HỘI CHỨNG SUY GIÁP (Kỳ 1) pdf

ĐỊNH NGHĨA Suy giáp là một hội chứng gồm các triệu chứng lâm sàng gây ra do hormon giáp giảm thấp trong máu.. Nguyên nhân suy giáp là do một tình trạng bệnh lý gây ra bất thường về cấu

HỘI CHỨNG SUY GIÁP

(Kỳ 1)

1 ĐỊNH NGHĨA

Suy giáp là một hội chứng gồm các triệu chứng lâm sàng gây ra do hormon giáp giảm thấp trong máu

Nguyên nhân suy giáp là do một tình trạng bệnh lý gây ra bất thường

về cấu trúc và / hoặc chức năng tuyến giáp dẫn đén sự tổng hợp không đủ hormone giáp

Suy giáp nguyên phát thường gặp ở nữ trung niên

Tần suất rất thay đổi tuỳ thuộc vào từng nghiên cứu, khoảng 1-2

/1000 Tần suất bệnh gia tăng theo tuổi Tỉ lệ nữ mắc bệnh cao hơn nam từ 2 đến 8 lần

Suy giáp dưới lâm sàng: bệnh nhân không có các triệu chứng lâm sàng rõ

rệt Biểu hiện cận lâm sàng thấy nồng độ hormone giáp trong máu trong giới hạn bình thường và nồng độ TSH tăng nhẹ

2 NGUYÊN NHÂN

Có nhiều cách phân loại nguyên nhân:

- Suy giáp bẩm sinh, SG mắc phải

- theo vị trí bệnh lý: Sg nguyên phát, thứ phát, đệ tam cấp

- theo thới gian mắc bệnh: thoáng qua, vĩnh viễn…

Thường dùng cách phân chia theo vị trí bệnh lý

2.1 Suy giáp tiên phát:

2.1 Suy giáp nguyên phát:

do bệnh lý tại tuyến giáp gây giảm sản xuất H TG

- Viêm giáp : VG Hashimoto, VG xơ hoá Riedel,VG bán cấp, VG sau sanh…

- Thiếu Iode kéo dài

- Do điều trị : sau điều trị bằng Iode đồng vị phóng xạ, phẫu thuật tuyến giáp, điều trị bằng thuốc kháng giáp tổng hợp ở bệnh nhân Basedow

- Rối loạn tổng hợp hormone tuyến giáp bẩm sinh: do thiếu men một phần hay hoàn toàn

- Dùng các thuốc có chứa iod kéo dài như Amiodaron, thuốc

ho, thuốc cản quang …

- Suy giáp bẩm sinh : Bất sản hay loạn sản tuyến giáp – do thiếu iod – do mẹ dùng thuốc KGTH trong thời gian mang thai …

- Do thuốc gây ức chế tổng hợp hormon tuyến giáp: thiocyanate, perchlorate, lithium ( điều trị bệnh tâm thần), resorcinol ( công nhân ngành dệt),

………

- Bệnh lý toàn thân có thâm nhiễm tuyến giáp như hemochromatosis, amyloidosis, cystinosis, sarcoidosis, sleroderma…

-

2.2 Suy giáp thứ phát :

do gây giảm tiết TSH => tuyến giáp giảm thể tích và giảm sản xúât hormon giáp

Nguyên nhân do u tuyến yên, sau phẫu thuật tuyến yên, do tuyến yên bị phá hủy (Hội chứng Sheehan), bệnh lý thâm nhiễm… Suy tuyến yên có thể toàn bộ hay thiếu đơn độc TSH

2.3 Suy giáp đệ tam cấp: Rối loạn chức năng vùng hạ đồi gây giảm TRH

=> tuyến yên giảm TSH => tuyến giáp giảm sản xuất T3 T4

Do u, chấn thương, bệnh lý thấm nhuận, vô căn

2.4 Đề kháng với hormone giáp

Trong đó chỉ có đề kháng hormone giáp chọn lọc tại mô ngoại vi mới gây suy giáp có bất thường ở thụ thể đối với T4 ở tế bào

3.SINH LÝ BỆNH

Giảm Hormon giáp gây tổn thương mô và giảm chuyển hoá

Da : do ứ đọng chất hyaluronic acid, là một mucopolysaccharide ưa nước dạng nhầy ở mô kẽ ở niêm mạc và các mô mềm gây ra hiện tượng phù niêm, phù cứng ấn không lõm

Giảm tiết mồ hôi và tuyến bã nhờn nên da khô, nhám

Cung lượng tim giảm khỏang 20 -30 % do giảm thể tích nhát bóp và nhịp tim nên vận tốc tuần hoàn giảm, giảm lượng máu đến mô ngoại vi (da lạnh), giảm nhịp tim Sức cản mạch tăng lên do mạch ngoại vi co lại để dành máu cho các cơ quan nội tạng

Thâm nhiễm cơ tim, tràn dịch màng ngoài tim, bóng tim to Các men tim như Creatinin kinase, aspartate aminotranferase, và latate dehydrogenase tăng nhẹ kết hợp với sự thay đổi trên ECG (thường là chậm xoang, PR kéo dài, biên độ QRS, sóng P thấp)

Hô hấp: cơ hô hấp cũng thâm nhiễm, giảm hoạt động Có hiện tượng phù niêm ở niêm mạc đường dẫn khí gây giảm thông khí phút, có thể tràn dịch màng phổi hai bên Hậu quả giảm thông khí phế nang, ứ đọng CO2

Dễ hạ đường huyết, giảm khối lượng protid cơ thể

Tiêu hóa: cảm giác chán ăn và giảm nhu động ruột gây táo bón

Hệ thần kinh TW: trì trệ các chức năng trí tuệ do giảm hoạt động não, ngủ nhiều Thiếu oxy não mạn tính

Hệ cơ: thâm nhiễm chất nhầy gây giả phì đại cơ, yếu cơ Dẽ đau cơ khi hoạt động

giảm CHCB, giam thân nhiệt

- Tăng cân

- Mỡ: giảm chuyển hoá mỡ nên tăng cholesterol và triglyceride máu => gây tình trạng xơ vữa mạch máu

- Thiếu máu đẳng sắc đẳng bào mức độ nhe do tuỷ giảm tạo máu Do gan cần hormon giáp để chuyển Caroten thành vitamin A nên suy giáp da vàng do ứ đọng caroten

- Ngưng phát triển xương dài, gây liền sụn và loạn sản đầu xương nếu xảy

ra trước dậy thì

- Gây suy sinh dục ở cà nam và nữ

Điều hoà bài tiết hormon giáp

Bình thường tuyến giáp được điều hoà hoạt động bài tiết bởi TSH

T3, T4 có tác dụng điều hoà ngược nồng độ TSH

Suy giáp nguyên phát: tuyến giáp giảm sản xuất hormon giáp => nồng độ T4, T3 giảm trong máu kích thích tuyến yên tăng tiết TSH

Nếu tuyến yên giảm tiết TSH do bệnh lý => tuyến giáp sẽ giảm kích thước

và giảm hoạt động và giảm bài tiết T3, T4 Do đó nếu do nguyên nhân bệnh lýtuyến yên hay vùng dưới đồi thì đo nồng độ TSH giảm, T3 giảm, T4 giảm…

Nhiều loại thuốc cũng có tác dụng ức chế bài tiết TSH, cần chu ý trên bênh nhân bệnh lý nội khoa nặng có xử dụng Dopamin, Dobutamin và glucocorticoid

có thể có TSH giảm, T3 giảm nhẹ, T4 bình thừong thì cần làm lại xét nghiệm khi tình trạng bệnh nội khoa ổn trước khi chẩn đoán suy giáp trên cao