: o

- Thế hệ con: F

4.4.Củng cố (5 phút)

- Học sinh đọc kết luận cuối bài

- Trả lời câu hỏi sau:

? Trình bày nội dung phơng pháp phân tích các thế hệ lai của Men đen

? Tại sao Men đen lại chọn cặp tính trạng tơng phản để thực hiện phép lai

? Lấy ví dụ về tính trạng ở ngời để minh hoạ cho kháI niệm “Biến dị và di truyền làCặp tính trạng tơng phản”

4.5.Hớng dẫn VN (4 phút)

- Học bài theo ND SGK

- Đọc trớc bài 2: Chú ý bảng 2/SGK trang 8

5 Rút kinh nghiệm:

………

Trang 5

Ngày soạn: 16.8.2009

Tiết thứ 02 (theo PPCT)

Lai một cặp tính trạng

1 Mục tiêu:

- Kiến thức: Học sinh trình bày đợc thí nghiệm lai một cặp tính trạng của Men đen Hiểu và ghi nhớ các khái niệm kiểu hình, kiểu gen, thể đồng hợp, thể dị hợp Hiểu

và phát biểu đợc nội dung quy luật phân li Giải thích đợc kết quả thí nghiệm theo quan điểm của Men đen

- Kỹ năng: Phát triển kỹ năng phân tích kênh hình và rèn luyện kỹ năng phân tích

số liệu, t duy, lôgic

- Thái độ: Củng cố niềm tin vào khoa học khi nghiên cứu tính quy luật của hiện t-ợng sinh học

2 Chuẩn bị :

- GV: Tranh hình phóng to H2.1 và H2.3/SGK

- HS: Bảng phụ

3 Ph ơng pháp :

Trực quan, nêu và giải quyết vấn đề

4 Tiến trình giờ dạy:

4.2 Kiểm tra bài cũ (5 phút)

? Nêu khái niệm biến dị và di truyền, lấy ví dụ minh hoạ

? Học sinh trình bày nội dung cơ bản của phơng pháp phân tích các thế hệ lai cảu Men đen

Mở bài: Lấy câu hỏi 2 vào bài

? Vậy sự di truyền các tính trạng của bố mẹ cho con cháu nh thế nào

Chúng ta cùng nhau nghiên cứu bài 2.

*) Hoạt động 1: Thí nghiệm của Men Đen (14 phút)

Mục tiêu: Học sinh hiểu và trình bày đợc thí nghiệm lai một cặp tính trạng của Men đen và giải thích đợc cơ sở tế bào học

Phát biểu đợc nội dung quy luật phân li

Hoạt động GV

- GV hớng dẫn HS quan

sát tranh H2.1/SGK

- GV giới thiệu sự thụ

phấn nhân tạo trên hoa

đâụ Hà lan

- Sử dụng bảng 2 để phân

tích các khái niệm: Tính

trạng trội, lặn, kiểu hình

- GV yêu cầu HS nghiên

cứu SGK bảng 2/SGK:

Thảo luận

? Nhận xét kiểu hình cuả

F1

Hoạt động HS

- HS quan sát tranh hình theo dõi và ghi nhớ cách tiến hành

- Học sinh ghi nhớ các khái niệm:

- HS phân tích bảng số liệu, thảo luận trong nhóm Nêu đợc:

+ Kiểu hình F1 mạng tính

Nội dung

I Thí nghiệm của Men

Đen

a) Các khái niệm:

- Kiểu hình: Là tổ hợp các tính trạng của cơ thể

- Tính trạng trội: Tính trạng biểu hiện ở F1

- Tính trạng lặn: Tính trạng đến F2 mới biểu hiện

b) Thí nghiệm

Trang 6

? Xác định tỉ lệ kiểu hình

của F2 trong từng trờng

hợp:

Hoa đỏ = 705 = 3.14 = 3

Hoa trắng 224 1 1

Thân cao = 487 = 2.8 = 3

Thân lùn 177 1 1

Quả lục = 428 = 3.14 = 3

Quả vàng 152 1 1

=> Từ kết quả đã tính toán

Gv yêu cầu HS rút ra tỉ lệ

kiểu hình ở F2 ?

- GV nhấn mạnh về sự

thay đổi giống làm o , o

thì kết quả thu đợc không

thay đổi

-> Vai trò di truyền nh

nhau của P

? Trình bày nội dung thí

nghiệm của Men đen

- GV yêu cầu hS làm bài

tập điền từ SGK trang 9

- GV yêu cầu Hs nhắc lại

nội dung quy luật phân li

trạng trội ( Hoặc của bố hoặc của mẹ )

- Hs xác định tỉ lệ kiểu hình ở F2

- Đại diện nhóm rút ra nhận xét, các nhóm khác

bổ sung

- Hs dựa vào H2.2 trình bày thí nghiệm

-> Lớp nhận xét bổ sung

- Hs dựa vào cụm từ điền vào chỗ trống:

1 Đồng tính

2 3 trội : 1 lặn

- Một – Ng hai HS đọc lại nội dung quy luật phân li của Men đen

- lai hai giống đậu Hà lan khác nhau về một cặp tính trạng thuần chủng tơng phản

- VD: Pt/c:Hoa đỏ X trắng F1: Hoa đỏ

F2: 3 đỏ : 1 trắng ( KH có tỉ lệ 3 trội : 1 lặn)

c) Nội dung quy luật phân

li:

SGK

*) Hoạt động 2: Men đen giải thích kết quả thí nghiệm (18 phút)

Mục tiêu: Học sinh giải thích kết quả thí nghiệm theo quan điểm của Men đen ( Cơ sở tế bào học )

Hoạt động GV

- GV giải thích quan niệm

đơng thời của Men đen

về di truyền hoà hợp

- Nêu quan niệm của Men

đen về giao tử thuần khiết

- GV yêu cầu học sinh

làm bài tập mục  /SGK

trang 9

+ Tỷ lệ các loại giao tử ở

F1 và F2 ?

Hoạt động HS

- HS ghi nhớ kiến thức

- HS quan sát H2.3, thảo luận nhóm, xác định đợc:

+ GF1: 1A : 1a Hợp tử F2 có tỷ lệ:

1AA : 2Aa : 1 aa + Vì hợp tử Aa biểu hiện

Nội dung

II Men Đen giải thích kết quả thí nghiệm

+Theo Men đen:

- Mỗi tính trạng do cặp nhân tố di truyền quyết

định

- Trong quá trình phát sinh giao tử có sự phân li của cặp nhân tố di truyền

- Các nhân tố di truyền

Trang 7

đ-Giáo án Sinh học lớp 9 – Năm học 2009 - 2010 + Tại sao F2 lại có tỷ lệ

3:1 ?

- GV hoàn thiện kiến

thức Yêu cầu học sinh

giảI thích kết quả thí

nghiệm theo Men đen

- GV chốt lại: Cách giảI

thích kết quả thí nghiệm

là sự phân ly mỗi nhân tố

di truyền về một giao tử

và giữ nguyên bản chất

nh cơ thể thuần chủng P

kiểu hình trội giống hợp

tử AA

- Đại diện nhóm trình bày, nhóm khác bổ sung

- HS ghi nhớ kiến thức

ợc tổ hợp lại trong thụ tinh

+ Sơ đồ lai:

Quy định:

NTDT A quy định hoa đỏ NTDT a quy định hoa trắng

Pt/c: AA (đỏ) X aa (trắng) GP: A ; a

F1: Aa ( Đỏ) F1xF1: Aa (đỏ) x Aa (đỏ) GF1: A , a ; A , a F2: AA : 2Aa : aa ( 3 đỏ : 1 trắng )

4.4 Củng cố:

- Học sinh đọc kết luận trong SGK

- Trả lời câu hỏi:

? Trình bày thí nghiệm lai một cặp tính trạng và giảI thích kết quả thí nghiệm theo quan niệm của Men đen

? Phân biệt tính trạng trội, lặn và cho ví dụ

4.5 Hớng dẫn VN

- Học bài và trả lời câu hỏi 1,2,3 SGK

- Làm bài tập 4 ( GV hớng dẫn cách quy ớc gen và viết sơ đồ lai)

5 Rút kinh nghiệm

Ngày soạn: 17.08.2008

Lai một cặp tính trạng

1 Mục tiêu:

- Kiến thức: Học sinh hiểu và trình bàyđợc nội dung, mục đích, ứng dụng của phép lai phân tích GiảI thích đợc vì sao quy luật phân ly chỉ điều kiện nghiệm đúng trong điều kiện nhất định Nêu đợc ý nghĩa của quy luật phân ly đối với lĩnh vực sản xuất Hiểu và phân biệt đợc sự di truyền trội không hoàn toàn với trội hoàn toàn

- Kỹ năng: Phát triển t duy lý luận nh phân tích, so sánh; rèn kỹ năng hoạt động nhóm, luyện kỹ năng viết sơ đồ lai

2 Chuẩn bị:

- GV: Tranh minh hoạ : Lai phân tích

Tranh phóng to H3/SGK

- HS: Bảng nhóm, vở bài tập

3 Ph ơng pháp : Dạy học nêu vấn đề, hoạt động nhóm…

4 Tiến trình giờ dạy

4.2 Kiểm tra bài cũ (5 phút)

? Phát biểu nội dung quy luật phân ly

? GiảI thích quy luật theo quan niệm của Men đen

*)Hoạt động 1: Lai phân tích (15 phút)

Mục tiêu: Học sinh trình bày đợc nội dung, mục đích và ứng dụng của phép lai phân tích

Trang 8

Giáo án Sinh học lớp 9 – Năm học 2009 - 2010 Hoạt động GV

- GV yêu cầu HS nêu tỷ lệ

các loại hợp tử ở F2 trong

thí nghiệm của Men đen?

- Từ kết quả thí nghiệm

GV phân tích các kháI

niệm: Kiểu gen, thể đồng

hợp, thể dị hợp

- GV yêu cầu HS xácđịnh

kết quả của các phép lai:

+ P: Hoa trắng x Hoa đỏ

aa x AA

+ P: Hoa trắng x Hoa đỏ

aa x Aa

- GV chốt lại kiến thức và

nêu vấn đề: Hoa đỏ có hai

kiểu gen: AA và Aa

? Làm thế nào để xác định

đợc kiểu gen của cá thể

mang tính trạng trội

- GV thông báo cho học

sinh phép lai đó gọi là

phép lai phân tích

- Yêu cầu học sinh làm

tiếp bài tập điền từ SGK

trang 11

- GV gọi một HS nhắc lại

kháI niệm lai phân tích

- GV đa thêm thông tin để

HS phân biệt đợc khái

niệm lai phân tích với

mục đích của lai phân tích

là nhằm xác định kiểu gen

của cá thể mang tính trạng

trội

Hoạt động HS

- Một HS nêu kết quả hợp

tử ở F2 có tỷ lệ : 1AA : 2Aa : 1aa

- HS ghi nhớ các kháI niệm

- Các nhóm thảo luận Viết sơ đồ lai của hai trờng hợp và nêu kết quả

- Đại diện hai nhóm lên viết sơ đồ lai Các nhóm khác bổ sung hoàn thiện

đáp án

- HS căn cứ vào 2 sơ đồ lai thảo luận và nêu đợc:

+ Muốn xác định kiểu gen của cá thể mang tính trạng trội ta đem lai với cá thể mang tính trạng lặn

- HS lần lợt điền các cụm

từ vào các khoảng trống theo số TT:

1 Trội

2 Kiểu gen

3 Lặn

4 Đồng hợp

5 Dị hợp

- Một đến hai học sinh

đọc kháI niệm lai phân tích

Nội dung

I Lai phân tích

a) Một số khái niệm:

- Kiểu gen: Là tổ hợp toàn

bộ các gen trong tế bào của cơ thể

- Thể đồng hợp: Kiểu gen chứa cặp gen tơng ứng giống nhau

- Thể dị hợp: Kiểu gen chứa cặp gen tơng ứng khác nhau

b) Lai phân tích

- Lai phân tích là phép lai giữa cá thể mang tính trạng trội cần xác định kiểu gen với cá thể mang tính trạng lặn

+ Nếu kết quả của phép lai đồng tính thì cá thể mang tính trạng trội có kiểu gen đồng hợp

VD: P : AA x aa FB: Aa + Nếu kết quả của phép lai phân tính theo tỷ lệ 1:1 Thì cá thể mang tính trạng trội có kiểu gen dị hợp VD: P : Aa x aa FB: 1Aa : 1aa

*) Hoạt động 2: ý nghĩa của tơng quan trội – Ng lặn (8 phút)

Mục tiêu: Nêu đợc vai trò của quy luật phân ly đối với thực tiến sản xuất

Nêu đợc mối tơng quan của hiện tợng trội- lặn trong tự nhiên để từ đó thấy đợc ý nghĩa của nó

Trang 9

- GV yêu cầu HS nghiên

cứu TT/SGK Thảo luận

nhóm

? Nêu tơng quan trội – Ng

lặn trong tự nhiên

? Xác định tính trạng trội,

lặn nhằm mục đích gì

? Việc xác định độ thuần

chủng của giống có ý

nghĩa nh thế nào trong sản

xuất

? Muốn xác định giống có

thuần chủng hay không

cần phảI thực hiện phép

lai nào

- HS tự thu nhận và xử lý thông tin Thảo luận nhóm, thống nhất đáp án

Đại diện nhóm trình bày ý kiến, các nhóm khác bổ sung

- HS xác định đợc cần sử dụng phép lai phân tích và nêu nội dung phơng pháp

II í nghĩa của tương quan trội- lặn

- Phổ biến trong tự nhiên

- Tính trạng trội thờng là tính trạng tốt

-> Cần xác định tính trội

và tập trung nhiều gen trội quý vào một kiểu gen -> Tạo giống có ý nghĩa kinh

tế cao

- Trong chọn giống để tránh sự phân ly tính trạng phải kiểm tra độ thuần chủng của giống

*)Hoạt động 3: Trội không hoàn toàn (9 phút)

Mục tiêu: Học sinh phân biệt đợc hiện tợng di truyền trội không hoàn toàn với hiện

tợng trội hoàn toàn

Hoạt động GV

- Gv yêu cầu HS quan sát

H3/sgk, nghiên cứu thông

tin sgk

? Nêu sự khác nhau về

kiểu hình ở F1 và F2 giữa

trội không hoàn toàn với

thí nghiệm của Men đen

- GV yêu cầu HS làm bài

tập điền từ

? Em hiểu thế nào là hiện

tợng trội không hoàn toàn

? So sánh hiện tợng trội

không hoàn toàn với hiện

tợng trội hoàn toàn

Hoạt động HS

- HS tự thu nhận thông tin kết hợp quan sát hình ->

Xác định đợc kiểu hình của trội không hoàn toàn F1: Tính trạng trung gian F2: 1trội: 2 trung gian :1lặn

- Học sinh làm bài tập

điền từ Yêu cầu:

Điền đợc các cụm từ sau:

1: “Biến dị và di truyền làTính trạng trung gian”

2: “Biến dị và di truyền là1 : 2 : 1”

- HS so sánh về:

+ Kiểu hình F1, F2 + Phép lai phân tích dùng trong trờng hợp nào

Nội dung

III Trội không hoàn toàn

- Trội không hoàn toàn là hiện tợng di truyền trong

đó kiểu hình của F1 biểu hiện tính trạng trung gian giữa bố, mẹ còn F2 có tỷ

lệ kiểu hình 1: 2: 1

4.4 Củng cố (5 phút)

- Học sinh đọc kết luận sgk

- Yêu cầu học sinh làm bài tập:

Khoanh tròn vào chữ cái ( a,b,c …) chỉ ý trả lời đúng ) chỉ ý trả lời đúng

1 Khi cho cây cà chua quả đỏ thuần chủng lai phân tích, kết quả thu đợc:

a Toàn quả vàng

b Toàn quả đỏ

c 1 quả đỏ : 1 quả vàng

d 3 quả đỏ : 1 quả vàng

2 ở đậu Hà lan, gen A quy định thân cao, gen a quy định thân thấp

Cho lai cây thân cao với cây thân thấp

F1 thu đợc: 51% cây thân cao : 49% cây thân thấp

Kiểu gen của phép lai trên là:

Trang 10

a P: AA x aa

b P: AA x Aa

c P: Aa x Aa

d P: Aa x aa

Đán án: 1, b

2, d

4.5 Hớng dẫn VN (4 phút)

- Học bài trả lời câu hỏi 1,2 sgk

- Làm bài tập 3 vào vở bài tập

- Đọc trớc bài 4 sgk

5 Rút kinh nghiệm

………

-

 -Ngày soạn: 20.8.2009

Lai hai cặp tính trạng

1 Mục tiêu:

- Kiến thức: Học sinh mô tả đợc thí nghiệm lai hai cặp tính trạng của Men đen Biết phân tích kết quả thí nghiệm lai hai cặp tính trạng Hiểu và phát biểu đợc nội dung của quy luật phân ly độc lập của Men đen Giải thích đợc nguyên nhân xuất hiện biến dị tổ hợp

- Kỹ năng: Phát triển kỹ năng quan sát và phân tích kênh hình Rèn kỹ năng phân tích kết quả thí nghiệm

2 Chuẩn bị:

- GV: Tranh phóng to H4 sgk

Bảng phụ ghi nội dung bảng 4/sgk

- HS: Bảng nhóm

Định dạng
Số trang	13
Dung lượng	459,5 KB