tác giả tố hữu

“…Tôi chỉ một con chim bé nhỏVứt trong lồng con giữa một lồng tochuyển đời quay theo tiếng gọi tự doTôi chỉ một giữa muôn người chiến đấuVấn dứng thẳng trên đường đầy lửa

Trang 2

MỤC TIÊU

- Kiến thức: Nắm được những nét khái quát

về cuộc đời và thơ ca Tố Hữu

( những chặng đường thơ, phong

cách nghệ thuật…)

- Kĩ năng: khái quát- phân tích vấn đề văn học

Trang 3

I VÀI NÉT VỀ TIỂU SỬ:

-Quê hương - Gia đình Tình yêu quê hương, yêu văn học dân gian, giọng điệu “ Trong thơ tôi có

phảng phất câu ca, giọng hò xứ Huế”

- Thời đại: đến với Cách mạng sớm người lãnh đạo

-1938: được kết nạp vào ĐCS Đông Dương

 1939 Bị bắt ,bị giam giữ trong nhiều nhà tù

1942 : vượt ngục bắt liên lạc tiếp tục hoạt động

1945: chủ tịch UB khởi nghĩa ở Huế

Thời kì chống Pháp, Mĩ… 1986: giữ những

cương vị trọng yếu trong Đảng

1996: Giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật

Tố Hữu-Nguyễn Kim Thành (1920 - 2002)

=> đặc trách về văn hóa văn nghệ

Trang 4

II ĐƯỜNG CÁCH MẠNG, ĐƯỜNG THƠ

Các tác phẩm

-Từ ấy (1937 -1946)-Việt Bắc (1946 - 1954)-Gió lộng (1955 - 1961)-Ra trận (1962-1971)-Máu và hoa (1972-1977)-Một tiếng đờn (1992)-Ta với ta (1999)

1938193919421945 Chống Pháp, chống Mỹ1986

-Xây dựng một nền văn nghệ lớn xứng đáng

với nhân dân ta, thời đại ta (tiểu luận, 1973)

-Cuộc sống cách mạng và văn học nghệ thuật

(tiểu luận, 1981)

- Đợi anh về (tập thơ dịch, 1998)

Trang 5

Tập thơ Từ ấy (1937-1946) là chặng đường đầu tiên của đời thơ Tố

Hữu, đánh dấu bước trưởng thành của người thanh niên quyết tâm đi

theo ngọn cờ của Đảng Tập thơ chia thành 3 phần Máu lửa gồm những

bài sáng tác trong thời kì mặt trận Dân chủ Nhà thơ cảm thông sâu sắc với cuộc sống cơ cực của những người nghèo khổ trong xã hội (lão đầy tớ, chị vú em,cô gái giang hồ…), đồng thời khơi dậy ở họ ý chí đấu tranh

và niềm tin vào tương lai Xiềng xích gồm những bài sáng tác các nhà lao

ở Trung Bộ và Tây Nguyên Đó là tâm tư của người trẻ tuổi tha thiết yêu đời và khao khát tự do, là ý chí kiên cường của người chiến sĩ quyết tâm

tiếp tục cuộc chiến đấu ngay trong nhà tù Giải phóng gồm những bài

sáng tác của Tố Hữu từ khi vượt ngục đến những ngày đầu giải phóng vĩ đại của toàn dân tộc Nhà thơ nồng nhiệt ca ngợi thắng lợi cách mạng, nền độc lập, tự do của Tổ quốc, khẳng định niềm tin tưởng vững chắc

của nhân dân vào chế độ mới

Tập thơ Từ ấy (1937-1946) là chặng đường đầu tiên của đời thơ Tố Hữu, đánh dấu bước trưởng thành của người thanh niên quyết tâm đi

theo ngọn cờ của Đảng Tập thơ chia thành 3 phần Máu lửa gồm những bài sáng tác trong thời kì mặt trận Dân chủ Nhà thơ cảm thông sâu sắc với cuộc sống cơ cực của những người nghèo khổ trong xã hội (lão đầy tớ, chị vú em,cô gái giang hồ…), đồng thời khơi dậy ở họ ý chí đấu tranh

và niềm tin vào tương lai Xiềng xích gồm những bài sáng tác các nhà lao

ở Trung Bộ và Tây Nguyên Đó là tâm tư của người trẻ tuổi tha thiết yêu đời và khao khát tự do, là ý chí kiên cường của người chiến sĩ quyết tâm

theo ngọn cờ của Đảng Tập thơ chia thành 3 phần Máu lửa gồm những bài sáng tác trong thời kì mặt trận Dân chủ Nhà thơ cảm thông sâu sắc với cuộc sống cơ cực của những người nghèo khổ trong xã hội (lão đầy tớ, chị vú em,cô gái giang hồ…), đồng thời khơi dậy ở họ ý chí đấu tranh và niềm tin vào tương lai Xiềng xích gồm những bài sáng tác các nhà lao ở Trung Bộ và Tây Nguyên Đó là tâm tư của người trẻ tuổi tha thiết yêu đời và khao khát tự do, là ý chí kiên cường của người chiến sĩ quyết tâm

theo ngọn cờ của Đảng Tập thơ chia thành 3 phần Máu lửa gồm những bài sáng tác trong thời kì mặt trận Dân chủ Nhà thơ cảm thông sâu sắc với cuộc sống cơ cực của những người nghèo khổ trong xã hội (lão đầy tớ, chị vú em,cô gái giang hồ…), đồng thời khơi dậy ở họ ý chí đấu tranh và niềm tin vào tương lai Xiềng xích gồm những bài sáng tác các nhà lao ở Trung Bộ và Tây Nguyên Đó là tâm tư của người trẻ tuổi tha thiết yêu đời và khao khát tự do, là ý chí kiên cường của người chiến sĩ quyết tâm tiếp tục cuộc chiến đấu ngay trong nhà tù Giải phóng gồm những bài

Giá trị nghệ thuật: Giá trị nghệ thuật: Chất lãng mạn trong trẻo của một cái tôi trữ tình

mới; giai điệu thiết tha, sôi nổi, chân thành

Tác phẩm tiêu biểu:

Tác phẩm tiêu biểu: Từ ấy, Tâm tư trong tù, Huế tháng Tám…

Trang 6

…Anh lại sẽ trở về đeo kiếp thợ

Sống hôm nay chẳng biết có ngày mai

Hai bàn tay, ấy đó cả gia tài!

Anh lại sẽ lần hồi đi bán dạo

Bao tuỷ máu, mua ngày hai bữa gạo

Với quanh năm, đôi bộ áo quần xanh.

Thế rồi sao, còn vợ với con anh ?

Trong mí mắt, cảnh gia đình hiện tới

Anh lại thấy ổ nhà tranh rách rưới

Ngoài ngoại ô, rác bẩn như chuồng heo

Nằm soi lưng lở lói dưới ao bèo.

Đây là góc buồng xưa trong bóng tối

Có tiếng khóc nghe sao buồn nhức nhối Một đứa con ghẻ mụn bám đen ruồi Đang chao mình tấp tểnh đẩy tao nôi

Để ru ngủ một thằng em quặn đói.

Mẹ chúng nó còn lang thang bước mỏi Ngoài đường xa phố sáng bán chè rao

Đó con anh và đó vợ năm nào Xưa đã khổ mà nay càng thêm khổ! Chừ anh lại để nơi đau đớn cũ

Hết tù nhưng rồi biết tính sao đây ?

…

ĐỜI THỢ

(Tặng Lung)

Trang 7

“…Tôi chỉ một con chim bé nhỏVứt trong lồng con giữa một lồng tochuyển đời quay theo tiếng gọi tự doTôi chỉ một giữa muôn người chiến đấuVấn dứng thẳng trên đường đầy lửa máuChân kiêu căng không thoái bộ bao giờ!Tôi, hôm nay, dầu xa tạm ngọn cờ

Hồn tranh đấu vẫn còn thôi thúc não!Nơi đày ải là Đắc Pao, Lao Bảo

Là Côn Lôn thế giới của ưu phiền ?Tôi sẽ cười như kẻ sẵn lòng tin

Giữ trinh bạch linh hồn trong bụi bẩnTôi chưa chết, nghĩa là chưa hết hậnNghĩa là chưa hết nhục của muôn đờiNghĩa là còn tranh đấu mãi không thôiCòn trừ diệt cả một loài thú độc!

Có một tiếng còi xa trong gió rúc.”

Trang 8

‘‘Dậy mà đi! Dậy mà đi!

Đừng tiếc nữa, can chi mà tiếc mãi ?

Ai chiến thắng mà không hề chiến bại

Ai nên khôn mà chẳng dại đôi lần ?Huống đường đi còn lắm bước gian truânĐây chưa phải trận sau cùng chiến đấu!Thì đứng dậy, xoa tay và tự bảo:

Chỉ còn đây sức lực hãy còn đây!

Lòng không nghèo tin tưởng ở tương laiChân có ngã thì đứng lên, lại bước

Thua ván này, ta đem bầy ván khác,

Có can chi, miễn được cuộc sau cùngDậy mà đi, hy vọng sẽ thành công

Rút kinh nghiệm ở bao lần thất bại:

Một lần ngã là một lần bớt dại

Để thêm khôn một chút nữa trong người.Dậy mà đi, hỡi bạn dân nghèo ơi!’’

(Tháng 5-1941)

Trang 9

Lòng muôn dân rần rật lửa căm hờnMáu giải phóng đã sôi dòng nhân loại!

Người phải xuống, đến nay, đêm chiến bại

Để toàn dân chiến thắng giữ ngôi son!

Người phải lui, cho Dân tiến, Nước cònDân là chủ, không làm nô lệ nữa!

Hãy mở mắt: Quanh hoàng cung biển lửaĐã dâng lên, ngập Huế đỏ cờ sao

Mở mắt trông: Trời đất bốn phương chàoMột dân tộc đã ào ào đúng dậy!

…

Ngực lép bốn nghìn năm, trưa nay cơn gió mạnhThổi phồng lên Tim bỗng hóa mặt trời

…Từ muôn phương theo gót nện rầm rầmViệt Nam! Việt Nam! Việt Nam muôn năm!

Trang 10

Tập thơ Việt Bắc (1946-1954) là tiếng ca hùng tráng, thiết tha về cuộc kháng chiến chống Pháp và những con người kháng chiến Họ là những người lao động bình thường và cũng rất anh hùng Với tấm lòng yêu

thương thắm thiết và cảm phục sâu xa, Tố Hữu đã miêu tả và ca ngợi anh vệ quốc quân, bà mẹ nông dân,chị phụ nữ, em liên lac,… Nhà thơ ca

ngợi Đảng và Bác Hồ đã khơi nguồn và phát huy sức mạnh của quân dân

ta để đánh thắng kẻ thù Nhiều tình cảm lớn được thể hiện sâu đậm: tình quân dân “cá nước”, tiền tuyến với hậu phương, miền xuôi với miền

ngược, cán bộ với quần chúng, nhân dân với lãnh tụ, tình yêu thiên nhiên đất nước, tình cảm quốc tế vô sản,… Tập thơ kết thúc bằng những bài hùng ca vang dội phản ánh khí thế chiến thắng hào hùng, biết bao tình cảm bồi hồi, xúc động của dân tộc trong những giờ phút lịch sử

Tác phẩm tiêu biểu: Cá nước, Lên Tây Bắc, Lượm, Bầm ơi,

Ta đi tới, Việt Bắc,Hoan hô chiến sĩ Điện Biên, …

Trang 11

Tôi ở Vĩnh Yên lên

Anh trên Sơn Cốt xuống

Gặp nhau lưng đèo Nhe

Bóng tre trùm mát rượi

.

Anh là Vệ quốc quân

Tôi là người cán bộ

Hai đứa mỏi nhừ chân

Nghỉ hơi ngồi một chỗ

.

Gặp nhau mới lần đầu

Họ tên nào có biết

Anh người đâu, tôi đâu

Gần nhau là thân thiết

.

Một thoáng lặng nhìn nhau

Mắt đã tìm hỏi chuyện

Ðôi bộ áo quần nâu

Ðã âm thầm thương mến

Giọt giọt mồ hôi rơiTrên má anh vàng nghệ

Anh Vệ quốc quân ơiSao mà yêu anh thế!

.

Tôi nhích lại gần anhNgười bạn đường anh dũngAnh chiến sĩ hiền lành

Tì tay trên mũi súng

…

Rồi lát nữa chia đôiAnh về xuôi tôi ngượcLòng anh và lòng tôiMang nặng tình cá nước

Trang 12

Tập thơ Việt Bắc (1946-1954) là tiếng ca hùng tráng, thiết tha về

cuộc kháng chiến chống Pháp và những con người kháng chiến Họ là những người lao động bình thường và cũng rất anh hùng Với tấm lòng yêu thương thắm thiết và cảm phục sâu xa, Tố Hữu đã miêu tả và ca ngợi anh vệ quốc quân, bà mẹ nông dân,chị phụ nữ, em liên lac,… Nhà thơ ca ngợi Đảng và Bác Hồ đã khơi nguồn và phát huy sức mạnh của quân dân ta để đánh thắng kẻ thù Nhiều tình cảm lớn được thể hiện

sâu đậm: tình quân dân “cá nước”, tiền tuyến với hậu phương, miền

xuôi với miền ngược, cán bộ với quần chúng, nhân dân với lãnh tụ,

tình yêu thiên nhiên đất nước, tình cảm quốc tế vô sản,… Tập thơ kết thúc bằng những bài hùng ca vang dội phản ánh khí thế chiến thắng

hào hùng, biết bao tình cảm bồi hồi, xúc động của dân tộc trong những giờ phút lịch sử

Trang 13

Mình về có nhớ chiến khu

Miếng cơm chấm muối, mối thù nặng vai

Mình về rừng núi nhớ ai Trám bùi để rụng, măng mai để già

Mình đi có nhớ những nhà

Hắt hiu lau xám, đậm đà lòng son

Nghìn đêm thăm thẳm sương dày

Ðèn pha bật sáng như ngày mai lên

Ở đâu u ám quân thù

Nhìn lên Việt Bắc: Cụ Hồ sáng soi

Ở đâu đau đớn giống nòi Trông về Việt Bắc mà nuôi chí bền

Mười lăm năm ấy, ai quên Quê hương Cách mạng dựng nên Cộng hòa

Mình về mình lại nhớ ta Mái đình Hồng Thái, cây đa Tân Trào.

Việt Bắc

Trang 14

Tin về nửa đêm

Hỏa tốc hỏa tốc

Ngựa bay lên dốc

Ðuốc chạy sáng rừng

Chuông reo tin mừng

Loa kêu từng cửa

Làng bản đỏ đèn đỏ lửa

Hoan hô chiến sĩ Ðiện Biên!

Hoan hô đồng chí Võ Nguyên Giáp!

Sét đánh ngày đêm xuống đầu giặc

Pháp

Vinh quang Tổ quốc chúng ta

Nước Việt Nam dân chủ cộng hòa!

Vinh quang Hồ Chí Minh,

Cha của chúng ta ngàn năm

sống mãi

Quyết chiến quyết thắng,

cờ đỏ sao vàng vĩ đại!

Kháng chiến ba ngàn ngày Không đêm nào vui bằng đêm nay Ðêm lịch sử, Ðiện Biên sáng rực Trên đất nước, như huân chương trên ngực

Dân tộc ta, dân tộc anh hùng!

Ðiện Biên vời vợi nghìn trùng

Mà lòng bốn biển nhịp cùng lòng ta Ðêm nay bè bạn gần xa

Tin về chắc cũng chan hòa vui chung

Hoan hô chiến sĩ Ðiện Biên Chiến sĩ anh hùng

Ðầu nung lửa sắt Năm mươi sáu ngày đêm, khoét núi, ngủ hầm, mưa dầm, cơm vắt.

Máu trộn bùn non

Gan không núng Chí không mòn

…… ….

Trang 15

Tập thơ Việt Bắc (1946-1954) là tiếng ca hùng tráng, thiết tha về

cuộc kháng chiến chống Pháp và những con người kháng chiến Họ là những người lao động bình thường và cũng rất anh hùng Với tấm lòng yêu thương thắm thiết và cảm phục sâu xa, Tố Hữu đã miêu tả và ca ngợi anh vệ quốc quân, bà mẹ nông dân,chị phụ nữ, em liên lac,… Nhà thơ ca ngợi Đảng và Bác Hồ đã khơi nguồn và phát huy sức mạnh của quân dân ta để đánh thắng kẻ thù Nhiều tình cảm lớn được thể hiện

sâu đậm: tình quân dân “cá nước”, tiền tuyến với hậu phương, miền

xuôi với miền ngược, cán bộ với quần chúng, nhân dân với lãnh tụ,

tình yêu thiên nhiên đất nước, tình cảm quốc tế vô sản,… Tập thơ kết thúc bằng những bài hùng ca vang dội phản ánh khí thế chiến thắng

hào hùng, biết bao tình cảm bồi hồi, xúc động của dân tộc trong những giờ phút lịch sử

- Giá trị nghệ thuật: Tiếng hát ân tình, thủy chung của cái tôi chiến sĩ; cuối giai đoạn này thơ Tố Hữu phát triển trong cảm hứng sử thi

Trang 16

Bước vào giai đoạn cách mạng mới, tập thơ Gió lộng (1955- 1961)

dạt dào bao nguồn cảm hứng lớn lao Nhà thơ hướng về quá khứ để

thấm thía những nỗi đau khổ của cha ông, công lao của những thế hệ đi trước mở đường, từ đó ghi sâu ân tình của cách mạng Qua sự cảm nhận của Tố Hữu, cuộc sống mới trên miền Bắc thực sự là một ngày hội lớn, nhìn vào đâu cũng thấy tràn đầy sức sống và niềm vui Đất nước đau nỗi đau chia cắt, thơ Tố Hữu là tình cảm thiết tha, sâu nặng với miền Nam ruột thịt Đó là nỗi nhớ quê hương da diết, tiếng thét căm giận

ngút trời, lời ngợi ca những con người kiên trung, bất khuất, niềm tin không gì lay chuyển được vào một ngày mai thắng lợi, thống nhất non sông

Bước vào giai đoạn cách mạng mới, tập thơ Gió lộng (1955- 1961) dạt dào bao nguồn cảm hứng lớn lao Nhà thơ hướng về quá khứ để

Bước vào giai đoạn cách mạng mới, tập thơ Gió lộng (1955- 1961)

dạt dào bao nguồn cảm hứng lớn lao Nhà thơ hướng về quá khứ để

- Tác phẩm tiêu biểu: 30 năm đời ta có Đảng, Mẹ Tơm,

Người con gái Việt Nam, Bài ca xuân 61, Từ Cu Ba

Trang 17

Với nhà văn Phan Tứ, Bác Hồ,

Trần Đình Vân

Tố Hữu làm việc với Bác Hồ [9.4.1960]

Trang 18

Con đã về đây, ơi mẹ Tơm

Hỡi người mẹ khổ đã dành cơm

Cho con, cho Đảng ngày xưa ấy

Không sợ tù gông, chấp súng gươm

…

Thương người cộng sản, căm Tây – Nhật

Buồng Mẹ – buồng tim – giấu chúng con

Đêm đêm chó sủa… Làng bên động ?

Bóng Mẹ ngồi canh lẫn bóng cồn…

MẸ TƠM

Tôi lại về quê mẹ nuôi xưa

Một buổi trưa, nắng dài bãi cát

Gió lộng xôn xao, sóng biển đu đưa

Mát rượi lòng ta ngân nga tiếng hát…

Chợ xa, Mẹ gánh mớ rau xanh Thêm bó truyền đơn gọi đấu tranh Bãi cát vàng thau in bóng Mẹ

Chiều về… Hòn Nẹ… Biển reo quanh…

Nhưng một đêm mưa, ướt bãi cồn Lính về, lính trói cả hai con

Máu con đỏ cát đường thôn lạnh Bóng mẹ ngồi trông, vọng nước non!

Ôi bóng người xưa, đã khuất rồi Tròn đôi nắm đất trắng chân đồi.

Sống trong cát, chết vùi trong cát Những trái tim như ngọc sáng ngời!

…

Trang 19

“Đường giải phóng mới đi một nửa

Nửa mình còn trong nước lửa sôi

Một thân không thể chia đôi

Lửa gươm không thể cắt rời núi sông.”

(Ba mươi năm đời ta có Đảng)

“Hôm nay tôi đi từ Hà Nội,

Nước Việt Nam Dân Chủ Cộng Hòa

Con tàu đưa tôi đến Trung-hoa:

Bốn hướng mênh mông, bao la trời đất ”

(Đường sang nước bạn)

PHẠM HỒNG THÁI

Sống, chết, được như AnhThù giặc, thương Nước mìnhSống, làm quả bom nổ

Chết, như dòng nước xanh (1956)

Trang 20

Bước vào giai đoạn cách mạng mới, tập thơ Gió lộng (1955- 1961)

dạt dào bao nguồn cảm hứng lớn lao Nhà thơ hướng về quá khứ để thấm thía những nỗi đau khổ của cha ông, công lao của những thế hệ

đi trước mở đường, từ đó ghi sâu ân tình của cách mạng Qua sự cảm nhận của Tố Hữu, cuộc sống mới trên miền Bắc thực sự là một ngày hội lớn, nhìn vào đâu cũng thấy tràn đầy sức sống và niềm vui Đất nước đau nỗi đau chia cắt, thơ Tố Hữu là tình cảm thiết tha, sâu nặng với miền Nam ruột thịt Đó là nỗi nhớ quê hương da diết, tiếng thét căm giận ngút trời, lời ngợi ca những con người kiên trung, bất khuất, niềm tin không gì lay chuyển được vào một ngày mai thắng lợi, thống nhất non sông

- Giá trị nghệ thuật: Cảm hứng lãng mạn, khuynh hướng sử

thi, cái tôi trữ tình công dân, nhân danh Đảng và dân tộc

Trang 21

Hai tập thơ Ra trận (1962-1971), Máu và hoa (1972-1977) âm vang

khí thế quyết liệt của cuộc kháng chiến chống Mĩ cứu nước và niềm vui

toàn thắng Ra trận là bản anh hùng ca về “Miền Nam trong lửa đạn sáng

ngời” với bao hình ảnh tiêu biểu cho dũng khí kiên cường của dân tộc: anh giải phóng quân “con người đẹp nhất”, người thợ điện “dáng hiên ngang vẫn ngẩng cao đầu”, những “em thơ cũng hóa anh hùng”, bà mẹ

“một tay lái chiếc đò ngang”, anh công nhân “lấp hố bom mà dựng lò

cao”, cô dân quân “ vai súng tay cày”,… Máu và hoa ghi lại một chặng

đường cách mạng đầy gian khổ, hi sinh, khẳng định niềm tin sâu sắc vào sức mạnh tiềm tàng của xứ sở quê hương, cũng như của mỗi con người Việt Nam mới, biểu hiện niềm tự hào và niềm vui phơi phới khi “toàn thắng về ta”

Hai tập thơ Ra trận (1962-1971), Máu và hoa (1972-1977) âm vang khí thế quyết liệt của cuộc kháng chiến chống Mĩ cứu nước và niềm vui toàn thắng Ra trận là bản anh hùng ca về “Miền Nam trong lửa đạn sáng ngời” với bao hình ảnh tiêu biểu cho dũng khí kiên cường của dân tộc: anh giải phóng quân “con người đẹp nhất”, người thợ điện “dáng hiên ngang vẫn ngẩng cao đầu”, những “em thơ cũng hóa anh hùng”, bà mẹ

cao”, cô dân quân “ vai súng tay cày”,… Máu và hoa ghi lại một chặng đường cách mạng đầy gian khổ, hi sinh, khẳng định niềm tin sâu sắc vào sức mạnh tiềm tàng của xứ sở quê hương, cũng như của mỗi con người Việt Nam mới, biểu hiện niềm tự hào và niềm vui phơi phới khi “toàn thắng về ta”

Giá trị nghệ thuật: Đậm tính chính luận và chất sử thi, mang âm hưởng

hùng ca; cái tôi trữ tình công dân, nhân danh Đảng và dân tộc

Tác phẩm tiêu biểu: Miền Nam, Bác ơi, Theo chân Bác,

Non nước ngàn dặm…

Tiêu đề	Tác giả Tố Hữu
Tác giả	Tố Hữu
Trường học	Đại Học Huế
Chuyên ngành	Văn học
Thể loại	Tiểu luận
Năm xuất bản	2023
Thành phố	Huế

Định dạng
Số trang	42
Dung lượng	8,32 MB