Ở đây nói về vấn đề học sinh bỏ học là một trong những vấn đề mà những năm trước đây không những riêng tôi mà nhiều giáo viên chủ nhiệm khác suy nghĩ, trăn trở.. Là người làm công tác gi
Trang 1I ĐẶT VẤN ĐỀ
Với mục tiêu hoàn thành phổ cập THCS vào năm
2003 mà UBND huyện đã đặt ra cho trường tôi Để hoàn thành tốt mục tiêu này không thể không nói đến chất lượng giáo dục và chỉ tiêu học sinh bỏ học Ở đây nói về vấn đề học sinh bỏ học là một trong những vấn đề mà những năm trước đây không những riêng tôi mà nhiều giáo viên chủ nhiệm khác suy nghĩ, trăn trở Trường tôi một xã nghèo thuộc huyện miền núi, tình trạng học sinh bỏ học kéo dài làm tỉ lệ duy trì sỉ số học sinh không đạt chỉ tiêu đề ra, riêng các lớp tôi chủ nhiệm: Năm 1999-2000: 2 em học sinh lớp 9 bỏ học giữa học kỳ II (Đoàn Thanh Sơn, Nguyễn Thị Yến) Năm học 2000-2001 Nguyễn Văn Đào, Nguyễn Thị Phượng (lớp 6) Năm 2001-2002: Hồ Triệu Minh Sơn (lớp 6) Là người làm công tác giáo dục, đồng thời là giáo viên chủ nhiệm người có vai trò quan trọng trong việc quản lý giáo dục, quản lý học tập, đặc biệt là sự hình thành nhân cách của học sinh, người chịu trách nhiệm về sỉ số học sinh của lớp Tôi luôn suy nghĩ để đặt ra vấn đề tìm phương hướng giải quyết
Vấn đề đặt ra ở đây là tại sao? Nguyên nhân nào?
Vì sao trong những năm qua lớp tôi chủ nhiệm năm nào vẫn có học sinh bỏ học giữa chừng, vận động không ra lớp trở lại? Thế rồi lần theo những vấn đề đặt ra tôi đã tìm ra biện pháp thực hiện và áp dụng thành công trong năm học 2002-2003 này Nhưng đây chỉ là những kinh nghiệm ít ỏi nhằm làm tốt công tác duy trì sỉ số học sinh ở lớp
II GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
Qua những năm làm công tác chủ nhiệm tôi đã rút
ra những nguyên nhân chính dẫn đến học sinh bỏ học:
Học sinh bỏ học do hoàn cảnh gia đình, điều kiện kinh tế khó khăn
Học sinh bỏ học thường là học sinh yếu, kém
Học sinh bỏ học do nhàm chán học tập, do không có động cơ học tập
Trang 2Tìm được nguyên nhân tôi từng bước tìm ra biện pháp để thực hiện
Trường THCS Lê Văn Tám trực thuộc một xã nghèo, đời sống của đại bộ phận nhân dân rất khó khăn, một xã có tỉ lệ thanh thiếu niên đi làm ăn xa cao, sự quan tâm của phụ huynh đối với con em còn rất hạn chế, là con em nhà nông nghèo nên thời gian giành cho học tập là rất ít, dẫn đến tình trạng không thuộc bài, không chuẩn bị bài, học yếu, thua kém bạn bè rồi nhàm chán học tập, cùng với khó khăn trong việc mua sắm dụng cụ học tập, đóng nộp các khoản kinh phí Song bên cạnh còn có không nhiều những em là con em gia đình tương đối khá giả nhưng thiếu sự quan tâm, quản lý của phụ huynh, Các em ham chơi hơn ham học, cha mẹ chưa hiểu được tâm lý
ở lứa tuổi này nên có biện pháp giáo dục chưa tốt cùng với sự thâm nhập ảnh hưởng các mặt tiêu cực của xã hội Tóm lại do chi phối của yếu tố khách quan hay chủ quan các em ở lứa tuổi này chưa thực sự thấy được cái thiết thực của việc học tập
Là một giáo viên chủ nhiệm nếu chỉ dừng lại ở việc nắm rõ bản khai sơ yếu lý lịch của học sinh thì khó hoặc không thể lý giải được hoặc lý giải không đúng nhiều hiện tượng xảy ra hằng ngày, hằng giờ
ở học sinh Giáo viên sẽ mơ hồ hoặc võ đoán, sẽ sai lầm vì không biết hoặc xa vời với những điều kiện, hoàn cảnh cụ thể của học sinh mình, những điều không bộc lộ trên bản khai sơ yếu lý lịch Mà giáo viên chủ nhiệm phải điều tra nắm rõ hoàn cảnh gia đình, địa bàn sinh hoạt, trình độ học tập, đạo đức của từng học sinh, đặc biệt quan tâm chú trọng những học sinh yếu kém, những em có hoàn cảnh khó khăn, những học sinh cá biệt phải biết được cách giáo dục, quản lý con em của phụ huynh Cùng thuộc diện đói nghèo, nhưng hoàn cảnh không thể nói là giống nhau: em Nguyễn Văn Tấn: ba mẹ còn khỏe, có một anh, một chị lớn đã đi làm Em Nguyễn Thị Mỹ Thành:
ba khuyết tật, cụt 1 tay, 1 chân Ba em Nguyễn Duy Hòa mất sức lao động, bản thân em làm tất cả mọi
Trang 3việc như một lao động chính trong gia đình còn phụ huynh em Lê Văn Dũng thì phương pháp giáo dục chưa tốt, tất cả sai lầm của em phụ huynh không tìm hiểu nguyên nhân, không dùng lời lẽ khuyên răn mà chỉ dùng đòn roi khiến em không dám về nhà mỗi khi mắc lỗi
Em Đoàn Văn Lâm thiếu sự quản lý của phụ huynh, học yếu ham chơi các trò chơi điện tử, bi da, bi lắc Rồi thông qua các tiết sinh hoạt, hoạt động ngoài giờ, tôi dần đi sâu vào tâm tư tình cảm, tính tình sở thích mỗi em mà có biện pháp giáo dục thích hợp, tôi luôn tâm tình trao đổi với các em, nêu cho các
em thấy được những người hiện tại là cán bộ xã, có gia đình, con lớn mà vẫn phải đi học, những người
đi làm ăn xa không có bằng cấp không thể xin được việc làm, những học sinh bỏ học phải đi học bổ túc ban đêm cho các em thấy được sự thiết thực của việc học trong thời đại tri thức, học hành là quyền của các em nhằm tạo trong các em có ý thức, có động cơ học tập
Đêí tạo điều kiện cho những em có hoàn cảnh khó khăn ngoài việc miễn giảm thu các khoản theo qui định của nhà trường (học phí, tiền xây dựng, quỹ ñhôi phụ huynh ) tôi luôn khơi dây phát huy tinh thần
”ngày vàng về tình bạn”, quỹ tình thương” trong chi đội Vận động mỗi em mỗi tuần tiết kiệm 200 đồng tiền ăn quà con số không là bao nhiêu đối với mỗi em nhưng nếu ta làm triệt để thì mỗi tuần chi đội có được 40 em x 200 đ = 8.000 đồng, mỗi tháng là 32.000 đồng Số tiền ít ỏi này, món quà chỉ có thể là tập vở, cây bút, có thể cái mũ , chiếc áo cho những em khó khăn: Nguyễn Duy Hòa, Lê Thị Hoàng Oanh Nguyễn Thị Mỹ Thành nhưng nó có một ý nghĩa rất lớn đối với các em Bên cạnh đó tôi luôn chú trọng xây dựng phong trào “ đôi bạn cùng tiến” trong chi đội, những em khá giỏi giúp đỡ, động viên các em yếu kém cùng tiến bộ, tuyên dương khen ngợi kịp thời những tiến bộ của các em dù chỉ là chút thôi-đây là điều khích lệ rất lớn đối với các em
Trang 4Với đặc thù của trường THCS giáo viên chủ nhiệm không thể đơn phương theo dõi quản lý học sinh tại trường triệt để mà phải kết hợp với ban cán sự lớp, giáo viên bộ môn để phát hiện sớm kịp thời những học sinh có những dấu hiệu định bỏ học hoặc mới bỏ học Tình trạng bỏ giờ liên tiếp, nghỉ học không lý do kéo dài của em Đoàn Văn Lâm và Lê Văn Dũng Khi có hiện tượng bất thường xảy ra tôi phải kịp thời làm việc riêng đối với em đó để tìm hiểu nguyên nhân
Qua tìm hiểu ở lớp cùng với ông tổ trưởng tổ đoàn kết, tôi biết được em Dũng rất sợ ba, ba em thường giáo dục em bằng hình thức roi vọt nên em rất lì đòn Trường hợp này tôi phải trực tiếp gặp phụ huynh phân tích cho họ thấy được phương pháp giáo dục con em của phụ huynh như thế không tốt, không đạt hiệu quả, tâm lý các em ở lứa tuổi này vừa người lớn vừa trẻ con ta không thể giáo dục bằng cách áp đặt, roi vọt mà phải phân tích cho các
em thấy việc làm đúng sai của mình, phải quan tâm đến công việc của các em tạo cho các em một niềm tin ở cha mẹ, mọi việc làm của các em phải nghỉ đến cha mẹ đến ảnh hưởng gia đình còn với em Lâm gia đình sống hai nơi nên thiếu sự quản lý của phụ huynh, về giờ giấc cũng như tiền bạc em tự do sử dụng, tiền cha mẹ đưa em để ăn uống hàng ngày, tiền đóng bảo hiểm , em lại dùng vào các trò chơi của mình Để ngăn chặn tình trạng này tôi phải phối hợp với phụ huynh quản lý rất chặt chẽ về giờ giấc cũng như tiền bạc của em Lâm, khi có hiện tượng gì xảy ra như nghỉ học, bỏ giờ tôi báo ngay cho phụ huynh Em Nguyễn Duy Hòa cứ đến thời điểm gần ôn tập thi thì em hay nghỉ học nhiều không lý do, điều này ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng học tập của em Tìm hiểu ra tôi biết thời điểm ôn tập thi thường hay gần với mùa ruộng, do gia đình không có người làm nên em phải ở nhà giúp gia đình Để giải quyết khó khăn cho em, tôi trao đổi với phụ huynh, ông tổ trưởng tổ đoàn kết, đoàn thanh niên, hội phụ nữ,
Trang 5hội cha mẹ học sinh giúp đỡ công việc tạo điều kiện cho em đi học đều đặn, phụ huynh phải cam kết đảm bảo con em mình đi học đều đặn tránh tình trạng nghĩ học kéo dài dẫn đến bỏ học Để có được sự phối hợp chặt chẽ của các ban ngành đoàn thể thì trong buổi họp phụ huynh đầu năm tôi quán triệt tinh thần xã hội hóa giáo dục, phổ biến luật phổ cập giáo dục và mục tiêu phổ cập THCS của xã nhà Tôi báo cáo cụ thể tình hình học tập của từng em học sinh các đối tượng có thể dẫn đến bỏ học và đưa ra biện pháp thống nhất giữa giáo viên và phụ huynh phải trực tiếp kiểm tra đôn đốc thường xuyên việc học tập của con em mình, phải tạo điều kiện cả thời gian và không gian để các
em học tập Phụ huynh phải tuyệt đối ngăn cấm con
em mình xem phim ảnh, vì hiện nay sự lôi cuốn của các phim truyền hình nhiều tập đã chiếm không ít thời gian cũng như tư tưởng của các em Hiện nay không ít phụ huynh còn có tư tưởng học để biết chữ, cũng phần nhiều ảnh hưởng đến việc học tập của con em tôi phải phân tích cho học sinh thấy được yêu cầu của việc học tập ngày nay phải tốt nghiệp cấp II, cấp III thì khi đi làm mới xin được việc, đồng thời trong chế độ tiền lương cũng ưu tiên hơn, tránh tình trạng bỏ học dở chừng để đi làm Phải thống nhất giữa phụ huynh và giáo viên khi có giấy mời, phụ huynh phải trực tiếp gặp ngay giáo viên, hay phụ huynh có điều gì thắc mắc về con em mình thì gặp giáo viên để trao đổi tìm hiểu nguyên nhân đưa ra biện pháp giải quyết Làm thế nào cho các em thấy được “ lớp học là một tổ ấm” nhằm lôi kéo các em vào nề nếp lớp phong trào học tập phải xậy dựng một tập thể đoàn kết thương yêu giúp đỡ lẫn nhau, trong lớp có em nào ốm nghĩ học lớp trích tiền “ quỹ tình thương” của chi đội đi thăm và cùng nhau chép giúp bài vở, có bạn nào khó khăn cả lớp cùng nhau chia xẻ Các tình cảm ấy đã khơi dậy các em tình cảm yêu thầy, mến bạn, lớp học Và một điều không nên gò các em trong việc học mà cần tạo hưng phấn
Trang 6ham thích cho các em, thông qua các hoạt động vui chơi để giáo dục: văn nghệ, bóng đá, cầu lông nhằm gắn các em với tập thể lớp nhằm để học để vui, để các em thấy được điều quan trọng ”trường học là niềm vui của các em” chính trong hoạt động vui chơi cùng giúp nhau như vậy sẽ gắn giúp các em gắn bó hơn với lớp với trường
III KẾT QUẢ
Bằng sự học hỏi kinh nghiệm ở đồng nghiệp cũng như trải qua thử nghiệm của bản thân, tôi đã rút
ra những kinh nghiệm và áp dụng thành công trong năm học 2002-2003 này Với tinh thần “lá rách ít đùm lá rách nhiều” các em đã chia xẻ cho nhau những cây bút, quyển vở, đã giúp đỡ một phần khó khăn, tạo được động cơ, thái độ học tập trong các em: em Hòa từ một học sinh yếu, thường xuyên vi phạm nội quy đã trở thành một học sinh trung bình khá (trung bình
do khống chế) có tinh thần phê và tự phê rất tốt,
em có khả năng đạt học sinh khá ở học kỳ II Ba em Dũng, Hòa, Lâm đi học lại đều đặn, chấm dứt tình trạng bỏ giờ, bỏ tiết, nghỉ học không lý do, đảm bảo duy trì sĩ số đầu năm Kết quả thực tế
Năm học Số học sinh bỏ
IV BÀI HỌC KINH NGHIỆM
Từ những vấn đề nêu trên đã có thể đúc kết kinh nghiệm và áp dụng thành công để duy trì sỉ số học sinh trong năm học này là biết dựa trên những nguyên nhân vì sao học sinh bỏ học để rồi tìm ra giải pháp áp dụng đồng thời phối hợp nhiều biện pháp:
Nắm chặt chẽ về hoàn cảnh, địa bàn sinh hoạt cụ thể từng học sinh
Trang 7 Xây dựng một tập thể lớp đoàn kết thương yêu giúp đỡ lẫn nhau, tạo được trong em tình thương yêu thầy, mến bạn, lớp học
Sự phối hợp chặt chẽ giữa gia đình nhà trường xã hội