phát triển cá thể, có sự thay đổi về hình dạng ngoài và cấu tạo trong ở những mức độ khác nhau và tuỳ vào điều kiện môi trường khác nhau mà thực vật lại hình thành các đặc điểm thích n
Trang 1Khám phá thế giới
bên trong của
thực vật
Cũng giống như tất
cả sinh vật sống trên trái đất này Thực vật cũng trãi qua quá trình phát triển lâu dài nghĩa là trãi qua quá
trình tiến hoá từ những cơ thể
đơn giản đến các tổ chức phức
tạp Chúng cũng có quá trình
Trang 2phát triển cá thể, có sự thay đổi
về hình dạng ngoài và cấu tạo
trong ở những mức độ khác nhau
và tuỳ vào điều kiện môi trường khác nhau mà thực vật lại hình thành các đặc điểm thích nghi rất đặc trưng
Có thể bạn cũng đã từng quan sát các tế bào thực vật trong kính hiể vi (KHV) khi còn là học sinh phổ
thông, bạn cũng đã từng tận tay làm những thí nghiệm để xem sự sắp
xếp các mô, các cơ quan của một
cây nào đó… nhưng có khi nào bạn
đã tự hỏi trong quá trình tồn tại và phát triển, hình thái bên ngoài và
cấu tạo bên trong của thực vật có
Trang 3theo 1 quy luật phát triển nào
không? Các tổ chức cơ thể từ tế
bào, mô, cơ quan, … đã tạo thành 1 thể thống nhất như thế nào để đảm nhận các chức năng riêng biệt? Và mối quan hệ giữa các tổ chức đó
với môi trường bên ngoài như thế nào để mỗi loài thực vật tạo cho
mình 1 lãnh địa riêng?
Năm 371-286 trước Công nguyên, Théophraste trong các tác phẩm
“Lịch sử thực vật”, “Nghiên cứu về cây cỏ” … lần đầu tiên đề cặp đến các dẫn liệu có tính hệ thống về
hình thái, cấu tạo của cơ thể thực vật cùng với cách sống cách trồng, cũng như công dụng của nhiều loại
Trang 4cây Trong một thời gian dài vì
chưa có phương tiện để phân tích cấu trúc bên trong nên người ta chỉ dựa vào hình thái bên ngoài để làm tiêu chuẩn đánh giá và phân loại
thực vật Đến thế kỷ XVII khi
Robert Hook phát minh ra
KHV, một giai đoạn mới của sinh học bắt đầu cộng thêm sự nở rộ của các ngành khoa học khác, việc
nghiên cứu thực vật không còn bó hẹp trong việc sưu tầm mô tả nữa
nó đã mở rộng về nghiên cứu giải phẫu bước đầu đưa phân loại học thực vật đạt được những kết quả to lớn Cũng từ đó ngành Giải phẫu
hình thái học thực vật (GPHTHTV) không ngừng phát triển cung cấp
Trang 5kiến thức cho các môn học thực vật khác và có thể phục vụ cho nhiều ngành nghiên cứu ứng dụng khác nhưng công, nông, lâm nghiệp…
Đây là lát cắt ngang của thân măng
tây (Asparagus officinalis) và thân thuỷ tùng (Asparagus plumosus),
có thể hình thái ngoài của chúng
thay đổi nhưng với câu tạo giải
phẫu giống nhau như thế này sẽ là
cơ sở để sắp xếp chúng vào 1 chi
(Asparagus L.)
Trang 6Thân măng tây (Asparagus
officinalis)
Trang 7Thân thuỷ tùng A plusmosus
Nhiệm vụ cơ bản nhất của
GPHTHTV là quan sát, mô tả hình dạng cấu tạo của các cơ quan, các
mô và các loại tế bào đảm nhiệm những chức năng khác nhau trong đời sống của cây Bạn hãy quan sát
1 lát cắt ngang thân cây bông bụp
(Hibiscus rosa-sinensis) với những
loại tế bào khác nhau tập hợp thành
Trang 8các mô khác nhau để đảm nhận
những nhiệm vụ riêng, ngoài cùng
là mô che chở (mô bì) với các tế
bào có vách tẩm suberin ngăn cản
sự thoát hơi nước, che chở các mô bên trong, kế tiếp là các lớp tế bào
có vách mỏng bằng cellulose làm nhiệm vụ dự trữ hoặc có vách
cellulose dày hơn đó là những bó libe làm nhiệm vụ dẫn truyền nhựa luyện (các chất được tổng hợp
trong quá trình quang hợp) để nuôi cây, xen kẽ với các tế bào có vách dày tẩm mộc tố tạo thành tế bào
cương mô vững chắc làm nhiệm vụ nâng đỡ, trong cùng là các bó gỗ lớn với các tia gỗ có vách rất dày ngoài nhiệm vụ dẫn truyền nước,
Trang 9muối khoáng nó còn giúp cây vững chắc và chính các bó gỗ và tia gỗ này quyết định chất lượng gỗ của các loại cây
Thân cây bông bụp (Hibiscus
rosa-sinensis)
Đó mới chỉ là hình thái mô tả, mỗi
tế bào, mỗi mô, mỗi cơ quan đều có quá trình phát triển cá thể Ở dạng trưởng thành chúng sẽ có những
Trang 10đặc điểm khác với lúc còn non Bạn hãy nhìn và so sánh 2 lát cắt ngang
của rễ cây đu đủ (Carica papaya
L.) lúc còn non và lúc trưởng thành
để cảm nhận được sự khác biệt đó
Rễ đu đủ lúc còn non
Trang 11Rễ đu đủ ở vùng già hơn
Không chỉ thế, việc tìm ra mối
quan hệ giữa các tính chất về hình thái giải phẫu với điều kiện sống
của nó cũng là một hướng nghiên cứu mới, thực vật sống trong môi trường luôn luôn chịu ảnh hưởng của các tác nhân sinh thái (nhiệt độ, ánh sáng, địa hình…) nếu không
thích nghi được với các điều kiện
Trang 12này cây sẽ chết, còn thích nghi
được sẽ tồn tại và phát triển, chính hướng nghiên cứu này làm cơ sở cho ngành phỏng sinh học
(Bionic)…Với hình ảnh như thế này có thể giúp bạn liên tưởng và sáng tạo ra 1 sản phẩm nào không,
có thể lắm chứ, thử xem!!!
Lát cắt ngang trụ trung tâm của rễ
măng tây A officianalis
Trang 13Ngày nay KHV điện tử với độ
phóng đại khoảng vài chục nghìn lần đã góp phần thoả mãn mong
ước của các nhà giải phẫu học, tuy nhiên vẫn còn những vấn đề chưa giải quyết được vẫn cần sự góp sức của bạn bởi thế giới thực vật thật là phong phú và đa dạng Hãy cùng góp 1 tay nhé !!!