Theo Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI của Đảng Cộng sản Việt Nam 2011: “Tư tưởng Hồ Chí Minh” là một hệ thống quan điểm toàn diện và sâu sắc về nhữngvấn đề cơ bản của cách mạng Việt
Trang 1BÀI THẢO LUẬN
ĐỀ TÀI 1: Phân tích tư tưởng Hồ Chí Minh về đoàn kết quốc tế và sự vận dụng trong giai đoạn hiện nay.
ĐỀ TÀI 2: Phân tích Tư tưởng của Hồ Chí Minh về đạo đức? Liên hệ tới quá trình tu dưỡng đạo đức của sinh viên trường Đại học Thương mại hiện nay?
Giảng viên hướng dẫn: ThS Ngô Thị Huyền Trang
Môn: Tư tưởng Hồ Chí MinhNhóm thực hiện: Nhóm 4Lớp học phần: 2158HCMI0111
Trang 2nhiều mặt Trong đó tư tưởng về đại đoàn kết là tư tưởng nổi bật, có giá trị trường tồnđối với quá trình phát triển của dân tộc ta và của toàn nhân loại Đây là tư tưởng xuyênsuốt và nhất quán trong tư duy lý luận và trong hoạt động thực tiễn của Hồ Chí Minh
và đã trở thành “sợi chỉ đỏ” xuyên suốt các hoạt động đối ngoại từ khi lập quốc đếnnay
Phát huy sức mạnh đại đoàn kết quốc gia là nội dung mang tính chiến lược trong
tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh Bài học đại đoàn kết quốc tế ngày càngmang tính thời sự, có ý nghĩa hết sức quan trọng trong bối cảnh ngày nay – đất nướcđang chuyển mình mạnh mẽ để đón nhận những cơ hội cùng thách thức lớn của quátrình hội nhập ngày một sâu, rộng
II CƠ SỞ LÝ THUYẾT
2.1 Cơ sở hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh về đoàn kết quốc tế
2.1.1 Tư tưởng Hồ Chí Minh là gì ?
Theo Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI của Đảng Cộng sản Việt Nam (2011):
“Tư tưởng Hồ Chí Minh” là một hệ thống quan điểm toàn diện và sâu sắc về nhữngvấn đề cơ bản của cách mạng Việt Nam, từ cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân đếncách mạng xã hội chủ nghĩa; là kết quả của sự vận dụng sáng tạo và phát triển chủnghĩa Mác – Lênin vào điều kiện cụ thể của nước ta, kế thừa và phát triển các giá trịtruyền thống tốt đẹp dân tộc, tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại; là tài sản tinh thần vôcùng to lớn và quý giá của Đảng, dân tộc ta, mãi mãi soi đường cho sự nghiệp cáchmạng của nhân dân ta giành thắng lợi”
2.1.2 Tư tưởng Hồ Chí Minh về đoàn kết quốc tế.
“Tư tưởng Hồ Chí Minh về đại đoàn kết quốc tế” là hệ thống những luận điểm,nguyên tắc, phương pháp giáo dục Tư tưởng này trước hết là đoàn kết trong phongtrào cộng sản, công nhân quốc tế và đoàn kết trong các nước xã hội chủ nghĩa anh em.Đoàn kết quốc tế là nhân tố đảm bảo sự thắng lợi của chủ nghĩa xã hội cũng như thắnglợi của công cuộc đấu tranh giành độc lập dân tộc, phi thực dân hóa trên phạm vi toànthế giới Nói cách khác, tư tưởng về đoàn kết quốc tế của Chủ tịch Hồ Chí Minh là
Trang 3những định hường, nền tảng, cơ sở lý luận quan trọng cho việc hoạch định và thực thiđường lối, chính sách đối ngoại Việt Nam, là ánh sáng soi đường của đối ngoại ViệtNam.
2.1.3 Cơ sở hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh về đoàn kết quốc tế
2.1.3.1 Truyền thống tốt đẹp của dân tộc Việt Nam
Ý thức quốc gia, dân tộc, làm chủ đất nước của cộng đồng người Việt có từ ngànxưa Cuộc chiến đấu với thiên nhiên, với giặc ngoại xâm trong lịch sử ngàn năm đãhun đúc nên truyền thống tốt đẹp của người Việt Nam: Yêu nước nồng nàn, độc lập tựchủ, kiên cường bất khuất, đoàn kết thống nhất, nhân ái khoan dung
Trước hết, là Chủ nghĩa yêu nước là sợi chỉ đỏ xuyên suốt quá trình lịch sử của
dân tộc Việt Nam Những nội dung chủ yếu của chủ nghĩa yêu nước Việt Nam đã từngbước được đúc kết, hình thành một hệ thống các nguyên lý với tư tưởng của các anhhùng hào kiệt như: Lý Thường Kiệt, Trần Hưng Đạo, Nguyễn Trãi,… chính sức mạnh
truyền thống ấy đã thúc giục người thanh niên Nguyễn Tất Thành ra đi tìm đường chủ
nghĩa yêu nước cứu nước Đó cũng là động lực chi phối mọi suy nghĩ, hành động của
Người trong suốt cuộc đời hoạt động cách mạng Chủ tịch Hồ Chí Minh đã viết: Lúcđầu, chính chủ nghĩa yêu nước chứ chưa phải chủ nghĩa cộng sản đã đưa tôi theoLênin, tin theo quốc tế thứ III Truyền thống yêu nước của dân tộc được Nguyễn TấtThành tiếp thu từ những ngày ở quê hương và trên con đường bôn ba khắp năm châubốn bể Người đã đến với những người lao động trên thế giới, đến với tình hữu ái vôsản và đến với Chủ nghĩa Mác – Lênin, đó là con đường cứu nước, giải phóng dân tộc
Thứ hai, đó là tinh thần đoàn kết, tương ái của dân tộc Truyền thống này hình
thành cùng một lúc với sự hình thành dân tộc, từ hoàn cảnh và yêu cầu đấu tranhchống thiên nhiên, chống giặc ngoại xâm Người Việt Nam quen gắn bó với nhautrong tình làng nghĩa xóm, tối lửa tắt đèn có nhau Bước sang thế kỷ XX, mặc dù xãhội Việt Nam có sự phân hóa về giai cấp, truyền thống này vẫn bền vững Vì vậy, HồChí Minh đã chú ý kế thừa và phát huy sức mạnh truyền thống đoàn kết của dân tộc đểhình thành tư tưởng đoàn kết quốc tế, phấn đấu vì một thế giới hòa bình, ổn định vàphát triển
Thứ ba, ngoại giao truyền thống của Việt Nam cũng là một nhân tốc quan trọng
hình thành tư tưởng đoàn kết quốc tế của Hồ Chí Minh Ngoại giao truyền thống ViệtNam xem trọng việc giữ hòa khí, đoàn kết hữu nghị với các nước, phấn đấu cho sự tháihòa, yêu chuộng hòa bình là bản chất của ngoại giao Việt Nam Trong khi lập trường
Trang 4nguyên tắc giữ vững độc lập chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ, chống lại sự xâm lược củacác ngoại bang Đại Việt luôn kiên trì đường lối hòa bình trong quan hệ ngoại giao vớicác nước láng giềng Hòa hiếu là tư tưởng cốt lõi của ngoại giao Đại Việt đúng nhưnhà sử học Phan Huy Chú đã đúc kết lịch sử ngoại bang của đất nước chúng ta: “Trongviệc trị nước, hòa hiếu với láng giềng là việc lớn”.
2.1.3.2 Chủ nghĩa Mác – Lênin và Quốc tế cộng sảnSau nhiều năm bôn ba ở các nước, cuối năm 1917, Nguyễn Ái Quốc trở lại nướcPháp, tham gia phong trào công nhân Pháp và gia nhập Đảng Xã hội Pháp Nguyễn ÁiQuốc muốn nhanh chóng tìm ra con đường cứu nước đúng đắn và tìm lực lượng đoànkết tin cậy Điều quan trọng hơn hết của Nguyễn Ái Quốc là “sự đoàn kết”, “đoàn kếtvới các dân tộc thuộc địa” Hầu hết trong các buổi mít ting, thảo luận, Người đều pháthiện và khéo lái những vấn đề đang thảo luận sang vấn đề đoàn kết với các vấn đềthuộc địa Người đã từng nói: “Trong các cuộc bàn cãi, người ta rất ít nói đến sự đoànkết với các dân tộc thuộc địa, nhưng đó lại là vấn đề mà tôi quan tâm hơn hết.”
Sau khi được biết Quốc tế thứ III do Lênin sáng lập có chủ trương đoàn kết cácdân tộc thuộc địa và nhất là được đọc “Bản sơ thảo lần thứ nhất luận cương về vấn đềdân tộc và thuộc địa” của Lênin, lần đầu tiên Nguyễn Ái Quốc biết có một tổ chứcquốc tế ủng hộ sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc bị áp bức Luận cương củaLênin đã giải quyết trọn vẹn một vấn đề rất cơ bản mà Nguyễn Ái Quốc đặc biệt quantâm là vấn đề dân tộc và thuộc địa đặt ra trong mối quan hệ quốc tế, chỉ ra con đườnggiải phóng các dân tộc thuộc địa Luận cương tạo ra một bước chuyển biến căn bảntrong nhận thức tư tưởng về vấn đề đồng minh về xác định kẻ thù Luận cương là lờigiải đáp hợp lí nhất, đúng đắn nhất mà Nguyễn Ái Quốc tìm thấy được về con đườngcứu nước, con đường giải phóng dân tộc, đó là “Muốn cứu nước và giải phóng dân tộckhông còn con đường nào khác con đường cách mạng vô sản, gắn chủ nghĩa yêu nướcViệt Nam với chủ nghĩa Mác – Lênin
Đại hội lần thứ XVIII Đảng Xã hội Pháp họp tại Tua (tháng 12/1920), Nguyễn ÁiQuốc bỏ qua phiếu tán thành Đảng gia nhập Quốc tế III, trở thành một trong nhữngngười sáng lập Đảng Cộng sản Pháp Bằng việc làm đó, Nguyễn Ái Quốc đã nêu caongọn cờ đoàn kết quốc tế Từ đoàn kết các dân tộc thuộc địa, mở thành đoàn kết vớigiai cấp vô sản chính quốc và giai cấp vô sản thế giới Nguyễn Ái Quốc viết nhữngbản tham luận, phát biểu trong các kỳ sinh hoạt đảng và các cuộc họp của các tổ chức
xã hội khác, tham gia lãnh đạo Ban Nghiên cứu về thuộc địa, ra báo Người cùngkhổ… Nguyễn Ái Quốc đã vạch rõ tội ác của chủ nghĩa thực dân, đế quốc, tranh thủ sự
Trang 5ủng hộ của dư luận tiến bộ Pháp và thế giới, hình thành mặt trận đoàn kết quốc tế đốivới sự nghiệp giải phóng các dân tộc bị áp bức Những việc làm đó đã đánh dấu mộtbước chuyển biến quyết định trong nhận thức tư tưởng và lập trường chính trị củaNguyễn Ái Quốc, từ đây, Người đã tiếp thu sâu sắc và sáng tạo những khẩu hiệu chiếnlược của Mác – Lênin, “Vô sản toàn thế giới, đoàn kết lại”, “Vô sản toàn thế giới vàcác dân tộc bị áp bức, đoàn kết lại” Người đã gọi Lênin là hiện thân của tình anh embốn bể Người nhấn mạnh: “Lao động tất cả các nước đoàn kết lại” và Người khẳngđịnh, chính Lênin và Quốc tế Cộng sản đã chỉ ra cho dân tộc và giai cấp vô sản thếgiới sự cần thiết và con đường tập hợp đoàn kết các lực lượng cách mạng trong phạm
vi từng nước và thế giới vào cuộc đấu tranh chống chủ nghĩa tư bản, chủ nghĩa đếquốc Hồ Chí Minh tiếp thu và đi theo chủ nghĩa Mác – Lênin trên tinh thần độc lập, tựchủ, sáng tạo, trên cơ sở đó Người xây dựng và phát triển tư tưởng đoàn kết quốc tếcủa mình
Như vậy, chủ nghĩa Mác – Lênin và Quốc tế Cộng sản là nhân tốc quan trọng có
ý nghĩa định hình rõ rệt tư tưởng đoàn kết quốc tế của Hồ Chí Minh Trải qua gần 10năm tìm đường cứu nước, Nguyễn Ái Quốc đã từ chủ nghĩa yêu nước chân chính đếnvới chủ nghĩa Mác – Lênin và Quốc tế Cộng sản, từ một nhà yêu nước trở thành mộtchiến sĩ quốc tế chân chính
2.1.3.3 Quá trình tìm đường cứu nước Nguyễn Ái Quốc
Ra đi tìm đường cứu nước, qua những chuyến đi, những cuộc khảo nghiệm, chủnghĩa yêu nước ở Người có những biến chuyển mới Sự đồng cảm với đồng bào mìnhđược nâng lên thành sự đồng cảm với nhân dân lao động, với các dân tộc cùng cảnhngộ bị áp bức như dân tộc mình Người thể hiện sự đồng cảm với nhân dân lao động
và các dân tộc cùng cảnh ngộ và đưa ra kết luận: “Dù màu da có khác nhau, trên đờinày chỉ có hai giống người: Giống người bóc lột và giống người bị bóc lột Mà cũngchỉ có một mối tình hữu ái là thật mà thôi: tính hữu ái vô sản” Kết luận trên vô cùngquan trọng, là khởi đầu của tư tưởng đoàn kết quốc tế Hồ Chí Minh – đoàn kết vớinhững người lao khổ, cần lao trên thế giới
Cũng từ quá trình 10 năm trải nghiệm thực tiễn ở nhiều nước, Nguyễn Ái Quốccũng rút ra kết luận rằng: “Nguyên nhân đầu tiên đã gây ra sự suy yếu của các dân tộcphương Đông, đó là sự biệt lập…họ thiếu sự tin cậy lẫn nhau, sự phối hợp hành động
và sự cổ vũ lẫn nhau” Vì vậy, Người chỉ ra sự cần thiết của việc xây dựng khối đoànkết chiến đấu giữa các dân tộc bị đọa đày, đau khổ Việc thực hiện đoàn kết quốc tếnhằm kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại, tạo sức mạnh tổng hợp cho
Trang 6cách mạng; góp phần cùng nhân dân thế giới thực hiện thắng lợi các mục tiêu cáchmạng của thời đại
Là người dân từ một đất nước thuộc địa, Nguyễn Ái Quốc thấy được khả năngtiềm tàng của sức mạnh đoàn kết của các dân tộc thuộc địa và tin tưởng vào thắng lợicủa cuộc đấu tranh của họ Để thể hiện sự đoàn kết giữa nhân dân lao động chính quốc
và nhân dân lao động thuộc địa, Người yêu cầu các Đảng Cộng sản và giai cấp côngnhân ở chính quốc phải có hiểu biết đúng về thuộc địa và có sự giúp đỡ thiết thực đốivới những người anh em thuộc địa Trong thời gian ở nước ngoài, Người đã tham giatích cực phong trào cách mạng của công nhân Anh, Pháp, Nga, Trung Quốc… từngbước xây dựng nhiều tổ chức quốc tế như: Hội Liên hiệp thuộc địa (1921), Hội Liênhiệp các dân tộc bị áp bức ở Á Đông (1925),… là nhà cách mạng hoạt động tích cựctrong Đảng Cộng sản Pháp, Quốc tế III, các Quốc tế Nông dân, Thanh niên, Phụ nữ…thường xuyên mở rộng nhiều chính sách, các nhà hoạt động xá hội… Tất cả hoạt độngnói trên của Người đều hướng vào mục tiêu tăng cường thêm bạn bè, đồng chí chocách mạng Việt Nam
2.1.3.4 Yếu tố chủ quan từ bản thân Hồ Chí MinhMột quan điểm được đưa ra nếu không được sự ủng hộ, tin cậy từ mọi người thìkhó mà trở thành một tư tưởng lớn Nhưng ở Hồ Chí Minh, Người nhận được sự tintưởng, được dân yêu, dân kính phục, xem như vị cha già của dân tộc Người đã vượtqua tầm nhìn hạn hẹp của các nhà yêu nước tiền bối để hướng ra bên ngoài, gắn kết sựnghiệp cứu nước, giải phóng dân tộc với công cuộc cách mạng của toàn thể các dântộc bị áp bức
2.2 Lực lượng, nguyên tắc và hình thức tổ chức đoàn kết quốc tế 2.2.1 Lực lượng đoàn kết quốc tế
Lực lượng đoàn kết quốc tế trong tư tưởng Hồ Chí Minh bao gồm: phong tràocộng sản và công nhân quốc tế; phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc và phong tràohoà bình, dân chủ thế giới, trước hết là phong trào chống chiến tranh của nhân dân cácnước đang xâm lược Việt Nam
Đối với phong trào cộng sản và công nhân quốc tế, Hồ Chí Minh cho rằng, sựđoàn kết giữa giai cấp công nhân quốc tế là một bảo đảm vững chắc cho thắng lợi củachủ nghĩa cộng sản Chủ trương đoàn kết giai cấp công nhân quốc tế, đoàn kết giữacác đảng cộng sản trong tư tưởng Hồ Chí Minh xuất phát từ tính tất yếu về vai trò củagiai cấp công nhân trong thời đại ngày nay Hồ Chí Minh cho rằng, chủ nghĩa tư bản làmột lực lượng phản động quốc tế, là kẻ thù chung của nhân dân lao động toàn thế giới.Trong hoàn cảnh đó, chỉ có sức mạnh của sự đoàn kết, nhất trí, sự đồng tình và ủng hộ
Trang 7lẫn nhau của lao động toàn thế giới theo tinh thần “bốn phương vô sản đều là anh em”mới có thể chống lại được.
Đối với phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc, từ rất sớm, Hồ Chí Minh đãthấy rõ âm mưu chia rẽ dân tộc của các nước đế quốc Chính vì vậy, Người đã lưu ýQuốc tế Cộng sản về những biện pháp nhằm “làm cho các dân tộc thuộc địa, từ trướcđến nay vẫn cách biệt nhau, hiểu biết nhau hơn và đoàn kết lại để đặt cơ sở cho mộtliên minh phương Đông tương lai, khối liên minh này sẽ là một trong những cái cánhcủa cách mạng vô sản” Thêm vào đó, để tăng cường đoàn kết giữa cách mạng thuộcđịa và cách mạng vô sản chính quốc, Hồ Chí Minh còn đề nghị Quốc tế Cộng sản,bằng mọi cách phải “làm cho đội quân tiên phong của lao động thuộc địa tiếp xúc mậtthiết với giai cấp vô sản phương Tây để dọn đường cho một sự hợp tác thật sự saunày”
Đối với các lực lượng tiến bộ, những người yêu chuộng hoà bình, dân chủ, tự do
và công lý, Hồ Chí Minh cũng tìm mọi cách để thực hiện đoàn kết Trong xu thế mớicủa thời đại, sự thức tỉnh dân tộc gắn liền với sự thức tỉnh giai cấp, Hồ Chí Minh đãgắn cuộc đấu tranh vì độc lập ở Việt Nam với mục tiêu bảo vệ hòa bình, tự do, công lý
và bình đẳng để tập hợp và tranh thủ sự ủng hộ của các lực lượng tiến bộ trên thế giới.Gắn cuộc đấu tranh vì độc lập của dân tộc với mục tiêu hòa bình, tự do và công lý, HồChí Minh đã khơi gợi lương tri của những người tiến bộ tạo nên những tiếng nói ủng
hộ mạnh mẽ của các tổ chức quần chúng, các nhân sĩ trí thức và từng con người trênhành
2.2.2 Hình thức tổ chức
Đoàn kết quốc tế trong tư tưởng Hồ Chí Minh không phải là vấn đề sách lược,một thủ đoạn chính trị nhất thời mà là vấn đề có tính nguyên tắc, một đòi hỏi kháchquan của cách mạng Việt Nam Từ năm 1924, Hồ Chí Minh đã đưa ra quan điểm vềthành lập “Mặt trận thống nhất của nhân dân chính quốc và thuộc địa” chống chủnghĩa đế quốc, đồng thời kiến nghị Quốc tế Cộng sản cần có giải pháp cụ thể để quanđiểm này trở thành sự thật
Đối với các dân tộc trên bán đảo Đông Dương, Hồ Chí Minh dành sự quan tâmđặc biệt Cả ba dân tộc đều là láng giềng gần gũi của nhau, có nhiều điểm tương đồng
về lịch sử, văn hoá và cùng chung một kẻ thù là thực dân Pháp Năm 1941, để khơidậy sức mạnh và quyền tự quyết của mỗi dân tộc, theo đúng quan điểm của Hồ ChíMinh về tập hợp lực lượng cách mạng, Đảng quyết định thành lập Mặt trận Việt NamĐộc lập đồng minh (gọi tắt là Việt Minh); giúp Lào và Campuchia thành lập mặt trậnyêu nước Trong hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, Hồ ChíMinh đã chỉ đạo việc hình thành Mặt trận nhân dân ba nước Đông Dương
Với các dân tộc châu Á, Người chỉ rõ, các dân tộc châu Á có độc lập thì nền hoàbình thế giới mới thực hiện Vận mệnh dân tộc châu Á có quan hệ mật thiết với vậnmệnh dân tộc Việt Nam Do vậy, từ những năm 20 của thế kỷ XX, cùng với việc sánglập Hội Liên hiệp thuộc địa tại Pháp, Hồ Chí Minh đã tham gia sáng lập Hội Liên hiệp
Trang 8các dân tộc bị áp bức tại Trung Quốc Đây là hình thức sơ khai của mặt trận thống nhấtcác dân tộc bị áp bức theo xu hướng vô sản, lần đầu tiên xuất hiện trong lịch sử phongtrào đấu tranh giải phóng dân tộc Với việc tham gia sáng lập các tổ chức này, Hồ ChíMinh đã góp phần đặt cơ sở cho sự ra đời của Mặt trận nhân dân Á – Phi đoàn kết vớiViệt Nam.
Những năm đấu tranh giành độc lập dân tộc, Hồ Chí Minh tìm mọi cách xâydựng các quan hệ với mặt trận dân chủ và lực lượng đồng minh chống phátxít, nhằmtạo thế và lực cho cách mạng Việt Nam Trong kháng chiến chống thực dân Pháp vàchống đế quốc Mỹ, bằng hoạt động ngoại giao không mệt mỏi, Hồ Chí Minh đã nângcao vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế, tranh thủ được sự đồng tình, ủng hộ củacác nước xã hội chủ nghĩa, của bạn bè quốc tế và nhân loại tiến bộ, trong đó có cảnhân dân yêu chuộng hoà bình Pháp trong kháng chiến chống Pháp và cả nhân dân yêuchuộng hoà bình Mỹ trong kháng chiến chống Mỹ, hình thành Mặt trận nhân dân thếgiới đoàn kết với Việt Nam chống đế quốc xâm lược
Như vậy, tư tưởng đoàn kết vì thắng lợi của cách mạng Việt Nam đã định hướngcho việc hình thành bốn tầng mặt trận: Mặt trận đại đoàn kết dân tộc; Mặt trận đoànkết Việt Nam – Lào – Campuchia ; Mặt trận nhân dân Á – Phi đoàn kết với Việt Nam;Mặt trận nhân dân thế giới đoàn kết với Việt Nam chống đế quốc xâm lược Đây thực
sự là sự phát triển rực rỡ nhất và thắng lợi to lớn nhất của tư tưởng Hồ Chí Minh vềđại đoàn kết
2.2.3 Nguyên tắc đoàn kết quốc tế
2.2.3.1 Đoàn kết trên cơ sở thống nhất mục tiêu và lợi ích; có lý, có tình
Muốn thực hiện được đoàn kết quốc tế trong cuộc đấu tranh chống chủ nghĩa đếquốc và các lực lượng phản động quốc tế, phải tìm ra được những điểm tương đồng vềmục tiêu và lợi ích giữa các dân tộc, các lực lượng tiến bộ và phong trào cách mạngthế giới Từ rất sớm, Hồ Chí Minh đã phát hiện ra sự tương đồng này nhờ đặt cáchmạng Việt Nam trong bối cảnh chung của thời đại, kết hợp lợi ích của cách mạng ViệtNam với trào lưu cách mạng thế giới và nhận thức về nghĩa vụ của Việt Nam đối với
sự nghiệp cách mạng chung của nhân dân tiến bộ trên thế giới
- Đối với phong trào cộng sản và công nhân quốc tế, Hồ Chí Minh giương caongọn cờ độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội, thực hiện đoàn kết thốngnhất trên nền tảng của chủ nghĩa Mác- Lênin và chủ nghĩa quốc tế vô sản, có lý,
có tình
- Đối với các dân tộc trên thế giới, Hồ Chí Minh giương cao ngọn cờ độc lập, tự
do và quyền bình đẳng giữa các dân tộc Hồ Chí Minh thực hiện nhất quán quanđiểm có tính nguyên tắc: Dân tộc Việt Nam tôn trọng độc lập, chủ quyền, thốngnhất, toàn vẹn lãnh thổ và quyền tự quyết của tất cả các dân tộc-quốc gia trênthế giới, đồng thời mong muốn các nước trên thế giới quan hệ hợp tác, hữu nghịvới Việt Nam trên cơ sở những nguyên tắc đó
Trang 9- Đối với các lực lượng tiến bộ trên thế giới, Hồ Chí Minh giương cao ngọn cờhòa bình, chống chiến tranh xâm lược Trong suốt cuộc đời mình, Hồ Chí Minhluôn giương cao ngọn cờ hòa bình, đấu tranh cho hòa bình, một nền hòa bìnhthật sự cho tất cả các dân tộc – “hòa bình trong độc lập, tự do”.
2.2.3.2 Đoàn kết trên cơ sở độc lập, tự chủ
Đoàn kết quốc tế là để tranh thủ sự đồng tình, ủng hộ, giúp đỡ của các lực lượngquốc tế nhằm tăng thêm nội lực, tạo sức mạnh thực hiện thắng lợi các nhiệm vụ cáchmạng đã đặt Để đoàn kết tốt phải có nội lực tốt Nội lực là nhân tố quyết định, cònnguồn lực ngoại sinh chỉ có thể phát huy tác dụng thông qua nguồn lực nội sinh Chính
vì vậy, trong đấu tranh cách mạng, Hồ Chí Minh luôn nêu cao khẩu hiệu: “Tự lực cánhsinh, dựa vào sức mình là chính”, “Muốn người ta giúp cho, thì trước mình phải tựgiúp lấy mình đã” Trong đấu tranh giành chính quyền, Người chủ trương “đem sức ta
mà tự giải phóng cho ta”
Hồ Chí Minh chỉ rõ, muốn tranh thủ được sự ủng hộ quốc tế, Đảng phải cóđường lối độc lập, tự chủ và đúng đắn Trả lời một phóng viên nước ngoài, Người nói:
“Độc lập nghĩa là chúng tôi điều khiển lấy mọi công việc của chúng tôi, không có sựcan thiệp ở ngoài vào” Người yêu cầu phải chú trọng đến thực lực trong quan hệ quốc
tế “Thực lực mạnh, ngoại giao sẽ thắng lợi Thực lực là cái chiêng mà ngoại giao làcái tiếng Chiêng có to tiếng mới lớn”
2.3 Tư tưởng Hồ Chí Minh về đại đoàn kết quốc tế và áp dụng trong giai đoạn hiện nay
2.3.1 Tư tưởng Hồ Chí Minh về đại đoàn kết quốc tế
2.3.1.1 Sự cần thiết phải đoàn kết quốc tế
Thực hiện đoàn kết quốc tế nhằm kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời
đại, tạo sức mạnh tổng hợp cho cách mạng Theo Hồ Chí Minh, thực hiện đoàn kết
quốc tế để tập hợp lực lượng bên ngoài, tranh thủ sự đồng tình, ủng hộ và giúp đỡ củabạn bè quốc tế, kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh của các trào lưu cách mạngthời đại để tạo thành sức mạnh tổng hợp cho cách mạng Việt Nam Kết hợp sức mạnhdân tộc (sự tổng hợp của các yếu tố vật chất và tinh thần) và sức mạnh thời đại (sứcmạnh của phong trào cách mạng thế giới, sức mạnh của chủ nghĩa Mác – Lênin) tạonên một sức mạnh to lớn giúp cho dân tộc Việt Nam vượt qua mọi thử thách, khó khăntrong dựng nước và giữ nước Vì vậy, Thực hiện đại đoàn kết toàn dân tộc phải gắnliền với đoàn kết quốc tế; đại đoàn kết toàn dân tộc là cơ sở cho việc thực hiện đoànkết quốc tế
Thực hiện đoàn kết quốc tế nhằm góp phần cùng nhân dân thế giới thực hiện
thắng lợi các mục tiêu cách mạng của thời đại Hồ Chí Minh chỉ ra rằng, chủ nghĩa
yêu nước chân chính phải được gắn liền với chủ nghĩa quốc tế vô sản, đại đoàn kết dântộc phải gắn liền với đoàn kết quốc tế; thực hiện đoàn kết quốc tế không vì thắng lợicủa cách mạng mỗi nước mà còn vì sự nghiệp chung của nhân loại tiến bộ trong cuộcđấu tranh chống chủ nghĩa đế quốc và các thế lực phản động quốc tế vì các mục tiêu
Trang 10cách mạng của thời đại Theo Hồ Chí Minh, muốn tăng cường đoàn kết quốc tế trongcuộc đấu tranh vì mục tiêu chung, các đảng cộng sản trên thế giới phải kiên trì chốnglại mọi khuynh hướng sai lầm của chủ nghĩa cơ hội, chủ nghĩa vị kỷ dân tộc, chủ nghĩa
sô vanh… – những khuynh hướng làm suy yếu sức mạnh đoàn kết, thống nhất các lựclượng cách mạng thế giới Vậy nên, thực hiện đoàn kết quốc tế, kết hợp chặt chẽ chủnghĩa yêu nước với chủ nghĩa quốc tế vô sản là nhằm góp phần cùng nhân dân thế giớithực hiện thắng lợi các mục tiêu cách mạng của dân tộc và thời đại
2.3.1.2 Lực lượng đoàn kết quốc tế và hình thức tổ chức
Tư tưởng Hồ Chí Minh đã đề ra các lực lượng đoàn kết bao gồm: phong trào cộngsản và công nhân quốc tế; phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc và phong trào hòabình, dân chủ thế giới, trước hết là phong trào chống chiến tranh của nhân dân các
nước đang xâm lược Việt Nam Đối với phong trào cộng sản và công nhân quốc tế,
Hồ Chí Minh cho rằng, sự đoàn kết giữa giai cấp công nhân quốc tế là một bảo đảmvững chắc cho thắng lợi của chủ nghĩa cộng sản Chủ trương đoàn kết giai cấp côngnhân quốc tế, đoàn kết giữa các đảng cộng sản trong tư tưởng Hồ Chí Minh xuất phát
từ tính tất yếu về vai trò của giai cấp công nhân trong thời đại ngày nay Đối với
phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc Hồ Chí Minh đã thấy rõ âm mưu chia rẽ dân
tộc của các nước đế quốc Chính vì vậy, Người đã lưu ý Quốc tế Cộng sản về nhữngbiện pháp nhằm “làm cho các dân tộc thuộc địa, từ trước đến nay vẫn cách biệt nhau,hiểu biết nhau hơn và đoàn kết lại để đặt cơ sở cho một liên minh phương Đông tươnglai, khối liên minh này sẽ là một trong những cái cánh của cách mạng vô sản” Thêmvào đó là tăng cường đoàn kết giữa cách mạng thuộc địa và cách mạng vô sản chính
quốc Đối với các lực lượng tiến bộ, những người yêu chuộng hoà bình, dân chủ, tự do
và công lý, Hồ Chí Minh cũng tìm mọi cách để thực hiện đoàn kết Trong xu thế mới
của thời đại, sự thức tỉnh dân tộc gắn liền với sự thức tỉnh giai cấp, Hồ Chí Minh đãgắn cuộc đấu tranh vì độc lập ở Việt Nam với mục tiêu bảo vệ hòa bình, tự do, công lý
và bình đẳng để tập hợp và tranh thủ sự ủng hộ của các lực lượng tiến bộ trên thế giới
Đoàn kết quốc tế trong tư tưởng Hồ Chí Minh không phải là vấn đề sách lược, một
thủ đoạn chính trị nhất thời mà là vấn đề có tính nguyên tắc, một đòi hỏi khách quancủa cách mạng Việt Nam Vì vậy, tư tưởng đoàn kết vì thắng lợi của cách mạng ViệtNam đã định hướng cho việc hình thành bốn tầng mặt trận: Mặt trận đại đoàn kết dântộc; Mặt trận đoàn kết Việt Nam – Lào – Campuchia ; Mặt trận nhân dân Á - Phi đoànkết với Việt Nam; Mặt trận nhân dân thế giới đoàn kết với Việt Nam chống đế quốcxâm lược Đây thực sự là sự phát triển rực rỡ nhất và thắng lợi to lớn nhất của tư tưởng
Hồ Chí Minh về đại đoàn kết
2.3.1.3 Nguyên tắc đoàn kết quốc tế
Thứ nhất, Đoàn kết trên cơ sở thống nhất mục tiêu và lợi ích; có lý, có tình.
Muốn thực hiện được đoàn kết quốc tế trong cuộc đấu tranh chống chủ nghĩa đế quốc
và các lực lượng phản động quốc tế, phải tìm ra được những điểm tương đồng về mụctiêu và lợi ích giữa các dân tộc, các lực lượng tiến bộ và phong trào cách mạng thếgiới Từ rất sớm, Hồ Chí Minh đã phát hiện ra sự tương đồng này nhờ đặt cách mạng
Trang 11Việt Nam trong bối cảnh chung của thời đại, kết hợp lợi ích của cách mạng Việt Namvới trào lưu cách mạng thế giới và nhận thức về nghĩa vụ của Việt Nam đối với sự
nghiệp cách mạng chung của nhân dân tiến bộ trên thế giới Đối với phong trào cộng
sản và công nhân quốc tế, Hồ Chí Minh giương cao ngọn cờ độc lập dân tộc gắn liền
với chủ nghĩa xã hội, thực hiện đoàn kết thống nhất trên nền tảng của chủ nghĩa
Mác-Lênin và chủ nghĩa quốc tế vô sản, có lý, có tình Đối với các dân tộc trên thế giới, Hồ Chí Minh giương cao ngọn cờ độc lập, tự do và quyền bình đẳng giữa các dân tộc Đối
với các lực lượng tiến bộ trên thế giới, Hồ Chí Minh giương cao ngọn cờ hòa bình,
chống chiến tranh xâm lược Là một chiến sĩ cách mạng quốc tế kiên định, Hồ ChíMinh đã suốt đời đấu tranh cho sự nghiệp củng cố khối đoàn kết, thống nhất trongcách mạng thế giới, Thời đại Hồ Chí Minh sống là thời đại của phong trào đấu tranhgiải phóng dân tộc diễn ra mạnh mẽ trên hầu khắp các châu lục của thế giới Trong tiếntrình đó, Người không chỉ là nhà tổ chức, người cổ vũ mà còn là người ủng hộ nhiệtthành cuộc đấu tranh của các dân tộc vì các quyền dân tộc cơ bản của họ Và có thểthấy rằng, trong suốt cuộc đời mình, Hồ Chí Minh luôn giương cao ngọn cờ hòa bình,đấu tranh cho hòa bình, một nền hòa bình thật sự cho tất cả các dân tộc - “hòa bìnhtrong độc lập, tự do”
Thứ hai, Đoàn kết trên cơ sở độc lập, tự chủ Đoàn kết quốc tế là để tranh thủ sự
đồng tình, ủng hộ, giúp đỡ của các lực lượng quốc tế nhằm tăng thêm nội lực, tạo sứcmạnh thực hiện thắng lợi các nhiệm vụ cách mạng đã đặt ra Để đoàn kết tốt phải cónội lực tốt Nội lực là nhân tố quyết định, còn nguồn lực ngoại sinh chỉ có thể phát huytác dụng thông qua nguồn lực nội sinh Chính vì vậy, trong đấu tranh cách mạng, HồChí Minh luôn nêu cao khẩu hiệu: “Tự lực cánh sinh, dựa vào sức mình là chính”,
“Muốn người ta giúp cho, thì trước mình phải tự giúp lấy mình đã” Hồ Chí Minh chỉ
rõ, muốn tranh thủ được sự ủng hộ quốc tế, Đảng phải có đường lối độc lập, tự chủ vàđúng đắn Chính vì thế, trong các cuộc kháng chiến thực dân, với đường lối đúng đắn,sáng tạo của Đảng đứng đầu là Chủ tịch Hồ Chí Minh, cách mạng giành thắng lợi
hệ đối ngoại, hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, có hiệu quả Vị thế, uy tín quốc tế
Trang 12của nước ta tiếp tục được nâng cao”1 Tinh thần đoàn kết quốc tế, huy động tối đa sứcmạnh toàn dân tộc kết hợp sức mạnh thời đại để bảo đảm lợi ích quốc gia, giữ vữngđộc lập, tự chủ, vì hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển.
2.3.2.2 Xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc trên nền tảng liên minh công nông trí dưới sự lãnh đạo của Đảng
Thực tiễn lịch sử cách mạng Việt Nam đã chứng minh sức sống của tư tưởng Hồ
Chí Minh về đại đoàn kết toàn dân tộc Đại đoàn kết toàn dân tộc, từ chỗ là tư tưởngcủa lãnh tụ đã trở thành quan điểm xuyên suốt đường lối chiến lược của Đảng Cộngsản Việt Nam trong cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân cũng như trong cách mạng
xã hội chủ nghĩa Tư tưởng đó cần thấm sâu vào tư tưởng, tình cảm của tất cả nhữngngười Việt Nam yêu nước và phải biến thành hành động cách mạng của hàng triệu,hàng triệu con người, tạo thành sức mạnh vô địch trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ
Tổ quốc
Sự thật lịch sử đã chứng tỏ rằng, Mặt trận dân tộc thống nhất càng rộng rãi thìliên minh công - nông - trí càng mạnh, sự lãnh đạo của Đảng càng vững Đồng hời,khối liên minh này càng được củng cố, sự lãnh đạo của Đảng càng được tăng cườngthì Mặt trận dân tộc thống nhất càng được mở rộng và sức mạnh của khối đại đoàn kếttoàn dân tộc càng được nhân lên to lớn hơn
Để tiếp tục tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân tộc trong thời gian tới, cần thực
hiện tốt một số vấn đề cơ bản sau: Trước hết, tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền để các
cấp, ngành, lực lượng nhận thức sâu sắc về sự cần thiết phải tăng cường khối đại đoàn
kết toàn dân tộc hiện nay Hai là, tăng cường sự lãnh đạo của Đảng, quản lý của Nhà
nước và tiếp tục thể chế hóa các quan điểm, đường lối, chính sách của Đảng về đại
đoàn kết toàn dân tộc Ba là, giải quyết tốt quan hệ lợi ích giữa các giai cấp, tầng lớp
xã hội; kết hợp hài hòa lợi ích cá nhân, lợi ích tập thể và toàn xã hội Bốn là, tăng
cường quan hệ mật thiết giữa nhân dân với Đảng, Nhà nước, tạo sinh lực mới của khối
đại đoàn kết toàn dân tộc Năm là, kiên quyết đấu tranh với các quan điểm sai trái, thù
địch, phá hoại, chia rẽ khối đại đoàn kết toàn dân tộc
2.3.2.3 Đại đoàn kết toàn dân tộc phải kết hợp với đoàn kết quốc tế
Trong giai đoạn cách mạng hiện nay, việc phát huy bài học kết hợp sức mạnh dântộc với sức mạnh thời đại, chủ nghĩa yêu nước với chủ nghĩa quốc tế, lợi ích dân tộc vànghĩa vụ quốc tế theo tư tưởng Hồ Chí Minh, phải nhất quán coi cách mạng Việt Nam
là một bộ phận không thể tách rời của cách mạng thế giới, tiếp tục đoàn kết, ủng hộcác phong trào cách mạng, các xu hướng và trào lưu tiến bộ của thời đại vì các mụctiêu hòa bình, độc lập dân tộc, dân chủ và tiến bộ xã hội Để nâng cao hiệu quả hợp tácquốc tế, chủ động hội nhập kinh tế với khu vực và thế giới, Đảng, Nhà nước ta chủtrương nêu cao nguyên tắc độc lập tự chủ, tự lực tự cường, chủ trương phát huy mạnh
Trang 13mẽ sức mạnh dân tộc- sức mạnh của chủ nghĩa yêu nước, sức mạnh của người làmchủ, sức mạnh đại đoàn kết toàn dân, trên cơ sở sức mạnh bên trong mà tranh thủ vàtận dụng sự đồng tình, ủng hộ rộng rãi của lực lượng bên ngoài.
III VẬN DỤNG III.1.Nhiệm vụ và yêu cầu khi vận dụng Nhiệm vụ:
Hiện nay, khi những điều kiện quốc tế có sự thay đổi khá nhiều so với trước, việcnghiên cứu về vấn đề đoàn kết quốc tế sẽ mở ra khả năng rộng lớn để vận dụng, thực hiện thắng lợi những nhiệm vụ đối ngoại mà Đại hội XIII của Đảng đề ra:
- Thực hiện nhất quán đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, hoà bình, hợp tác vàphát triển, đa phương hoá, đa dạng hoá quan hệ đối ngoại
- Bảo đảm cao nhất lợi ích quốc gia - dân tộc trên cơ sở các nguyên tắc cơ bản củaHiến chương Liên hợp quốc và luật pháp quốc tế, bình đẳng, hợp tác, cùng có lợi.Trong đó, mục tiêu bao trùm là giữ vững môi trường hoà bình, ổn định, thuận lợicho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, thực hiện các nhiệm vụ chiến lược vềphát triển kinh tế - xã hội; đồng thời kiên quyết, kiên trì bảo vệ vững chắc độclập, chủ quyền và các lợi ích chính đáng của ta theo luật pháp quốc tế Trong việcbảo đảm môi trường hoà bình thì một trong những yêu cầu then chốt là phải luônkiên trì, bình tĩnh, sáng suốt xử lý đúng đắn mọi vấn đề phức tạp trong đối ngoại,trong đó có vấn đề chủ quyền, lãnh thổ Để tranh thủ và tận dụng tối đa cơ hội,kiểm soát và hoá giải các thách thức, ứng phó tốt với những chuyển biến bênngoài, phải luôn đề cao xây dựng sự đoàn kết và đồng thuận quốc tế
- Cố gắng tìm kiếm và tranh thủ điểm đồng thuận về lợi ích để thúc đẩy hợp tác vàphát triển trên cơ sở bảo vệ lợi ích quốc gia - dân tộc và tôn trọng luật pháp quốc
tế, đồng thời thông qua đây để tiến hành bảo vệ đất nước từ sớm, từ xa
Yêu cầu:
Trong bối cảnh mới, việc vận dụng tư tưởng "dĩ bất biến ứng vạn biến" của Chủtịch Hồ Chí Minh vẫn là một yêu cầu quan trọng Cái "bất biến" vẫn là lợi ích quốcgia, dân tộc, mà cốt lõi là độc lập dân tộc, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ vàbiển đảo của Tổ quốc, chế độ XHCN, vai trò và quyền lãnh đạo của Đảng Cộng sảnViệt Nam Cái "vạn biến" là sự biến chuyển nhanh chóng, khó lường của tình hình, sựđiều chỉnh chiến lược và chính sách của các nước, của tương quan và tập hợp lựclượng, sự chuyển hóa của "đối tác", "đối tượng"… Đảng và Nhà nước ta đã và đangkiên trì nguyên tắc bất biến là "thực hiện nhất quán đường lối đối ngoại độc lập, tựchủ, hòa bình, hợp tác và phát triển"(9), đồng thời tiếp tục thực hiện đa dạng hóa, đaphương hóa quan hệ đối ngoại, xác định đúng đắn một cách biện chứng về "đối tác" và
"đối tượng" trong từng vấn đề thuộc lợi ích quốc gia, dân tộc để kịp thời đề ra nhữngchính sách, biện pháp hợp tác và đấu tranh phù hợp và hiệu quả
3.2 Những chú ý khi vận dụng
