Chuong 5 (nhan giong hoa) ppt

Phương pháp nhân giống vô tính bằng tách chồi, chia thânỞ phương pháp này người ta lợi dụng sự đâm chồi, nẩy cành của cây.. Nguyên lý chung là vào cuối mùa sinh trưởng của cây, cắt rờ

CHƯƠNG 5 NHÂN GIỐNG VÔ TÍNH CÂY HOA

I Nhân giống hoa lan

1 Các giống hoa lan

a LAN HOÀNG HẬU (Cattleya)

b HOÀNG THẢO (Dendrobium)

c LAN HỒ ĐIỆP (Phalaenopsis)

d VŨ NỮ (Oncidium)

e VÂN LAN (Vanda)

f ĐỊA LAN (Cymbidium)

g LAN ĐAI TRÂU (Rhynchostylis)

Cymbidium lowianum Dendrobium crystallinum

a Lan Hoàng thảo (Dendrobium)

Vanda tessellate

Lan hài Paphiopedilum

Lan Hồ Điệp Phalaenopsis

Lan Hoàng hậu tím (Cattleya)

Lan Hoàng hậu vàng (Cattleya)

Lan Vũ nữ (Oncidium)

a Phương pháp nhân giống vô tính bằng tách chồi, chia thân

Ở phương pháp này người ta lợi dụng sự đâm chồi, nẩy cành

của cây.

Nguyên lý chung là vào cuối mùa sinh trưởng của cây, cắt rời

chân cây mẹ thành từng đơn vị, mỗi đơn vị gồm có 3 giả hành

và mỗi đơn vị này được trồng vào một chậu mới

Hoặc tách cây con sinh ra trên các giả hành để trồng vào

chậu mới.

Phương pháp này được sử dụng với các giống Lan đa thân

như Cattleya, Cymbidium, Paphiopedilum

2 Phương pháp nhân giống vô tính

b Phương pháp chiết cành (cắt đoạn thân).

 Thường được áp dụng với Dendrobium, Thunia,

 Tạo ra cây con trên giả hành (Keikis) một cách tự nhiên

 Khi cây con này phát triển tốt, có rễ từ 5-7 cm (không nên

để rễ ra quá dài), có thể tách khỏi giả hành.

c Nhân giống Phong lan bằng phương pháp nuôi cấy

mô, tế bào.

Nuôi cấy mô tế bào là biện pháp nhân giống hữu hiệu nhất

trong các phương pháp nhân giống vô tính

Bằng kỹ thuật này cho phép tạo ra một quần thể cây con đồng đều, giữ nguyên đặc tính di truyền của bố mẹ.

Hệ số nhân giống cao vì vậy có khả năng đáp ứng được

cây giống phục vụ cho công nghiệp hoá nền sản xuất nông nghiệp.

QUY TRÌNH NHÂN NHANH GIỐNG LAN ĐAI TRÂU

a Chuẩn bị mẫu

 Nguồn mẫu: Sử dụng nguồn mẫu là những chồi non

hoặc các protocorm.

 Chọn mẫu: Quan sát kỹ và chọn các bình mẫu lan Đai

Trâu sạch (không bị nhiễm vi sinh vật), sinh trưởng mạnh, hình thái cây bình thường.

b.Chuẩn bị môi trường nhân nhanh

Thành phần môi trường nhân nhanh: Vacin and Went, 50 g

khoai tây, 50 g chuối tiêu (chuối chín đã bóc vỏ), 1 g pepton,

10 g đường sacaroza, 100 ml nước dừa, 1 g than hoạt tính, 6,5 g agar /lít, pH 5.3 - 5.5

Môi trường được phân phối vào các bình tam giác Mỗi bình

tam giác cho 70-80 ml môi trường.

Môi trường được hấp khử trùng ở 121 0 C trong 20 phút

Trên môi trường này, các protocorm tiếp tục nhân nhanh để

hình thành protocorm mới và hình thành cây

Khi protocorm hình thành cây ta tách riêng cây ở lần cấy

chuyển tiếp theo để cây sinh trưởng tốt

Chồi được nuôi đến khi có 4 – 5 lá, trọng lượng > 1,5g là đủ để

ra cây.

d Điều kiện nuôi cấy

 Mẫu được nuôi cấy trong điều kiện 16 giờ sáng/8 giờ tối

 Cường độ ánh sáng 2500 lux

 Nhiệt độ nuôi cấy 250C

 Sau 6-8 tuần cấy chuyển 1 lần

e Kỹ thuật nuôi cấy lớp mỏng

Hạt lan sau khi đã nẩy mầm (sau 4-5 tuần gieo hạt), protocorm

hoặc cây con (sau khi vào mẫu được 8-10 tuần) có thể cấy qua môi trường nhân nhanh hoặc sử dụng kỹ thuật nuôi cấy lớp mỏng tế bào để làm tăng nhanh lượng mẫu nhân ban đầu.

Lớp mỏng tế bào được cắt theo chiều ngang của đoạn thân,

kích thước đoạn cắt là 0,3-0,5mm.

Môi trường nuôi cấy lớp mỏng: VW + 100 ml nước dừa, 1 mg

BA, 20 g đường saccaroza, 6,5 agar, pH 5,3-5,5.

KỸ THUẬT TRỒNG CÂY NGOÀI VƯỜN

a Thiết kế nhà trồng cây

 Nhà trồng cây lan thông thoáng có nhiều gió, giảm được

bệnh

 Nhà trồng lan phải có mái che nắng và che mưa

 Về mùa hè dùng các loại lưới che 70% ánh sáng, mùa đông dùng lưới che 40- 50% ánh sáng

 Mái che có thể sử dụng ni long hay tấm nhựa.

 Chậu cây để trên giàn cao cách mặt đất 40-50 cm

b Chuẩn bị giá thể

Bộ rễ cây lan rất ưa loại giá thể mềm và xốp: Rong biển, than

củ, rễ dương xỉ, vỏ dừa khô.

Trước khi trồng cây ta xử lý giá thể và chậu trồng cây bằng

KMnO4 với nồng độ 0,1% (1 gam/lít nước) trong 30 phút

- Ngâm giá thể hoặc chậu ngập trong dung dịch KMnO4

- Chậu vớt ra để khô còn giá thể vắt sạch sau đó rửa lại bằng nước sạch 3 lần.

- Mỗi lần chuyển sang chậu nước mới cần phải vắt kiệt nước

Cây mẹ Chồi nách

Mẫu sạch Nhân nhanh mẫu bằng cắt lát mỏng

Tạo cây hoàn chỉnh

Cây ở vườn ươm 2 tháng Cây ở vườn ươm 10 tháng

c Kỹ thuật trồng cây lan Đai Trâu

 Cây Đai Trâu khi đủ tiêu chuẩn (khối lượng > 1,5 gram/cây, có

3 – 4 lá, 3 – 4 rễ) ta đưa ra ngoài phòng trong điều kiện có ánh sáng tự nhiện, râm mát để khoảng 1 tuần cho cây tập làm quen dần với điệu kiện bên ngoài sau đó bỏ nút, gắp cây ra khỏi bình nuôi cấy rửa thật sạch agar rồi để cho ráo nước sau

đó tiến hành trồng.

 Cây in vitro trồng với mặt độ 300-400 cây/m2 thường ta trồng

vào các rổ hay khay, mỗi cây quấn một lượng nhỏ dớn vào bộ

rễ sao cho phần cổ rễ hở ra không quấn rễ quá chặt sau đó xếp cây vào gần nhau

Sau khi trồng 2-4 tháng cây sinh trưởng phát triển tốt các lá vươn dài xếp kín nhau thì tách để trồng thưa ra

Dùng chậu nhựa để trồng tùy theo kích thước chậu mà ta có thể trồng từ 2-5 cây/ chậu.

Khi tách chuyển sang chậu khác ta nhẹ nhàng nhấc từng cây

có quấn rong biển sẵn ban đầu lúc này cây đã có thể có thêm

từ 3 – 4 rễ mới vì vậy ta tiếp tục quấn thêm rong biển cho kín hết các rễ.

Trong trường hợp nếu các chậu quá sâu ta lót dưới đáy chậu

một lớp xốp và có thể thêm một ít xơ dừa để cho thoát nước

và có độ thoáng khí

Tiếp tục chuyển chậu (tách 1 cây/ chậu) khi các cây trong chậu

lá đã xếp khít nhau (3-4 tháng tùy điều kiện cụ thể)

d Chăm sóc lan Đai Trâu cấy mô

Cây sinh trưởng, phát triển tốt nhất ở nhiệt độ 22-27 0 C

Không ưa điều kiện giá thể quá ẩm nhưng rất thích hợp với

ẩm độ không khí cao.

Tưới nước cho Đai Trâu tốt nhất là phun sương trên lá

Cây in vitro sau trồng 1-3 tuần tiến hành tưới dinh dưỡng ở nồng độ thấp (1 gam/lít nước) với dinh dưỡng có hàm lượng Nitơ cao như Yogen hay Growmore 30:10:10 từ 1- 2 lần/tuần.

Cây >8 tháng tuổi dùng các loại phân cân đối (20:20:20) còn

cây trước khi ra hoa 2 tháng dùng loại phân có hàm lượng P cao (10:30:10) và với hàm lượng 2 gam/lít.

Tưới dinh dưỡng cũng như tưới nước ta dùng biện pháp phun sương cho thật ướt lá còn khi cây đã ra chậu riêng thì

có thể luân chuyển 1 lần tưới lá 1 lần tưới gốc.

e Phòng trừ sâu bệnh cho lan Đai Trâu.

 Bệnh thối khuẩn:

- Bệnh này thường gặp nhất vào mùa hè nhiệt độ cao và mùa

xuân khi ẩm độ không khí cao

- Điều kiện môi trường thông thoáng sạch sẽ làm hạn chế sự

hình thành bệnh một cách đáng kể

- Khi bị thối khuẩn lá cây phồng lên như bị luộc chín, khi động

vào có nước chảy ra vì vậy sẽ lan rất nhanh ra môi trường xung quanh đặc biệt khi tưới nước

- Cây khi đã bị bệnh thì rất khó chữa mà biện pháp tốt nhất là phòng bệnh

- Khi có cây bị thối ngay lập tức ta phải loại bỏ ngay Điều kiện mùa hè nhiệt độ cao mưa nhiều và mùa xuân ẩm độ cao ta nên phun phòng 1 tuần/lần bằng thuốc SOM5D hay Alliet với nồng

độ 0,2% (2 gam/lít) phun ướt lá và giá thể.

 Nhện đỏ:

- Thường gặp vào mùa hè khi nhiệt độ quá cao ta thấy lá cây

xuất hiện lấm chấm các vết mầu bạc, quan sát phần lá dưới

có nhện đỏ rất nhỏ (như đầu kim)

- Khi xuất hiện hiện tượng này thì tiến hành phun thuốc ngay,

có thể phun liên tục 2 – 3 lần liền mỗi lần cách nhau 4-5 ngày.

- Thuốc dùng để phun nhện đỏ là Bectamin, Kelthane.

II Kỹ thuật nhân giống hoa đồng tiền

 Nguồn gốc: Hoa đồng tiền (Gerabera Jamesonii) xuất xứ

từ Nam Phi.

 Đặc điểm thực vật: thuộc họ cúc, rễ chùm phát triển

khoẻ, ăn ngang nổi gần mặt luống, rễ dài bằng thân lá toả ra Lá đơn có khía cạnh, quả bế có lông không có nội nhũ,hạt nhỏ 1gam 280-300 hạt.

 Giá trị kinh tế và khả năng phát triển: Là loại hoa cao cấp, đẹp và rất được thị trường ưa chuộng

1 Các giống đồng tiền

Hoa đơn: có một tầng hoặc hai tầng xếp xen

kẽ, mỏng và yếu hơn so với hoa kép điển hình

là đơn trắng, đỏ, tím hồng.

Hoa kép: Cánh hoa gồm nhiều tầng, cánh dầy, bông to đường kính có thể đạt tới 12- 15 cm, hoa tụ lại thành bông nằm ở đầu trục chính, cuống dài từ 20 - 60 cm

Phương pháp hữu tính: Hoa đồng tiền có thể hình thành hạt

trong điều kiện nhiệt độ thấp.

Phương pháp tách nhánh: Đây là phương pháp mà ngoài sản xuất sử dụng từ trước đến nay tuy nhiên bằng phương pháp này cho hệ số nhân giống thấp tốc độ sinh trưởng phát triển của cây giảm mạnh qua các thế hệ.

Phương pháp nhân giống in vitro (nuôi cấy mô): Cây được tạo ra từ phương pháp này là cây hoàn toàn sạch bệnh, đồng đều cây ban đầu tuy nhỏ nhưng sinh trưởng phát triển rất khoẻ năng suất, chất lượng cây sau này cao hơn hẳn so với cây tách nhánh.

2 Kỹ thuật nhân giống

Công nghệ nhân in vitro giống đồng

tiền

a Kỹ thuật vườn ươm (trồng cây nuôi cấy mô)

 Thời vụ: Có thể ra cây được tất cả các thời vụ trong năm tuy nhiên trong điều kiện vụ hè tránh ra cây vào những ngày thời tiết quá nắng nóng.

 Giá thể: Cát, đất + trấu hun (tỷ lệ 1:1), than bùn + trấu hun (tỷ

Sau trồng 15-20 ngày cần cung cấp dinh dưỡng để cây con sinh trưởng phát triển nhanh hơn rút ngắn giai đoạn vườn ươm.

+ Cây tách nhánh: Từ một cây đồng tiền nuôi cấy mô 6 - 7 tháng tuổi có thể tách được từ 3 - 5 cây con Đào cây lên, rũ sạch đất dùng dao sắc nhẹ nhàng tách từng thân ra sao cho không bị đứt

rễ, mỗi thân mới mang ít nhất >1-2 rễ.

b Kỹ thuật vườn sản xuất

Chuẩn bị nhà trồng cây: Do đồng tiền không chịu được mưa nhiều, sương muối cường độ ánh sáng cao, nên cần phải làm nhà

có mái che mưa.

Nhà có mái che bằng nilon

 Chuẩn bị đất, phân:

• Đất trồng đồng tiền rất cần phải tơi xốp, thông thoáng cao,

thoát nước tốt

• Làm đất kỹ, sạch cỏ, lên luống cao 30-40 cm mặt luống rộng

1,2-1,3 m, trên luống bổ hốc, bón phân với khoảng cách 30x30 cm.

• Lượng bón lót cho 1ha: 30 tấn phân chuồng hoai mục+10 tấn

trấu hoặc mùn+300 kg NPK tất cả trộn đều rồi bón vào từng hốc, lấp đất cao trên phân 3-5cm để sau 10-15 ngày thì trồng.

 Cách trồng:

• Trồng cây nuôi cấy mô: cây nuôi cấy mô sau khi ở vuờn ươm

6-8 tuần có thể đạt tiêu chuẩn đưa ra trồng ngoài vườn sản xuất

• Trồng đồng tiền phải trồng nổi cổ rễ cao bằng so với mặt đất,

trồng sâu cây phát triển chậm hay bị thối thân

• Trồng xong phải tưới đẫm nước, nếu cây đổ ngả nghiêng thì

phải dựng lại và bổ sung đất vào gốc cây.

 Chăm sóc đồng tiền.

o Tưới nước: Dùng hệ thống tưới nhỏ giọt vào từng gốc hoặc

tưới rãnh, tránh làm đất bắn lên lá, 2-3 ngày tưới một lần.

o Bón thúc: Phân bón càng đầy đủ hoa càng đẹp, màu sắc

đậm, lâu tàn Tốt nhất là bón cân đối NPK với liều lượng 120

kg đạm:120 kg lân:120 kg Kali/ha Định kỳ 15-20 ngày bón một lần bằng cách hoà tan trong nước rồi tưới vào gốc Ngoài ra có thể phun thêm phân bón lá.

o Vặt bỏ lá già: Đồng tiền phát triển lá rất nhanh sẽ tiêu hao nhiều dinh dưỡng và dễ sinh sâu bệnh hại nên phải thường xuyên vặt bỏ các lá già, lá bị bệnh, thường xuyên vệ sinh đồng ruộng.

Tưới nhỏ giọt cho cây đồng tiền

c Kỹ thuật xử lý trước thu hoạch

Ngắt bỏ hoa: Sau trồng 45-50 ngày tuỳ giống cây đồng tiền

bắt đầu có nụ cần phải loại bỏ đợt nụ này và dợt nụ thứ hai

để tăng cường sinh trưởng thân lá cho cây có như vậy thì các đợt hoa tiếp theo mới co hoa to, đẹp.

Biện pháp hoá học: Dùng Atonik 1,8DD 10ml/bình 8lít phun

lên lá để tăng thêm dinh dưỡng cho cây sinh trưởng phát triển tốt hơn đồng thời phun thuốc phòng trừ sâu bệnh định kỳ.

d Phòng trừ sâu bệnh

 Sâu hại:

 Sâu ăn lá (sâu xanh, sâu khoang, sâu xám) phong trừ bằng một trong các loại thuốc Supracide 40EC 10-15 ml/bình 8 lít, Pegasus 500EC 7-10 ml/bình 8 lít.

 Nhện hại (nhện đỏ hai chấm, nhện trắng…) nhện châm vào lá, hoa khi bị nặng làm cho lá , hoa biến dạng cong queo, dị dạng Phòng trừ bằng: Pegasus 500SC 7-10 ml + Dipterex 10g bình 8 lít, Mintac 20 EC, nồng độ 10 - 15ml/bình 8 lít, Ortus 5 chính sách nồng độ 10ml/bình 8 lít, Vimite 10 SC 10 -15ml/bình 8 lít.

 Bệnh đốm lá (Cercospora): vết bệnh ban đầu là những hình tròn nhỏ hoặc bất định, màu nâu nhạt, nâu đen, nằm rải rác ở phiến lá dọc gân lá, ở mép lá Bệnh lan từ lá dưới lên lá trên, hại cả cuống hoa và cánh hoa, làm hoa gẫy gục dẫn đến héo

Có thể sử dụng một trong các loại thuốc sau để phòng trừ: Score 250ND, Anvil 5 SC nồng độ 10 - 15ml/bình 8 lít; Topsin M

70 nồng độ 8 - 10g/bình 8 lít; Vimonly 72 BTN nồng độ 25 - 30g/bình 8 lít.

e Kỹ thuật thu hái

 Sau khi trồng được 50 - 60 ngày là có thể cho thu hoạch hoa.Thời điểm thu hái thích hợp khi hoa nở được 1-2 ngày.

 Phân cấp hoa (cuống thẳng và mập)

- Cấp 1: hoa to không có vết bệnh, cành hoa dài >60cm

- Cấp 2 hoa to không có vết bệnh, cành hoa dài >50cm

- Cấp 3 là số còn lại.

 Nếu hoa tiêu dùng nội địa chỉ cần bao nylon chụp bên ngoài

bông hoa Nếu hoa xuất khẩu thì dùng hộp carton đóng gói

từ 100-200 bông/thùng.

 Nhiệt độ bảo quản thích hợp là 4 o C, tuổi thọ bảo quản từ 3-4 tuần.

III Nhân giống hoa Lily

1 Phân loại giống Lily

a Phân loại theo nguồn gốc

L.spucicsum, L.faponicum, L.rubellum chủ yếu là các giống lai có nguồn gốc khác nhau.

Maxim wicgii, L.Caculamabel, L.pumilum, L.bulboerem, L dacidu

L wiblanottiac chủ yếu là nhóm Carotuoid là chính.

loan ( L.porosanum), Lily trắng (L.canđium), Lily Vương ( L.regala)

là chính.

Tinh Diệp (L Martagou) là chính cùng với L Chalcudonicum, Lily

ốc đân lai tạo chọn lọc ra

b Phân loại theo thời gian ra hoa.

các giống thuộc nhóm lai á châu thường gặp là Kings, Lotus, Sanciro, Lavocaro, orango, Mountain

các giống thuộc nhóm lai á châu một số thuộc nhóm Lily thơm thường thấy là: Avigon, Enchantment

giống chủ yếu thuộc nhóm phương Đông và Lily thơm, các giống thường gặp là: Olmypicstar, Stargazer

chủ yếu các giống thuộc dòng lai Phương Đông và lai Lily thơm, thường gặp là Diablanca, Contesse, CasaBlanca

c Phân loại hoa theo màu sắc hoa

d Các giống Lily đang được ưa thích ở Việt Nam.

Giống TIBER: Hoa màu nâu hồng, lá to đầu tròn, số hoa trên cành 3 - 5 hoa, hoa to, cây cao vừa phải ( 80 - 90cm).

Giống SIBERIA: Hoa màu trắng, lá to nhọn, số hoa trên cành

4 - 5 hoa, hoa to, cây thấp (60 - 70cm).

Giống ACAPULCO: Hoa hồng sẫm, lá to nhọn, số hoa trên

cành 3 - 5 hoa, hoa vừa, cây cao ( 90 - 120cm).

Giống SORBONNE: Hoa màu hồng nhạt, lá nhỏ, số hoa trên cành 6 - 7 hoa, hoa nhỏ, cây cao ( 90 - 120cm).

2 Kỹ thuật nhân giống hoa Lily

a Giâm vảy (cắm vảy)

Trên thân vảy (củ) của Lily có rất nhiều vảy, mỗi vảy có thể sinh ra vài vảy nhỏ ở gốc, mỗi thân vảy nhỏ sẽ hình thành một cơ thể mới Vì vậy, cách nhân giống này có hệ số nhân tương đối cao.

bên ngoài, tồi bóc vảy lành, khoẻ ngâm trong dung dịch Foomalin 40% pha theo tỷ lệ 1/80lần trong 20 phút, sau đó lấy ra dùng nước sạch rửa ba lần rồi hong khô.