Theo Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI của Đảng Cộng sản Việt Nam2011: “Tư tưởng Hồ Chí Minh” là một hệ thống quan điểm toàn diện và sâusắc về những vấn đề cơ bản của cách mạng Việt
Trang 1BÀI THẢO LUẬN
ĐỀ TÀI: Phân tích tư tưởng Hồ Chí Minh về đoàn kết quốc tế và sự vận
dụng trong giai đoạn hiện nay.
Giảng viên hướng dẫn: ThS Ngô Thị Huyền Trang
Môn: Tư tưởng Hồ Chí MinhNhóm thực hiện: Nhóm 4Lớp học phần: 2158HCMI0111
Hà Nội – 2021
Trang 2giá trị trường tồn đối với quá trình phát triển của dân tộc ta và của toàn nhânloại Đây là tư tưởng xuyên suốt và nhất quán trong tư duy lý luận và trong hoạtđộng thực tiễn của Hồ Chí Minh và đã trở thành “sợi chỉ đỏ” xuyên suốt cáchoạt động đối ngoại từ khi lập quốc đến nay.
Phát huy sức mạnh đại đoàn kết quốc gia là nội dung mang tính chiến lượctrong tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh Bài học đại đoàn kết quốc tếngày càng mang tính thời sự, có ý nghĩa hết sức quan trọng trong bối cảnh ngàynay – đất nước đang chuyển mình mạnh mẽ để đón nhận những cơ hội cùngthách thức lớn của quá trình hội nhập ngày một sâu, rộng
II CƠ SỞ LÝ THUYẾT
2.1 Cơ sở hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh về đoàn kết quốc tế
2.1.1 Tư tưởng Hồ Chí Minh là gì ?
Theo Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI của Đảng Cộng sản Việt Nam(2011): “Tư tưởng Hồ Chí Minh” là một hệ thống quan điểm toàn diện và sâusắc về những vấn đề cơ bản của cách mạng Việt Nam, từ cách mạng dân tộc dânchủ nhân dân đến cách mạng xã hội chủ nghĩa; là kết quả của sự vận dụng sángtạo và phát triển chủ nghĩa Mác – Lênin vào điều kiện cụ thể của nước ta, kếthừa và phát triển các giá trị truyền thống tốt đẹp dân tộc, tiếp thu tinh hoa vănhóa nhân loại; là tài sản tinh thần vô cùng to lớn và quý giá của Đảng, dân tộc ta,mãi mãi soi đường cho sự nghiệp cách mạng của nhân dân ta giành thắng lợi”
2.1.2 Tư tưởng Hồ Chí Minh về đoàn kết quốc tế.
“Tư tưởng Hồ Chí Minh về đại đoàn kết quốc tế” là hệ thống những luậnđiểm, nguyên tắc, phương pháp giáo dục Tư tưởng này trước hết là đoàn kếttrong phong trào cộng sane, công nhân quốc tế và đoàn kết trong các nước xãhội chủ nghĩa anh em Đoàn kết quốc tế là nhân tố đảm bảo sự thắng lợi của chủnghĩa xã hội cũng như thắng lợi của công cuộc đấu tranh giành độc lập dân tộc,phi thực dân hóa trên phạm vi toàn thế giới Nói cách khác, tư tưởng về đoàn kết
Trang 3quốc tế của Chủ tịch Hồ Chí Minh là những định hướng, nền tảng, cơ sở lý luậnquan trọng cho việc hoạch định và thực thi đường lối, chính sách đối ngoại ViệtNam, là ánh sáng soi đường của đối ngoại Việt Nam.
2.1.3 Cơ sở hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh về đoàn kết quốc tế
2.1.3.1 Truyền thống tốt đẹp của dân tộc Việt Nam
Ý thức quốc gia, dân tộc, làm chủ đất nước của cộng đồng người Việt có từngàn xưa Cuộc chiến đấu với thiên nhiên, với giặc ngoại xâm trong lịch sử ngànnăm đã hun đúc nên truyền thống tốt đẹp của người Việt Nam: Yêu nước nồngnàn, độc lập tự chủ, kiên cường bất khuất, đoàn kết thống nhất, nhân ái khoandung
Trước hết, là Chủ nghĩa yêu nước Chủ nghĩa yêu nước là sợi chỉ đỏ xuyênsuốt quá trình lịch sử của dân tộc Việt Nam Những nội dung chủ yếu của chủnghĩa yêu nước Việt Nam đã từng bước được đúc kết, hình thành một hệ thốngcác nguyên lý với tư tưởng của các anh hùng hào kiệt như: Lý Thường Kiệt,Trần Hưng Đạo, Nguyễn Trãi,… chính sức mạnh truyền thống ấy đã thúc giụcngười thanh niên Nguyễn Tất Thành ra đi tìm đường cứu nước Đó cũng là độnglực chi phối mọi suy nghĩ, hành động của Người trong suốt cuộc đời hoạt độngcách mạng Chủ tịch Hồ Chí Minh đã viết: Lúc đầu, chính chủ nghĩa yêu nướcchứ chưa phải chủ nghĩa cộng sản đã đưa tôi theo Lênin, tin theo quốc tế thứ III.Truyền thống yêu nước của dân tộc được Nguyễn Tất Thành tiếp thu từ nhữngngày ở quê hương và trên con đường bôn ba khắp năm châu bốn bể Người đãđến với những người lao động trên thế giới, đến với tình hữu ái vô sản và đếnvới Chủ nghĩa Mác – Lênin, đó là con đường cứu nước, giải phóng dân tộc
Thứ hai, đó là tinh thần đoàn kết, tương ái của dân tộc Truyền thống này
hình thành cùng một lúc với sự hình thành dân tộc, từ hoàn cảnh và yêu cầu đấutranh chống thiên nhiên, chống giặc ngoại xâm Người Việt Nam quen gắn bóvới nhau trong tình làng nghĩa xóm, tối lửa tắt đèn có nhau Bước sang thế kỷ
XX, mặc dù xã hội Việt Nam có sự phân hóa về giai cấp, truyền thống này vẫnbền vững Vì vậy, Hồ Chí Minh đã chú ý kế thừa và phát huy sức mạnh truyềnthống đoàn kết của dân tộc để hình thành tư tưởng đoàn kết quốc tế, phấn đấu vìmột thế giới hòa bình, ổn định và phát triển
Trang 4Thứ ba, ngoại giao truyền thống của Việt Nam cũng là một nhân tốc quan
trọng hình thành tư tưởng đoàn kết quốc tế của Hồ Chí Minh Ngoại giao truyềnthống Việt Nam xem trọng việc giữ hòa khí, đoàn kết hữu nghị với các nước,phấn đấu cho sự thái hòa, yêu chuộng hòa bình là bản chất của ngoại giao ViệtNam Trong khi lập trường nguyên tắc giữ vững độc lập chủ quyền, toàn vẹnlãnh thổ, chống lại sự xâm lược của các ngoại bang Đại Việt luôn kiên trì đườnglối hòa bình trong quan hệ ngoại giao với các nước láng giềng Hòa hiếu là tưtưởng cốt lõi của ngoại giao Đại Việt đúng như nhà sử học Phan Huy Chú đãđúc kết lịch sử ngoại bang của đất nước chúng ta: “Trong việc trị nước, hòa hiếuvới láng giềng là việc lớn”
2.1.3.2 Chủ nghĩa Mác – Lênin và Quốc tế cộng sảnSau nhiều năm bôn ba ở các nước, cuối năm 1917, Nguyễn Ái Quốc trở lạinước Pháp, tham gia phong trào công nhân Pháp và gia nhập Đảng Xã hội Pháp.Nguyễn Ái Quốc muốn nhanh chóng tìm ra con đường cứu nước đúng đắn vàtìm lực lượng đoàn kết tin cậy Điều quan trọng hơn hết của Nguyễn Ái Quốc là
“sự đoàn kết”, “đoàn kết với các dân tộc thuộc địa” Hầu hết trong các buổi mítting, thảo luận, Người đều phát hiện và khéo lái những vấn đề đang thảo luậnsang vấn đề đoàn kết với các vấn đề thuộc địa Người đã từng nói: “Trong cáccuộc bàn cãi, người ta rất ít nói đến sự đoàn kết với các dân tộc thuộc địa, nhưng
đó lại là vấn đề mà tôi quan tâm hơn hết.”
Sau khi được biết Quốc tế thứ III do Lênin sáng lập có chủ trương đoànkết các dân tộc thuộc địa và nhất là được đọc “Bản sơ thảo lần thứ nhất luậncương về vấn đề dân tộc và thuộc địa” của Lênin, lần đầu tiên Nguyễn Ái Quốcbiết có một tổ chức quốc tế ủng hộ sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc bị ápbức Luận cương của Lênin đã giải quyết trọn vẹn một vấn đề rất cơ bản màNguyễn Ái Quốc đặc biệt quan tâm là vấn đề dân tộc và thuộc địa đặt ra trongmối quan hệ quốc tế, chỉ ra con đường giải phóng các dân tộc thuộc địa Luậncương tạo ra một bước chuyển biến căn bản trong nhận thức tư tưởng về vấn đềđồng minh về xác định kẻ thù Luận cương là lời giải đáp hợp lí nhất, đúng đắnnhất mà Nguyễn Ái Quốc tìm thấy được về con đường cứu nước, con đường giảiphóng dân tộc, đó là “Muốn cứu nước và giải phóng dân tộc không còn con
Trang 5đường nào khác con đường cách mạng vô sản, gắn chủ nghĩa yêu nước ViệtNam với chủ nghĩa Mác – Lênin.
Đại hội lần thứ XVIII Đảng Xã hội Pháp họp tại Tua (tháng 12/1920),Nguyễn Ái Quốc bỏ qua phiếu tán thành Đảng gia nhập Quốc tế III, trở thànhmột trong những người sáng lập Đảng Cộng sản Pháp Bằng việc làm đó,Nguyễn Ái Quốc đã nêu cao ngọn cờ đoàn kết quốc tế Từ đoàn kết các dân tộcthuộc địa, mở thành đoàn kết với giai cấp vô sản chính quốc và giai cấp vô sảnthế giới Nguyễn Ái Quốc viết những bản tham luận, phát biểu trong các kỳ sinhhoạt đảng và các cuộc họp của các tổ chức xã hội khác, tham gia lãnh đạo BanNghiên cứu về thuộc địa, ra báo Người cùng khổ… Nguyễn Ái Quốc đã vạch rõtội ác của chủ nghĩa thực dân, đế quốc, tranh thủ sự ủng hộ của dư luận tiến bộPháp và thế giới, hình thành mặt trận đoàn kết quốc tế đối với sự nghiệp giảiphóng các dân tộc bị áp bức Những việc làm đó đã đánh dấu một bước chuyểnbiến quyết định trong nhận thức tư tưởng và lập trường chính trị của Nguyễn ÁiQuốc, từ đây, Người đã tiếp thu sâu sắc và sáng tạo những khẩu hiệu chiến lượccủa Mác – Lênin, “Vô sản toàn thế giới, đoàn kết lại”, “Vô sản toàn thế giới vàcác dân tộc bị áp bức, đoàn kết lại” Người đã gọi Lênin là hiện thân của tìnhanh em bốn bể Người nhấn mạnh: “Lao động tất cả các nước đoàn kết lại” vàNgười khẳng định, chính Lênin và Quốc tế Cộng sản đã chỉ ra cho dân tộc vàgiai cấp vô sản thế giới sự cần thiết và con đường tập hợp đoàn kết các lựclượng cách mạng trong phạm vi từng nước và thế giới vào cuộc đấu tranh chốngchủ nghĩa tư bản, chủ nghĩa đế quốc Hồ Chí Minh tiếp thu và đi theo chủ nghĩaMác – Lênin trên tinh thần độc lập, tự chủ, sáng tạo, trên cơ sở đó Người xâydựng và phát triển tư tưởng đoàn kết quốc tế của mình
Như vậy, chủ nghĩa Mác – Lênin và Quốc tế Cộng sản là nhân tốc quantrọng có ý nghĩa định hình rõ rệt tư tưởng đoàn kết quốc tế của Hồ Chí Minh.Trải qua gần 10 năm tìm đường cứu nước, Nguyễn Ái Quốc đã từ chủ nghĩa yêunước chân chính đến với chủ nghĩa Mác – Lênin và Quốc tế Cộng sản, từ mộtnhà yêu nước trở thành một chiến sĩ quốc tế chân chính
2.1.3.3 Quá trình tìm đường cứu nước Nguyễn Ái Quốc
Ra đi tìm đường cứu nước, qua những chuyến đi, những cuộc khảo nghiệm,chủ nghĩa yêu nước ở Người có những biến chuyển mới Sự đồng cảm với đồng
Trang 6bào mình được nâng lên thành sự đồng cảm với nhân dân lao động, với các dântộc cùng cảnh ngộ bị áp bức như dân tộc mình Người thể hiện sự đồng cảm vớinhân dân lao động và các dân tộc cùng cảnh ngộ và đưa ra kết luận: “Dù màu da
có khác nhau, trên đời này chỉ có hai giống người: Giống người bóc lột và giốngngười bị bóc lột Mà cũng chỉ có một mối tình hữu ái là thật mà thôi: tính hữu ái
vô sản” Kết luận trên vô cùng quan trọng, là khởi đầu của tư tưởng đoàn kếtquốc tế Hồ Chí Minh – đoàn kết với những người lao khổ, cần lao trên thế giới.Cũng từ quá trình 10 năm trải nghiệm thực tiễn ở nhiều nước, Nguyễn ÁiQuốc cũng rút ra kết luận rằng: “Nguyên nhân đầu tiên đã gây ra sự suy yếu củacác dân tộc phương Đông, đó là sự biệt lập…họ thiếu sự tin cậy lẫn nhau, sựphối hợp hành động và sự cổ vũ lẫn nhau” Vì vậy, Người chỉ ra sự cần thiết củaviệc xây dựng khối đoàn kết chiến đấu giữa các dân tộc bị đọa đày, đau khổ.Việc thực hiện đoàn kết quốc tế nhằm kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnhthời đại, tạo sức mạnh tổng hợp cho cách mạng; góp phần cùng nhân dân thếgiới thực hiện thắng lợi các mục tiêu cách mạng của thời đại
Là người dân từ một đất nước thuộc địa, Nguyễn Ái Quốc thấy được khảnăng tiềm tàng của sức mạnh đoàn kết của các dân tộc thuộc địa và tin tưởngvào thắng lợi của cuộc đấu tranh của họ Để thể hiện sự đoàn kết giữa nhân dânlao động chính quốc và nhân dân lao động thuộc địa, Người yêu cầu các ĐảngCộng sản và giai cấp công nhân ở chính quốc phải có hiểu biết đúng về thuộcđịa và có sự giúp đỡ thiết thực đối với những người anh em thuộc địa Trongthời gian ở nước ngoài, Người đã tham gia tích cực phong trào cách mạng củacông nhân Anh, Pháp, Nga, Trung Quốc… từng bước xây dựng nhiều tổ chứcquốc tế như: Hội Liên hiệp thuộc địa (1921), Hội Liên hiệp các dân tộc bị ápbức ở Á Đông (1925),… là nhà cách mạng hoạt động tích cực trong Đảng Cộngsản Pháp, Quốc tế III, các Quốc tế Nông dân, Thanh niên, Phụ nữ… thườngxuyên mở rộng nhiều chính sách, các nhà hoạt động xá hội… Tất cả hoạt độngnói trên của Người đều hướng vào mục tiêu tăng cường thêm bạn bè, đồng chícho cách mạng Việt Nam
2.1.3.4 Yếu tố chủ quan từ bản thân Hồ Chí MinhMột quan điểm được đưa ra nếu không được sự ủng hộ, tin cậy từ mọingười thì khó mà trở thành một tư tưởng lớn Nhưng ở Hồ Chí Minh, Người
Trang 7nhận được sự tin tưởng, được dân yêu, dân kính phục, xem như vị cha già củadân tộc Người đã vượt qua tầm nhìn hạn hẹp của các nhà yêu nước tiền bối đểhướng ra bên ngoài, gắn kết sự nghiệp cứu nước, giải phóng dân tộc với côngcuộc cách mạng của toàn thể các dân tộc bị áp bức
2.2 Lực lượng, nguyên tắc và hình thức tổ chức đoàn kết quốc tế 2.2.1 Lực lượng đoàn kết quốc tế
Lực lượng đoàn kết quốc tế trong tư tưởng Hồ Chí Minh bao gồm: phong tràocộng sản và công nhân quốc tế; phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc và phong tràohoà bình, dân chủ thế giới, trước hết là phong trào chống chiến tranh của nhân dân cácnước đang xâm lược Việt Nam
Đối với phong trào cộng sản và công nhân quốc tế, Hồ Chí Minh cho rằng, sựđoàn kết giữa giai cấp công nhân quốc tế là một bảo đảm vững chắc cho thắng lợi củachủ nghĩa cộng sản Chủ trương đoàn kết giai cấp công nhân quốc tế, đoàn kết giữacác đảng cộng sản trong tư tưởng Hồ Chí Minh xuất phát từ tính tất yếu về vai trò củagiai cấp công nhân trong thời đại ngày nay Hồ Chí Minh cho rằng, chủ nghĩa tư bản làmột lực lượng phản động quốc tế, là kẻ thù chung của nhân dân lao động toàn thế giới.Trong hoàn cảnh đó, chỉ có sức mạnh của sự đoàn kết, nhất trí, sự đồng tình và ủng hộlẫn nhau của lao động toàn thế giới theo tinh thần “bốn phương vô sản đều là anh em”mới có thể chống lại được
Đối với phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc, từ rất sớm, Hồ Chí Minh đãthấy rõ âm mưu chia rẽ dân tộc của các nước đế quốc Chính vì vậy, Người đã lưu ýQuốc tế Cộng sản về những biện pháp nhằm “làm cho các dân tộc thuộc địa, từ trướcđến nay vẫn cách biệt nhau, hiểu biết nhau hơn và đoàn kết lại để đặt cơ sở cho mộtliên minh phương Đông tương lai, khối liên minh này sẽ là một trong những cái cánhcủa cách mạng vô sản” Thêm vào đó, để tăng cường đoàn kết giữa cách mạng thuộcđịa và cách mạng vô sản chính quốc, Hồ Chí Minh còn đề nghị Quốc tế Cộng sản,bằng mọi cách phải “làm cho đội quân tiên phong của lao động thuộc địa tiếp xúc mậtthiết với giai cấp vô sản phương Tây để dọn đường cho một sự hợp tác thật sự saunày”
Đối với các lực lượng tiến bộ, những người yêu chuộng hoà bình, dân chủ, tự do
và công lý, Hồ Chí Minh cũng tìm mọi cách để thực hiện đoàn kết Trong xu thế mớicủa thời đại, sự thức tỉnh dân tộc gắn liền với sự thức tỉnh giai cấp, Hồ Chí Minh đãgắn cuộc đấu tranh vì độc lập ở Việt Nam với mục tiêu bảo vệ hòa bình, tự do, công lý
và bình đẳng để tập hợp và tranh thủ sự ủng hộ của các lực lượng tiến bộ trên thế giới.Gắn cuộc đấu tranh vì độc lập của dân tộc với mục tiêu hòa bình, tự do và công lý, HồChí Minh đã khơi gợi lương tri của những người tiến bộ tạo nên những tiếng nói ủng
hộ mạnh mẽ của các tổ chức quần chúng, các nhân sĩ trí thức và từng con người trênhàng
Trang 82.2.2 Hình thức tổ chức
Đoàn kết quốc tế trong tư tưởng Hồ Chí Minh không phải là vấn đề sách lược,một thủ đoạn chính trị nhất thời mà là vấn đề có tính nguyên tắc, một đòi hỏi kháchquan của cách mạng Việt Nam Từ năm 1924, Hồ Chí Minh đã đưa ra quan điểm vềthành lập “Mặt trận thống nhất của nhân dân chính quốc và thuộc địa” chống chủnghĩa đế quốc, đồng thời kiến nghị Quốc tế Cộng sản cần có giải pháp cụ thể để quanđiểm này trở thành sự thật
Đối với các dân tộc trên bán đảo Đông Dương, Hồ Chí Minh dành sự quan tâmđặc biệt Cả ba dân tộc đều là láng giềng gần gũi của nhau, có nhiều điểm tương đồng
về lịch sử, văn hoá và cùng chung một kẻ thù là thực dân Pháp Năm 1941, để khơidậy sức mạnh và quyền tự quyết của mỗi dân tộc, theo đúng quan điểm của Hồ ChíMinh về tập hợp lực lượng cách mạng, Đảng quyết định thành lập Mặt trận Việt NamĐộc lập đồng minh (gọi tắt là Việt Minh); giúp Lào và Campuchia thành lập mặt trậnyêu nước Trong hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, Hồ ChíMinh đã chỉ đạo việc hình thành Mặt trận nhân dân ba nước Đông Dương
Với các dân tộc châu Á, Người chỉ rõ, các dân tộc châu Á có độc lập thì nền hoàbình thế giới mới thực hiện Vận mệnh dân tộc châu Á có quan hệ mật thiết với vậnmệnh dân tộc Việt Nam Do vậy, từ những năm 20 của thế kỷ XX, cùng với việc sánglập Hội Liên hiệp thuộc địa tại Pháp, Hồ Chí Minh đã tham gia sáng lập Hội Liên hiệpcác dân tộc bị áp bức tại Trung Quốc Đây là hình thức sơ khai của mặt trận thống nhấtcác dân tộc bị áp bức theo xu hướng vô sản, lần đầu tiên xuất hiện trong lịch sử phongtrào đấu tranh giải phóng dân tộc Với việc tham gia sáng lập các tổ chức này, Hồ ChíMinh đã góp phần đặt cơ sở cho sự ra đời của Mặt trận nhân dân Á – Phi đoàn kết vớiViệt Nam
Những năm đấu tranh giành độc lập dân tộc, Hồ Chí Minh tìm mọi cách xâydựng các quan hệ với mặt trận dân chủ và lực lượng đồng minh chống phátxít, nhằmtạo thế và lực cho cách mạng Việt Nam Trong kháng chiến chống thực dân Pháp vàchống đế quốc Mỹ, bằng hoạt động ngoại giao không mệt mỏi, Hồ Chí Minh đã nângcao vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế, tranh thủ được sự đồng tình, ủng hộ củacác nước xã hội chủ nghĩa, của bạn bè quốc tế và nhân loại tiến bộ, trong đó có cảnhân dân yêu chuộng hoà bình Pháp trong kháng chiến chống Pháp và cả nhân dân yêuchuộng hoà bình Mỹ trong kháng chiến chống Mỹ, hình thành Mặt trận nhân dân thếgiới đoàn kết với Việt Nam chống đế quốc xâm lược
Như vậy, tư tưởng đoàn kết vì thắng lợi của cách mạng Việt Nam đã định hướngcho việc hình thành bốn tầng mặt trận: Mặt trận đại đoàn kết dân tộc; Mặt trận đoànkết Việt Nam – Lào – Campuchia ; Mặt trận nhân dân Á – Phi đoàn kết với Việt Nam;Mặt trận nhân dân thế giới đoàn kết với Việt Nam chống đế quốc xâm lược Đây thực
sự là sự phát triển rực rỡ nhất và thắng lợi to lớn nhất của tư tưởng Hồ Chí Minh vềđại đoàn kết
2.2.3 Nguyên tắc đoàn kết quốc tế
Trang 92.2.3.1 Đoàn kết trên cơ sở thống nhất mục tiêu và lợi ích; có lý, có tình
Muốn thực hiện được đoàn kết quốc tế trong cuộc đấu tranh chống chủ nghĩa đếquốc và các lực lượng phản động quốc tế, phải tìm ra được những điểm tương đồng vềmục tiêu và lợi ích giữa các dân tộc, các lực lượng tiến bộ và phong trào cách mạngthế giới Từ rất sớm, Hồ Chí Minh đã phát hiện ra sự tương đồng này nhờ đặt cáchmạng Việt Nam trong bối cảnh chung của thời đại, kết hợp lợi ích của cách mạng ViệtNam với trào lưu cách mạng thế giới và nhận thức về nghĩa vụ của Việt Nam đối với
sự nghiệp cách mạng chung của nhân dân tiến bộ trên thế giới
- Đối với phong trào cộng sản và công nhân quốc tế, Hồ Chí Minh giương caongọn cờ độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội, thực hiện đoàn kết thốngnhất trên nền tảng của chủ nghĩa Mác- Lênin và chủ nghĩa quốc tế vô sản, có lý,
có tình
- Đối với các dân tộc trên thế giới, Hồ Chí Minh giương cao ngọn cờ độc lập, tự
do và quyền bình đẳng giữa các dân tộc Hồ Chí Minh thực hiện nhất quán quanđiểm có tính nguyên tắc: Dân tộc Việt Nam tôn trọng độc lập, chủ quyền, thốngnhất, toàn vẹn lãnh thổ và quyền tự quyết của tất cả các dân tộc-quốc gia trênthế giới, đồng thời mong muốn các nước trên thế giới quan hệ hợp tác, hữu nghịvới Việt Nam trên cơ sở những nguyên tắc đó
- Đối với các lực lượng tiến bộ trên thế giới, Hồ Chí Minh giương cao ngọn cờhòa bình, chống chiến tranh xâm lược Trong suốt cuộc đời mình, Hồ Chí Minhluôn giương cao ngọn cờ hòa bình, đấu tranh cho hòa bình, một nền hòa bìnhthật sự cho tất cả các dân tộc – “hòa bình trong độc lập, tự do”
2.2.3.2 Đoàn kết trên cơ sở độc lập, tự chủ
Đoàn kết quốc tế là để tranh thủ sự đồng tình, ủng hộ, giúp đỡ của các lực lượngquốc tế nhằm tăng thêm nội lực, tạo sức mạnh thực hiện thắng lợi các nhiệm vụ cáchmạng đã đặt để đoàn kết tốt phải có nội lực tốt Nội lực là nhân tố quyết định, cònnguồn lực ngoại sinh chỉ có thể phát huy tác dụng thông qua nguồn lực nội sinh Chính
vì vậy, trong đấu tranh cách mạng, Hồ Chí Minh luôn nêu cao khẩu hiệu: “Tự lực cánhsinh, dựa vào sức mình là chính”, “Muốn người ta giúp cho, thì trước mình phải tựgiúp lấy mình đã” Trong đấu tranh giành chính quyền, Người chủ trương “đem sức ta
mà tự giải phóng cho ta”
Hồ Chí Minh chỉ rõ, muốn tranh thủ được sự ủng hộ quốc tế, Đảng phải cóđường lối độc lập, tự chủ và đúng đắn Trả lời một phóng viên nước ngoài, Người nói:
“Độc lập nghĩa là chúng tôi điều khiển lấy mọi công việc của chúng tôi, không có sựcan thiệp ở ngoài vào” Người yêu cầu phải chú trọng đến thực lực trong quan hệ quốc
tế “Thực lực mạnh, ngoại giao sẽ thắng lợi Thực lực là cái chiêng mà ngoại giao làcái tiếng Chiêng có to tiếng mới lớn”
Trang 102.3 Tư tưởng Hồ Chí Minh về đại đoàn kết quốc tế và áp dụng trong giai đoạn hiện nay
2.3.1 Tư tưởng Hồ Chí Minh về đại đoàn kết quốc tế
2.3.1.1 Sự cần thiết phải đoàn kết quốc tế
Thực hiện đoàn kết quốc tế nhằm kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời
đại, tạo sức mạnh tổng hợp cho cách mạng Theo Hồ Chí Minh, thực hiện đoàn kết
quốc tế để tập hợp lực lượng bên ngoài, tranh thủ sự đồng tình, ủng hộ và giúp đỡ củabạn bè quốc tế, kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh của các trào lưu cách mạngthời đại để tạo thành sức mạnh tổng hợp cho cách mạng Việt Nam Kết hợp sức mạnhdân tộc (sự tổng hợp của các yếu tố vật chất và tinh thần) và sức mạnh thời đại (sứcmạnh của phong trào cách mạng thế giới, sức mạnh của chủ nghĩa Mác – Lênin) tạonên một sức mạnh to lớn giúp cho dân tộc Việt Nam vượt qua mọi thử thách, khó khăntrong dựng nước và giữ nước Vì vậy, Thực hiện đại đoàn kết toàn dân tộc phải gắnliền với đoàn kết quốc tế; đại đoàn kết toàn dân tộc là cơ sở cho việc thực hiện đoànkết quốc tế
Thực hiện đoàn kết quốc tế nhằm góp phần cùng nhân dân thế giới thực hiện
thắng lợi các mục tiêu cách mạng của thời đại Hồ Chí Minh chỉ ra rằng, chủ nghĩa
yêu nước chân chính phải được gắn liền với chủ nghĩa quốc tế vô sản, đại đoàn kết dântộc phải gắn liền với đoàn kết quốc tế; thực hiện đoàn kết quốc tế không vì thắng lợicủa cách mạng mỗi nước mà còn vì sự nghiệp chung của nhân loại tiến bộ trong cuộcđấu tranh chống chủ nghĩa đế quốc và các thế lực phản động quốc tế vì các mục tiêucách mạng của thời đại Theo Hồ Chí Minh, muốn tăng cường đoàn kết quốc tế trongcuộc đấu tranh vì mục tiêu chung, các đảng cộng sản trên thế giới phải kiên trì chốnglại mọi khuynh hướng sai lầm của chủ nghĩa cơ hội, chủ nghĩa vị kỷ dân tộc, chủ nghĩa
sô vanh… – những khuynh hướng làm suy yếu sức mạnh đoàn kết, thống nhất các lựclượng cách mạng thế giới Vậy nên, thực hiện đoàn kết quốc tế, kết hợp chặt chẽ chủnghĩa yêu nước với chủ nghĩa quốc tế vô sản là nhằm góp phần cùng nhân dân thế giớithực hiện thắng lợi các mục tiêu cách mạng của dân tộc và thời đại
2.3.1.2 Lực lượng đoàn kết quốc tế và hình thức tổ chức
Tư tưởng Hồ Chí Minh đã đề ra các lực lượng đoàn kết bao gồm: phong trào cộngsản và công nhân quốc tế; phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc và phong trào hòabình, dân chủ thế giới, trước hết là phong trào chống chiến tranh của nhân dân cácnước đang xâm lược Việt Nam Đối với phong trào cộng sản và công nhân quốc tế, HồChí Minh cho rằng, sự đoàn kết giữa giai cấp công nhân quốc tế là một bảo đảm vữngchắc cho thắng lợi của chủ nghĩa cộng sản Chủ trương đoàn kết giai cấp công nhânquốc tế, đoàn kết giữa các đảng cộng sản trong tư tưởng Hồ Chí Minh xuất phát từ tính
tất yếu về vai trò của giai cấp công nhân trong thời đại ngày nay Đối với phong trào
đấu tranh giải phóng dân tộc Hồ Chí Minh đã thấy rõ âm mưu chia rẽ dân tộc của các
nước đế quốc Chính vì vậy, Người đã lưu ý Quốc tế Cộng sản về những biện pháp
Trang 11nhằm “làm cho các dân tộc thuộc địa, từ trước đến nay vẫn cách biệt nhau, hiểu biếtnhau hơn và đoàn kết lại để đặt cơ sở cho một liên minh phương Đông tương lai, khốiliên minh này sẽ là một trong những cái cánh của cách mạng vô sản” Thêm vào đó là
tăng cường đoàn kết giữa cách mạng thuộc địa và cách mạng vô sản chính quốc Đối
với các lực lượng tiến bộ những người yêu chuộng hoà bình, dân chủ, tự do và công,
lý, Hồ Chí Minh cũng tìm mọi cách để thực hiện đoàn kết Trong xu thế mới của thời
đại, sự thức tỉnh dân tộc gắn liền với sự thức tỉnh giai cấp, Hồ Chí Minh đã gắn cuộcđấu tranh vì độc lập ở Việt Nam với mục tiêu bảo vệ hòa bình, tự do, công lý và bìnhđẳng để tập hợp và tranh thủ sự ủng hộ của các lực lượng tiến bộ trên thế giới
Đoàn kết quốc tế trong tư tưởng Hồ Chí Minh không phải là vấn đề sách lược, một
thủ đoạn chính trị nhất thời mà là vấn đề có tính nguyên tắc, một đòi hỏi khách quancủa cách mạng Việt Nam Vì vậy, tư tưởng đoàn kết vì thắng lợi của cách mạng ViệtNam đã định hướng cho việc hình thành bốn tầng mặt trận: Mặt trận đại đoàn kết dântộc; Mặt trận đoàn kết Việt Nam – Lào – Campuchia ; Mặt trận nhân dân Á - Phi đoànkết với Việt Nam; Mặt trận nhân dân thế giới đoàn kết với Việt Nam chống đế quốcxâm lược Đây thực sự là sự phát triển rực rỡ nhất và thắng lợi to lớn nhất của tư tưởng
Hồ Chí Minh về đại đoàn kết
2.3.1.3 Nguyên tắc đoàn kết quốc tế
Thứ nhất, Đoàn kết trên cơ sở thống nhất mục tiêu và lợi ích; có lý, có tình.
Muốn thực hiện được đoàn kết quốc tế trong cuộc đấu tranh chống chủ nghĩa đế quốc
và các lực lượng phản động quốc tế, phải tìm ra được những điểm tương đồng về mụctiêu và lợi ích giữa các dân tộc, các lực lượng tiến bộ và phong trào cách mạng thếgiới Từ rất sớm, Hồ Chí Minh đã phát hiện ra sự tương đồng này nhờ đặt cách mạngViệt Nam trong bối cảnh chung của thời đại, kết hợp lợi ích của cách mạng Việt Namvới trào lưu cách mạng thế giới và nhận thức về nghĩa vụ của Việt Nam đối với sự
nghiệp cách mạng chung của nhân dân tiến bộ trên thế giới Đối với phong trào cộng
sản và công nhân quốc tế, Hồ Chí Minh giương cao ngọn cờ độc lập dân tộc gắn liền
với chủ nghĩa xã hội, thực hiện đoàn kết thống nhất trên nền tảng của chủ nghĩa Lênin và chủ nghĩa quốc tế vô sản, có lý, có tình Đối với các dân tộc trên thế giới, Hồ
Mác-Chí Minh giương cao ngọn cờ độc lập, tự do và quyền bình đẳng giữa các dân tộc Đối
với các lực lượng tiến bộ trên thế giới, Hồ Chí Minh giương cao ngọn cờ hòa bình,
chống chiến tranh xâm lược Là một chiến sĩ cách mạng quốc tế kiên định, Hồ ChíMinh đã suốt đời đấu tranh cho sự nghiệp củng cố khối đoàn kết, thống nhất trongcách mạng thế giới, Thời đại Hồ Chí Minh sống là thời đại của phong trào đấu tranhgiải phóng dân tộc diễn ra mạnh mẽ trên hầu khắp các châu lục của thế giới Trong tiếntrình đó, Người không chỉ là nhà tổ chức, người cổ vũ mà còn là người ủng hộ nhiệtthành cuộc đấu tranh của các dân tộc vì các quyền dân tộc cơ bản của họ Và có thểthấy rằng, trong suốt cuộc đời mình, Hồ Chí Minh luôn giương cao ngọn cờ hòa bình,đấu tranh cho hòa bình, một nền hòa bình thật sự cho tất cả các dân tộc - “hòa bìnhtrong độc lập, tự do”
Thứ hai, Đoàn kết trên cơ sở độc lập, tự chủ Đoàn kết quốc tế là để tranh thủ sựđồng tình, ủng hộ, giúp đỡ của các lực lượng quốc tế nhằm tăng thêm nội lực, tạo sức
Trang 12mạnh thực hiện thắng lợi các nhiệm vụ cách mạng đã đặt ra Để đoàn kết tốt phải cónội lực tốt Nội lực là nhân tố quyết định, còn nguồn lực ngoại sinh chỉ có thể phát huytác dụng thông qua nguồn lực nội sinh Chính vì vậy, trong đấu tranh cách mạng, HồChí Minh luôn nêu cao khẩu hiệu: “Tự lực cánh sinh, dựa vào sức mình là chính”,
“Muốn người ta giúp cho, thì trước mình phải tự giúp lấy mình đã” Hồ Chí Minh chỉ
rõ, muốn tranh thủ được sự ủng hộ quốc tế, Đảng phải có đường lối độc lập, tự chủ vàđúng đắn Chính vì thế, trong các cuộc kháng chiến thực dân, với đường lối đúng đắn,sáng tạo của Đảng đứng đầu là Chủ tịch Hồ Chí Minh, cách mạng giành thắng lợi
hệ đối ngoại, hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, có hiệu quả Vị thế, uy tín quốc tếcủa nước ta tiếp tục được nâng cao”1 Tinh thần đoàn kết quốc tế, huy động tối đa sứcmạnh toàn dân tộc kết hợp sức mạnh thời đại để bảo đảm lợi ích quốc gia, giữ vữngđộc lập, tự chủ, vì hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển
2.3.2.2 Xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc trên nền tảng liên minh công nông trí dưới sự lãnh đạo của Đảng
Thực tiễn lịch sử cách mạng Việt Nam đã chứng minh sức sống của tư tưởng Hồ
Chí Minh về đại đoàn kết toàn dân tộc Đại đoàn kết toàn dân tộc, từ chỗ là tư tưởngcủa lãnh tụ đã trở thành quan điểm xuyên suốt đường lối chiến lược của Đảng Cộngsản Việt Nam trong cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân cũng như trong cách mạng xãhội chủ nghĩa Tư tưởng đó cần thấm sâu vào tư tưởng, tình cảm của tất cả nhữngngười Việt Nam yêu nước và phải biến thành hành động cách mạng của hàng triệu,hàng triệu con người, tạo thành sức mạnh vô địch trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ
Tổ quốc
Sự thật lịch sử đã chứng tỏ rằng, Mặt trận dân tộc thống nhất càng rộng rãi thìliên minh công - nông - trí càng mạnh, sự lãnh đạo của Đảng càng vững Đồng hời,khối liên minh này càng được củng cố, sự lãnh đạo của Đảng càng được tăng cường
Trang 13thì Mặt trận dân tộc thống nhất càng được mở rộng và sức mạnh của khối đại đoàn kếttoàn dân tộc càng được nhân lên to lớn hơn
Để tiếp tục tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân tộc trong thời gian tới, cần thực
hiện tốt một số vấn đề cơ bản sau: Trước hết, tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền để cáccấp, ngành, lực lượng nhận thức sâu sắc về sự cần thiết phải tăng cường khối đại đoànkết toàn dân tộc hiện nay Hai là, tăng cường sự lãnh đạo của Đảng, quản lý của Nhànước và tiếp tục thể chế hóa các quan điểm, đường lối, chính sách của Đảng về đạiđoàn kết toàn dân tộc. Ba là, giải quyết tốt quan hệ lợi ích giữa các giai cấp, tầng lớp
xã hội; kết hợp hài hòa lợi ích cá nhân, lợi ích tập thể và toàn xã hội Bốn là, tăngcường quan hệ mật thiết giữa nhân dân với Đảng, Nhà nước, tạo sinh lực mới của khốiđại đoàn kết toàn dân tộc. Năm là, kiên quyết đấu tranh với các quan điểm sai trái, thùđịch, phá hoại, chia rẽ khối đại đoàn kết toàn dân tộc
2.3.2.3 Đại đoàn kết toàn dân tộc phải kết hợp với đoàn kết quốc tế
Trong giai đoạn cách mạng hiện nay, việc phát huy bài học kết hợp sức mạnh dântộc với sức mạnh thời đại, chủ nghĩa yêu nước với chủ nghĩa quốc tế, lợi ích dân tộc vànghĩa vụ quốc tế theo tư tưởng Hồ Chí Minh, phải nhất quán coi cách mạng Việt Nam
là một bộ phận không thể tách rời của cách mạng thế giới, tiếp tục đoàn kết, ủng hộcác phong trào cách mạng, các xu hướng và trào lưu tiến bộ của thời đại vì các mụctiêu hòa bình, độc lập dân tộc, dân chủ và tiến bộ xã hội Để nâng cao hiệu quả hợp tácquốc tế, chủ động hội nhập kinh tế với khu vực và thế giới, Đảng, Nhà nước ta chủtrương nêu cao nguyên tắc độc lập tự chủ, tự lực tự cường, chủ trương phát huy mạnh
mẽ sức mạnh dân tộc- sức mạnh của chủ nghĩa yêu nước, sức mạnh của người làmchủ, sức mạnh đại đoàn kết toàn dân, trên cơ sở sức mạnh bên trong mà tranh thủ vàtận dụng sự đồng tình, ủng hộ rộng rãi của lực lượng bên ngoài
III.VẬN DỤNG III.1 Nhiệm vụ và yêu cầu khi vận dụng
Nhiệm vụ:
Hiện nay, khi những điều kiện quốc tế có sự thay đổi khá nhiều so với trước, việcnghiên cứu về vấn đề đoàn kết quốc tế sẽ mở ra khả năng rộng lớn để vận dụng, thực hiện thắng lợi những nhiệm vụ đối ngoại mà Đại hội XIII của Đảng đề ra:
Thực hiện nhất quán đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, hoà bình, hợp tác vàphát triển, đa phương hoá, đa dạng hoá quan hệ đối ngoại
Bảo đảm cao nhất lợi ích quốc gia - dân tộc trên cơ sở các nguyên tắc cơ bản củaHiến chương Liên hợp quốc và luật pháp quốc tế, bình đẳng, hợp tác, cùng có lợi.Trong đó, mục tiêu bao trùm là giữ vững môi trường hoà bình, ổn định, thuận lợicho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, thực hiện các nhiệm vụ chiến lược vềphát triển kinh tế - xã hội; đồng thời kiên quyết, kiên trì bảo vệ vững chắc độc