Chuột - Bàn Phím và hơn thế nữa

Chuột - Bàn Phím và hơn thế nữa

Chuột, bàn ph m và hơn th nữa

PCWorld 6/99

Di chuyển con trỏ chuột trên màn hình giờ đây không những không làm h cổ tay

"ngọc ngà" của bạn mà còn rất thú ṽ

C thể chia l̃ch sử ngành máy t nh ra làm 4 giai đoạn Đầu tiên là giai đoạn t nh toán: Hollerith nghĩ ra thẻ đục lỗ và ngày đ chỉ cần 80 cột là đủ t nh toán cho cả nớc Mỹ; giai

đoạn Hai, hay còn gọi là kỷ nguyên Tự Động Hoá, đánh dấu bằng sự ra đời của bàn ph m

và các dòng lệnh, và ngời ta cho rằng th là đủ để đ ỉu khiển máy t nh; rồi ti p theo là giai

đoạn Ba với sự xuất hiện của chuột máy t nh và đi k̀m với n là giao diện ngời dùng đồ hoạ (GUI), vì vậy ngời ta gọi đây là thời kỳ Máy T nh Hoá, n hoàn thiện quá trình

Xử-L -Thông-Tin-Nh-Chúng-Ta-Bi t- V̉-N Và giờ đây ta đang ở giai đoạn Bốn của l̃ch sử phát triển, đ là ngồi tại nhà mà truy cập Internet

tởng sử dụng thi t b̃ trỏ thay cho bàn ph m để di chuyển khắp tài liệu, vẽ hoặc cắt màn hình, tr ch một phần cơ sở dữ liệu, biểu đồ đã thay đổi đáng kể cách chúng ta sử dụng máy t nh Chuột không còn là một phơng án để lựa chọn trong việc dùng máy t nh

mà là thi t b̃ không thể thi u, nhất là khi chạy Windows

Nhng không phải ai c̣ng th ch chuột, thậm ch còn c ngời không thể sử dụng n vì

những tổn thơng do thao tác lặp đi lặp lại Do đ ngời dùng nên bi t v̉ các lựa chọn khác nhau cho thi t b̃ trỏ/nhập liệu hiện đang c trên th̃ trờng, đồng thời hãy sẵn sàng thử nghiệm các thi t b̃ khác nhau để tận dụng tối đa hiệu quả và sự tiện lợi mà chúng mang lại Giải quy t cho chuột đi cùng với máy t nh là đ ỉu tốn k m và thờng gây thất bại Dới đây là một số loại chuột tinh xảo khác nhau và những thay th cho chuột Tuy nhiên bài báo sẽ không đ̉ cập đ n bàn ph m, màn hình cảm nhận, thi t b̃ mã vạch, máy

đọc ghi, thi t b̃ đỉu khiển t xa, và các thi t b̃ đỉu khiển trò chơi

Do c sự đa dạng sản ph ẩm, và việc chọn đợc một thi t b̃ chuột phù hợp rất phụ thuộc vào sở th ch cá nhân, kiểu cách làm việc, k ch thớc bàn tay của ngời sử dụng , nên

những thông tin trong bài chỉ c nghĩa tham khảo

1 Tự cuộn màn hình

Cải ti n quan trọng đầu tiên trong thi t k chuột là bánh xe cuộn mà Microso ft đa vào IntelliMouse năm 1996 Ngày nay, mỗi nhà sản xuất đ̉u c các thi t k khác nhau cho

chức năng này Một trong những đỉu thú ṽ và bất thờng là việc IBM đa thêm nút

TrackPoint nh một nút thứ ba để cuộn vào chuột ScrollPoint mới nhất của họ (29 USD)

2 Đây c phải là chuột?

Tr một số ngoại lệ, còn n i chung chuột máy t nh trông c̣ng giống chuột Th mà Anir Mouse (giá 47,9 USD) của Animax International (một công ty của Na Uy) lại là một

động vật hoàn toàn khác Thực ra n là joystick nhng không phải để phục vụ cho các trò chơi hành động hay giả lập V̉ mặt vệ sinh lao động, n c một số u điểm so với các loại chuột tiêu chuẩn nhng c lẽ chỉ phù h ợp với những ai c vấn đ̉ ở cổ tay

3 Cố đ̃nh đuôi chuột

Thờng thì đuôi chuột (dây nối) hay vớng vào những thứ đặt trên bàn Giải pháp thứ nhất

là sử dụng một mouse pad (đ chuột) c chốt giữ dây cố đ̃nh Chuột không dây là xu hớng phát triển tự nhiên, nhng những phiên bản đầu tiên do dùng tia hồng ngoại nên làm hạn

ch tầm giao ti p của chuột Nhỉu model chuột không dây hiện đại sử dụng các t n hiệu tần số radio, do đ n c thể thâm nhập qua nhỉu chớng ngại vật để tìm đ n bộ cảm nhận Logitech đã áp dụng công nghệ này vào sản phẩm Cordless Desktop (giá 99 USD) bao gồm một bàn ph m không dây và chuột không dây

4 Loạt sản phẩm Marble của Logitech

Họ thi t b̃ trackball mang tên Marble của Logitech đa ra rất nhỉu lựa chọn cho ngời sử dụng Bạn muốn dùng ng n cái để đ ỉu khiển đờng đi trên màn hình? TrackMan Marble Plus giá 59,95 USD c một quả b ng nhỏ dùng ng n cái để đ ỉu khiển (chỉ dùng đợc tay phải) cùng với 3 nút bấm khác và một bánh xe N u th ch dùng ng n trỏ, bạn hãy chọn TrackMan Marble Mouse (39,95 USD) c một quả b ng ở ch nh giữa còn hai bên là 2 nút bấm Còn th ch sử dụng cả bàn tay thì sao ? Đã c TrackMan Marble FX (79,95 USD) với một quả b ng lớn ở giữa để bạn đ ỉu khiển bằng ng n cái tay phải và các ng n còn lại Tất cả các sản phẩm thuộc series Marble của Logitech đ̉u rất dễ nhận ra bởi quả b ng c màu đỏ và bên ngoài là những chấm đen không đồng đ̉u Để bi t đ ỉu khiển chuột bằng

ng n nào là phù h ợp thì chỉ c cách duy nhất là phải thử t ng thi t b̃ vì đây hoàn toàn là

th ch cá nhân

5 Trackball đầu tiên

Trackball đầu tiên là Turbo Mouse cho Macintosh của Kensington giá 99 USD (Expert Mouse là phiên bản tơng ứng dành cho PC) C thể thay đổi màu sắc và kiểu thi t k của quả b ng lớn trên sản ph ẩm này Hiện nay Kensington vẫn là nhà sản xuất ch nh loại chuột dành cho Macintosh Một loại trackball nhỏ hơn và phổ bi n hơn là Orbit giá 50 USD c thi t k dạng một quả b ng k ch thớc trung bình ở ch nh giữa còn hai bên là hai

nút bấm Cho đ n nay thi t k này v ẫn b̃ Logitech và Microsoft bắt chớc

6 Bạn c cần màu sắc?

Apple Computer Inc đã làm cho cuộc sống của các nhà cung cấp thi t b̃ ngoại vi thêm phức tạp do yêu cầu các thi t b̃ phải c màu sắc "tiệp" với iMac Ngoài Animax và

Contour Design, Kensington v a công bố cả chuột và trackball c màu phù h ợp mà lại nối qua cổng USB chứ không phải Apple Desktop Bus

7 Vật nhỏ dành cho mọi ngời

Tỉn thân của touchpad (bộ phận cảm nhận) trên máy laptop là thẻ (tablet) đồ họa mà các họa sĩ thi t k đã sử dụng trong nhỉu năm C lẽ hệ thống thẻ sáng giá nhất hiện nay

là Intuos của Wacom Technology Đây là hệ thống gồm một bảng con, một chuột "4 chỉu" với tùy chọn đầu trỏ hình thấu k nh (thờng dùng để vẽ bản đồ), ba loại bút khác nhau (c cả khả n ăng tẩy x a) và một cây cọ điện tử Với những phụ tùng này, bạn c thể trỏ-để-vẽ một cách thoải mái và hiệu quả K ch thớc 6x8 inch, Intuos n i đ n trong bài này giá 329 USD với chỉ một cây bút, n u muốn c thêm cây chổi điện tử bạn phải chi thêm 95 USD, còn chuột là 40 USD

8 CrossPad

Loại bảng ghi mới nhất lại c cách ti p cận khác h ẳn N không thay th hoàn toàn cho chuột mà c những ch ức năng riêng Với những ai th ch vi t tay, thi t b̃ c cách nhập liệu khá thuận tiện CrossPad của A.T Cross Inc trông giống chi c k ẹp tài liệu với tấm bảng (pad) ở ph a trên Bạn dùng một cây bút đặc biệt để vi t trên tấm bảng khi muốn ghi lại thông tin gì đ Cross Pad lu chữ vi t, biểu đồ, hay vài dòng phác thảo của bạn dới dạng mực số - đây là cách mà các thi t b̃ trợ giúp số dùng bút hay sử dụng C hai loại

k ch thớc bảng (loại nhỏ là Cross Pad XP, 6x9 inch, 249 USD) và lu đợc 50 trang K t quả

c thể đ ợc nạp vào máy PC để lu trữ lâu hơn, hay đa vào một phần m̉m nhận dạng chữ

vi t

9 Mạnh nhất hay rắc rối nhất?

Th hệ chuột đầu tiên (đi k̀m theo Lisa và Macintosh của Apple) chỉ c một nút bấm và vì th ngời dùng ch ẳng thể nào mà nhầm lẫn đợc Với Windows, bằng việc thêm một nút rất hữu dụng ở bên phải, Microsoft làm cho mọi việc rắc rối thêm một chút Sau đ lần l ợt

là sự xuất hiện thêm một nút ở giữa c thể lập trình và nút bên hông bấm bằng ng n cái Giờ đây, với Web Racer giá 109 USD của Kensington, là thi t b̃ duyệt Web rất hấp dẫn, bạn sẽ càng lo b̃ nhầm lẫn nút Ngoài b̉ mặt cảm nhận, Web Racer còn c thêm một số nút c khả n ăng lập trình để phục vụ cho việc duyệt Web, một nút cho menu và 4 nút xung quanh để cuộn Đ là những t nh n ăng mạnh của một sản phẩm mới, còn th ch n hay không là việc của bạn

10 Web trên đầu ng n tay bạn

T khi laptop đ ợc sử dụng rộng rãi thì b̉ mặt cảm nhận (touchpad) c̣ng trở nên phổ

bi n Nhà sản xuất hàng đầu v̉ thi t b̃ này là Cirque c một sản ph ẩm mới nhất để lớt trên Web, đ là Cruise Cat giá 109 USD Cruise Cat c rất nhỉu t nh n ăng mới lạ N c

những vùng đặc biệt để cuộn, di chuyển lên, xuống N mô phỏng động tác nhấn chuột bằng việc gõ các ng n tay Thi t b̃ còn c bộ nhận dạng chữ vi t tay nên bạn c thể lập trình cho một t nh n ăng để n đ ợc k ch hoạt khi bạn dùng ng n tay vẽ một hình nào đ trên b̉ mặt cảm nhận

11 Chuột phù hợp sẽ ti t kiệm thời gian

Chuột th nào là phù h ợp hoàn toàn tùy thuộc vào ngời trực ti p sử dụng V dụ c

ng-ời rất th ch Logitech MouseMan Wheel (giá 4 9,95 USD) với thi t k chú trọng vệ sinh

lao động, c 3 nút bấm và một bánh xe ở ph a trên cộng với một nút bấm ngay bên hông chuột (để dùng cho ng n cái) Một điểm thú ṽ khác của các sản phẩm Logitech là trình

đỉu khiển chuột cho ph p làm việc với mọi ứng dụng

12 Thi t b̃ mới nhất trên th̃ trờng

Intellimouse Explorer, đợc bán với giá 75 USD, là loại chuột mới nhất của Microsoft Thi t b̃ không dùng quả cầu nh thờng thấy ở ph a dới của chuột mà thay vào đ là một nguồn sáng ở bên trong chuột và bộ xử l t n hiệu số để "quan sát hiện trờng" và cảm nhận mọi chuyển động Microsoft gọi công nghệ này là IntelliEye Theo công ty thì Intellimouse Explorer c tốc độ cao và ch nh xác hơn các thi t b̃ c̣, đồng thời n lại

không yêu cầu phải c mouse pad

Tràn ngập các thi t b̃ nhập liệu

1 Chuột ScrollPoint

IBM (www.pc.ibm.com/us/accessories/aptiva/scrollpoint)

2 Anir Mouse

Animax International ASA (www.animax.no)

3 Chuét kh«ng d©y

Logitech Corp International SA

www.logitech.com

4 TrackMan Marble Mouse

Logitech

5 TurboMouse

Kensington Technology Group

www.kensington.com

6 Orbit iMac vµ chuét USB

Kensington

7 B¸ng Intuos Wacom

Wacom Technology Co

wacom.com

8 CrossPad

A.T Cross Co

www.crosspad.com

9 Web Racer

Kensington

10 Cruise Cat

Cirque Corp

www.cirque.com

11 MouseMan Wheel

Logitech

12 Intellimouse Explorer

Microsoft Corp

www.microsoft.com

Natural Keyboard Elite

Microsoft Corp (www.microsoft.com)

Giá: 64,95 USD

Giống với các sản phẩm cạnh tranh, Natural Keyboard Elite của Microsoft c̣ng bắt bạn phải "khổ trớc, sớng sau" Trớc h t, do bàn ph m đ ợc tách thành 2 khối xa nhau và các

ph m ṃi tên đợc bố tr lại nên bạn kh lòng c thể g õ mà không nhìn xuống bàn ph m Nhng theo các nhà nghiên cứu thì các ph m ṃi tên của Natural Keyboard Elite đợc sắp

x p h ợp l hơn sản ph ẩm của Kenesis và Cherry Electrical

Elite c thêm 3 ph m đặc biệt dành cho Windows: một để khởi động menu Start, một cho các ph m tắt c khả n ăng lập trình, và một c tác dụng nh thao tác nhấn ph m phải chuột để gọi phần trợ giúp cảm ngữ cảnh Cả 3 ph m này đ̉u lớn hơn các ph m thông th-ờng và nằm ở ṽ tr tơng tự nh ph m Ctrl và Alt của bàn ph m thông thth-ờng Thanh

spacebar c̣ng đợc làm to hơn và cao hơn các ph m khác

Elite mới đợc giới thiệu vào tháng Giêng v a qua N nhỏ hơn 2 inch so với bậc tỉn bối của n là Natural và c̣ng mỏng hơn Một điểm mới nữa của sản phẩm này là c thêm bộ

k t nối cho cổng U SB

Ergo Plus (G80-5000)

Cherry Electrical Products (www.cherrycorp.com)

Giá: 125 USD đ n 150 USD

Ergo Plus là sự k t h ợp khá hoàn hảo giữa cách bố tr của bàn ph m chu ẩn IBM với nhỉu lựa chọn sửa đổi Ergo Plus bỏ đi phần các ph m số, n u cần bạn phải bỏ ra khoảng

25 - 30 USD để mua thêm và c thể đặt n vào bất c ứ chỗ nào trên bàn làm việc

Bạn c thể dùng bàn ph m với độ dốc vào khoảng 8 độ hoặc bẻ ra 4 chân ở ph a sau để nâng độ dốc lên thành 12 độ, giống nh bàn ph m chu ẩn Mọi thứ sẽ trở nên thú ṽ hơn khi bạn tách xa 2 nửa bàn ph m (thanh spacebar c̣ng đợc k o dài ra để trở thành cầu nối giữa

2 nửa) và tăng tối đa độ dốc ở ch nh giữa, tạo thành cấu trúc hình n n c g c so với đờng nằm ngang là 10 độ

C 2 điểm đáng chê ở sản phẩm này: các ph m cuộn trang không đ ợc nh m theo chu ẩn

và nằm ở g c xa bên phải; cáp dữ liệu rất k m linh động và không dấu đi đ ợc nên bạn không thể đặt bàn ph m đối diện th ẳng với máy t nh

The Classic

Kinesis Corp (www.kinesis-ergo.com)

Giá: 275 USD

Sau nhỉu năm dùng bàn ph m thông thờng, bạn sẽ rất kh phá bỏ th i quen c̣ Hi m c bàn ph m công thái học nào lại đòi hỏi ngời dùng phải thay đổi th i quen nhỉu nh Kinesis Classic

Classic đặt các ph m chữ cái gần nhau hơn trong 2 lòng chảo Do ngời dùng đã quen với kiểu x p xen kẽ nhau của bàn ph m chu ẩn nên khi chuyển sang bàn ph m này thờng bấm chệch đi khoảng 0,5 inch Trong các ph m thì Backspace là kh bấm nhất, tuy nhiên

chỉ sau ch ng vài ngày là bạn c thể quen đ ợc với bàn ph m mới nhờ phần hớng d ẫn trong DOS

Trong 3 loại bàn ph m công thái học điển hình giới thiệu ở đây thì Kinesis Classic xem

ch ng là c triển vọng lâu dài nhất, nhng với đ ỉu kiện bạn phải c t nh kiên nh ẫn

Các bàn ph m công thái học

Đ̃nh nghĩa: Bàn ph m công thái học (ergonomic) đợc thi t k phù hợp với vận

động tự nhiên của bàn tay ngời sử dụng Chúng chia bàn ph m thành 2 phần cách xa

nhau ch ng vài inch, đồng thời ph m dành cho ng n cái đ ợc nâng cao hơn Ph m

Backspace và phần bàn ph m số đ ợc đặt gần nhau hơn để các ng n tay và cánh tay không b̃ với ra xa Theo các nguyên tắc v̉ công thái học thì những sửa đổi này sẽ giúp tránh đợc

sự mỏi mệt, t các ng n tay, cổ tay, đ n vai của ngời dùng do c ẳng tay đợc đặt sấp hoàn toàn (đối với bàn ph m thông thờng, c ẳng tay b̃ xoắn khi ng n cái và bàn tay đặt song song với bàn ph m)

Hiện nay đang c trào lu quan tâm đ n các bàn ph m công thái học, đây không còn là vấn đ̉ công nghệ thuần túy mà đã trở thành vấn đ̉ xã hội C những ngời buộc phải dùng bàn ph m đ ợc thi t k đặc biệt do họ b̃ khuy t tật ở tay hoặc mắc các bệnh v̉ xơng khớp

Tuy nhiên, những thử nghiệm độc lập cho thấy hiện cha c k t luận nào đáng tin cậy v̉ tác dụng lâu dài của bàn ph m công thái học đ n s ức khỏe con ngời Một thử nghiệm do Viện Quốc Gia v̉ Sức Khỏe và An Toàn Lao Động (Mỹ) thực hiện năm 1995 k t luận

"không c khác biệt đáng kể v̉ sự thoải mái và căng thẳng giữa loại bàn ph m chu ẩn và loại công thái học là bàn ph m đ ợc chia thành 2 phần và c thể đ ỉu chỉnh đợc" Nhng t

ra thì theo nhỉu ngời, bàn ph m công thái học giúp cho việc g õ ph m d ễ dàng hơn

Các nhà nghiên cứu chia bàn ph m công thái học thành 3 loại ch nh:

* Loại thứ nhất, phổ bi n nhất và c̣ng c t thay đổi nhất so với loại chu ẩn Trong bài là Microsoft Natural Keyboard Elite với thi t k uốn cong ở 2 bên và gồ lên ở ch nh giữa

* Loại thứ hai là loại c thể hiệu chỉnh đ ợc, tiêu biểu là Ergo Plus do Cherry Electrical giới thiệu Loại này đợc chia làm 2 nửa ở ch nh giữa và hai bên c thể di chuyển riêng rẽ

* Loại thứ ba gọi nôm na là bàn ph m lòng chảo, v dụ nh Kinesis Classic Bàn ph m lòng chảo đặt nh m ph m chữ cái và nh m ph m số vào 2 lòng chảo bố tr ở hai bên, còn các ph m đ ỉu khiển nh Enter hay Backspace thì đợc chuyển vào giữa, ngay dới ng n cái

Để vi t bài này tác giả đã nhờ một số ngời dùng thử và lúc đầu ai c̣ng c cảm giác lúng túng khi sử dụng, nhng sau khoảng 4 ngày luyện tập thì lại thấy sử dụng chúng thoải mái hơn loại bàn ph m chu ẩn

Thu Hỉn

Computerworld 19/4/1999