Khóa luận tốt nghiệp: Phòng chống vi phạm pháp luật trên không gian mạng ở Việt Nam hiện nay

Vai trò của phòng chống vi phạm pháp luật trên không gian mạng Phong chống vi phạm pháp luật trên không gian mang có nhiêu giá trị đối với nhà nước, x4 hôi va cá nhân, tổ chức Công tác n

BỘ TƯ PHÁP BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI

BÙI HUYEN TRANG

453348

PHÒNG CHÓNG VIPHẠM PHÁP LUẬT TRÊN KHÔNG GIAN MẠNG Ở VIỆT NAM HIỆN NAY

Hà Nội - 2023

BỘ TƯ PHÁP BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI

BÙI HUYÈN TRANG

453348

PHÒNG CHÓNG VIPHẠM PHÁP LUẬT

TREN KHÔNG GIAN MẠNG Ở VIỆT NAM HIEN NAY

Chuyên ngành: Lí luận chung về nhà nước và pháp luật

NGƯỜI HƯỚNG DAN KHOA HOC

TS TRAN THI QUYEN

Ha Nội — 2023

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan day là công trình nghiên ci

cha riêng tôi các kết luận, số liệu trong khóa luậntốt nghiệp là trưng thực, đâm bảo độ tin câp./

“Xác nhận của giảng viên Tác giả khóa luận tốt nghiệp

hướng dẫn

DANH MỤC CÁC CHỮ VIET TAT

: Không gian mang

Công nghệ thông tin

Cục Cảnh sát hình sự Liên Bang Đức

: An toàn thông tin

Chi số Năng lực cạnh tranh toàn cau

Nghị định số 15/2020/NĐ-CP ngảy

03/02/2020 của Chính phủ quy định xử phat vi phạm hành chính trong lĩnh vực

bưu chính, viễn thông, tần sô vô tuyến

điên, công nghệ thông tin và giao dịch điện tử

Nghị đính số 52/2013/NĐ-CP ngày

16/05/2013 của Chính phủ về thương mai

điện tử

Nghị đính sô 72/2013/NĐ-CP ngày15/07/2013 của Chính phủ vẻ quản lý,

cung cấp, sử dụng dich vụ internet va

thông tin trên mạng

MỤC LỤC

Trang phụ bia

i Tời cam doan

1 Vi phạm pháp luật trên không gian mạng 7

3 Khái niệm phòng chong vi phạm pháp luật trên không gian mạng 10

3 Vai trò của phòng chông vi phạm pháp luật trên không gian mang 13

4 Nội dung phỏng, chồng vi pham pháp luật trên không gian mạng 14

5 Chủ thể phòng chong vi phạm pháp luật trên không gian mạng 18

6 Kinh nghiệm phòng chồng vi phạm pháp luật trên không gian mang của

CHƯƠNG 2:THỰC TRẠNG PHÒNG CHÓNG VI PHẠM PHÁP LUẬT TREN KHÔNG GIAN MẠNG Ở VIỆT NAM HIỆN NAY 24

1 Pháp luật về phòng chong vi phạm pháp luật trên không gian mạng ở Việt

Tạm Điện HAY is: 3404dei1g1016i3624v60G12ASiIN@0406668i40sayauz58

3 Kết quả phòng chống vi phạm pháp luật trên không gian mạng ở Việt

3 Một số hạn chế của phòng chống vi phạm pháp luật trên không gian

mang ở Việt Nam hiện nay va nguyên nhân 3ổ

iv

CHƯƠNG 3: QUAN DIEM VÀ GIẢI PHÁP PHONG CHONG VI PHAM PHAP LUAT TREN KHÔNG GIAN MẠNG Ở VIỆT NAM

HIỆN NAY „44

1 Quan điểm phòng chồng vi pham pháp luật trên không gian mạng ở Việt

2 Giải pháp phòng chồng vi pham pháp luật trên không gian mạng ở Việt

Nam hiện nay is 49 2.1 Giải pháp nâng cao nhận thức ca 45

2.2 Giải pháp hoàn thiện quy ãïnh pháp luật AD

2.3 Giải pháp về bảo vệ ha tang số, nền táng số, dit liệu số cơ sở hạ tangkhông gian mang quốc §14 2222225222222

KẾT -HUẬN sung ngg ga gHtguu gia GữagggHlqGiagigaigqaeaqqaaeqansadl 58 TÀI LIÊU THÂM KHẢO cv cccccaandhcdlö tu gã at cd doua⁄qan,SÐ

MO BAU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Sự phát triển của không gian mạng cùng với Cách mạng công nghiệplân thứ tư đã va dang mang lại những lợi ích vô cùng to lớn trong phat triểnkinh tế - xã hội, cũng như lam thay đôi nhận thức, hanh vi va lồi sóng của con

người Song, bên canh những lợi ích mang lại, không gian mạng cũng đặt ra

nhiêu nguy cơ, thách thức, tác đông trực tiếp dén chủ quyền, an ninh quốc gia

va trật tự an toàn xã hội, quyên va lợi ích hợp pháp của các tổ chức, cá nhân

Các cuộc tân công mạng với động cơ chính trị vào hệ thông thông tin trọngyếu của các nước ngày càng gia tăng, gây thiệt hại nghiêm trong về kinh tế,

quốc phòng vả an ninh Tội phạm mạng ngày cảng nguy hiểm với nhiều thủ

đoạn tinh vi, kỹ thuật cao, sử dụng các loại mã độc ứng dụng trí tuê nhân tạo

để tân công, xâm nhập Không gian mạng đang trở thành môi trưởng thuận lợi

để các cơ quan đặc biệt nước ngoài, cá nhân, tô chức khủng bố liên lạc, tuyên

mộ lực lượng, gây quỹ, truyền bá tư tưởng chong đối cực đoan, kích động suhận thù và bạo lực Bảo vệ quyên, lợi ích và an ninh quốc gia trên không gian

mang va ứng phó với những nguy cơ mới từ không gian mang đã trở thành

van dé toản câu, được xác định 1a một nội dung cét lối, sông còn trong quatrình bao vệ và phát triển ở nhiều quốc gia trên thé giới Trên cơ sở đó, cácnước đã ban hành văn bản quy phạm pháp luật và thiết lập quy tắc ứng xử đểđiêu chỉnh các hảnh vi, môi quan hệ xã hội trên không gian mạng, góp phan

nâng cao năng lực bảo vệ an ninh mạng và phòng ngừa, đâu tranh, xử lý cáchành vi vi phạm pháp luật trên không gian mang Đền nay, có 138 quốc gia

(trong đó có 05 nước đang phát triển) đã ban hành Luật An ninh mạng Trongvòng 6 năm trở lại đây, có 23quóc gia ban hảnh trên 40 văn bản luật và đưới

luật về an ninh mang Điễn hinh là thang 9-2018, Mỹ đã công bố Chiến lược

An ninh mạng, trong đó xác định môi đe doa về an ninh mang là môi de doa

hang đầu đôi với an ninh quốc gia; tuyên bô sẵn sảng đáp trả bằng các biện

pháp quân sự nếu an ninh mạng quốc gia bị de doa, tan công Tháng 12-2018, O-xtray-li-a ban hành Luật An ninh mạng, ngoài việc nhân mạnh tâm quan trong của an ninh mang, Luật nay còn cho phép cơ quan chức năng được truy cập vào các dữ liệu được mã hóa của các nhà mạng.

Việt Nam nằm trong nhóm các quốc gia có tóc độ phát triển intemet

nhanh nhất thé giới, không gian mạng ở nước ta cũng xuất hiện nhiêu nguy

cơ, thách thức lớn tác đông đến an ninh quốc gia va trật tự an toàn xã hôi, cụ

thể là

- Các thé lực thù dich, phân đông tăng cường sử dụng không gian mang

để phá hoại tư tường, phá hoại nội bô, thực hiện âm mưu “diễn biển hòabình”, gây mâu thuẫn dân tộc, kích động biểu tinh, bạo loạn nhằm chuyển hoathể chế chính trị tại Việt Nam

- Vận nạn tin gia, thông tin sai sự that, tin xâu, độc, làm tôn hai dén

quyển vả lợi ích hợp pháp của các tô chức, ca nhân đang diễn ra nghiêm

có trên 400 trang tin, công thông tin điên tử của cơ quan nha nước; có 0.763trang tin bi tân công bởi tin tắc nước ngoài và 2.597 trang tin bị tan công bởicác đôi tượng, nhóm tin tặc trong nước (chiêm 21%)

- Tinh hình chiếm đoạt thông tin, làm 16 bí mật nha nước, 16 thông tin

cá nhân của người dùng intemet dién ra dang lo ngại

- Hoạt đông tội phạm sử dụng công nghệ cao gia tăng về sé vu, thủ

đoạn tinh vi, gây thiệt hai nghiêm trong về nhiêu mặt vả hệ luy lâu dài cho xãhội, trong đó có các hoạt đông tdi phạm, như lừa dao, tổ chức đánh bạc trựctuyến

- Công tác quản ly nhà nước về không gian mạng đối mặt với nhiềuthách thức trước những dich vụ mới trên mạng, như thanh toán trực tuyên,thương mại điện tử, tro chơi trực tuyến, kinh doanh tiên ảo, kinh doanh đacấp Đông thời, đặt ra một số vân đê về an ninh quốc gia, nguy cơ mắt an ninh

tạo điều kiện cho đối phương tiên hanh thu thập tin tức tinh bao; nguy cơ thatthu thuế, mật chủ quyên không gian thanh toán, tình trạng cạnh tranh không

binh đẳng giữa các doanh nghiệp hoạt đông trong lĩnh vực thanh toán, trung

gian thanh toán trong và ngoài nước tao môi trường lý tưởng cho tôi phạm sử

dụng công nghệ cao hoạt động phạm tôi, xâm phạm trật tự quản lý kinh tế,

tư Năng lực quốc gia về bảo dam an toản, an ninh mạng được nâng cao, chủ

động, sẵn sảng ứng phó với các nguy cơ, thách thức từ không gian mạngnhằm bão vệ vững chắc chủ quyên, lợi ích, quốc phòng, an ninh quốc gia, trật

tự an toản xã hội; bảo vệ chủ quyên quốc gia trên không gian mạng và công

cuộc chuyển đổi số quốc gia, quyên vả lợi ich hợp pháp của tô chức, ca nhân

Việt Nam trên không gian mang.

Luật An ninh mang ngày 12 tháng 6 năm 2018 Luật An toan thông tin

mạng ngày 19 tháng 11 năm 2015 Nghị quyết sô 30-NQ/TW ngày 25 tháng 7năm 2018 của Bộ Chính trị về Chiến lược An ninh mạng quốc gia Nghị quyết

sô 20-NQ/TW, ngay 25/7/2019 của Bộ Chính trị vẻ chiến lược bảo vệ Tổquốc trên không gian mang Két luận sô 53-KL/TW, ngày 04/6/2019 của Ban

Bi thư về chi đạo, đâu tranh, ngăn chan, xử lý, gỡ bỏ, triệt phá tin giả, thôngtin sai sự thật, xâu, độc trên Intemet, mang xã hội và các chủ trương, chi đạocủa Đăng về công tac bảo vệ chính trị nội bộ trên không gian mạng, nhất làđối với cán bộ cấp chiến lược Nghị quyết số 22/NQ-CP ngày 18 tháng 10

năm 2019 của Chính phủ ban hảnh Chương trình hanh động thực hiện Nghị

quyết số 30-NQ/TW ngày 25 thang 7 năm 2018 của Bô Chính trị về Chiếnlược An ninh mạng quốc gia Ngày 10/8/2022 Thủ tướng Chính phủ đã banhành Quyết định 064/QĐ-TTg Phê duyệt chiến lược an toản, an ninh mang

quốc gia, chủ đông ứng phó với các thách thức tử không gian mạng dén năm

2025, tam nhìn đến năm 2030 Đây là những cơ sở pháp lý quan trong chocông tác phỏng chồng vi pham pháp luật trên không gian mạng Tuy nhiên, vi

phạm pháp luật trên không gian mang van diễn biến hết sức phức tap, gia tăng

nhanh về số lượng và nghiêm trong về tính chat

Trước tình hình vị phạm pháp luật trên không gian mạng đã đặt ra

những thách thức đáng kế cho công tác phòng chong vi phạm pháp luật trênkhông gian mang cho các cơ quan có thâm quyên vả toàn xã hội Đề có thêmnhững góc nhìn về phòng chống vi phạm pháp luật trên không gian mang, qua

đó kiên nghị một sô giải pháp phòng chồng vi phạm pháp luật trên không gian

mạng, em đã lựa chon nôi dung “Phòng chống vi phạm pháp luật trên

không gian mạng ở Việt Nam hiện nay” là dé tài khoá luận tét nghiệp của

mình.

2 Tình hình nghiên cứu đề tài

- Bài viết “Giải pháp nâng cao hiệu quả đầu tranh với tôi phạm sử dụng

công nghệ cao trong bôi cảnh toàn cầu hoá” của tac giả Hô Thê Hoè, đăngtrên Tạp chí Dân chủ vả Pháp luật, số 6/2012 Bải viết tập trung khái quát tình

hinh tội phạm sử dung công nghệ cao trong các lĩnh vực, chi ra các nguyên

nhân của tình hình trên, đông thời dé xuât bên nhóm giải pháp dé dau tranhvới tôi phạm sử dụng công nghệ cao trong bôi cảnh toàn câu hoá ở Việt Nam

- Bai viết “Tinh chât của tinh hình tội phạm sử dụng công nghệ cao tai

Việt Nam, thủ đoạn tội phạm va dự bao” của tác giả Cao Anh Đức, đăng trên

Tap chí Nghiên cứu lập pháp, số 16/2015 Bai viết dé cập khái niệm, đặc điểm

và tinh chat của tình hình tôi phạm sử dung công nghệ cao ở Việt Nam trong

giai đoạn 2010 - 2014 Bên canh đó, bai viết đã phân tích những han chế trong

công tác phòng chong tội phạm sử dụng công nghệ cao ở nước ta va du bao

về tình hình tôi phạm nay trong thời gian tới

- Bài viết “Một sô giải pháp phòng ngừa tôi phạm sử dụng công nghécao trong lĩnh vực ngân hang trên dia ban thành phô Hồ Chí Minh” của tácgiả Phạm Văn Tuân, đăng trên Tạp chí Khoa học Kiếm sat số 3/2019 Bai viết

néu khái niệm, tình hình và phương thức thủ đoạn thực hiện tôi phạm sử dung

công nghệ cao trong lĩnh vực ngân hang trên địa bản thành phô Hô Chí Minh.Đông thời, bai viết cũng phân tích nguyên nhân, điều kiện của tinh hình tộiphạm nảy cũng như đưa ra giải pháp góp phân nâng cao hiệu quả phòng ngừa

tội phạm này.

- Bài viết “Hoan thiện pháp luật đối với tội pham lừa đảo chiếm đoạt tai

sản trên môi trường không gian mạng” của tác giả Trịnh Duy Thuyên, Phạm

Anh Thư đăng trên Tap chi Dân chủ vả Pháp luật số 1/2023 Bai viết đánh giá

tình hình tdi ham lừa dao chiêm đoạt tai sẵn trên môi trường không gian mang

và kiên nghị một sô giải pháp hoan thiện pháp luật trong lĩnh vực nay

- Bai viết "Thủ đoạn của tôi phạm lừa đảo chiếm đoạt tài sản trênkhông gian mạng trong lĩnh vực ngân hàng” của tác giả Lại Sơn Tùng và Trân

Trung Hiéu đăng trên Tạp chí Pháp lý, số 4/2022 Bai viết tập trung phân tíchmột sô thủ đoạn và dé xuất một số giải pháp phòng, chống tdi phạm lừa daochiếm đoạt tải sản trên không gian mạng trong lĩnh vực ngân hàng trong thời

gian tới.

Ngoài ra còn có nhiều công trình dé cập đến phòng chồng vi phạm phápluật trong các lĩnh vực cụ thé nhưng chưa có công trình nào đê cập trực tiếp đến

phòng chông vi phạm pháp luật trên không gian mạng ở Việt Nam hiện nay

3 Mục đích, nhiệm vụ của đề tài

Đề tai nhằm đưa ra các giải pháp phòng chồng vi phạm pháp luật trênkhông gian mạng, qua đó hạn chê tinh trang vi phạm pháp luật trên không

gian mang, bao dam trật tư an toàn xã hội

Để dat được mục đích trên đây, đề tài có nhiệm vu xây dựng một sôvan dé lý luận về phòng chồng vi phạm pháp luật trên không gian mang (khái

niêm, sự cân thiết, nội dung, phương thức ), đánh giá thực trang về phongchồng vi phạm pháp luật trên không gian mang ở Việt Nam, dé ra quan điểm,phương hướng phòng chong vi pham pháp luật trên không gian mang ở Việt

Nam

4 Phương pháp nghiên cứu của đề tài

Về phương pháp luân: dé tai sử dung phương pháp luận duy vật biệnchứng vả duy vật lich sử của chủ nghĩa Mác — Lénin, tư tưởng Hỗ Chí Minh

về nha nước và pháp luật, quan điểm của Dang Công sản Việt Nam về phòngchồng vi pham pháp luật trên không gian mạng

Về phương pháp cu thé:

Chương 1: sử dung các phương pháp phân tích, khái quát hoá, so sánh,

tông hop dé làm rõ các khía cạnh lý luận về phòng chông vi phạm pháp luật

trên không gian mạng.

Chương 2: sử dụng phương pháp thông kê, đánh giá, tông hợp để lam

16 thực trạng về phòng chồng vi phạm pháp luật trên không gian mạng ở Việt

Nam hiện nay.

Chương 3: sử dung phương pháp khái quát hoá, phân tích, tong hợp đểđưa ra các giải pháp về phòng chồng vi phạm pháp luật trên không gian mạng

ở Việt Nam hiện nay.

5 Điểm mới và ý nghia của đề tài

Dé tai xây dung một số khía cạnh lý luận vê vê phòng chông vi phạmpháp luật trên không gian mang và chỉ ra những giải pháp về phòng chong vi

phạm pháp luật trên không gian mạng ở Việt Nam hiện nay.

Dé tải có y nghĩa ca vê lý luận và thực tiến trong dau tranh phòngchồng vi pham pháp luật trên không gian mạng ở Việt Nam hiện nay

6 Kết cầu của đề tài

Dé tai có kết câu 3 chương Chương 1: Một số vân dé lý luận về phòngchồng vi phạm pháp luật trên không gian mạng, Chương 2: Thực trạng phòngchồng vi pham pháp luật trên không gian mạng ở Việt Nam hiện nay, Chương3: Quan điểm và giải pháp phòng chông vi phạm pháp luật trên không gian

mạng ở Việt Nam hiện nay

MOT SÓ VAN DE LÝ LUẬN VE PHONG CHÓNG VI PHAM PHAP

LUAT TREN KHONG GIAN MANG

1 Vi phạm pháp luật trên không gian mang

Không gian mang la mạng lưới kết nói của cơ sở hạ tang công nghệthông tin, bao gồm mang viễn thông, mạng Internet, mang máy tính, hệ thongthông tin, hệ thông xử lý và điều khiển thông tin, cơ sở dữ liệu, 1a nơi con

người thực hiện các hành vị xã hội không bi giới hạn bởi không gian và thời

gian.

Thứ nhất, không gian mang không có biên giới Trên không gian mạngcon người tạo ra một “không gian đo” với các “xa lộ thông tin toàn cẩu”,hoản toàn không có biên giới ngăn cach Chi cần sở hữu một thiết bị điên tử

có kha năng kết nôi internet, người dùng có thé cập nhật thông tin ở bat cứ nơiđâu, bat cứ lúc nào, thậm chí truy cập vào bat ky kho tư liệu nao trên thé giớiTrên không gian mạng, chủ dé, lĩnh vực, nôi dung nao cũng có thể ngay lậptức được đăng tải và tiếp can tới hang tỷ người, khién những rào cảng thôngthường như biển giới quốc gia, ngôn ngữ trở nên mong manh

Thứ hai, không gian mang là “san chơi” thông tin của cả công đôngTrên không gian mang, mỗi cá nhân đều có hai vai trò chủ đạo: người cungcấp thông tin va người tiếp cận thông tin Thông tin trên không gian mang rất

đa chiều, tử nhiều nguồn khác nhau nên đòi hỏi người tiếp nhận thông tin phảithông thái, sáng suốt dé chat lọc thông tin phù hợp và luôn trau dôi ban thân,

tự trang bi cho mình những kiên thức, kỹ năng và ý thức trách nhiệm khi tham

gia tương tác trên không gian mạng.

Thứ ba, không gian mang có kha năng đa phương tiên, tương tác cao,

liên kết va lan tủa nhanh chóng Nhờ câu trúc, tính năng của các diễn đản,mang xã hội, trang chia sẻ, mà người sử dụng có thé tim kiếm, theo đối các

hoạt động của nhau và tham gia vào các hoạt đông khác như đăng bai viết,

tình luân, chia sẻ, một cách thuận lợi, dễ dang Nhờ sự gia tăng liên tục cáchoạt đông đăng tải, chia sẽ và lưu trữ thông tin của hảng tỷ người trên thể giới

với nhiêu hình thức văn bản, âm thanh, hình ảnh, video, đã lam cho thông

tin trên không gian mạng trở nên vô củng phong phú.

Thứ tư, không gian mạng không có bô lọc, trong khi ảnh hưởng, tác

động dén cuộc sống x4 hội thì ngay lập tức Không gian mang là môi trườngsinh hoạt äo đành cho tat cả mọi người Do không tuyển chọn người ding nênbat kỷ ai cũng có thé tham gia vào môi trường nay, không phân biệt tôn giáo,sắc tộc, tuổi tác, giới tính, hay trình độ văn hóa Từ những thông tin có giá trị

có tinh chất suy đôi, vô văn hóa déu xuất hiện trên không gian mang và détruy cập, sử dung một cách miễn phi Vì vậy, thông tin trên không gian mạngthật — giã lẫn lộn, thiéu chính xác, khó kiểm chứng, gia tăng nguy cơ lộ lọt bímật cá nhân, suy giãm quyên lực nhà nước va sức mạnh quốc gia Thông tingiả trên không gian mạng đang là vân nạn lớn của nhiều quôc gia, tác độngtiêu cực đến cộng đồng, tạo ra những hé luy khôn lường, nhất là trong bồicảnh xung đột, khủng bó, dịch bênh đang dién ra ngày cảng khốc liệt

Cùng với những lợi ich to lớn, các de doa từ không gian mang đã trở

thanh mồi quan tâm hang dau của nhiêu quốc gia Do là những thách thức về

tình bảo mạng, gián điệp mạng, khủng bô mạng, nguy cơ vê một cuộc chiếntranh mang va hàng loạt nguy cơ khác Nêu không gian mạng quóc gia không

được bảo vệ, các bí mật nhà nước sẽ bị lộ, lot, các ha tang quan trong củaquốc gia như hệ thông thông tin hang không, điện lưới quốc gia, giao thôngđường bô, các cơ sở công nghiệp trọng yêu sẽ bi phá hủy, hệ thông tải chính,

ngân hang va nhiều lĩnh vực khác bị đình trê hoặc rôi loạn hoạt động

Không gian mạng có thể thành môi trường để các tổ chức khủng bốquốc té tuyên truyền, tuyển lựa, huân luyện và chi đạo hoạt đông chồng phaĐảng, Nhà nước, chế độ xã hôi Mat cuộc chạy đua vũ trang trên không gianmang va chiến tranh mạng đang trở thành hình thái chiến tranh mới, nguy cơ

vê một cuộc chiến tranh không khói súng, không chiến tuyến, không biên giới

lãnh thé giữa các quốc gia đang hiên hữu Những điều nay tao ra vô số môi

nguy lớn về an ninh vả chủ quyền quốc gia

Không những thế, không gian mạng còn có thể gây nguy hai cho cơ

quan, tô chức, trường học, don vị, dia phương, doanh nghiệp, gia định và cá

nhân Khi công tác bảo mật hệ thông mạng không được coi trong đúng mức,không gian mang sẽ bị phát tán mã độc, bị tân công, gây thiệt hại về tải sản,

tinh thân, sức khỏe, thậm chi cả tính mang con người (bắt cóc, tổng tiên, sat

hai, ) Ngay cả những trỏ chơi, néu không được kiểm soát cũng gây nguy

hiểm đến tính mang con người, chẳng hạn như trò chơi “Thử thách Momo”trong thời gian gân đây

Vi pham pháp luật trên không gian mang là hanh vi nguy hiểm cho xãhội điễn ra trên không gian mạng do cá nhân, tô chức có năng lực trách nhiệm

thực hiện cô ý hoặc vô ý xâm hại hoặc đe doa xâm hại đến những quan hệ xãhội được pháp luật bảo vệ Vi phạm pháp luật trên không gian mạng bao gồm

vi phạm hành chính, vi phạm dân su, vi phạm hình sự như: tuyên truyềnchông Nhà nước Công hòa zã hội chủ nghĩa Việt Nam, tuyên truyền, kíchđộng bao loạn, phá rôi an ninh, gây ri trật tự công công, lam nhục, vu khống

Vi phạm pháp luật trên không gian mang là hành vi trái pháp luật được

thực hiện thông qua không gian mang, có lỗi của chủ thể có năng lực trách

nhiệm pháp lý, zâm phạm các quan hé x4 hội được pháp luật bão vệ.

Vi phạm pháp luật trên không gian mang có các đặc điểm sau

- Vị phạm pháp luật trên không gian mạng là hành vi chủ yếu thực hiện

dưới dang hành động, tức gém những biểu hiện ra bên ngoài thé giới khách

quan bằng các thao tác, lời nói, cử chi trai với pháp luật Vi dụ chị H đã bia

đặt thông tin và đăng lên môt nhóm Zalo với nội dung: "Nhà mình nhắc bọn

trẻ ko được ăn vả mua keo này nhé Viện 105 xét nghiệm có dương tính với

ma tuý tông hợp Trên Sơn Tây đã xuất hiện người lạ đến công trường chia

kẹo cho hoc sinh tan học" Hanh vi đăng tai thông tin sai sự thật của chị H đưới dạng hành động la hành vi vi phạm pháp luật hành chính và đã bi Công

an xt phạt.

- Vị phạm pháp luật trên không gian mang là hành vi sử dung không

gian mạng, công nghệ thông tin, phương tiện điện tử dé vi phạm pháp luật vẻ

an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội Những hành vi này thưởng dưới

dạng xuyên tạc lịch sử, chông pha nhà nước, đưa thông tin sai sự thật lam

ảnh hưởng dén quyên, lợi ích hop pháp của các chủ thé trong x4 hội, lừa daonhằm chiếm đoạt tài sản, dâm 6, mua ban dâm, tuyên truyền văn hoá phẩm

9

đổi truy trên không gian mạng Không gian mạng trở thanh môi trường để

người vị phạm thực hiện hành vị trái pháp luật Đây là đặc trưng khác biệt của

vị pham pháp luật trên không gian mạng với các loại vị phạm pháp luật khác.

- Chủ thé vi phạm pháp luật trên không gian mạng thường có hiểu biếtcao về công nghệ thông tin, loi dung các kế hở của môi trường mạng dé thựchiện hanh vi sai trái Chang hạn, hành vi của đối tương xâm nhập trai phépvào trang thông tin của Công an tỉnh Vinh Phúc, sửa đổi nội dung, chiếmquyên điều khiến được xác định là hành vi tan công mạng Vi phạm pháp luậttrên không gian mang gắn liên với các công cụ là điện thoại thông minh, maytinh, phần mêm nên nếu kẻ vi phạm không có hiểu biết cao về công nghệthông tin sẽ khó thực hiện được hành vi Cũng chính bởi đặc điểm nảy khiéncho công tác phòng chồng vi phạm pháp luật trên không gian mang gặp nhiêu

khó khăn do thiêu lực lượng chuyên môn

* Các loại vị phạm pháp luật trên không gian mạng

Hiên nay vi phạm pháp luật trên không gian mạng bao gôm: tdi phạm,

vi phạm pháp luật hành chính và vi phạm pháp luật dan sư trên không gian

mạng Tội phạm trên không gian mạng là hành vi nguy hiểm cho xã hội được

quy định trong Bo luật Hình sư có sử dung công nghệ cao và thực hiện trên không gian mang Vi phạm pháp luât hành chính trên không gian mạng là hành vị vi phạm pháp luật có sử dụng công nghệ cao, thực hiện trên không

gian mạng nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự Vi pham phápluật dân sư trên không gian mang 1a hành vi xâm phạm quyên nhân thân vàquyên tai sản của các cá nhân, tô chức có sử dung công nghệ cao, thực hiện

trên không gian mang.

2 Khái niệm phòng chống vi phạm pháp luật trên không gian mạng

Phong, chồng vi phạm pháp luật trên không gian mang la tông thé cáccách thức, biên pháp để phòng ngừa, phát hiện, ngăn chặn, đâu tranh làm thất

bại các hành vi vi phạm pháp luật, bảo dam an toàn cho các hoạt đông hop

pháp trên không gian mạng, không gây phương hại đến an ninh quốc gia, trật

tự, an toàn xã hôi, quyền và lợi ích hep pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân i

Có quan điểm khác cho rằng, phòng, chồng vi phạm pháp luật trên không gianmang được hiểu la hoạt động của các cơ quan nhà nước, các tô chức xã hội vàcông dan bằng việc sử dụng tổng hợp các biện pháp, phương tiên nhằm ngănchăn, hạn ché tình hình vi phạm pháp luật trên không gian mạng phát hiện,loại trừ các nguyên nhân, điều kiện của vi phạm pháp luật trên không gianmạng, khi vi phạm pháp luật trên không gian mạng xảy ra thì hạn chế đếnmức thấp nhất hậu quả tac hai, kip thời phát hiện, điều tra, xử lý các hành vi

vị pham pháp luật trên không gian mạng.

Phòng, chông vi phạm pháp luật trên không gian mạng vừa hướng đếnlam that bại các hành vi xâm phạm chế độ chính trị, chế đô kinh tế, nên vănhóa, an ninh, quóc phòng, đối ngoại, độc lập, chủ quyên, théng nhất, toản venlãnh thé của nước Cộng hòa xã hôi chủ nghĩa Việt Nam trên không gian mạng

vừa bao ham cả phòng ngừa, ngăn chặn các nguy cơ de doa, môi de dea,

không dé hình thành hanh vi trên thực tế

Phong chong vi phạm pháp luật trên không gian mang có các đặc điểm

sau:

- Phòng chống vi phạm pháp luật trên không gian mạng mang tính

xuyên quóc gia Hiện nay, thông tin, các thách thức va môi đe doa dén an toan

thông tin không bó hep trong phạm vi quốc gia, vùng lãnh thé nao Thông tin

từ quốc gia nay có thể nhanh chóng được các quôc gia khác nắm bắt thôngqua hệ thông thông tin có tính công cộng Cùng với đó, vi phạm có tổ chứcxuyên quốc gia triệt để lợi dụng các ưu việt cũng như hạn ché trong thông tin

để thuc thực hiện các hành vi vi pham như trôm cắp, lừa đảo, phát tan vi rút,

tuyến truyền tư tưởng cực đoan, lôi kéo tham gia và thực hiện các hoạt động

khủng bồ trên môi trường mạng Do vậy, việc phòng, chồng vi phạm phápluật trên không gian mang vô cùng phức tạp, khó lưởng và tiêm an những rủi

ro Tinh chat xuyên quốc gia đòi hỏi lực lượng phòng, chồng vi phạm pháp

luật trên không gian mang phải chuyên nghiệp, có trình đô công nghệ cao, cú

Ý_ˆ jeps:inds edu uniin-tuc/chong-dien-bien-hos-binhimot-so-van-de-phong

chong-vi-pham-phap-hut-tren-Khong guan-mang 1282 hil, truy cặp 22/10/2023.

khả năng dự đoán và kiểm soát vi phạm đông thời có kết nôi với mạng lưới

phòng chồng vi phạm pháp luật toản câu

- Phòng chồng vi phạm pháp luật trên không gian mang mang tinh phi

chính phủ Thông tin và an toàn thông tin không Ia sản phẩm độc quyên của

bat cứ chính phủ hay chế độ nào ma có tinh mở với su tham gia của nhiều canhân, t6 chức, cơ quan, đơn vị và đặc biệt các tô chức phi nhà nước Cac môi

đe dọa dén an toan thông tin đều không nhân danh bat cứ nha nước nào với

tác nhân gây ra có thé là su vô tinh hay cô y tử bat cử một thành phân nào

trong xã hôi, thậm chi còn đên tự các nhóm chủ thé có khuynh hướng chốngđối xã hội như khủng bó quốc tế, tội phạm quôc tế hoặc từ những lỗi liênquan đến kỹ thuật Tuy nhiên, su nguy hiểm tử các môi đe doa đến an toànthông tin lại từ việc khó xác định chủ thé gây ra, âm mưu, ý đồ, tạo ra sự nghĩ

ky và dẫn đến các hoạt đồng có tinh tra đứa quốc tế Cùng với đó, hậu quả từcác môi đe doa đên an toan thông tin thường khó kiểm soát va khắc phục, gây

ra những du chan tâm lý, tư tưởng, nhận thức Tinh chất nay lam nên đặctrưng phi chính phủ của phòng, chong vi phạm pháp luật trên không gianmang Tinh phi chính phủ được hiểu là sự tham gia của mọi cá nhân, tô chức

x4 hôi trong phòng, chông vi phạm pháp luật trên không gian mạng Nếu chỉtrông chờ vào nha nước, e rằng quy mô, mức đô, phương thức vi phạm pháp

luật trên không gian mạng ngày càng “nở rộ” Bởi nhà nước cũng chỉ là một

tổ chức trong xã hôi, năng lực có han, trong khi các công việc đòi hỏi nhà

nước giải quyết luôn gia tăng theo thời gian củng với sự phát triển của x4 hội

- Phong chồng vi phạm pháp luật trên không gian mang mang tính toản

cau Sư ra đời của máy tinh và internet đã góp phân thúc day sự lan tràn thôngtin trên toàn cầu va cùng với do là những thách thức và mội de doa an toànthông tin có mức độ hậu quả trên phạm vi toàn câu Các tác nhân tân công va

mục tiêu bi tan công có thé đền từ bat cứ đâu trên toan cau, rất khó xác định.Cùng với đó, quá trình toàn câu hóa đã làm gia tăng sự phụ thuộc lẫn nhaugiữa các quốc gia, đặc biệt la trong kết nói, chia sẻ ha tang công nghệ thôngtin, lam các môi đe doa đên an toan thông tin có kha năng tác đông đến nhiều

nước Tử đó, đời hỏi các quốc gia có sự phối hợp trong giải quyết và đâm bảo

an toàn thông tin a

- Phong chống vi phạm pháp luật trên không gian mang mang diễn ra

gay go quyết liệt phức tap, lâu dai, trong điều kiện bùng nỗ các phương tiêntruyền thông hiên đại, liên quan đến rất nhiều yêu tổ quốc tế, yêu tô nướcngoài Bảo đâm an toàn thông tin, phòng, chéng vi phạm pháp luật trên khônggian mạng phải đôi dau, dau tranh với nhiêu loại tội phạm mới như tin tặc(hacker, cracker), kinh doanh các dịch vụ viễn thông quốc tế lậu, trộm cấpcước viễn thông quốc tê

3 Vai trò của phòng chống vi phạm pháp luật trên không gian mạng

Phong chống vi phạm pháp luật trên không gian mang có nhiêu giá trị

đối với nhà nước, x4 hôi va cá nhân, tổ chức Công tác nay néu thực hiện tét

sẽ mạng lại những tác dụng sau:

- Cùng với sự phát trién công nghệ thông tin và pho cập mạng thì van

dé an toàn thông tin, phòng, chồng vi phạm pháp luật trên không gian mạng

đã có những thay đôi lớn và trở thành một vân đề mới trong lĩnh vực an ninh

phi truyền thống và la một trọng tâm trong công tác dam bao an ninh, trật tự,tác động, ảnh hưởng toàn diện đến an ninh linh tế, an ninh chính trị, an ninh

văn hóa - tư tưởng, an ninh xã hội

- Hâu hết các thông tin đó hiện nay đêu được thu thập, xử lý và lưu trữ

bởi máy vị tính, trung tâm dữ liệu Các dữ liệu số của từ chính phủ, quân đôi,

các tập doan, bệnh viện, cơ sở kinh doanh đến người dan đều có nhữngthông tin bí mật riêng vé khách hang, nhân viên, sản phẩm, nghiên ctu, nhânthân, hoạt đông hàng ngay, dữ liệu thông tin cá nhân cũng có thé duocchuyển qua mang dé về trung tâm luu trữ, đến các nhánh công ty con, hoặcgửi cho bạn bè, người thân Nêu thông tin đó lọt vào tay đối thủ canh tranh,tội phạm thi gây ra những hậu quả đặc biệt nguy hiểm ? Nên phòng chồng viphạm pháp luật trên không gian mang gop phan bão vẻ thông tin bí mật của cánhân, doanh nghiệp, tổ chức, nha nước

2 lưtpsi

628957 mal, truy cập 29/11/2023.

TEps./ftarvlsn vnJbo-cong-an-trien

Hhaisnhieu-giai-phap-200-ly-nghiem-toi-pham-cong.nghe-cao-post709689 ban), truy cap ngày 29/11/2023.

13

- Công nghệ thông tin cảng phát triển thì mức đô phụ thuộc của con

người vào hệ thông thông tin cảng cao va trở thành một công cu đặc biệt quantrong trong các hoạt động của danh nghiệp, dịch vụ trực tuyến, chính phủ điện

tử Điều nay mang lại lợi ich to lớn về mặt kinh tế, văn hóa, tư tưởng từ đóviệc bảo dam an toản thông tin, phòng, chông vi phạm pháp luật trên khônggian mạng nhằm giảm thiểu sự tôn thương va hau quả có thé xảy đến trongđời sông xã hội

- Chinh sự phụ thuộc của con người với không gian mạng kết hợp với

những

điểm yếu trong hệ thông thông tin đã nay sinh nhiều nguy cơ đối với an toản

thông tin, hình thành nhiêu loại tôi phạm mới trong không gian mạng liên

quan đến thông tin như đánh cắp, buôn bản trái phép thông tin, lửa đão qua

mang internet Cac van dé này néu không được xử ly kip thời, mau le sé dẫnđến tinh trạng mat kiếm soát trong không gian mang, ảnh hưởng đến chủquyển trong không gian mạng vả quyên chủ quyên trong không gian mangcủa nước ta Thông qua đó, các thé lực thu dich, phan đông tiền hành các hoạtđộng tung tin, bia đặt, tuyên truyền xuyên tạc, lôi kéo, kích động quân chúngnhân dân tham gia các hoạt đông nhằm lật đỗ chính quyên nhân dân Vì vậy,phòng chúng vi phạm pháp luật trên không gian mang còn góp phan bảo vệ anninh quốc gia

4 Nội dưng phòng, chống vi phạm pháp luật trên không gian mang

Phòng, chồng vi pham pháp luật trên KGM bao gồm nhiều nôi dungkhác nhau, như Hoạt động phòng ngửa, là hoạt động nhằm triệt tiêu nhữngnguyên nhân, hạn chê những điều kiện phát sinh, phát triển các hành vi viphạm pháp luật và các đôi phương thực hiện các hành vi đó Hoạt động phòngngửa diễn ra thường xuyên, liên tục, phát hiện lả tim kiếm, điều tra, nghiên

cửu, phân tích, danh gia nhằm xác định day đủ, chính xac, toàn điện âm mưu,

phương thức, thủ đoạn, hanh vi, đôi tượng, dia bản hoạt động diễn ra vi phạm

pháp luật.

Hoạt đông phát hiện là hoat đông được tiễn hành thông qua các biên

pháp công khai hoặc bí mật, ngăn chăn là các hoạt đông không dé hành vi vi

phạm pháp luật tiếp diễn trên thực tế, khắc phục nhanh chóng hậu quả Hoạt

đông ngăn chặn, hoạt đông nay đòi hỏi phải tiễn hành ngay khi phát hiện hành

vi Hoạt đông đâu tranh với các hành vi vi phạm pháp luật, lả các hoạt độngmang tính nghiệp vụ nhằm làm thât bại âm mưu, hoạt đông vì phạm pháp luật

va đưa chúng ra xử ly theo quy định của pháp luật Việt Nam Day là khâu

cuôi cùng trong tông thể công tác, quyết định sự thành bại trong bao vệ KGMquốc gia an toản, lảnh mạnh, réng khắp pháp luật vẻ bão vệ môi trường ra

khỏi đời sông xã hội trong tương lai

Các nhà chức trách phải nắm tình hình vi phạm pháp luật trên khônggian mạng, nghiên cứu làm rõ những van dé có tính quy luật trong hoạt động

vi pham pháp luật của các đôi tương Trong phạm vi nhiệm vụ, các cơ quanchuyên môn can nắm vững

Số vụ vi phạm pháp luật trên không gian mang trong từng thời gian,trên từng địa bản cụ thé gắn với lĩnh vực công tác chuyên môn Các loại viphạm pháp luật trên không gian mạng xảy ra pho bién, lĩnh vực xảy ra nhiêu,đối tương gây ra các vụ vi phạm, phương thức, thủ đoạn hoạt đông Hậu quả,

tác hại gây ra cho x4 hội va cho nhân dan.

Phòng, chong vi phạm pháp luật trên không gian mạng gdm các nội

dung sau:

* Xác định vả làm rõ nguyên nhân, điều kiện của vi pham pháp luật

trên không gian mạng.

Tiên hảnh nghiên cứu tim ra những nguyên nhân, điêu kiện của vi

phạm pháp luật trên không gian mang trong gian đoạn hiện nay, nguyên nhân,

điều kiện của từng loại vi phạm cu thé, từng vụ việc vi pham cụ thể Trên cơ

sở đó, cần kiên nghị với các ngành, các cấp và trực tiếp tiến hành bịt kínnhững sơ hở thiểu sót, những hiện tương tiêu cực làm phát sinh vi phạm pháp

luật trên không gian mạng.

Nội dung nay được thực hiện gắn liên với nội dung phát hiện và xử lý

vi phạm pháp luật trên không gian mang Vi qua nội dung phát hiện và xử ly,

chủ thé có thâm quyền tông kết dé xác định các nguyên nhân, điều kiện của vi

phạm pháp luật trên không gan mạng.

15

* Xây dựng các kê hoạch, biện pháp, các giải pháp chủ động han chế,khắc phục các điều kiên của vi pham pháp luật trên không gian mạng.

Các cơ quan, tô chức phải xây dựng các phương án, các kế hoạch cụ

thể, những giải pháp để phòng chong vi phạm pháp luật trên không gian

mang Trong đó phải xác định rõ những công việc phải lam trước mắt, những

việc phải lam lâu dài, các lực lượng tham gia hỗ tro, các biện pháp cụ thé sé

sử dụng.

Tô chức lực lương tiên hanh các hoạt động khắc phục nguyên nhân,

điều kiện của tội pham trên không gian mang, từng bước kiểm chế, day lùi

tình trạng vị phạm pháp luật trên không gian mạng.

Huy động sức mạnh tổng hợp của các ngành, các cap, các đoàn thể, các

tô chức quân chúng tham gia vào cuộc đâu tranh Trong đó lực lượng Công an

là lực lượng chủ công, nòng cột, sung kích sử dung đồng bộ các biện pháp baogồm các biện pháp chung của toàn xã hội và các biện pháp nghiệp vụ chuyên

môn của mình dé đầu tranh với các hiện tượng tiêu cực xã hội là nguyên nhân

nay sinh vi phạm pháp luật trên không gian mạng ở tửng lĩnh vuc, trên từng

dia bản nhằm hạn chê sự gia tăng tôi pham về môi trường, tiến tới loại trừ viphạm trên không gian mang ra khöi đời sông x4 hôi

* Tiền hanh các hoạt động điều tra, xử ly vi phạm pháp luật trên không

gian mạng

Khi tội phạm về không gian mạng xảy ra, căn cứ vào tính chất, mức độcủa hảnh vi phạm tội ma các cơ quan chuyên môn co thẩm quyên sẽ tiền hànhcác hoạt động điều tra, truy tố, xét xử Đôi với các vi pham hanh chính trênkhông gian mang tùy theo cơ quan chuyên môn nao phát hiện sẽ tiền hanh xử

lý hành chính theo thâm quyên

* Nội dung hợp tác quốc tế về phòng, chồng tôi phạm và vi phạm pháp

luật trên không gian mạng

Dé xuất việc ký kết, gia nhập điều ước quốc tê về dẫn độ đối với tôi

phạm sử dụng công nghệ cao; thực hiện việc tiếp nhận yêu cau dan độ và tôchức thi hanh quyết định dẫn độ đối với tôi phạm sử dung công nghệ cao,phối hợp thực hiện các hoạt động tương trợ tư pháp về hình sự trong phòng

ngửa, đầu tranh chồng tôi phạm va vi phạm pháp luật khác có sử dụng công

nghệ cao

Ký kết và tô chức thực hiện các điều ước quốc tế, thỏa thuận quóc tế

trong lĩnh vực trao đổi thông tin và phòng, chẳng tôi phạm va vi phạm pháp

luật khác cö sử dụng công nghệ cao.

Phối hợp phát hiện, ngăn chặn và điều tra, zử lý tôi phạm va vi phạm

pháp luật khác co sử dung công nghé cao theo quy định của pháp luật và các

điều ước quốc tế ma nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam la thành viên

Phối hợp thực hiện các yêu câu về điêu tra tôi phạm liên quan đến lĩnhvực sử dụng công nghệ cao theo nguyên tắc có di có lại với các nước

Thu thâp, nghiên cứu, trao đôi thông tin, kinh nghiệm phòng, chồng tôiphạm và vi pham pháp luật khác có sử dung công nghệ cao Phéi hợp dao tạo,bôi đưỡng, huân luyện nghiệp vu về phòng, chong tôi phạm vả vi phạm phápluật khác có sử dụng công nghệ cao Tô chức hội nghị, hội thảo về các van déliên quan dén phòng, chúng tôi phạm và vi phạm pháp luật khác có sử dụng

công nghệ cao.

Thực hiên tương trợ tư pháp, dan độ trong việc điêu tra, truy tô, xét xử

va thi hành án đổi với tội pham sử dụng công nghệ cao Hỗ trợ về cơ sỡ vật

chất, kỹ thuật, công nghệ, tăng cường năng lực cho Cơ quan chuyên trách

phòng, chồng tôi phạm và vi phạm pháp luật khác co sử dụng công nghệ cao

Trường hợp đặc biệt, cơ quan được giao nhiệm vu phòng, chồng tôi

phạm và vi phạm pháp luật khác có sử dụng công nghé cao và các cơ quan, tôchức có liên quan của Việt Nam có quyền tử chỗi yêu cầu hợp tác khi các yêucầu đó có nội dung gây phương hại đến chủ quyền, an ninh quốc gia, lợi ích

của Nhà nước hoặc có nội dung không phù hợp với quy định của pháp luật

Việt Nam va các điều ước quốc tế ma nước Công hoa x4 hội chủ nghĩa Việt

Nam là thành viên.

* Phổ biển pháp luật về vi phạm pháp luật và phòng chong vi pham

pháp luật trên không gian mang.

Trong con số hàng triệu người dùng mang xã hội hiện nay van còn khá

nhiều người chưa thực sự hiểu biết và co cách ứng xử đúng trên mang xã hồi,

17

từ đó dẫn tới những vi phạm pháp luật ma không đáng phải có, nhưng khi một

vụ việc xây ra thì pháp luật là pháp luật, di đó là vô tinh hay do không hiểubiết đều phải chịu sự chế tài như nhau, không có bat cứ lý do gi biên minh chohanh vi đã được cơ quan chức năng xác định là vi phạm pháp luật đến mứcphải khởi tô Để góp phân ngăn chặn tình trạng vi phạm pháp luật do thiêuhiểu biết, hay đơn giản hơn là giúp người dùng mang xã hội nâng cao nhậnthức, biết cảm nhận đúng — sai, bình tinh suy xét trước những thông tin dachiêu của cuộc sông Các cơ quan, tô chức cân tuyên truyền, phô biến sâu hơn

về pháp luật an ninh mạng, phân tích cho các đồi tượng hiểu về các hanh vi viphạm, mức đô vi phạm trên không gian mạng trong một số trường hợp sé bịkhởi tổ hình sự theo quy định của pháp luật

5 Chủ thé phòng chống vi phạm pháp luật trên không gian mang

Phòng chống vi phạm pháp luật trên không gian mạng do nhiều chủ thểphôi hợp thực hiện, mỗi chủ thể tuy theo chức năng, thâm quyên sẽ có trách

nhiệm khác nhau trong công tác này:

Trách nhiệm của cơ quan Công an

Chủ tri, phối hợp với các Bộ, ngành liên quan giúp Chính phủ tô chứcthực hiện va theo di, chi dao, hướng dẫn công tác phòng, chống tôi phạm và

vi pham pháp luật khác có sử dung công nghệ cao

Tô chức, chỉ đạo Cơ quan chuyên trách trong Công an nhân dan thựchiện nhiệm vu đầu tranh phòng, chúng tôi phạm và vi phạm pháp luật khác có

sử dụng công nghệ cao.

Chỉ đạo thực hiện công tác quan lý hanh chính vé an minh, trật tự vàphôi hợp thanh tra, xử lý vi phạm đối với cơ quan, tô chức, doanh nghiệp, cá

nhân vi phạm pháp luật có sử dụng công nghệ cao.

Thực hiên hợp tác quốc tế về phòng, chong tội pham và vi phạm pháp

luật khác có sử dung công nghệ cao, dé xuất việc ký kết các điêu ước quốc tế,chủ đông ký kết các thỏa thuận quốc tế vê phòng, chống tdi pham va vi phạm

pháp luật khác có sử dung công nghệ cao

Hướng dẫn cụ thể việc thực hiện các biện pháp tô chức, đâu tranhchồng tội phạm va vi pham pháp luật khác có sử dụng công nghệ cao của Cơ

quan chuyên trách, chủ tri, phối hợp với các Bộ: Thông tin vả Truyền thông,

Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Công Thương, Khoa hoc va Công nghệ, Nganhang Nhà nước Việt Nam va các B ộ, ngành có liên quan hướng dan chỉ tiết thihảnh các nội dung có liên quan dén phòng, chống tôi phạm và vi phạm pháp

luật khác có sử dụng công nghệ cao.

Trách nhiệm của đơn vị Quốc phòng

TO chức thực hiện công tác phòng ngừa, điêu tra, xử lý tôi pham vả vi

phạm pháp luật khác có sử dụng công nghệ cao; chi dao Cơ quan chuyên

trách trong Quân đôi nhân dân thực hiện công tác phòng ngửa, điều tra, xử lý

tội phạm va vi phạm pháp luật khác co sử dụng công nghệ cao trong phạm vi

Tĩnh vực, địa bản thuộc quyền quản lý

Trách nhiệm cửa cơ quan Thông tin và Truyền thông

Chỉ đạo các cơ quan thông tin đại chúng tuyên truyền, phố biển chủtrương, chính sách, pháp luật về phòng, chống tdi phạm va vi phạm pháp luật

khác có sử dụng công nghệ cao.

Chủ trì, phối hợp với Bô Công an, Bộ Quốc phỏng tô chức thực hiện

các biện pháp phòng ngừa, phát hiện, xt lý hành vi vi phạm pháp luật co sử dụng công nghệ cao theo chức năng, nhiệm vu được giao.

Chủ tri, phôi hop với Bộ Công an, Bộ Quốc phòng trong việc trao đổithông tin, tiền hanh thanh tra, kiểm tra, xử lý các vi pham pháp luật co sử

dụng công nghệ cao

Chủ tri, phôi hợp với Bộ Công an, Bộ Quốc phòng hướng dẫn cácdoanh nghiệp viễn thông, doanh nghiệp cung cấp dich vụ Intemet bô trí mặtbằng, công kết nổi và các điều kiện kỹ thuật cần thiết để Cơ quan chuyêntrách triển khai các phương tiện, biên pháp thực hiện nhiệm vụ phòng, chồngtội phạm va vi pham pháp luật khác có sử dung công nghệ cao; hướng dan chitiết thi hành về trách nhiệm của doanh nghiệp viễn thông, công nghệ thông tin

trong việc bao quản, lưu trữ, cung cấp thông tin, dữ liệu điện tử về người sửdung dich vụ công nghệ cao phục vụ công tác phòng, chông tôi pham vả vi

phạm pháp luật khác có sử dung công nghệ cao; hướng dẫn huy đông tiêm lựckhoa hoc công nghệ của các doanh nghiệp viễn thông, công nghệ thông tin

18

theo quy định của pháp luật để phục vu công tác phòng, chồng tội phạm và vi

phạm pháp luật khác có sử dụng công nghệ cao

Trách nhiệm cửa cơ quan Công Throng

Chủ tri, phổi hợp với Bô Công an và các Bô, ngành liên quan tô chứcphòng, chống tôi phạm và thanh tra, kiểm tra, xử lý vi phạm hành chính về

thương mại điện tử trong phạm vi chức năng, nhiệm vụ được giao.

Xây dưng các chương trình tuyên truyén, nâng cao nhận thức cộngđồng về dam bao an toan khi tham gia hoạt động thương mại điện tử

Trách nhiệm của Ngân hàng Nhà rước

Phối hợp với Bô Công an hướng dẫn thực hiện việc cung cấp thông tin,tai liệu liên quan đến hoạt động tài khoản của tô chức, cá nhân có đâu hiệu viphạm pháp luật dé phục vụ công tác phòng, chong tôi phạm va vi phạm pháp

luật khác có sử dụng công nghệ cao trong hoạt đông thanh toán của ngân hàng

Trách nhiệm cửa cơ quan Văn hóa, Thể thao và Du lịch

Chủ tri, phối hợp với Bộ Công an trong việc trao đi thông tin, tô chứccông tác thanh tra, kiếm tra, xử lý các hanh vi vi phạm pháp luật có sử dungcông nghệ cao theo chức năng, nhiém vụ, quyền hạn được giao

Trach nhiệm của cơ quan Khoa hoc và Công nghệ

Chủ trì, phôi hợp với Bộ Công an, Bô Quốc phòng, Bồ Thông tin và

Truyền thông trong việc nghiên cứu khoa hoc và phát triển công nghệ, ứngdụng tiên bộ khoa học và công nghệ dé chê tạo thiết bi, xây dựng giải pháp,

hệ thông phòng, chong tội phạm sử dụng công nghệ cao

Trách nhiệm của các cơ quan khác

Hướng dẫn, kiểm tra các đơn vị thuộc quyên quan lý của mình thực

thiện các quy định tại Nghị định này.

Trong phạm vi quyên hạn, trách nhiệm của minh, kip thời phối hợp, hỗtrợ Co quan chuyên trách trong phòng, chong tội phạm và vi phạm pháp luật

khác có sử dụng công nghệ cao.

Phối hợp, hỗ trợ vả thực hiện yêu cầu của các cơ quan có thẩm quyêncủa Bộ Công an, Viện Kiểm sát nhân đân tôi cao, Tòa án nhân dân tôi cao

trong hoạt động điều tra, truy tô và xét xử tdi pham sử dụng công nghệ cao

Trách nhiệm cửa Ủy ban nhân dân các cấp

Chỉ đạo, hướng dẫn các cơ quan trực thuộc tô chức thực hiện Nghị định

nay theo chức năng, nhiệm vụ được giao.

Phối hợp với các cơ quan nha nước có thấm quyền triển khai và đônđốc thực hiện các chính sách, đường lối, chiên lược, ké hoạch phòng, chẳng

tội pham và vị phạm pháp luật khác có sử dụng công nghệ cao

Cân đổi, phân bô kinh phi dia phương cho công tác phòng, chong tôi

phạm và vi phạm pháp luật khác co sử dụng công nghệ cao.

Các chủ thê khác

Cá nhân, tổ chức khác đóng vai tro tô giác vi phạm pháp luật trênkhông gian mạng, phôi hợp với các nhà chức trách trong những trường hợp cóliên quan để nhanh chóng xử lý người vi pham pháp luật trên không gian

mang.

6 Kinh nghiệm phòng chong vi phạm pháp luật trên không gian mangcủa CHLB Đức

Tại Đức, tội pham mạng được định nghĩa là những tdi pham hình sự

liên quan đến mạng Intemet để gây án Tôi phạm mạng được phân biệt theo

hai nghĩa: theo nghĩa hep, la tôi phạm nhằm vào Intemet, mang dữ liệu hệ

thống công nghệ thông tin (CNTT) hoặc dữ liệu, tội phạm mang theo nghĩarông hơn là tội phạm được thực hiên bang CNTT Tội phạm mạng theo nghĩahep bao gôm các hảnh vi phạm tội rat tinh vi về mặt công nghệ va do đó, đòihỏi cảnh sát phải tiễn hành các cuộc điều tra phức tạp về công nghệ

Một số hành vi của tội phạm mạng gồm: (1) Lita đảo mang (phishing) đánh cắp dữ liêu về tải khoản ngân hang, lừa dao và giả mạo danh tinh củangười khác, trôm cắp dữ liệu, lừa dao đăng ký trả tiên sử dung hang tháng, (2)

-Vi phạm luật cam phat tan (ví du các hình ảnh khiêu dâm, xâm phạm nhânphẩm con người bang cách cô xy và phát tán những hình ảnh bao lực, man

ro, kể cả hình ảnh của người đang đau ôm, người tan tat ), sử dụng cờ hay

21

con dâu của các td chức bi nha nước cam hoạt đông, mui giục người khác, gây

nao loạn xã hôi; (3) Vi phạm luật bao vệ thanh thiếu niên, vi pham luật bản

quyển, khủng bố mạng, những hảnh vi quay rôi, chế giễu qua mạng vả mọi

hành vi, hình ảnh liên quan đến khiêu dâm trẻ em Ý

Trước tình hình tôi phạm mang ngày càng gia tăng, các cơ quan chức

năng của Đức đã thực hiện những biên pháp chặt chế nhằm giảm thiểu tình

trạng này Cục cảnh sát hình sự Liên bang Đức (Bundeskriminalamt BKA) có

vai trò đáng kế trong thực hiện các nhiệm vụ phối hợp trong lĩnh vực tran áptội phạm mạng, cung cấp thông tin, công cu vả hoạt động như một trung tâmhop tác quốc tế Hơn nữa, BKA còn tiền hành các cuộc điều tra trong lĩnh vực

tội phạm mang trong khuôn khô quyền han của minh Cac môi đe doa trên

mạng hoặc các tinh huống đe doa thường không thể được thu hep về vị trí,chưa nói đến việc quy cho một vị tri hoặc khu vực cu thể Do đó, hợp tác quốc

tế là trong tâm dé tran áp thành công tội pham mạng

BKA lả một phân của mang lưới toản câu 24/7 gồm tat cả các đơn vi

cùng tham gia các biên pháp hoạt động chung nhằm chồng lại tôi phạm mạng

Dé hỗ trợ va tăng cường hợp tác, các quốc gia liên quan trao đôi các si quanliên lạc, được goi là các đặc vu Ở cấp đô châu Âu, có sự hợp tác chặt chế vađược thé chê hóa với Europol Ở cap độ quốc tế, hợp tác với Interpol lả môt

thành phan quan trong của hoạt đông tran áp tôi phạm mạng

Ngoài sự hợp tác giữa các cơ quan chức năng, hợp tác với cộng đông doanh

nghiệp cũng la một phan quan trọng đề chồng tội phạm mang thanh công Cácmục tiêu bao gôm nhận thức chung về các tình hudng de doa, trao đôi và hợptac dua trên nguyên tắc tin cây lan nhau BKA đã hợp tác với các tô chức phi

lợi nhuận như Trung tâm Năng luc chông Tôi phạm mang của Đức (German

Competence Centre against Cyber Crime eV — G4C) để thúc day trao đôi

thường xuyên với công đông doanh nghiệp Với Hội nghi tội phạm mạng

(Cybercrime Conference - C3), BKA đã tạo ra một nên tảng trao đôi thườngxuyên giữa các cơ quan chức năng, công đông kinh doanh và các chính trị gia

Các biện pháp phòng chông và tư vệ khác

Tai Đức, việc truy tim và bắt giữ tôi pham mạng trước tiên là nhiệm vụcủa cảnh sát Đặc biệt, đây là trách nhiệm của các điều tra viên thuộc Sở cảnh

sát hình sự cấp tiểu bang cũng như của các td trong án thuộc Cục cảnh sáthình sự Liên bang BKA Trong BKA có một tô đặc nhiệm mang tên “SO 4”,thuộc ban chống tôi phạm nghiêm trọng và tôi phạm có tổ chức, có nhiệm vụtruy lùng và khởi té tôi phạm mạng Theo cảnh sát, mỗi cá nhân đều nên có

những biện pháp phòng chông tdi phạm mang bang cách: thường xuyên cập

nhật các ứng dụng bao vệ hé điều hành của may tinh cũng như các chươngtrình cai đặt trong máy, cập nhật các chương trình chong virus, cai đặt imgdụng tường lửa, thu hep và giới hạn quyên sử dung của các tài khoản; suy xét

kỹ khi sử dụng các dữ liệu và thông tin cá nhân, chỉ sử dụng các trình duyệt

an toan, thiết lập chính sách mật khẩu an toan và thường xuyên thay đổi,truyền tải thông tin qua các phương pháp mã hóa số liệu, gỡ cài đặt của cácứng dụng không hoặc ít sử dụng, đặt chế đô tư lưu dữ liệu dự phòng/bản sao

(backup); chi sử dụng Wifi qua tiêu chuẩn mã hóa WPA2 và thường xuyên

kiểm tra tình trạng an ninh của máy tính

Kết luận chương 1

Phòng chống vi phạm pháp luât trên không gian mạng là công việcquan trong và thiết thực Công tác này phải được thực hiện tông thể trên nhiêuphương diện, nôi dung và với nhiều chủ thé khác nhau Các quốc gia trên thégiới cũng đất ra nhiêu biện pháp phòng chống vi phạm pháp luật trên khônggian mang và đã đạt được nhiêu thảnh tựu nhất định (Đức) Qua đó, Việt Nam

có thể nghiên cứu và hoc höi các kinh nghiệm cho công tác phòng, chồng vi

phạm pháp luật trên không gian mạng ở nước ta

23

CHƯƠNG 2

THỰC TRẠNG PHÒNG CHÓNG VIPHAM PHÁP LUAT TREN

KHONG GIAN MANG O VIET NAM HIEN NAY

1 Pháp luật về phòng chống vi phạm pháp luật trên không gian mang ở

Việt Nam hiện nay

Bô luật Hình sư năm 2015 sửa đổi bd sung năm 2017 (Goi tắt là B ô luậtHình sự) có hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/2018 (gồm 26 Chương và 526Điêu), trong đó các hành vi vi phạm pháp luật trên không gian mạng đượcquy định tại Mục 2 Tội phạm trong lĩnh vực công nghệ thông tin, mang viễnthông Chương XII gồm các Điêu 285 đến 204

Luật An toàn thông tin 2015 có hiệu lực thi hanh từ ngày 01/7/2016

(gồm 8 Chương vả 54 Điêu) Luật An ninh mạng 2018 có hiệu lực thi hành từngay 01/01/2019 (gầm 7 Chương, 43 Điều)

Căn cứ theo khoản 1 Điêu 8 và khoản 1 Điêu 18 Luật An ninh mang

2018 quy định nghiêm cam sử dụng không gian mang dé thực hiện hành vi sauđây

(1) Hanh vi sử dung không gian mang, công nghệ thông tin, phương

tiện điên tử để vi phạm pháp luật vê an ninh quốc gia, trật tự, an toan xã hộibao gồm

(i) Đăng tai, ae tán thông tin trên không gian mang co nôi dung quy định tại các khoản 1, 2, 3, 4 và 5 Điều 16 và hành vi quy định tại khoản 1 Điều 17 Luật An ninh mạng 2018 như sau:

+ Thông tin trên không gian mạng có nội dung tuyên truyền chống Nhà

nước Cộng hòa zã hội chủ nghĩa Việt Nam,

+ Thông tin trên không gian mang có nôi dung kích động gây bao loan,

phá rôi an ninh, gây rồi trật tư công cộng,

+ Thông tin trên không gian mang có nôi dung lam nhục, vu không,

+ Thông tin trên không gian mang có nội dung xam phạm trật tự quan

ly kinh tê,

+ Thông tin trên không gian mang có nội dung bia đặt, sai sư thật gây

hoang mang trong Nhân dân, gây thiệt hại cho hoạt động kinh tê - xã hội, gây

khó khăn cho hoạt đông của cơ quan nhà nước hoặc người thi hành công vu,

xâm phạm quyên và lợi ich hợp pháp của cơ quan, t6 chức, cá nhân khác,

+ Hành vi gián điệp mạng, xâm pham bi mật nhà nước, bí mật công tác,

bí mật kinh doanh, bí mật cá nhân, bi mật gia đính và đời sông riêng tư trên

không gian mạng.

(ii) Chiêm đoạt tải sản, tô chức đánh bạc, đánh bạc qua mang Internet,trôm cấp cước viễn thông quôc tê trên nên Intemet; vi phạm bản quyên và sở

hữu trí tuệ trên không gian mạng,

(iii) Giả mao trang thông tin điên tử của cơ quan, tô chức, cá nhân; làmgiả, lưu hành, trộm cắp, mua bán, thu thập, trao đổi trái phép thông tin thẻ tín

dung, tài khoản ngân hang của người khác; phát hành, cung cấp, sử dung trái

phép các phương tiện thanh toan;

(iv) Tuyên truyền, quảng cao, mua bán hang hóa, dich vụ thuộc danh

mục câm theo quy đính của pháp luật,

(v) Hướng dẫn người khác thực hiện hành vi vi pham pháp luật,

(vi) Hanh vi khác sử dụng không gian mang, công nghệ thông tin,

phương tiện điện tử dé vi phạm pháp luật về an ninh quốc gia, trật tự, an toàn

xã hội

(2) Tổ chức, hoạt động, câu kết, zúi giục, mua chuộc, lừa gạt, lôi kéo,đào tạo, huan luyện người chong Nhà nước Công hòa xã hội chủ nghĩa Việt

Nam,

(3) Xuyên tac lịch sử, phủ nhận thành tựu cách mang, phá hoại khôi đại

đoản kết toàn dân tộc, xúc phạm tôn giáo, phân biệt đối xử vê giới, phân biệt

chủng tộc,

25

(4) Thông tin sai sư thật gây hoang mang trong Nhân dân, gây thiệt hại

cho hoạt động kinh tế - xã hôi, gây khó khăn cho hoạt động của cơ quan nhanước hoặc người thi hành công vu, xâm pham quyền va lợi ich hợp pháp của

cơ quan, tô chức, cá nhân khác,

(5) Hoạt động mai dâm, tệ nan xã hội, mua ban người, dang tai thông

tin dâm ô, đôi trụy, tôi ác, phá hoại thuân phong, mỹ tục của dân tộc, đạo đức

xã hội, sức khỏe của cộng đông,

(6) Xúi giục, lôi kéo, kích đông người khác pham tôi.

Bên cạnh đó, căn cứ theo Điều 9 Luật An ninh mang 2018 quy định xử

lý vi phạm pháp luật vé không gian mạng như sau:

Người nao có hành vi vi phạm quy đính của Luật nay thì tùy theo tinh

chất, mức độ vi phạm ma bị xử lý kỷ luật, xử lý vi phạm hành chính hoặc bịtruy cứu trách nhiệm hình sự, nếu gây thiệt hai thi phải bôi thường theo quy

định của pháp luật.

Ngoài ra, một số văn bản quy phạm pháp luật khác cũng quy đính về vi

phạm pháp luật trên không gian mạng.

2 Kết quả phòng chống vi phạm pháp luật trên không gian mạng ở Việt

Nam hiện nay

Phong, chéng vi phạm pháp luật trên không gian mạng ở Việt Nam thờigian qua chủ yếu đạt được kết quả theo các nội dung: phát hiện, xử lý vi phạmpháp luật trên không gian mạng, phô biến, giáo dục pháp luật về vi phạmpháp luật và phòng chồng vi pham pháp luật trên không gian mạng, hợp tácquốc tê trong phòng chong vi phạm pháp luật trên không gian mang

Năm 2011, có trên 1.500 cổng thông tin Việt Nam bi tin tặc sử dụng mãđộc gián điệp dưới hình thức tập tin hình ảnh xâm nhập, kiếm soát, cải mã độcthay đôi giao diện trang chủ

Trong năm 2012 - 2013, Bô Công an đã phát hiện gân 6.000 lượt công

thông tin, trang tin điện tử của Việt Nam (trong do có hơn 300 trang của cơ

quan nhà nước) bị tan công, chỉnh sửa nôi dung và cải mã độc

Năm 2014, sau sự kiện giản khoan HD 981 hạ đặt trai phép trong vùng

đặc quyên kinh tế Việt Nam, tin tặc nước ngoài đã tân công hơn 700 trang

mạng Việt Nam và hơn 400 trang trong dịp Quốc khánh (2/0) để chèn các nộidung xuyên tac chủ quyên của Việt Nam với quân dao Hoang Sa

Vào cuối năm 2014, tin tặc cũng đã mở đợt tân công vảo trung tâm dirliệu của VCCorp khiến nhiêu tờ bao ma công ty nay đang vận hanh kỹ thuật

như Soha, Kenh14 bị tê liệt.

Năm 2015, có trên 2.460 website của các cơ quan, doanh nghiệp bị xâm

nhập Nguy cơ từ mã độc và Internet of Things (IoT) bùng nô tạo “thị trường”lớn cho hacker là những nguy cơ an ninh mang ma người dùng phải đổi mat

Nỗi bật trong năm 2016 là cuộc tan công mạng vảo một số màn hìnhhiển thị thông tin chuyến bay tại khu vực làm thủ tục chuyền bay của các sânbay quốc tế Tân Sơn Nhất, sân bay quốc tế Nội Bai, sân bay quốc tê Đà Nẵng,sân bay Phu Quốc Cac man hinh của sân bay đã bị chèn những hình ảnh vànội dung xuyên tac về biển Đông

Năm 2017, mã độc tông tiên (ransomware) có tên là Wanna Cry trởthành môi nguy hiểm Tại Việt Nam, ghi nhận hơn 100 máy tính bị nhiễmđộc Wanna Cry là một loại mã nhiễm độc tân công vào máy nạn nhận qua tệp

tin đính kèm email hoặc đường link độc hai

Năm 2018, thiết hại do virus máy tính gây ra đôi với người dùng ViệtNam đã lên mức kỷ lục 14.900 tỷ đồng, tương đương 642 triệu USD, nhiều

hơn 21% so với mức thiệt hai của năm 2017

Theo sô liệu của BG Thông tin va Truyền thông, trong tong sô 3.159cuộc tan công mang vào các hệ thông thông tin tại Việt Nam trong 6 thángđâu năm 2019, có 968 cuộc tân công thay đổi giao diện, 635 cuộc tân công cài

mã độc (Malware) và 1.556 cuộc tân công lừa dao

Trong 4 tháng đâu năm 2020, tông công 1.056 cuộc tan công mạng vàocác hé thông thông tin tai Việt Nam dẫn đến sự cô (553 Phishing, 280 Deface,

223 Malware) Hơn 73.000 camera IP trên thé giới, trong do co gan 1.000

camera tại Việt Nam đang bị theo đối Nguyên nhân là do người dùng chưa có

thói quen quan tâm đến an ninh của những thiết bi nay, không thay đôi mật

27