Môi trường truyền thông hiện Đại tạo cơ hội và thách thức như thế nào Đối với xu hướng phát triển và sự cạnh tranh giữa các loại hình truyền thông Đại chúng

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN ---- TIỂU LUẬN CUỐI KỲ Đề bài: Môi trường truyền thông hiện đại tạo cơ hội và thách thức như thế nào đối với xu hướng

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

TIỂU LUẬN CUỐI KỲ

Đề bài: Môi trường truyền thông hiện đại tạo cơ hội và thách thức như thế nào đối với xu hướng phát triển và sự cạnh tranh giữa các loại hình truyền thông đại chúng.

Giảng viên: TS Nguyễn Trà My Thực hiện: Nguyễn Vân Anh Lớp: K66 Báo Chí

Mã sinh viên: 21030304

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 3

Chương 1 Khái niệm về truyền thông đại chúng & tổng quan về môi trường truyền thông hiện đại: 4

1.1 Định nghĩa về truyền thông đại chúng: 4

1.2 Tổng quan về môi trường truyền thông hiện đại: 4

1.2.1 Khái niệm về môi trường truyền thông hiện đại: 4

1.2.2 Đặc trưng của môi trường báo chí truyền thông hiện đại: 5

1.2.3 Xu hướng phát triển của các loại hình truyền thông đại chúng trong môi trường truyền thông hiện đại: 5 Chương 2 Cơ hội mà môi trường truyền thông hiện đại tạo ra cho các loại hình truyền thông đại chúng 6

2.1 Giúp thông tin dễ dàng được thu thập, khai thác và kiểm chứng: 6

2.2 Giúp các toà soạn xác định và mở rộng công chúng mục tiêu: 7

2.3 Tích hợp hội tụ đa kênh đa nền tảng: 9

2.4 Tạo cầu nối và diễn đàn trao đổi, bình luận giữa công chúng và toà soạn: 11

Chương 3 Thách thức của các loại hình truyền thông đại chúng trong môi trường truyền thông hiện đại 13

3.1 Thông tin trên các loại hình báo chí truyền thống ít được quan tâm hơn, tin tức xã hội dẫn đầu xu hướng đọc: 13

3.2 Không còn đảm bảo được quy trình sản xuất nghiêm ngặt của báo chí truyền thống: 14

3.3 Nhiều nhà báo công dân ra đời, thay thế cho sự rập khuôn, khách quan của báo chí truyền thống: 15

3.4 Khó khăn trong việc phân biệt các trang thông tin điện tử và các trang báo điện tử chính thống: 15 Chương 4 Giải pháp để lưu giữ và phát triển các loại hình báo chí truyền thông đại chúng trong môi trường truyền thông hiện đại: 16

4.1 Tăng cường và thay đổi các chính sách báo chí: 16

4.2 Chuyển đổi mô hình kinh doanh trực tuyến: 17

4.3 Tập trung vào nội dung: 17

4.4 Thúc đẩy việc đọc báo giấy của giới trẻ: 18

KẾT LUẬN 19

TÀI LIỆU THAM KHẢO 20

MỞ ĐẦU

Công nghệ ngày càng phát triển không chỉ góp phần tích cực vào cuộc sống của con người

và đời sống xã hội; đặc biệt phải kể đến sự đóng góp của công nghệ kỹ thuật số vào sự thay đổi không ngừng của môi trường truyền thông Từ các nền tảng truyền thông xã hội cho đến ứng dụng di động và trang web cá nhân, công nghệ đã thúc đẩy sự phát triển và tạo nên môi trường truyền thông hiện đại Với sự phát triển của công nghệ và internet, truyền thông đã trở thành một phần không thể tách rời của văn hoá xã hội, trở thành một phần quan trọng của văn hoá và xã hội đương đại; ảnh hưởng đến quan điểm, hành vi và giá trị sống của mỗi người Không chỉ mở ra nguồn kiến thức dồi dào, tạo ra nguồn tìm kiếm tri thức không giới hạn; hình thành ý thức xã hội và tạo ra thay đổi cộng đồng thông qua việc lan truyền những thông điệp về giáo dục sức khoẻ , môi trường,… mà các phương tiện truyền thông (đặc biệt

là phương tiện truyền thông Internet) còn đóng vai trò quan trọng trong việc tạo ra và lan toả văn hoá đại chúng như âm nhạc, phim ảnh – phương tiện truyền đạt các giá trị, trải nghiệm cuộc sống, con người Và một trong những yếu tố quan trọng của môi trường truyền thông hiện đại là khả năng truy cập thông tin một cách dễ dàng và nhanh chóng Chúng ta có thể tiếp cận thông tin từ khắp nơi trên thế giới dù ở bất kì đâu, bất kì lúc nào Bên cạnh đó, môi trường truyền thông hiện đại không còn đơn thuần là một phương tiện truyền tải thông tin

mà đã đồng thời trở thành một công cụ đa dạng để tạo ra, chia sẻ và tiêu thụ nội dung Tuy

sự xuất hiện của kỷ nguyên truyền thông số đem lại cho công chúng hiện đại những trải nghiệm tối ưu và hiệu quả là thế nhưng lại dẫn tới sự cạnh tranh mạnh mẽ giữa các loại hình truyền thông đại chúng - những phương tiện truyền thông truyền thống với những phương tiện truyền thông xã hội mới, tạo ra những thách thức và cơ hội phát triển cho chính những loại hình này

Để đi sâu vào tìm hiểu và phân tích về tình trạng kể trên, em sẽ nghiên cứu và làm rõ thông qua tiểu luận “Môi trường truyền thông hiện đại tạo cơ hội và thách thức như thế nào đối với

xu hướng phát triển và sự cạnh tranh giữa các loại hình truyền thông đại chúng” Tiểu luận tập trung phân tích và nghiên cứu về cách mà môi trường truyền thông hiện đại tạo ra cơ hội

để những loại hình truyền thông đại chúng được phát triển một cách đồng đều; đồng thời nêu ra những thách thức trong xu hướng phát triển và cạnh tranh giữa các loại hình truyền thông đại chúng

Chương 1 Khái niệm về truyền thông đại chúng & tổng quan về môi trường truyền thông hiện đại:

1.1 Định nghĩa về truyền thông đại chúng:

Truyền thông (hay còn gọi là Communication) có nghĩa là sự truyền đạt, thông báo, trao đổi, liên lạc,… Nội hàm của nó là nội dung, cách thức, phương tiện để đạt đến sự hiểu biết lẫn nhau giữa cá nhân với cá nhân hay giữa cá nhân với cộng đồng xã hội

Truyền thông đại chúng (Mass Communication) theo PGS TS Dương Xuân Sơn; được hiểu là “hệ thống hoặc mạng lưới các phương tiện truyền thông hướng tác động vào đông đảo công chúng xã hội (nhân dân các vùng miền, cả nước, khu vực hay cộng đồng quốc tế)

để thông tin chia sẻ, nhằm lôi kéo và tập hợp giáo dục, thuyết phục và tổ chức đông đảo công chúng xã hội nhân dân nói chung tham gia giải quyết các vấn đề kinh tế, văn hoá xã hội

đã và đang đặt ra

Các loại hình báo chí truyền thông đại chúng bao gồm:

 Báo in và các ấn phẩm in ấn (tạp chí, sách, tiểu thuyết)

 Phát thanh (Báo nói)

 Truyền hình (Báo hình)

 Báo mạng điện tử (Facebook, Instagram), các nền tàng video (Tiktok, Youtube)

1.2 Tổng quan về môi trường truyền thông hiện đại:

1.2.1 Khái niệm về môi trường truyền thông hiện đại:

Môi trường truyền thông được hình thành thông qua sự xác định của hai yếu tố chính: các yếu tố thuộc môi trường tự nhiên – kỹ thuật và các yếu tố thuộc môi trường tâm lý – xã hội Bất kì quá trình truyền thông nào cũng xảy ra trong một môi trường xác định Và môi trường truyền thông hiện đại cũng không ngoại lệ

Môi trường truyền thông hiện đại là một môi trường đa dạng và phức tạp, bao gồm nhiều phương tiện truyền thông khác nhau và tương tác mạnh mẽ với xã hội Môi trường truyền thông hiện đại có sự xuất hiện của phần lớn những phương tiện truyền thông xã hội – một cách thức truyền thông kiểu mới dựa trên các nền tảng Internet Nó tạo ra nhiều sự tiện lợi hơn cho người dùng; từ việc người dùng có thể liên tục cập nhật thông tin hàng ngày hàng

giờ cho đến việc người sử dụng có thể tham gia đóng góp, chia sẻ và làm phong phú thêm cho các thông tin và bài đăng

Môi trường truyền thông hiện đại được đặc trưng bởi sự đa dạng và tính phức tạp của các phương tiện truyền thông Sự phát triển của công nghệ và viễn thông số đã tạo ra một môi trường truyền thông đa chiều và đa dạng, cho phép người dùng tiếp cận thông tin một cách linh hoạt và dễ dàng Bên cạnh sự xuất hiện của những loại hình truyền thông truyền thống như truyền hình, radio, báo chí,… thì môi trường truyền thông hiện đại còn vận hành qua một số hình thức chính như:

 Các mạng xã hội (Social Networks): Facebook, Twitter;

 Các dịch vụ chia sẻ file âm thanh, hình ảnh trực tuyến, podcast như Youtube, Spotify, Flickr,…

 Các trang Blog cá nhân

 Các cổng tổng hợp tin tức như trang docbao.com.vn,…

1.2.2 Đặc trưng của môi trường báo chí truyền thông hiện đại:

Internet đã làm cho thông tin trở nên dễ dàng tiếp cận hơn bao giờ hết, với hàng tỷ người trên khắp thế giới có thể truy cập nội dung từ bất kỳ nơi đâu chỉ bằng một cú nhấp chuột Điều này mở ra cánh cửa cho các tờ báo và phương tiện truyền thông để mở rộng phạm vi và thu hút độc giả từ mọi lứa tuổi và mọi lĩnh vực Không còn bị giới hạn bởi ranh giới địa lý, các tờ báo có thể đưa tin tức và thông tin đến cộng đồng toàn cầu, từ việc phản ánh các sự kiện quốc tế đến việc chia sẻ câu chuyện cá nhân của các nhân vật nổi tiếng

1.2.3 Xu hướng phát triển của các loại hình truyền thông đại chúng trong

môi trường truyền thông hiện đại:

 Tăng cường sự tương tác:

Công chúng truyền thông hiện nay cũng chuyển từ thụ động tiếp nhận thông tin thành chủ động trao đổi thông tin Sự phát triển của các nền tảng trực tuyến như mạng xã hội cũng mở

ra một cánh cửa mới cho tương tác và tham gia của người dùng Ngày nay, người dùng không chỉ là người tiêu thụ nội dung mà còn là người tham gia vào quá trình sản xuất và chia

sẻ thông tin Bằng cách tham gia vào các cuộc trò chuyện trực tuyến, chia sẻ ý kiến và tương tác với nhau qua các nền tảng trực tuyến, độc giả trở thành một phần không thể tách rời của

quá trình sản xuất nội dung Điều này tạo ra một cơ hội lớn cho các tờ báo và tổ chức truyền thông để xây dựng cộng đồng trực tuyến mạnh mẽ, tạo ra nội dung mà người dùng muốn tham gia và chia sẻ

 Nội dung video và video trực tiếp dần chiếm lĩnh thị trường:

Sự phát triển của các công nghệ như video trực tiếp, podcast,… mở ra một loạt các cách tiếp cận mới để truyền đạt thông điệp và thông tin… Sự phổ biến của nội dung video đang tăng lên, với việc người dùng ưa thích xem video trực tiếp và nội dung ngắn như TikTok, Instagram Reels,…Các nền tảng video như YouTube cũng tiếp tục thu hút một lượng lớn người dùng Thay vì chỉ sử dụng văn bản và hình ảnh, các tờ báo có thể sử dụng các phương tiện khác nhau để tạo ra nội dung hấp dẫn và đa chiều, thu hút độc giả

từ nhiều lứa tuổi và sở thích khác nhau

 Sự lan rộng của truyền thông xã hội:

Truyền thông xã hội đang chiếm lĩnh thị trường với sức ảnh hưởng lớn Người dùng không chỉ sử dụng các nền tảng này để kết nối với bạn bè và gia đình, mà còn để tiêu thụ nội dung, tìm kiếm tin tức và mua sắm

 Truyền thông di động và trải nghiệm đa phương tiện:

Sự phát triển của công nghệ di động đã làm cho việc truy cập truyền thông trở nên dễ dàng hơn bao giờ hết Người dùng có thể truy cập nội dung từ mọi nơi và mọi lúc thông qua điện thoại thông minh và máy tính bảng Ngày nay, người dùng có thể tương tác với nội dung qua nhiều loại phương tiện như văn bản, hình ảnh, video và âm thanh, trên nhiều thiết bị khác nhau từ máy tính để bàn đến điện thoại di động

Chương 2 Cơ hội mà môi trường truyền thông hiện đại tạo ra cho các loại hình truyền thông đại chúng

2.1 Giúp thông tin dễ dàng được thu thập, khai thác và kiểm chứng:

Thông qua nguồn dữ liệu khổng lồ của môi trường truyền thông hiện đại, người làm báo có thể chọn lọc và tìm kiếm những nguồn tin, đầu mối liên lạc cũng như những người cần phỏng vấn để có thể tập trung tìm hiểu và khai thác sâu những vấn đề họ cần Đây là một điểm sáng của mạng xã hội trong hoạt động truyền thông Các cơ quan, toà soạn báo chí có thể thông qua các kênh mạng xã hội để theo dõi những sự kiện xảy ra bất ngờ, sau đó tham

gia vào sự tương tác, trao đổi với công chúng sử dụng mạng để có thể nắm bắt chính xác nhất các đầu mối thông tin, từ đó giúp người làm báo tạo ra những sản phẩm báo chí truyền thông chất lượng nhất Tuy nhiên, người làm báo cũng cần có sự chọn lọc và kiểm chứng trước những nguồn tin đa dạng như vậy, đảm bảo chất lượng và tính chính xác trước những thông tin phân tán

Bên cạnh đó, người làm báo nói chung và phóng viên nói riêng cũng có thể tương tác và liên

hệ nhanh chóng đến những người nắm giữ thông tin hoặc những người trong cuộc Người làm báo có thể nhanh chóng tìm đến nơi diễn ra sự việc để tiến hành phỏng vấn và tìm hiểu sâu Trong quá trình tác nghiệp, người làm báo cũng có thể dễ dàng liên hệ sự giúp đỡ thông qua kênh mạng xã hội để tìm kiếm các chuyên gia trong các lĩnh vực mình đang tìm hiểu và đưa tin

Một ví dụ điển hình có thể kể đến trong khoảng thời gian dịch bệnh Covid-19 diễn biến nghiêm trọng trên toàn thế giới Trước khi dịch bệnh bùng phát mạnh mẽ, lây lan toàn cầu; trước những bài đăng liên quan đến sự nghiêm trọng của dịch bệnh, các du học sinh và những người đang sinh sống, làm việc tại Trung Quốc đã nhanh chóng nêu lên những dẫn chứng và khẳng định tính nguy hiểm của Covid-19 để công chúng sử dụng mạng xã hội ở Việt Nam có ý thức phòng tránh dịch bệnh ngay từ những thời điểm đầu tiên, giúp bảo vệ sức khoẻ của cả cộng đồng người dân Việt

2.2 Giúp các toà soạn xác định và mở rộng công chúng mục tiêu:

Hiện nay, với sự phát triển của môi trường truyền thông hiện đại, một số toà soạn và cơ quan báo chí truyền thông lớn cũng sử dụng truyền thông xã hội để dễ dàng thông báo khung giờ phát sóng hoặc mục lục các số báo gần nhất, giúp công chúng nắm bắt những chủ

đề mình yêu thích, từ đó thu hút nhóm công chúng mới và mở rộng phạm vi công chúng cũng như mức độ ảnh hưởng của chương trình Một trong những đài truyền hình lớn – Đài truyền hình Việt Nam cũng áp dụng hiệu quả này để thông báo lịch phát sóng của mình trên mạng xã hội, giúp công chúng tìm được chương trình và các tin tức cụ thể mà mình mong muốn

Kênh truyền hình trực tiếp của VTV với lịch phát sóng cụ thể

Bên cạnh đó, các hãng báo chí truyền thông lớn và chính thống cũng thường xuyên cập nhật các tin tức và sự kiện bất ngờ, được nhiều người quan tâm để nhanh chóng chiếm lĩnh vị trí đầu bảng trong việc đưa tin, từ đó thu hút công chúng theo dõi các sự kiện nổi bật Bên cạnh những thông tin được đăng tải trên các nguồn không chính thức, nội dung không quá rõ ràng; người đọc bắt buộc phải tìm đến những nguồn thông tin chính thống và chuyên nghiệp

để hiểu rõ hơn về vấn đề mình đang quan tâm Khi đã có được sự tín nhiệm và tin tưởng từ công chúng, thu hút được sự chú ý của công chúng từ những tin tức kể trên; dẫn tới sự tò mò của công chúng muốn tìm hiểu những mục khác (những sự kiện và bản tin chi tiết) của các hãng truyền thông và báo chí lớn trên các phương tiện truyền thông chính thống, mở rộng sự tiếp cận và công chúng mục tiêu của từng thể loại, hình thức cụ thể

2.3 Tích hợp hội tụ đa kênh đa nền tảng:

Thông tin hiện nay ngoài việc được truyền tải qua các phương tiện truyền thông như báo in, phát thanh, truyền hình, báo điện tử,… Thì còn được câp nhật thông qua các phương tiện truyền thông mạng xã hội như Facebook, Blog, và các trang mạng xã hội lớn khác Tại Việt Nam, một số tờ báo điện tử đã kết hợp xây dựng trang fanpage riêng trên Facebook để

có thể cập nhật tin tức nhanh chóng, bắt kịp xu hướng truyền tải thông tin trong môi trường truyền thông hiện đại ngày nay Điển hình như Báo điển tử Dân Trí (https://www.facebook.com/baodantridientu), Báo điện tử Tuổi Trẻ (https://www.facebook.com/baotuoitre), hay cả những kênh truyền hình lớn như VTV24 (https://www.facebook.com/tintucvtv24),

VTV3 (https://www.facebook.com/giaitrivtv3),…… Việc lập ra các trang fanpage giúp cho các toà soạn nhanh chóng thích ứng với môi trường truyền thông hiện đại, đem đến cho công chúng trải nghiệm đọc tin và tìm hiểu các thông tin một cách nhanh chóng Mọi ý kiến thắc mắc và phản hồi đều có thể được bình luận ngay dưới bài viết và người làm báo sẽ dễ dàng hơn trong việc tiếp thu ý kiến từ độc giả

Trang thông tin của Báo Tuổi Trẻ trên Facebook