phong cách ngôn ngữ khoa học

Văn bản a : Đề cập đến kiến thức thuộc phạm vi khoa học xã hội, mang tính chuyên sâu đề cập đến cách giải thích văn học bằng ngôn ngữ học Văn bản b : Đề cập đến kiến thức SGK thuộc phạ

Tiếng Việt

PHONG CÁCH

Hãy quan sát và gọi đúng tên phong cách cho từng

ngữ liệu sau:

Ngữ liệu 1:

Sông Thị Vải không còn thở

TT - Nhiều đoạn sông Thị Vải - vùng đông Nam bộ thuộc Đồng Nai, Bà Rịa - Vũng Tàu và TP.HCM - đang bị nạn ô nhiễm môi trường hủy diệt Điều này chỉ mới xảy ra độ chục năm trở lại đây, khi nhà máy công nghiệp, cảng sông mọc lên dày đặc.

Mùi hôi thối bốc lên nồng nặc, rất "đặc trưng" mùi nước sông Thị Vải tại khu vực cảng Gò Dầu (thuộc địa phận tỉnh Đồng Nai) Màu nước nâu nâu, đỏ đỏ chạy dài hàng chục kilômet khiến tất cả những ai có dịp quan sát dòng sông này đều khó quên.

…………

Ngữ liệu 2:

(…) Con Sông Đà tuôn dài tuôn dài như một áng tóc trữ

tình, đầu tóc chân tóc ẩn hiện trong mây trời Tây Bắc bung

nở hoa ban hoa gạo tháng hai và cuồn cuộn mù khói núi

Mèo đốt nương xuân Tôi đã nhìn say sưa làn mây mùa

xuân bay trên Sông Đà, tôi đã xuyên qua đám mây mùa thu

mà nhìn xuống dòng nước Sông Đà Mùa xuân dòng xanh

ngọc bích, chứ nước Sông Đà không xanh màu xanh canh

hến của Sông Gâm, Sông Lô Mùa thu nước Sông Đà lừ lừ

chín đỏ như da mặt một người bầm đi vì rượu bữa, lừ lừ cái

màu đỏ giận dữ ở một người bất mãn bực bội gì mỗi độ thu

* Những vấn đề chung:

- Thế nào là văn bản khoa học ?

- Thế nào là ngôn ngữ khoa học ?

- Đặc trưng của phong cách ngôn ngữ khoa học ?

NGÔN NGỮ KHOA HỌC 1.Văn bản khoa học Xét ba văn bản trong SGKtr

71, 72 và xác định:

- Nội dung của từng văn bản?

- Đối tượng nghiên cứu của từng văn bản?

* Tìm hiểu ví dụ SGK :

I VĂN BẢN KHOA HỌC VÀ

NGÔN NGỮ KHOA HỌC

1.Văn bản khoa học Văn bản a : Đề cập đến kiến thức thuộc phạm vi

khoa học xã hội, mang tính chuyên sâu đề cập đến cách giải thích văn học bằng ngôn ngữ học

Văn bản b : Đề cập đến kiến thức SGK thuộc phạm vi khoa học tự nhiên trong nhà trường, có mức độ khoa học phù hợp với nhận thức của HS ở THPT

(mang tính sư phạm)

Văn bản c : Đề cập đến kiến thức khoa học đời sống, có mức độ phổ cập

* Tìm hiểu ví dụ SGK :

Kiến thức khoa học đời sống, mức độ phổ cập

Kiến thức KHTN, mức độ phù hợp với nhận thức của

HS ở THPT

Văn bản khoa học giáo khoa

Văn bản khoa học phổ cập

Phổ biến rộng rãi k thức k.học, không

phân biệt trình độ

Mang tính chuyên

ngành KH cao và sâu

Phù hợp với trình

độ người học theo từng cấp, lớp

Chuyên án, luận án, luận văn, tiểu luận, báo cáo khoa học,

giáo trình, SGK, tài liệu tham khảo

các bài báo

và sách phổ biến khoa học

kĩ thuật

Qua các ví dụ trên, hãy cho biết thế nào là văn bản khoa học? Các loại văn bản khoa học?

Văn bản khoa học

NGÔN NGỮ KHOA HỌC1 Văn bản khoa học.

2 Ngôn ngữ khoa học.

a/ Khái niệm: - Là ngôn ngữ được dùng trong giao tiếp

thuộc lĩnh vực khoa học, tiêu biểu là trong các văn bản khoa học: Khoa học

Tự nhiên, Khoa học Xã hội và Nhân văn, Khoa học Công nghệ.

b/ Dạng tồn tại: - Hai dạng:

+ Dạng viết: (Sử dụng từ ngữ khoa học

và các kí hiệu, công thức, sơ đồ…) + Dạng nói : (Yêu cầu phát âm chuẩn, diễn đạt mạch lạc,chặt chẽ trên cơ sở một đề cương)

( Các công trình nghiên cứu KH Các loại tạp chí, tập san KH Các bài báo cáo khoa học, Các bài thi, luận văn, đồ án tốt nghiệp, Các SGK, giáo trình, tài liệu tham

Tính khái quát, trừu tượng

Tính lí trí, lôgic

Tính khách quan, phi cá

thể

Dựa vào phần II, sgk, hãy cho biết phong cách ngôn ngữ khoa học có những đặc trưng cơ bản nào?

1 Tính khái quát,trừu tượng

- Biểu hiện ở nội dung

( vấn đề khoa học mà văn bản đề cập )

- Biểu hiện qua các phương tiện ngôn ngữ:

+ Dùng nhiều thuật ngữ khoa học

Tiết 13+14: PHONG CÁCH NGÔN NGỮ KHOA HỌC

Phần trên đất liền nằm trong khung của hệ tọa độ địa lí sau: điểm cực Bắc ở vĩ độ 23o 23' B tại xã Lũng

Cú, Đồng Văn, Hà Giang; điểm cực Nam ở vĩ độ 8o

34' B tại xã Đất Mũi, Ngọc Hiển, Cà Mau; điểm cực Tây ở kinh độ 102o 09' Đ tại xã Sín Thầu, Mường Nhé, Điện Biên và điểm cực Đông nằm ở kinh độ

109o 24‘ Đ tại xã Vạn Thanh, Vạn Ninh, Khánh Hòa.”

( Địa lí 12, trang 13)

1 Tính khái quát,trừu tượng

- Biểu hiện ở nội dung

( vấn đề khoa học mà văn bản đề cập )

- Biểu hiện qua các phương tiện ngôn ngữ:

+ Dùng nhiều thuật ngữ khoa học

Đó là lớp từ ngữ của chuyên nghành KH, chỉ dùng

để biểu hiện khái niệm KH : Mang tính khoa học , khái quát, không giống với từ ngữ thông thường trong giao tiếp hàng ngày.

+ Kết cấu văn bản:

Cho biết:

Bài khái quát được triển khai theo từng

đề mục nào? Từ đó rút ra đặc điểm trong kết cấu văn bản thuộc PCNNKH?

1 Tính khái quát,trừu tượng

- Biểu hiện ở nội dung

( vấn đề khoa học mà văn bản đề cập )

- Biểu hiện qua các phương tiện ngôn ngữ:

+ Dùng nhiều thuật ngữ khoa học

Đó là lớp từ ngữ của chuyên nghành KH, chỉ dùng để

biểu hiện khái niệm KH : Mang tính khoa học , khái quát, không giống với từ ngữ thông thường trong giao tiếp hàng ngày.

+ Kết cấu văn bản:

Thường chia thành từng phần, chương, mục, đoạn… phục vụ cho hệ thống các luận điểm khoa học

* Luyện tập

A Hình thức tổ chức tác phẩm văn học được xác định trong loại (loại hình, chủng loại) và thể (thể tài, thể loại, kiểu, dạng) Loại là phương thức tồn tại chung; thể là sự hiện thực hoá của loại Phần lớn các nhà nghiên cứu đều tán thành phân các tác phẩm văn học làm ba loại lớn: trữ tình (lấy cảm xúc, suy nghĩ, tâm trạng con người làm đối tượng thể hiện chủ yếu), tự sự (dùng lời kể, lời miêu tả để xây dựng cốt truyện, khắc hoạ tính cách nhân vật, dựng lên những bức tranh về đời sống) và kịch (thông qua lời thoại và hành động của các nhân vật mà tái hiện những xung đột xã hội) Loại trữ tình có các thể: thơ ca, khúc ngâm, Loại tự sự có các thể: truyện, kí, Loại kịch có các thể: chính kịch, bi kịch, hài kịch, Bên cạnh đó còn có thể loại khác như nghị luận.

T/p văn học, loại, thể, trữ tình, tự sự, kịch, thơ ca, khúc ngâm, truyện, kí, chính kịch,

bi kịch, hài kịch, nghị luận

B Ăn nhiều nhưng bạn lại không lên một ký nào cả, đó là một phương pháp

kiêng ăn mới đầy hưa hẹn của tác giả Dean Omish, một bác sĩ đã trị các bệnh nhân đau tim thành công nhờ phương pháp kiêng mỡ, thể dục và hoạt động chống buồn chán Vì các bệnh nhân của ông đã giảm cân thành công, nên bác sĩ Omish phấn khởi công bố cho mọi người biết về phương pháp này qua cuốn "Ăn nhiều hơn,

mập ít đi"

Nguyên lý của cách "ăn nhiều, mập ít"

Hãy lựa những loaị thực phẩm giàu carbohydrate (trái cây, rau, các loại hạt, các

loại bí và cải) là những món ăn chính , trong khi coi nhẹ thịt mỡ (chỉ ăn khi cần) Nói như vậy, giống như ăn chay theo kiểu nhà Phật Hợp chất carbohydrate sẽ bù đắp lượng calo-ries của thịt Một pound rau ( khoảng 0,45kg) có lượng calories

bằng một ounce thịt (khoảng 28,35g), vì thế bạn có thể ăn rau và hoa quả thoả

thích, không sợ mập mà còn xuống cân Sách dạy kiêng cữ theo phương pháp này cho phép bạn đưa vào người 10% chất béo vì lý do sức khoẻ 10% chất béo có thể ở mayonnaise, bơ, dầu chiên, chứ đừng ăn thịt và các sản phẩm từ sữa.Do đó bạn cứ

an tâm ăn nhiều mà vẫn sụt cân là vì vậy.

- T/p văn học, loại, thể, trữ tình, tự sự, kịch, thơ ca, khúc ngâm, truyện, kí, chính kịch, bi kịch, hài kịch, nghị luận

Văn bản KH Phổ cập

- Cách diễn đạt dễ hiểu, sử dụng lối liệt

kê, so sánh ví von khiến ai đọc cũng hiểu và áp dụng được vào thực tế

C Gen là một đoạn của phân tử ADN mang

thông tin mã hoá cho một sản phẩm xác định ( sản phẩm đó có thể là chuỗi Pôlipeptit hay ARN )

( Sinh học 12, nâng cao, trang 6 )

- T/p văn học, loại, thể, trữ tình, tự sự, kịch, thơ ca, khúc ngâm, truyện, kí, chính kịch, bi kịch, hài kịch, nghị luận

Văn bản KH Phổ cập

- Cách diễn đạt dễ hiểu, sử dụng lối liệt

kê, so sánh ví von khiến ai đọc cũng hiểu và áp dụng được vào thực tế

Văn bản KH Giáo khoa

Gen , phân tử AND, chuỗi Pôlipeptit hay ARN )

PCNN N.Thuật

PCNN B.Chí

PCNN C.Luận

PCNN K.Học

c.Cấu tạo đoạn văn,văn bản:

- Có sự liên kết chặt chẽ, mạch lạc giữa các câu phục

vụ cho lập luận khoa học.

- Toàn bộ văn bản thể hiện một lập luận lôgíc đi từ

Đặt v/đề GQ v/đề KTv/đề

Tiết 13+14: PHONG CÁCH NGÔN NGỮ KHOA HỌC

Tính khái quát, trừu tượng

Tính lí trí, lôgic

Tính khách quan, phi cá

thể

- Sử dụng thuật ngữ KH

- Từ ngữ không mang sắc thái tu từ

- Câu văn chuẩn,

- Không sử dụng biểu đạt mang tính

cá nhân

- Những kiến thức khoa lịch sử văn học

- Thuộc loại văn bản khoa học giáo khoa.

- Thuộc ngành khoa học xã hội – nhân văn.

- Các thuật ngữ : chủ đề, hình ảnh, tác phẩm, phản ánh hiện thực, đại chúng hoá, chất suy tưởng, nguồn cảm hứng sáng tạo.

- Trong đời thường:Đường người và mọi vật

đi lại, đường để ăn (chế từ mía)

* Từ “Mặt phẳng, đường tròn, góc vuông”:

- Trong hình học:

- Trong đời thường: