Kiến thức: Giúp HS phân tích đợc những cảm nhận tinh tế của nhà thơ Hữu Thỉnh về sự biến đổi của trời đất từ cuối hạ sang đầu thu.. Bông hoa đó là bài thơ "Sang thu" -> Cảm nhận tinh tế
Trang 1Giáo án thi giáo viên giỏi tỉnh chu kì 2009-2011
Họ và tên giáo viên: Triệu Anh Hùng
Đơn vị: Trờng THCS Đồng Vơng- Yên Thế- Bắc Giang
Ngày soạn: 1/2/2010
Ngày dạy: 5/2/2010
Tiết 121
Văn bản
Sang thu
(Hữu Thỉnh)
A Mục tiêu cần đạt
1 Kiến thức: Giúp HS phân tích đợc những cảm nhận tinh tế của nhà thơ Hữu
Thỉnh về sự biến đổi của trời đất từ cuối hạ sang đầu thu
2 Kĩ năng: Rèn kĩ năng phân tích và cảm thụ thơ ca.
3 Giáo dục: Giáo dục tình cảm yêu thiên nhiên.
* Tích hợp: Một số văn bản văn đã học: "Mùa xuân nho nhỏ" - Tập làm văn "Nghị luận
về một đoạn thơ, bài thơ"
* Trọng tâm: Phân tích cảm nhận tinh tế của nhà thơ.
B chuẩn bị:
1 Giáo viên: Bài soạn, mấy chiếu đa năng, máy tính xách tay.
2 Học sinh: Chuẩn bị bài trớc ở nhà.
C Tiến trình tổ chức các hoạt động:
Nội dung hoạt
* Hoạt động1: Khởi động
- Kiểm tra bài cũ:
- Giới thiệu bài mới:
* Hoạt động 2: Đọc, tìm
hiểu văn bản
I Đọc - Hiểu chú thích
1 Đọc
2 Chú thích
a, Tác giả
- Hữu Thỉnh (1942)
- Quê:
7
8
H Phân tích hai khổ thơ đầu bài thơ "Viếng lăng Bác"?
H Phân tích hai khổ thơ cuối của bài thơ?
- Mùa thu là đề tài của thi ca từ xa
đến nay Hữu Thỉnh cũng góp vào vuờn hoa của thi ca của dân tộc một bông hoa bình dị mà đẹp vẻ
đẹp quyến rũ Bông hoa đó là bài thơ "Sang thu" -> Cảm nhận tinh tế của tác giả trong thời khắc chuyển mùa
H Nêu yêu cầu đọc với bài thơ?
- Chốt: Chậm, rõ ràng, mạch lạc phù hợp với thể thơ năm chữ
- GV đọc, gọi HS đọc, sửa cho HS
H Em hiểu gì về tác giả Hữu Thỉnh?
- GV nhấn mạnh thêm về đặc điểm thơ Hữu Thỉnh
- Phân tích
- Nghe
- Nêu
- Đọc
- Nêu theo SGK
Trang 2- Hữu Thỉnh viết nhiều, viết
hay về những con ngời,
cuộc sống ở nông thôn, về
mùa thu, nhiều vần thơ thu
của ông mang cảm giác
bâng khuâng, vấn vơng trớc
đất trời trong trẻo đang biến
chuyển nhẹ nhàng
b, Tác phẩm
- Thể loại: Thơ ngũ ngôn
- Xuất xứ: Viết cuối 1977 -
in trongtập "Từ chiến hào
đến thành phố"
- Mạch cảm xúc: Bâng
khuâng, ngỡ ngàng trớc sự
chuyển mùa của thiên
nhiên, đất trời
c, Từ khó
3 Bố cục
II Đọc - Hiểu văn bản
1 Khổ 1:
- Hình ảnh: ngọn gió se,
s-ơng chùng chình qua ngõ
- Hơng vị: Hơng ổi
/ Hình ảnh chọn lọc, từ gợi
hình, gợi cảm (gợi tâm
trạng, cảm xúc), phép nhân
hoá
=> Tác giả ngỡ ngàng, ngạc
nhiên trớc những tín hiệu
của sự chuyển mùa -> Đó là
cảm nhận tinh tế khi thu
sang
22
H Xác định thể thơ?
- Nêu xuất xứ, hoàn cảnh ra đời:
Viết năm 1977 - in lần đầu tiên trên báo văn nghệ
H Bài thơ đợc bắt đầu từ mạch cảm xúc nào?
- HDHS tìm hiểu từ khó theo SGK
- GV nêu: Cả bài thơ là những quan sát và cảm nhận của tác giả
về thiên nhiên vào thu, từng khổ nối tiếp nhau đều nh vậy nên không cần phân chia đoạn nhỏ
H Sự biến đổi của đất trời sang thu
đợc tác giả cảm nhận qua những hình ảnh, hiện tợng gì?
H Em hiểu "gió se" là nh thế nào?
Hơng ổi gợi điều gì?
- Gió nhẹ, khô và hơi se lạnh; hơng ổi: tháng 7,8 cuối thu
- Nêu vấn đề: Từ "phả" có thể thay bằng từ nào? Tác giả dùng "phả"
có gì hay hơn?
- Phả thay "thổi, đa, bay, lan, tan " -> từ "phả" có tác dụng gợi
sự đột ngột bất ngờ của hơng ổi,
đồng thời gợi hơng vị nồng nàn,
đậm đà hơn, quyến rũ hơn
H Từ "bỗng" đặt ở đầu bài có ý nghĩa gì?
- Bỗng: cảm giác đột ngột bất ngờ trớc sự vật, sự việc, hiện tợng
H Cảm nhận của em về hình ảnh
"Sơng chùng chình qua ngõ"?
- Tác giả dùng phép tu từ nhân hoá, dùng từ láy "chùng chình" ->
Sơng giăng mắc nhẹ nhàng chuyển
động chầm chậm nh một ngời con gái duyên dáng đi qua ngõ cố ý chậm hơn mọi ngày
H Nhận xét về cách sử dụng từ ngữ, hình ảnh, biện pháp tu từ của tác giả?
H Cảm nhận của em về câu thơ
cuối "Hình nh…"?"?
H Qua đó tác giả thể hiện tâm trạng cảm xúc gì?
- Bình: Cảm xúc ngỡ ngàng, ngạc nhiên, từ "hình nh" có tác dụng lớn trong việc thể hiện cảm nhận tinh
- Xác định
- Trả lời
- GT từ khó
- Trả lời
- Nêu cách hiểu
- Nêu ý nghĩa
- Cảm nhận
- Nhận xét
- Nêu
- Trả lời
Trang 32 Khổ thơ 2:
- Hình ảnh
+ Sông - dềnh dàng
+ Chim - vội vã
+ Mây - vắt nửa mình sang
thu
/ Hình ảnh thơ giầu trí tởng
tợng liên tởng kì thú, phép
tu từ nhân hoá, so sánh Tác
giả cảm nhận bằng nhiều
giác quan và sự rung động
tinh tế
=> Không gian cao rộng,
cảnh vật đang chuyển mình
từ từ điềm tĩnh bớc sang
thu
3 Khổ thơ 3
- Hình ảnh: nắng - vẫn còn
Ma - vơi dần
-> Tác giả cảm nhận sự
thay đổi về mức độ, tính
chất của sự vật, hiện tợng,
không khí âm thanh sôi
động của mùa hè dần dần
nhờng chỗ cho âm thanh
dịu nhẹ, cho cảnh thu thanh
bình yên ả
- Hai câu cuối: Hai lớp
nghĩa:
+ Thực: Tiếng sấm, hàng
cây của thiên nhiên
+ ý nghĩa biểu tợng, tính ẩn
dụ: "Sấm" -> Những vang
động bất thờng của ngoại
cảnh, cuộc đời; "hàng cây
đứng tuổi" -> con ngời đã
từng trải
=> Nét riêng đặc sắc của
thời điểm giao mùa
tế của tác giả, với cái cảm giác mơ
hồ vừa thực vừa ảo Cái ngõ vừa là cái ngõ thực vừa là cái ngõ thời gian thông giữa hai mùa Phút giao mùa của thiên nhiên ấy, nhìn thấy rồi mà vẫn sững sờ khó tin Tác giả
nh tự hỏi lại mình để có một sự khẳng định
- GV nêu vấn đề: Vậy cảm giác thu sang kia có đích thực không hay chỉ là ảo giác
H Hình ảnh thiên nhiên sang thu
đợc tác giả cảm nhận tiếp qua những chi tiết, hình ảnh nào?
H Cảm nhận của em về hình ảnh
đó?
- Dòng sông không cuồn cuộn dữ
dội và gấp gáp nh ngày ma lũ ->
Sông êm ả, dềnh dàng, sông đang lắng lại, đang trầm xuống nh ngẫm nghĩ, suy t, chim vội vã vì phải khẩn trơng tránh rét, nhng cái vội vã ấy mới chớm, mới bắt đầu
- Đám mây…"? thảnh thơi, duyên dáng nh một dải lụa, nh tấm khăn voan nửa còn đang là mùa hạ, nửa
đã nghiêng về mùa thu -> Sự liên t-ởng độc đáo: đám mây là thực
nh-ng cái ranh giới mùa là h mà tác giả tởng tợng nh có một ranh giới
cụ thể -> trí tởng tợng kì diệu, thú
vị -> bầu trời một nửa thu, đám mây mùa hạ nhuốm sắc thu ->
phép tu từ so sánh
H Những biến chuyển của không gian lúc sang thu nh thế nào?
- Bình: hai khổ thơ đẹp về mặt tạo hình, rất tinh trong cảm nhận nh hai cành biếc trong một cây thơ lạ
H Em hiểu nh thế nào về hai câu thơ "Vẫn còn…"? cơn ma"?
- Nắng vẫn còn nhiều nhng nhạt dần; đã ít đi những cơn ma rào…"?
-> hai câu thơ mang đậm chất suy ngẫm triết lí Thu dần đợc thu lại avf đi vào tâm tởng, lắng lại trong suy t
H Theo em nét riêng của thời
điểm giao mùa hạ - thu này đợc tác giả thể hiện đặc sắc nhất qua hình
ảnh, câu thơ nào? Em hiểu nh thế nào về hình ảnh, câu thơ đó? - Hai cách hiểu;
+ Tiếng sấm lúc sang thu ít hơn, nhỏ hơn
+ Hàng cây không bị bất ngờ, bị giật mình vì tiếng sấm nữa vì hàng
- Nêu
- Cảm nhận
- Nêu
- Nêu
- Trình bày
- Trả lời
Trang 4=> Gợi suy ngẫm: khi con
ngời đã từng trải thì cũng
vững vàng hơn trớc những
tác động bất thờng của
ngoại cảnh, của cuộc đời
* Hoạt động 3: Tổng kết
III Tổng kết
1 Nghệ thuật
- Thể thơ 5 chữ, nhịp thơ
chậm, âm điệu nhẹ nhàng
- Từ ngữ có giá trị gợi tả
gợi cảm cao
- Hình ảnh chọn lọc giầu sự
liên tởng mang nét đặc trng
của sự giao mùa
- Sự cảm nhận tinh tế, thú
vị, gợi liên tởng bất ngờ
2 Nội dung:
- Từ cuối hạ sang đầu thu,
đất trời có những biến
chuyển nhẹ nhàng mà rõ
rệt
- Tình cảm yêu thiên nhiên
tha thiết của nhà thơ Hữu
Thỉnh
* Hoạt động 4: Củng cố,
dặn dò.
7
1
cây đã đứng tuổi, nhiều tuổi đã trải nghiệm nhiều -> Hiểu theo nghĩa
ẩn dụ
H Qua đó tác giả muốn gửi gắm tâm sự gì?
- Bình: "Khổ thứ ba là cái gốc của cây thơ là nơi cho hai cành biếc của cây thơ tựa vào để khoe sắc toả
hơng…"? phải chăng cái đứng tuổi của cây là một cái chốt cửa để qua
đó ta mở sang một thế giới khác, thế giới sang thu của hồn ngời"
(theo Vũ Nho)
H Em hãy nêu những nét khái quát về nghệ thuật của bài thơ?
H Bài thơ "Sang thu" tác giả muốn gửi tới bạn đọc điều gì?
H Qua đó em hiểu gì về tình cảm của tác giả trớc thiên nhiên?
- BTTN: ý nào nói đúng cảm xúc của tác giả trong bài thơ?
A Hồn nhiên, tơi trẻ
B Mới mẻ, tinh tế
C lãng mạn, siêu thoát
D Mộc mạc, chân thành
H Hình ảnh TN có đặc điểm gì?
A Sôi động náo nhiệt
B Bình lặng ngng đọng
C Xôn xao, rộn rã
D Nhẹ nhàng giao cảm
- Học thuộc lòng bài thơ
- Làm các bài tập luyện tập
- Soạn "Nói với con"
- Nêu nét khái quát của nghệ thuật
- Trả lời
- Nêu
- Chọn ý A
- Chọn ý D