VIENG LANG BAC-chị Thanh YB gửi Nhạn

Các em hãy lắng nghe một đoạn bài hát: Mở băng “BH một tình yêu bao la” GV: Có lẽ hơn một thế kỉ qua những vần thơ hay nhất,đẹp nhất,những lời ngợi ca thành kính nhất của tất cả các ngh

Trang 1

Lê Thị Duy Thanh –THCS Thanh Lơng-Văn Chấn-Yên Bái 0975374079

Ngày soạn: Ngày dạy:

Tiết 117

Viễn Phơng

A.Mục tiêu cần đạt:

Học xong bài thơ này, HS có đợc :

- Viếng lăng Bác là bài thơ ghi lại cảm xúc sâu sắc của nhà thơ và bài thơ cũng là tình cảm chung của nhân dân Nam Bộ, nhân dân cả nớc đối với Bác

-Tích hợp với những bài thơ văn viết về Bác đã học, với Tiếng Việt và Tập làm văn

-Rèn đọc, hiểu thơ trữ tình, phân tích các hình ảnh ẩn dụ

B, Chuẩn bị:

ảnh chân dung nhà thơ Viễn Phơng và tranh ảnh về lăng Bác

C.Tổ chức các hoạt động dạy và học

1-Ôn định tổ chức:

2

-Kiểm tra bài cũ: (

3 Bài mới

Em đã đợc học ,đợc hát những bài hát ,bài thơ nào về Bác?

Các em hãy lắng nghe một đoạn bài hát: Mở băng “BH một tình yêu bao la”

GV: Có lẽ hơn một thế kỉ qua những vần thơ hay nhất,đẹp nhất,những lời ngợi ca thành kính nhất của tất cả các nghệ sĩ đều dành cho Bác Hồ kính yêu của chúng ta-Ngời là hiện thân của đất trời hoa trái cho mãi muôn đời sau.ta-Ngời mất đi là một tổn thất vô cùng to lớn của dân tộc ta và cho cả nhân loại Vẫn nằm trong mạch cảm xúc ấy nhà thơ Viến Phơng đã rất thành công với bài thơ “Viếng Lăng Bác”bởi đã nói lên đợc tất cả cảm xúc của ngời dân VN đối với Bác Hồ kính yêu.

GV treo chõn dung t/g

Quan sỏt chõn dung t/g

-hs quan sát chân dung

-hs đọc ct*

-Rút ra những ý chính

- Là một trong những cây bút có mặt sớm nhất của lực lợng văn nghệ giải phóng ở miền Nam trong thời kì kháng chiến chống

I.Tìm hiểu chung

1/Tỏc giả

- Tờn thật Phan Thanh Viễn, (sinh 1 / 5 /1928 tại An Giang, mất ngày 21 / 12 / 2005 tại Thành phố Hồ Chớ Minh),

- Thơ ông thờng nhỏ nhẹ , giàu tình cảm và

Trang 2

?Em hóy nờu những nột

chớnh về cđ,sn của nhà thơ?

Mỹ

-đậm chất thơ mộng

Viễn Phương sinh tại xó Bỡnh Đức, huyện Chõu Thành, tỉnh An Giang (thời đú thuộc tỉnh Long

Xuyờn), quờ gốc ở huyện Tõn Chõu, tỉnh An Giang Khi Cỏch mạng thỏng Tỏm nổ ra, ụng hoạt động trong phong trào học sinh, sinh viờn rồi tham gia Vệ quốc quõn chống Phỏp ở đồng bằng Nam Bộ

Trong thời gian này ụng bắt đầu sỏng tỏc thơ đăng bỏo Tiếng Sỳng Khỏng éịch của Khu 9 Nam Bộ Trường ca Chiến thắng Hũa Bỡnh của ụng được xếp giải nhỡ về thơ Nam Bộ và sau đú Viễn Phương được bầu vào Ban chấp hành Chi hội Văn nghệ Nam Bộ Năm 1954, ụng được phõn cụng ở lại hoạt

động tại Sài gũn Ở Sài gũn, ụng dạy học, làm thuờ để kiếm sống nhưng cụng việc chủ yếu vẫn là sỏng

tỏc văn thơ với bỳt danh Viễn Phương đăng trờn một số tờ bỏo ở Sài Gũn như Nhõn loại, Hừng sỏng,

Cụng lý Năm 1960, ụng bị chớnh quyền Sài Gũn bắt giam Sau khi ra tự năm 1962, Viễn Phương

chiến đấu ở Củ Chi Sau khi đất nước thống nhất, ụng là Chủ tịch Hội Văn nghệ Giải phúng Thành phố Hồ Chớ Minh, Chủ tịch Liờn hiệp cỏc hội Văn học Nghệ thuật Thành phố Hồ Chớ Minh, phú chủ tịch Ủy ban toàn quốc Liờn hiệp cỏc Hội Văn học Nghệ thuật Việt Nam, Ủy viờn Ban chấp hành Hội

Nhà văn Việt Nam Viễn Phương được tặng Giải thưởng Nhà nước về Văn học nghệ thuật năm 2001. Tỏc phẩm chớnh

 Chiến thắng Hũa Bỡnh (trường ca, 1952)

 Mắt sỏng học trũ (thơ, 197 0)

 Nhớ lời di chỳc (trường ca, 1972)

 Như mõy mựa xuõn (thơ, 1978)

 Phự sa quờ mẹ (thơ, 1991)

 Thơ với tuổi thơ (thơ thiếu nhi, 2002)

 Giú lay hương quỳnh (thơ, 2005)



?Em hãy nêu hoàn cảnh

sáng tác bài thơ?

GV mở băng về các hình

ảnh khi xây Lăng

-hs nêu trong sgk 2/Văn bản* Hoàn cảnh ra đời :

tháng 4- 1976 , in

trong tập “ Nh mây

mùa xuân ”

Trang 3

Đây là những h/a về Lăng CTHCM-nơi đặt thi hài của Ngời Công trình đợc khởi công ngày 2/9/1973 trên nền cũ của toà lễ đài giữa quảng trờng Ba Đình,nơi HCM đã chủ trì các cuộc mít tinh lớn và đọc bản tuyên ngôn độc lập khai sinh ra nớc VNDCCH.Lăng

đợc xây theo kiến trúc nguyên bản Lăng Lê-nin và khánh thành vào ngày 29/8/1975 để

từ đó Lăng Bác luôn rộng mở đón chào những ngời con từ khắp mọi miền đến viếng Bác.nhà thơ đã cùng những ngời con u tú của đất MN thành đồng TQ ra thủ đô HN viếng lăng Bác

?Em đã đợc đến viếng lăng Bác cha?nêu cảm nhận của em?

Giáo viên hớng dẫn học sinh

đọc bài Yêu cầu đọc: giọng

nhỏ nhẹ, thành kính, dạt dào

cảm xúc, đoạn cuối tha thiết

Chú ý nhấn mạnh điệp từ, điệp

ngữ

-hs đọc theo y/c-nhận xét

Nhìn vào hình thức, em cho cô

biết b i thài th ơ được sáng tác theo

thể thơ nào?

Những phương thức biểu đạt

nào được sử dụng trong văn

bản? Phương thức nào là

chớnh?

-Phương thức: Biểu cảm + miờu tả

Mạch cảm xỳc, tõm trạng của

nhà thơ được diễn tả theo trỡnh

tự nào?

Tìm bố cục bài thơ?

Em cú nhận xột gỡ về bố cục

của bài thơ?

- Trỡnh tự khụng gian và thời gian Đoạn 1: Cảm xỳc của tỏc giả khi đứng trước lăng Bỏc (khổ 1và 2) Đoạn 2: Cảm xỳc của tỏc giả khi vào trong lăng (khổ 3)

Đoạn 3: Cảm xỳc trước khi rời lăng (khổ 4)

-Bố cục: 3 phần

=> Bố cục đơn giản, tự nhiờn mà hợp lớ

Đọc khổ thơ thứ nhất

? Đến thăm lăng Bỏc tỏc giả đó

xưng hụ như thế nào? Em nhận

xột gỡ về cỏch xưng hụ đú? í

nghĩa?

-hs đọc

-hs nêu :con-bác

- Xưng hụ thõn mật, gần gũi, cảm động -> bày tỏ tỡnh cảm thành kính thiêng liêng với Bác

II.Phân tích:

1.Cảm xúc tr ớc lăng Bác

- Xưng hụ thõn mật, gần gũi

Tại sao nhan đề bài thơ là

Viếng lăng Bỏc nhưng cõu mở

đầu lại “ra thăm lăng Bỏc”? ý

nghĩa của cỏch núi đú?

-hs thảo luận

- Viếng: chia buồn với thõn nhõn người đó mất

- Thăm : là gặp gỡ trũ chuyện với người đang sống

- Nhan đề: thể hiện sự trang trọng

và khẳng định sự thật Bỏc đó ra đi.- Cõu thơ dựng từ “thăm” ngụ

ý núi giảm đi Bỏc như cũn sống mói với nhõn dõn Việt Nam ->

Có thể nói t/c giữa NDMN với BH luôn là t/c ruột thịt nhớ thơng sâu nặng “Bác nhớ MN

Trang 4

Lê Thị Duy Thanh –THCS Thanh Lơng-Văn Chấn-Yên Bái 0975374079 nỗi nhớ nhà…mong cha” từ đáy lòng ngmong cha” từ đáy lòng ngời con đến thăm cha gợi sự thành kớnh xỳc động nghẹn ngào

Đến lăng Bác, tác giả miêu tả

những gì? Hàng tre được tỏc

giả miờu tả qua hỡnh ảnh nào?

-Hàng tre bát ngát

xanh xanh Việt Nam

Bão táp ma sa đứng thẳng hàng

Trong quá trình xây lăng ND ta đã đa các loài cây từ khắp mọi miền đ/n về trồng quanh nơi yên nghỉ của Bác : 2 bên cạnh cửa chính là 2 cây hoa đại màu hồng,phía

tr-ớc và sau có 79 cây vạn tuế ,2 bên phía Nam và Bắc là 2 rặng tre xanh tốt lấy giống từ Cao Bằng…

Tác giả dùng bp nghệ thuật gì?

Những hình ảnh đó có ý nghĩa

nh thế nào?

?Ta còn gặp h/a tre biểu tợng

cho những phẩm chất nào của

con ngời VN?(qua các tp đã

học)

->Hỡnh ảnh ẩn dụ, tượng trưng độc đỏo -> biểu tượng cho sức sống bền bỉ, kiờn cường, bất khuất của dõn tộc việt Nam

-hs nêu :Tre VN,Cây tre VN…mong cha” từ đáy lòng ng

-Biện phỏp nghệ thuật ẩn dụ

?Qua khổ thơ 1 cảm xúc nào

của nhà thơ đợc bộc lộ? -hs nhận xét đ Cảm xỳc bồi hồi, xỳc động

-Nỗi xúc động bồi hồi,lòng biết ơn cảm phục tự hào về Bác

Đứng trước lăng Bỏc nhà thơ

tiếp tục cú những dũng cảm

xỳc nào ở khổ thơ thứ hai ?

-Ngày ngày mặt trời đi qua trên

lăng

Thấy một mặt trời trong lăng

rất đỏ

Hỡnh ảnh mặt trời Trong cõu

thơ thứ nhất cú ý nghĩa gỡ?

-hs thảo luận –phân tích +“ Mặt trời đi qua trờn lăng” là mặt trời thực, mặt trời của thiờn nhiờn vũ trụ mang lại ỏnh sỏng sự

Trang 5

ý nghĩa của hình ảnh “mặt trời”

thứ hai là gì?

Tỏc giả đó sử dụng nghệ thuật

đặc sắc gỡ trong cõu thơ này?

CLV đã viết BH chẳng“

baogiờ vắng Bác/Bác là mặt

trời mỗi sáng mọc lên…”

sống cho muụn loài

=> Nghệ thuật ẩn dụ : so sỏnh ngầm Bỏc với mặt trời, ca ngợi

sự vĩ đại, cụng lao trời biển của Bỏc đối với dõn tộc

Bỏc cũng như vầng mặt trời soi đường chỉ lối cho dõn tộc, đem lại cuộc sống ấm no hạnh phỳc cho nhõn dõn

- Hỡnh ảnh nhõn húa, ẩn dụ -> ca ngợi sự vĩ đại, trường tồn của Bỏc

Lời thơ:

“Ngày ngày dũng người đi

trong thương nhớ

Kết tràng hoa dõng bẩy mươi

chớn mựa xuõn”

Gợi lờn một cảnh tượng như

thế nào? Chỉ ra NT ?

-HS trả lời

+ “Tràng hoa”,“ 79 mựa xuõn”

Ẩn dụ,điệp ngữ ->

Cuộc đời của Bỏc đẹp như những mựa xuõn

+ Dũng người như vụ tận về thăm Bỏc, dũng người đi trong một khụng gian đặc biệt, đú là đi trong tỡnh thương nỗi nhớ Kết những tấm lũng thành tràng hoa dõng lờn Người Nhà thơ bộc lộ lòng thành kính đối với Bác

-BP ẩn dụ đẹp,sáng tạo ,điệp ngữ,hoán dụ

Với nhịp thơ chậm Theo bớc chân của dòng ngời mà theo thống kê hàng tuần có)15.000 cá nhân ,tập thể với đủ sắc tộc ,đủ mọi lứa tuổi trong và ngoài nớc về đây lặng lẽ đI trong suy tởng ,bao trim một không khí thơng nhớ Bác không nguôI ,mỗi ngời là một bông hoa kết thành trang hoa dâng lên 79 MX của ngời

Đứng trước lăng cảm xỳc bao

trựm trong lũng nhà thơ là gỡ?

-hs phát biểu khái quát =>Thể hiện Tấm

lũng thành kính, sự ngưỡng vọng, tỡnh cảm tha thiết biết

ơn vụ hạn của nhõn dõn đối với Bỏc Lăng là nơi đặt thi hài của ngời

quá cố, nhng ngời con thăm

lăng Bác lại có một hình dung

nh thế nào về Bác?

Giấc ngủ bỡnh yờn của Bỏc là

giấc ngủ như thế nào?

Cảm nhận “ Bỏc đang ngủ”

cũn diễn tả điều gỡ trong suy

nghĩ, tõm hồn tỏc giả?

-hs đọc 2 câu thơ:

-Bác nằm trong giấc ngủ bình yên

Giữa một vầng trăng sáng dịu hiền

=>Bác đang trong giấc ngủ yên,giấc ngủ thanh bình và vĩnh hằng của một con ngời đã cống hiến trọn đời cho cuộc sống bình yên của nhân dân , đất nớc

ðSửù yeõn túnh , trang nghieõm , aựnh saựng nheù trong treỷo cuỷa

2 Cảm xúc trong lăng Bác

-h/a ẩn dụ ->biểu hiện tấm lòng thành

Trang 6

?H/a Bác và trăng gợi sự liên

t-ởng nào?

Chú ý: vầng trăng dịu

hiền,nhịp điệu ,giọng điệu thơ?

khoõng gian trong laờng + Tâm hồn Bác, trong sáng, hiền hoà, bao dung

+ Tình yêu trăng , yêu thiên nhiên của Bác

-Giọng điệu thơ thành kính,trang trọng

kính yêu thơng mãi mãi của toàn dt đối với Bác ,Bác vĩnh cửu trong lòng mọi ngời

Chúng ta còn lu ý cách dùng từ của t/g :Mở đầu bài thơ dùng cách nói giảm nói tránh: viếng-thăm ,khi nói về sự ra đi của Bác ,t/g vẫn dùng bp đó: đi vào giấc ngủ nhằm làm giảm bớt nỗi đau trong lòng

Nhỡn thấy Bỏc, cảm xỳc của

nhà thơ trào dõng như thế nào?

Em hóy phõn tớch hai cõu thơ

này? Tìm hình ảnh ẩn dụ?

?

Từ nào trong lời thơ “mà sao

nghe nhói ở trong tim” có sức

biểu cảm lớn? “nhói” nghĩa là

gì? tác giả bộc lộ cảm xúc nh

thế nào?

(mở đoạn băng Lễ Quốc tang“

CT HCM )”

Vaón bieỏt trụứi xanh laứ maừi maừi Maứ sao nghe nhoựi ụỷ trong tim

-> Ở đõy cú sự mõu thuẫn giữa lớ trớ và tỡnh cảm

+ Tỡnh cảm: An ủi,Bỏc như trời xanh kia cũn mói

+ Lớ trớ: Lại mỏch bảo Bỏc ra đi vĩnh viễn

+ Hỡnh ảnh: “ Trời xanh ” cũn là biện phỏp tu từ ẩn dụ muốn ngợi

ca cụng ơn trời bể sự vĩnh hằng,

sự bất tử của Bỏc

“nhói”:Đau đột ngột, quặn thắt + cảm xỳc trào dõng “ nghe nhúi

ở trong tim” Đõy là một biện phỏp ẩn dụ chuyển đổi cảm giỏc diễn tả một cảm xỳc đau đớn buốt nhúi nơi trỏi tim mỡnh

-BP ẩn dụ,dùng tính

từ chỉ trạng thái

Những lời thơ viếng lăng Bỏc

đó bộc lộ nỗi niềm nào của tỏc

giả?

-hs nêu cảm nhận => Nỗi niềm đau

đớn, tiếc thương khụn nguụi trớc sự

ra đi của Bỏc

->Công đức của Bác đối với mọi ngời là cao đẹp, cuộc đời Bác vốn cao đẹp nh thế trong cảm nhận của mọi ngời.=>Đây là nỗi đau tinh thần, tác giả tự cảm nhận nỗi đau mất mát trong đáy sâu tâm hồn mình về sự ra đi của Bác.

- Em hóy đọc khổ thơ cuối

của bài thơ

tỏc giả mới chỉ nghĩ đến ngày

mai xa Bỏc thỡ cảm xỳc đó bộc

lộ như thế nào?

Trong niềm “thương trào nước

mắt” ấy nhà thơ cú ước nguyện

gỡ?

-Thơng trào nớc mắt

- Ước nguyện:

con chim -> để dõng tiếng hút

+ Muốn làm: đoỏ

3.Cảm xúc khi rời lăng Bác

Trang 7

Biện phỏp nghệ thuật nào được

sử dụng ở cõu thơ này?Nhận

xét giọng điệu câu thơ?

Tỏc dụng của biện phỏp nghệ

thuật?

hoa -> dõng hương sắc cõy tre -> trung hiếu

=>Điệp ngữ “muốn làm” nhấn mạnh Ba hình ảnh ẩn dụ: chim, hoa, tre thể hiện những niềm ớc muốn, những tình cảm thành kính, thiêng liêng

,ý thơ thiết tha, chân thành, giọng thơ sâu lắng, bồi hồi

-Sử dụng điệp ngữ,giọng thơ tha thiết,bồi hồi ,ngôn ngữ bình dị cô đúc

Việc lặp lại hỡnh ảnh cõy tre ở

khổ thơ cuối cú ý nghĩa gỡ?

-H/a AD -Nhân dân Việt Nam

mong muốn đợc ở bên Bác,

canh giấc ngủ cho Ngời

GV: giới thiệu bài hát “Chúng

con canh giấc ngủ cho Ngời”

Từ đú tỡnh cảm nào của nhà

thơ được bộc lộ ?

-> Nguyện ước chõn thành, giản

dị và tỡnh cảm lưu luyến nhớ thương, biết ơn sõu sắc đối với Bỏc

NT nhân hoá,ẩn

dụ -Nói lên ơn nghĩa chõn thành

và sõu nặng đối với Bỏc.Khao khỏt được ở bờn Người

GV cho hs giải ô chữ bí mật

Sau đó khái quát nội dung nghệ

thuật bài

-hs giải ô chữ trên bảng phụ

III Tổng kết:

*Ghi nhớ:

Trang 8

Ô chữ hàng dọc: ?Gồm 9 chữ cái: Đây là từ chỉ tấm lòng của nhà thơ và của nhân dân ta

đối với Bác kính yêu

HàNG NGANG:

1/Tên khai sinh của tác giả?

2/Bài thơ đợc viết theo thể thơ này?

3/Hình ảnh đầu tiên tác giả bắt gặp khi mới đến Lăng?

4/Biện pháp nghệ thuật đợc tác giả sử dụng nhiều nhất và sáng tạo trong bài?

5/Cách xng hô con với Bác thể hiện tình cảm này?

6/Hình ảnh dòng ngời vào viếng Bác đợc tả nh thế này ?

7/ Bác Hồ mất năm bao nhiêu tuổi?

8/Động từ chỉ trạng thái diễn tả nỗi đau xót vô hạn trớc sự ra đi của Bác?

9/Phẩm chất của cây tre đợc nói tới ở cuối bài?

4/Củng cố:

GV khái quát :nhắc lại nghệ thuật ,nội dung

-gọi 1 hs đọc diễn cảm bài

?Em đã làm gì để thể hiện lòng kính yêu Bác?

-Theo em vì sao bài thơ Viếng lăng Bác đợc phổ nhạc?

(Tình cảm trong bài thơ cao quý, tha thiết, chân thành, lắng đọng và nói lên đợc tình cảm của nhiều ngời đối với Bác)

-Mở băng hoặc gv hát minh hoạ bài hát đợc nhạc sĩ Hoàng Hiệp phổ nhạc

5/Dặn dò:

Học thuộc lũng bài thơ “Viếng Bỏc”và tập phõn tớch cỏc hỡnh ảnh ẩn dụ trong bài -Soạn bài “Sang thu” Chỳ ý: Cảm nhận tinh tế của tỏc giả khi đất trời vào thu được thể hiện qua cỏc khổ thơ như thế nào?

Trang 9

Lª ThÞ Duy Thanh –THCS Thanh L¬ng-V¨n ChÊn-Yªn B¸i 0975374079

Trang 10

Trang 11

Định dạng
Số trang	11
Dung lượng	2,81 MB