BỘ ĐỀ TÂY TIẾN SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO KỲ THI TỐT NGHIỆP TRUNG HỌC PHỔ THÔNG 2021 Bài thi NGỮ VĂN ĐỀ THI THỬ Thời gian làm bài 120 phút, không kể thời gian phát đề I ĐỌC HIỂU(3,0 điểm) Đọc đoạn trích M[.]
Trang 1BỘ ĐỀ TÂY TIẾN
SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO KỲ THI TỐT NGHIỆP TRUNG HỌC PHỔ THÔNG 2021
Bài thi: NGỮ VĂN
ĐỀ THI THỬ Thời gian làm bài: 120 phút, không kể thời gian phát đề
I.ĐỌC HIỂU(3,0 điểm)
Đọc đoạn trích:
Một ước mơ phù hợp là yếu tố quan trọng góp phần làm nên một việc có ý nghĩa Ước mơ là hình ảnh của những điều nằm trong tâm trí ta, và nếu bạn là người có quyết tâm thì bạn sẽ tìm cách đạt được nó Những người làm nên nghiệp lớn trên thế giới đều là những người biết mơ ước.
Ước mơ không bao giờ hình thành ở những người thờ ơ, lười biếng hay thiếu tham vọng Bạn hãy đặt ra những ước mơ nằm trong khả năng của mình và lên kế hoạch cụ thể để từng bước hiện thực hóa chúng Trong khi vạch ra kế hoạch cụ thể để đạt được thành công, cả trong sự nghiệp lẫn cuộc sống thường ngày, bạn đừng
bị lung lay hay nhụt chí bởi những người xem bạn như là kẻ mơ mộng Để đạt được thành công như mong muốn trong một thế giới đang có nhiều thay đổi này, bạn phải học hỏi tinh thần của các bậc tiền bối – những người
đã cống hiến cả cuộc đời mình cho sự phát triển của văn minh nhân loại Tinh thần ấy là dòng huyết mạch của
sự phát triển và là cơ hội để bạn giải phóng hết năng lực tiềm ẩn của mình Hãy biết quên những ước mơ không thành của ngày hôm qua Thay vào đó, cần biến ước mơ của ngày mai thành những công việc cụ thể, để một ngày không xa trong tương lai, chúng sẽ trở thành hiện thực.
Ước mơ không phải là cái sẵn có, cũng chẳng phải là cái không thể có Ước mơ chính là con đường chưa được định hình, là hình ảnh của những điều nằm trong tâm trí bạn mà nếu có đủ quyết tâm, bạn hoàn toàn có thể hiện thực hóa chúng.
Nếu bạn tin tưởng vào những ước mơ của mình thì hãy cố gắng thực hiện bằng tất cả.
(Trích Không gì là không thể, George Matthew Adams)
Thực hiện các yêu cầu:
Câu 1 Xác định phương thức biểu đạt chính được sử dụng trong đoạn trích trên.
Câu 2 Theo tác giả, để đạt được thành công như mong muốn chúng ta cần phải làm gì?
Câu 3 Tác giả cho rằng: “Một ước mơ phù hợp là yếu tố quan trọng góp phần làm nên một việc có ý
nghĩa”. Anh/chị hiểu như thế nào là ước mơ phù hợp?
Câu 4 Thông điệp nào trong đoạn trích trên có ý nghĩa nhất đối với anh/chị? Vì sao?
II.LÀM VĂN(7,0 điểm)
Câu 1.(2,0 điểm)
Từ đoạn trích trong phần Đọc – hiểu, hãy viết một đoạn văn ngắn (khoảng 200 chữ) trình bày suy nghĩ
của anh /chị về vai trò của ước mơ trong sự thành công của mỗi người.
Trang 2(Trích:Tây Tiến- Quang Dũng, Ngữ văn 12, tập 1, NXB Giáo dục Việt Nam.)
Phân tích hình tượng người lính Tây Tiến trong đoạn trích trên Từ đó, nhận xét tính chất bi tráng được thể hiện qua đoạn thơ
SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO KỲ THI TỐT NGHIỆP TRUNG HỌC PHỔ THÔNG 2021
ĐỀ THI THỬ ĐÁP ÁN-THANG ĐIỂM
Bài thi: NGỮ VĂN
(Đáp án-Thang điểm gồm có 03 trang)
Phần Câu Nội dung Điểm
2
Theo tác giả, để đạt được thành công như mong muốn chúng ta cần phải:
-Học hỏi tinh thần của các bậc tiền bối
-Biết quên những ước mơ không thành của ngày hôm qua, biến ước mơ củangày mai thành những công việc cụ thể…
0,5
3
Thí sinh có thể trả lời :-Ước mơ phù hợp là những ước mơ nằm trong khả năng, điều kiện, năng lựccủa bản thân…
- Ước mơ phù hợp với các chuẩn mực đạo đức và pháp luật
Trang 3
Phân tích hình tượng người lính Tây Tiến được thể hiện trong đoạn trích 5,0
a.Đảm bảo cấu trúc bài văn nghị luận
Mở bài nêu được vấn đề, Thân bài triển khai được vấn đề, Kết bài khái quát
được vấn đề
0,25
b Xác định đúng vấn đề cần nghị luận
Hình tượng người lính Tây Tiến được thể hiện qua đoạn trích 0,5
c.Triển khai vấn đề nghị luận thành các luận điểm
Thí sinh có thể triển khai theo nhiều cách, nhưng cần vận dụng tốt các thao tác
lập luận, kết hợp chặt chẽ giữa lí lẽ và dẫn chứng; đảm bảo các yêu cầu sau:
*Giới thiệu khái quát về tác giả Quang Dũng, bài thơ Tây Tiến và đoạn trích 0,5
*Hình tượng người lính Tây Tiến được Quang Dũng thể hiện qua đoạn trích
- Ngoại hình:
+ “Không mọc tóc”, “quân xanh màu lá”: diện mạo độc đáo, lạ thường đồng
thời phản ánh được hiện thực tàn khốc nơi rừng núi Tây Bắc
-Tâm hồn, tính cách:
+“Dữ oai hùm” tinh thần của họ cho thấy sự mạnh mẽ đối lập với vẻ ngoài
vàng vọt xanh xao do bệnh sốt rét rừng mang lại
+“Mắt trừng” khí thế quyết tâm trong từng người lính
- “Gửi mộng qua biên giới”: Quyết tâm giết giặc lập công
- “Mơ dáng kiều thơm”: Giấc mơ hào hoa lãng mạn về quê hương Hà Nội mà
mỗi người lính mang theo, chính là động lực giúp họ kiên cường hơn khi thực
tế quá khắc nghiệt
- Lí tưởng cao đẹp:
- Các từ Hán Việt “biên cương, viễn xứ, chiến trường, áo bào ” làm cho
không khí trở nên trang trọng và thiêng liêng hơn
- Bút pháp nói giảm nói tránh “anh về đất” mang ý nghĩa nhân văn và rất hào
hùng, không mang lại cảm giác bi lụy
- Các anh hy sinh cả tuổi trẻ, cuộc đời mình cho đất nước“chẳng tiếc đời
xanh”
- “Sông Mã gầm lên khúc độc hành” –nhân hóa hình ảnh con sông Mã lời
tiễn biệt , để nói lên sự hi sinh cao cả của người lính Tây Tiến
1,5
Giải thích tính bi tráng được thể hiện qua đoạn thơ
“Bi”: Buồn, đau thương
“Tráng”: Mạnh mẽ, hùng tráng
Người lính Tây Tiến có sự hi sinh, mất mát nhưng không làm giảm đi tinh
thần mạnh mẽ,quyết tâm sẵn sàng hi sinh để bảo vệ đất nước
1,0
*Đánh giá
-Đoạn thơ khắc họa rõ nét chân dung người lính với ngoại hình và tâm hồn
bằng bút pháp lãng mạn, đậm chất bi tráng
-Người chiến sĩ Tây Tiến đã để lại một ấn tượng sâu sắc cho người đọc, tạo
nên một tượng đài bất tử về anh bộ đội cụ Hồ trong kháng chiến chống Pháp
0,5
Trang 4d Chính tả, ngữ phápĐảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp tiếng Việt
0,25
e Sáng tạoThể hiện suy nghĩ sâu sắc về vấn đề cần nghị luận; có cách diễn dạt mới mẻ 0,5
Bài thi: NGỮ VĂN
Thời gian làm bài: 120 phút, không kể thời gian phát đề
SST 02
Tên tác phẩm: Tây Tiến (Quang Dũng)
Đơn vị thực hiện: THPT Nguyễn An Ninh
I ĐỌC – HIỂU (3,0 điểm)
Đọc đoạn trích:
“Đố kị nghĩa là bực tức, khó chịu trước những may mắn và thành công của người khác Trong khi người thành công luôn nhìn thấy và học hỏi những đức tính tốt đẹp của người khác thì kẻ thất bại lại không làm được điều đó.Họ không muốn nhắc đến thành công của người khác, đồng thời luôn tìm cách chê bai, hạ thấp họ.Họ để mặc cho lòng tỵ hiềm, thói ganh tỵ, cảm giác tự ti gặm nhấm tâm trí ngày qua ngày.
Đố kị không những khiến con người cảm thấy mệt mỏi mà còn hạn chế sự phát triển của mỗi người Thói đố kị khiến chúng ta lãng phí thời gian và không thể tận dụng hết năng lực để đạt được điều mình mong muốn.Ganh
tị với sự thành công của người khác sẽ khiến chúng ta đánh mất cơ hội thành công của chính mình.
Tạo hóa tạo ra con người trong sự khác biệt và bình đẳng Bạn cần phải ý thức được rằng, bạn là duy nhất và không bao giờ có người nào hoàn toàn giống bạn, cả về diện mạo lẫn tính cách Vì thế, thay vì ganh tị với thành công và may mắn của người khác, bạn hãy tập trung toàn bộ tâm trí vào những ước mơ, dự định, đồng thời cố gắng hoàn thành chúng một cách triệt để Hãy tự hào về sự khác biệt của bản thân bạn và vui mừng trước sự may mắn, thành công của những người xung quanh Niềm vui ấy sẽ chắp cánh cho hạnh phúc của bạn và sớm muộn gì, bạn cũng sẽ đạt được thành công như họ”.
(Trích “Không gì là không thể” – George Matthew Adams – Thu Hằng dịch)
Thực hiện các yêu cầu:
Câu 1 Xác định thao tác lập luận chính được sử dụng trong đoạn trích ?
Câu 2 Căn cứ vào đoạn trích, hãy cho biết đâu là sự khác biệt giữa người thành công và kẻ thất bại?
Câu 3 Anh / chị hiểu như thế nào về ý kiến: “Tạo hóa tạo ra con người trong sự khác biệt và bình đẳng” ? Câu 4 Anh / chị có đồng tình với quan điểm“Đố kị không những khiến con người cảm thấy mệt mỏi mà còn
hạn chế sự phát triển của mỗi người” không ? Vì sao ?
II LÀM VĂN (7,0 điểm)
Trang 5Nhớ về rừng núi, nhớ chơi vơi.
Sài Khao sương lấp đoàn quân mỏi,
Mường Lát hoa về trong đêm hơi.
Dốc lên khúc khuỷu dốc thăm thẳm,
Heo hút cồn mây,súng ngửi trời.
Ngàn thước lên cao, ngàn thước xuống,
Nhà ai Pha Luông mưa xa khơi.
Anh bạn dãi dầu không bước nữa,
Gục lên súng mũ bỏ quên đời!
Chiều chiều oai linh thác gầm thét,
Đêm đêm Mường Hịch cọp trêu người.
Nhớ ôi Tây Tiến cơm lên khói,
Mai Châu mùa em thơm nếp xôi.
( Trích Tây tiến, Quang Dũng, Ngữ văn 12, tập 1, NXB GD 2020)
Cảm nhận về thiên nhiên Tây Bắc trong đoạn thơ trên Từ đó, nhận xét về chất nhạc, họa trong đoạn thơ.GỢI Ý ĐÁP ÁN
1 Thao tác lập luận chính được sử dụng trong đoạn trích là:
Bình luận
0.5
2 Sự khác biệt giữa người thành công và kẻ thất bại:
Trong khi người thành công luôn nhìn thấy và học hỏi những đức tính tốt đẹp của người khác thì kẻ thất bại lại không làm được điều đó Họ không muốn nhắc đến thành công của người khác, đồng thời luôn tìm cách chê bai, hạ thấp họ Họ
để mặc cho lòng tỵ hiềm, thói ganh tỵ, cảm giác tự ti gặm nhấm tâm trí
+ Đố kị khiến con người luôn bận tâm đến cuộc sống củangười khác, sự thành đạt của người khác mà đánh mất thời
1.0
Trang 6gian, cơ hội để tập trung cho sự nghiệp, công việc của bảnthân mình.
1 Viết đoạn văn về việc làmthế nào để từ bỏ thói đố kị 2.0
a Đảm bảo yêu cầu về hình thức đoạn văn:
Thí sinh có thể trình bày đoạn văn theo cách diễn dịch, quy nạp, tổng- phân- hợp móc xích hoặc song hành
0.25
b Xác định đúng vấn đề nghị luận:
Làmthế nào để từ bỏ thói đố kị
0.25
c Triển khai vấn đề nghị luận
-Thí sinh có thể chọn các thao tác lập luận phù hợp để triển khai vấn đề nghị luận theo nhiều cách nhưng phải làm rõvề việc làmthế nào để từ bỏ thói đố kị
- Để từ bỏ được thói đố kị, trước hết chúng ta cần phải nhận thức được rằng: mỗi con người khi sinh ra đều được ban tặng cho những tố chất khác nhau
- Đố kị chỉ có hại cho bản thân chúng ta Nó sẽ dày vò tâm trí chúng ta, làm chúng ta chán nản, mất động lực phấn đấu
- Rèn luyện cho mình một thái độ, suy nghĩ tích cực, học tập những ưu điểm, những thói quen tốt từ người khác để hoàn thiện chính mình
2 Cảm nhận về thiên nhiên Tây Bắc trong đoạn thơ
trên Từ đó, nhận xét về chất nhạc, họa trong bài thơ Tây Tiến
5.0
a Đảm bảo cấu trúc bài nghị luận
Mở bài nêu được vấn đề, thân bài triển khai được vấn đề, kết bài khái quát được vấn đề
c Triển khai vấn đề nghị luận thành các luận điểm.
Thí sinh có thể triển khai theo nhiều cách nhưng cần vận dụngtốt các thao tác lập luận, kết hợp chặt chẽ giữa lí lẽ dẫn chứng, đảm bảo các yêu cầu sau:
Trang 7hoang sơ
- Hai câu thơ đầu: Khái quát về nỗi nhớ
- Sáu câu thơ tiếp: Thiên nhiên Tây Bắc+ Khí hậu khắc nghiệt
+ Địa hình hiểm trở
- Hai câu thơ 7-8: sự gian khổ, hy sinh của người lính Tây Tiến
- Hai câu thơ 9-10: Thử thách thác ngàn, thú dữ
- Hai câu thơ cuối: Kỉ niệm đẹp, ấm tình quân dân
* Nghệ thuật
- Kết hợp giữa cảm hứng lãng mạn và bút pháp bi tráng.
- Ngôn từ giàu hình ảnh, cảm xúc; nhiều từ chỉ địa danh, từ hình tượng, từ Hán Việt cùng nhiều thủ pháp nghệ thuật như nhân hóa, đối lập, điệp,…
- Hình ảnh đặc sắc, đậm chất nhạc, chất họa
0.5
* Nhận xét về chất nhạc, họa trong bài thơ Tây Tiến:
Chất liệu của hội họa là đường nét, màu sắc, hình khối…Chất liệu của âm nhạc là âm thanh, nhịp điệu, tiết tấu…
Nghĩa là nhà thơ dùng màu sắc, đường nét, âm thanh làm phương tiện diễn đạt tình cảm của mình
– Tây Tiến của QD có sự kết hợp hài hòa giữa nhạc và họa:
Đoạn thơ sử dụng nhiều từ ngữ tạo hình, kết hợp với nghệ thuật tương phản và những nét vẽ gân guốc: khúc khuỷu, thăm thẳm, heo hút, súng ngửi trời, ngàn thước lên cao, ngàn thước xuống…đã vẽ được một bức tranh núi rừng Tây Bắc hiểm trở, dữ dội
– Xen vào những nét vẽ gân guốc giàu tính tạo hình là những nét vẽ mềm mại, gam màu lạnh xoa dịu cả khổ thơ Câu thơ
sử dụng toàn thanh bằng: Nhà ai Pha Luông mưa xa khơi– Chất nhạc được tạo ra bởi những âm hưởng đặc biệt, những thanh trắc tạo cảm giác trúc trắc, khó đọc kết hợp với những thanh bằng làm nhịp thơ trầm xuống tạo cảm giác thư thái, nhẹ nhàng
Bài thi: NGỮ VĂN
Thời gian làm bài: 120 phút, không kể thời gian phát đề
Trang 8Tên tác phẩm:Tây Tiến – Quang Dũng
Đơn vị thực hiện: THPT Thường Tân
I ĐỌC – HIỂU (3,0 điểm)
Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:
Hãy hướng sự quan tâm của bạn tới những việc bạn có thể làm thay vì nghi hoặc khả năng của bản thân Thực tế cho thấy, chúng ta sẽ chẳng đạt được bất cứ điều gì nếu cứ luôn miệng nói rằng mình không làm được Khi phải đối mặt với khó khăn, hãy tự nhủ rằng mọi rắc rối sẽ được giải quyết, từ đó nỗ lực tìm giải pháp cho vấn đề Đó chính là cách tạo ra sự khởi đầu tốt đẹp Hãy nhớ rằng thành công trong cuộc sống luôn đi kèm với những câu khẳng định như: “Tôi có thể” hoặc “Tôi sẽ làm được”, và hành động bao giờ cũng tạo ra điều
kì diệu Đừng ngồi đó chờ đợi mộng tưởng biến thành sự thật Khi đã nỗ lực hết mình, dù có thất bại, bạn cũng không phải tiếc nuối Thất bại khiến bạn không chỉ rút ra bài học kinh nghiệm mà còn hiểu được giá trị của thành công Bạn thực sự thất bại khi chưa thử mọi cơ hội mà bạn đang có Khi thực sự muốn làm một điều gì
đó, chắc chắn sẽ có cách để bạn làm được.
(Quên hôm qua, sống cho ngày mai, Tian Dayton – NXB Tổng hợp Thành phố Hồ Chí Minh)
Thực hiện các yêu cầu sau:
Câu 1.Xác định phương thức biểu đạt chính trong đoạn trích? (0.5 điểm)
Câu 2: Theo tác giả, cách tạo ra sự khởi đầu tốt đẹp được nói đến trong đoạn trích là gì? (0.5 điểm)
Câu 3: Theo anh/chị, tại sao thất bại giúp ra hiểu được giá trị của thành công? (1.0 điểm)
Câu 4: Anh chị có cho rằng việc suy nghĩ tôi có thể, tôi sẽ làm đồng nghĩa với sự tự cao không;? Vì sao? (1.0
điểm)
Phần II Làm văn (7.0 điểm)
Câu 1: (2.0 điểm)
Từ nội dung đoạn trích phần Đọc hiểu, anh/chị hãy viết một đoạn văn (khoảng 200 từ) về điều bản thân cần làm
để tạo ra cơ hội trong cuộc sống
Câu 2: (5.0 điểm)
“Tây Tiến đoàn binh không mọc tóc, Quân xanh màu lá dữ oai hùm.
Mắt trừng gửi mộng qua biên giới,
Đêm mơ Hà Nội dáng kiều thơm.
Rải rác biên cương mồ viễn xứ,
Chiến trường đi chẳng tiếc đời xanh,
Áo bào thay chiếu anh về đất,
Sông Mã gầm lên khúc độc hành.”
Cảm nhận vẻ đẹp hình tượng người lính Tây Tiến Bình luận ngắn gọn về nét độc đáo của hình tượng này
(Trích Tây Tiến – Quang Dũng, Ngữ văn 12, tập một, NXB Giáo dục Việt Nam, 2017, tr 69-70)
HƯỚNG DẪN CHẤM
Trang 91 - Phương thức biểu đạt chính là nghị luận 0.5
2 - Cách tạo ra sự khởi đầu tốt đẹp được nói đến trong đoạn trích:
+ Tự trấn an và khích lệ bản thân, rằng mọi rắc rối sẽ có thể được giảiquyết
+ Quan trọng nhất là nỗ lực để tìm giải pháp và bắt tay vào giải quyếtvấn đề
0.5
3 Thất bại giúp ta hiểu được giá trị của thành công vì nhiều lí do Thí
sinh có thể đưa ra sự lí giải của riêng mình, có diễn giải hợp lí, thuyếtphục Có thể theo các hướng sau:
- Đối với những người giàu nghị lực và cầu tiến, thất bại giúp ta thấyđược những bài học kinh nghiệm quý báu, từ đó nhìn lại phương phápthực hiện, tiếp tục tổng kết kinh nghiệm để thành công trong tương lai
Xét theo một bình diện, thành công, chẳng qua là thất bại vẫn khôngnản chí, kiên trì theo đuổi mục tiêu tới cùng, chung cuộc đạt đượcthành tựu
- Thất bại là một tình cảnh không hề dễ chịu, theo sau nó là những cảmxúc tiêu cực: buồn rầu, chán nản, hoài nghi vào bản thân….khi thất bạidường như mọi cánh cửa đều tạm thời đóng lại trước mắt con người
Thành công thì ngược lại, thường gắn với niềm vui, sự mãn nguyện và
tự hào Bởi vậy thất bại giúp ta trân trọng thành công, niềm hạnh phúckhi đạt được thành công và hiểu được giá trị thật sự của thành công
1.0
4 Thí sinh có thể đồng tình hoặc không đồng tình với ý kiến : tôi có thể,
tôi sẽ làm được đồng nghĩa với tự cao.
- Đồng tình/ không đồng tình/ vừa đồng tình vừa không đồng tình
- Lí giải hợp lý, thuyết phục
1.0
1 Từ nội dung đoạn trích phần Đọc hiểu, anh/chị hãy viết một đoạn văn
(khoảng 200 từ) về điều bản thân cần làm để tạo ra cơ hội trong cuộc sống
a Đảm bảo thể thức của một đoạn văn (mở đoạn, phát triển đoạn, kết đoạn).
Thí sinh có thể trình bày đoạn văn theo cách quy nạp, diễn dịch, tổng – phân
Thí sinh có thể lựa chọn các thao tác lập luận phù hợp để triển khai vấn đề
nghị luận theo nhiều cách nhưng phải làm rõ điều bản thân cần làm để tạo ra,
cơ hội trong cuộc sống.của con người trong cuộc sống Có thể triển khai theo
hướng:
Để đạt được thành công phải năng động, linh hoạt, chủ động trong tư duy,
học cách nắm bắt những nhu cầu xã hội,tìm tòi, khái thác nghiên cứu những
vấn đề mang tính thực tiễn, liên quan đến mục đích, ước mơ, hoài bão mà
bạn hướng đến
Trang 10d Chính tả, ngữ pháp: Đảm bảo những quy tắc về chính tả, dùng từ, đặt câu. 0.5đ
e Sáng tạo: thể hiện suy nghĩ sâu sắc về vấn đề nghị luận; có cách diễn đạt
mới mẻ
“Tây Tiến đoàn binh không mọc tóc,
………
Sông Mã gầm lên khúc độc hành »
Cảm nhận vẻ đẹp hình tượng người lính Tây Tiến Bình luận ngắn gọn về nét
độc đáo của hình tượng này
a Đảm bảo cấu trúc của một bài văn nghị luận:Mở bài nêu được vấn đề,
Thân bài triển khai được vấn đề, Kết bài khái quát được vấn đề.
0.25
b Xác định đúng vấn đề nghị luận:
+ Vẻ đẹp hình tượng người lính Tây Tiến.
+ Bình luận nét độc đáo của hình tượng này
0.5
c Triển khai vấn đề thành các luận điểm
Thí sinh có thể trình bày cảm nhận theo nhiều cách, nhưng cần vận dụng tốt
các thao tác lập luận, kết hợp chặt chẽ giữa lí lẽ và dẫn chứng; cần đảm bảo
những ý sau:
3.5
1.Giới thiệu khái quát về tác giả Quang Dũng, tác phẩm « Tây Tiến » ?
và đoạn thơ.
-Quang Dũng là nhà thơ trưởng thành trong kháng chiến chống Pháp, là ghệ
sĩ đa tài: làm thơ, viết văn, vẽ tranh, soạn nhạc nhưng được biết nhiều với tư
cách là nhà thơ Phong cách thơ: phóng khoáng, hồn hậu, lãng mạn và tài
hoa Sáng tác chính: Mây đầu ô (thơ, 1968), Thơ văn Quang Dũng (tuyển thơ
văn, 1988)
-Tây Tiến được viết cuối năm 1948, ở Phù Lưu Chanh (Hà Tây), khi ông đã
chuyển sang đơn vị khác và nhớ về đơn vị cũ Lúc đầu bài thơ có tên là Nhớ
Tây Tiến.In trong tập “Mây đầu ô”
-Bài thơ bao trùm là nỗi nhớ của tác giả về thiên nhiên Tây Bắc và hình ảnhngười lính Tây Tiến trên chặng đường hành quân Trong đó nổi bật là đoạnthơ khắc họa thành công hình ảnh người lính Tây Tiến với những vẻ đẹp độcđáo
2 Cảm nhận vẻ đẹp hình tượng người lính trong đoạn thơ.
- Giới thiệu về đoàn binh Tây Tiến
- Hai câu thơ đầu: khắc tạc vẻ đẹp bức chân dung người lính Tây Tiến khi
đặt giữa phông nền thiên nhiên TB hiện lên giữa bao khó khăn thiếu
thốn, lại càng bi tráng, lãng mạn và hào hoa:
“Tây Tiến đoàn binh không mọc tóc
Quân xanh màu lá giữ oai hùm”
+ Vẻ đẹp bi tráng gợi lên từ ngoại hình ốm yếu, tiều tụy, đầu trọc, da dẻ xanh
xao “xanh màu lá”; kì dị “không mọc tóc” ; “quân xanh màu lá” nguyên
nhân do những ngày tháng hành quân vất vả, thiếu thốn đó là dấu ấn trận sốt
0.5
2.0
Trang 11rét rừng Hiện thực gian khổ, khắc nghiệt.
+ Bên cạnh đó cái bi còn có chất hào hùng, nghệ thuật đối lập giữa vẻ ngoài
và tâm hồn bên trong đó là tinh thần, khí chất mạnh mẽ trong tư thế bênngười lính “giữ oai hùm” làm chủ rừng thiêng sông núi, chúa tể Qua đó câuthơ mang âm hưởng hào hùng, người lính tuy gian khổ, thiếu thốn nhưng yêuđời, kiêu hùng
-Hai câu thơ tiếp: dấu ấn lãng mạn của những chàng trai Hà Nội mang tâm hồn hào hoa:
“Mắt trừng gửi mộng qua biên giới
Đêm mơ Hà Nội dáng kiều thơm”
+ Hai chữ “mắt trừng” gợi nhiều liên tưởng “mắt trừng” là ánh mắt mở tonhìn thẳng về phía kẻ thù với ý chí mạnh mẽ thề sống chết với kẻ thù, ánhmắt căm hờn rực lửa
+ Đôi mắt ấy “gửi mộng qua biên giới” – mộng giết giặc, lập công, hòa bình,đôi mắt có tình, đôi mắt “mộng mơ” thao thức nhớ về quê hương
+ Và trong bóng Hà Nội nào có quên một dáng “kiều thơm”, đó là bóng hìnhcủa những người bạn gái Hà thành thanh lịch yêu kiều, diễm lệ, với ý nghĩa
ấy ta thấy người lính Tây Tiến không chỉ biết cầm súng cầm gươm theo tiếnggọi non sông mà còn rất hào hoa, lãng mạn
-Hai câu thơ tiếp theo vẻ đẹp lí tưởng của thời đại: “Quyết tử cho tổ quốc quyết sinh”
“Rải rác biên cương mồ viễn xứ
Chiến trường đi chẳng tiếc đời xanh”
+ các từ Hán việt như “biên cương” “viễn xứ” gợi lên không khí cổ kính,không gian xa xôi hẻo lánh heo hút hoang lạnh, nhà thơ nhìn thẳng vào sựthật khốc liệt của chiến tranh, miêu tả về cái chết không né tránh hiện thực.+ câu thơ tiếp theo càng khẳng định dữ dội hơn nữa như một lời thề sôngnúi:
“chiến trường đi chẳng tiếc đời xanh”
+ Bốn chữ “chẳng tiếc đời xanh” vang lên khảng khái chắc nịch, gợi vẻphong trần, mang vẻ đẹp thời đại “quyết tử cho tổ quốc quyết sinh” “chiếntrường” nơi bom đạn khốc liệt là cái chết dữ dội kề cận nguy nan, “đời xanh”
là tuổi trẻ, cuộc sống vào giai đoạn đẹp nhất, nhiều ước mơ, khát vọng lítưởng nhiệt huyết, thế nhưng ở đây ngưới lính lại “chẳng tiếc” đời mình
- Hai câu thơ cuối sự hi sinh bi tráng của ngưới lính:
“Áo bào thay chiếu anh về đất
đó mang các anh về với thế giới của vĩnh hằng
+ con sông Mã chứng nhân lịch sử,bạn đồng hành của đoàn quân TT, cũng
Trang 12nhỏ dòng lệ cảm thương lay động cả đất trời, đã gầm lên “khúc độc hành”
khúc tráng ca bi hùng rực rỡ nét sử thi “sông Mã gầm lên khúc độc hành”
tiếng gầm ấy là khúc nhạc bi tráng , khúc nhạc thiêng tiễn đưa người lính về
nơi an nghỉ cuối cùng
-Đánh giá, nhận xét:sử dụng nhiều thủ pháp nghệ thuật: phép tương phản,
đối lập gây ấn tượng mạnh, đối lập tương phản giữa ngoại hình tiều tụy với
tinh thần chiến đấu mạnh mẽ ở bên trong sử dụng nhiều từ Hán Việt gợi sắc
thái cổ kính biện pháp nhân hóa, ẩn dụ…ngôn ngữ sử thi, lãng mạn hào
hùng, chất thơ mang dấu ấn của tri thức
3 Bình luận ngắn gọn về vẻ đẹp độc đáo của hình tượng này.
+ Xuất thân của đoàn quân TT: đa phần là thanh niên tri thức trẻ tuổi Hà
Nội
+ Hoàn cảnh chiến đấu: khắc nghiệt, thiếu thốn nhưng họ lạc quan, yêu đời,
mang vẻ hào hùng đầy hào hoa của tuổi trẻ
+ Hơn thế vẻ đẹp bi tráng thể hiện qua những khó khăn, gian khổ mất mát bi
thương cùng với tinh thần hiên ngang, bất khuất, hào hùng của người lính
TT
+ Giong điệu, âm hưởng đoạn thơ mang màu sắc tráng lệ, hào hùng
1.0
d Chính tả, dùng từ, đặt câu: đảm bảo chuẩn chính tả, chuẩn ngữ pháp của
câu, ngữ nghĩa của từ
GV biên soạn Cô Châm
ĐỀ THI THỬ THPT QUỐC GIA NĂM 2021
Môn thi thành phần: Ngữ Văn
Thời gian làm bài: 120 phút, không kể thời gian phát đề
Trang 13Vì triệu năm đã là như thế, cuộc đời có hôm nắng đẹp, có ngày mưa dầm, có tuần mây đen như đè nặng,
có khoảnh khắc u ám tối dạ, rỗng đầu, nhưng mặt trời vẫn mọc mỗi sớm mai Không phải ai cũng trở thành phi công lái Airbus hay Boeing đúng y như giấc mơ tuổi nhỏ Nhưng ai cũng có thể học cách giữ cho mình giấc mơ bay xuyên qua những tầng mây, đón nắng rọi sáng tâm hồn khiến nụ cười luôn nở trên môi.
(Dẫn theo Hà Nhân, Bay xuyên những tầng mây, NXB Văn học 2016, tr 98)
Câu 1(NB) Xác định phương thức biểu đạt chính trong đoạn trích.
Câu 2 (NB). Theo tác giả, làm thế nào để hóa giải những khó khăn trong cuộc sống?
Câu 3 (TH) Nêu hiệu quả nghệ thuật của biện pháp liệt kê trong câu: “Vì triệu năm đã là như thế, cuộc đời có
hôm nắng đẹp, có ngày mưa dầm, có tuần mây đen như đè nặng, có khoảnh khắc u ám tối dạ, rỗng đầu, nhưng mặt trời vẫn mọc mỗi sớm mai”.
Câu 4 (VD) Anh/ chị có đồng ý với ý kiến: “Ai cũng có thể học cách giữ cho mình giấc mơ bay xuyên qua
những tầng mây, đón nắng rọi sáng tâm hồn khiến nụ cười luôn nở trên môi”.
II LÀM VĂN (7,0 điểm)
Câu 1 (2,0 điểm)
Từ nội dung đoạn trích ở phần Đọc hiểu, hãy viết một đoạn văn khoảng 200 chữ trình bày suy nghĩ
của mình về sức mạnh của giấc mơ trong đời sống hiện thực của con người.
Câu 2 (5,0 điểm)
“Tây Tiến đoàn binh không mọc tóc Quân xanh màu lá dữ oai hùm Mắt trừng gửi mộng qua biên giới Đêm mơ Hà Nội dáng kiều thêm Rải rác biên cương, mồ viễn xứ Chiến trường đi chẳng tiếc đời xanh
Áo bào thay chiếu anh về đất Sông Mã gầm lên khúc độc hành”
(“Tây Tiến” – Quang Dũng, Ngữ văn 12, tập1, NXB Giáo dục, 2008)Cảm nhận của anh/chị về đoạn thơ trên Từ đó, rút ra nhận xét âm hưởng bi tráng về hình tượng ngườilính trong thơ Quang Dũng
Trang 14HƯỚNG DẪN LÀM BÀI CHI TIẾT
2 Theo tác giả, để hóa giải những khó khăn là đi xuyên qua nó Đi
xuyên qua mây mù bằng giấc mơ phi công giữ gìn từ thơ bé Đixuyên qua gian khó bằng lòng lạc quan Đi xuyên qua u mê bằngkhao khát hướng đến trí tuệ, thông sáng Đi xuyên qua thất bại bằng
sự điềm đạm trưởng thành
0,5
3 Hiệu quả nghệ thuật của biện pháp liệt kê trong câu: “Vì triệu năm
đã là như thế, cuộc đời có hôm nắng đẹp, có ngày mưa dầm, có tuần mây đen như đè nặng, có khoảnh khắc u ám tối dạ, rỗng đầu, nhưng mặt trời vẫn mọc mỗi sớm mai”.
- Nhấn mạnh trong cuộc đời của mỗi người có đầy đủ các cung bậc
cảm xúc vui khi thành công (hôm nắng đẹp), buồn khi công việc không như ý (ngày mưa dầm, mây đen đề nặng…) Nhưng dù thành
công hay thất bại thì bạn hãy luôn lạc quan, hãy luôn tin rằng ngàymai trời lại sáng
1,0
4 - Đồng ý với câu nói: “Ai cũng có thể học cách giữ cho mình giấc
mơ bay xuyên qua những tầng mây, đón nắng rọi sáng tâm hồn khiến
nụ cười luôn nở trên môi”.
- Vì: Mỗi người dù trong hoàn cảnh khó khăn nào cũng đều có thểvượt qua và hướng đến ước mơ, khát vọng của mình mình bằng cáchchấp nhận, đối diện với khó khăn, thất bại; giữ vững tinh thần lạcquan, niềm tin cuộc sống…
1,0
1 Từ nội dung đoạn trích ở phần Đọc hiểu, hãy viết một
đoạn văn khoảng 200 chữ trình bày suy nghĩ của mình về sức mạnh của giấc mơ trong đời sống hiện thực của con người.
2,0
a Đảm bảo cấu trúc đoạn văn nghị luận 200 chữ Học sinh có thể trình bày đoạn văn theo cách diễn dịch, quynạp, tổng -phân-hợp, song hành hoặc móc xích
b Xác định đúng vấn đề cần nghị luận về một vấn đề xã
hội: ý nghĩa sự trải nghiệm trong cuộc sống.
0,25 0,25
1 Giải thích
Ước mơ chính là những kế hoạch, những dự định, hoài bão
mà con người mong muốn bản thân mình đạt được Đó có thể
là ước mơ gần, cũng có thể là ước mơ xa hơn nhưng tất cả đềuhướng con người tới những hành động để đạt được chúng
2 Bàn luận
1,0
Trang 15- Ước mơ chính là động lực thúc đẩy con người hànhđộng, vượt qua những khó khăn thử thách, vượt qua những giới hạn
của bản thân để từng bước, từng bước hoàn thành ước mơ đó Ta có
thể ví ước mơ như ngọn hải đăng chiếu sáng, chỉ đường cho mỗi
người
- Nếu cuộc sống con người thiếu đi những ước mơ, hoàibão thì sẽ ra sao? Cuộc sống của con người lúc đó sẽ chìm vào màn
đêm u tối Bản thân con người thiếu đi ước mơ cũng sẽ như những
con thuyền đi đêm mà thiếu ngọn hải đăng dẫn đường Mất phương
hướng, chênh vênh, chao đảo trước sóng gió cuộc đời
3 Bài học nhận thức và hành động
- Ước mơ là điều đáng có và đáng trân trọng.
- Tuy nhiên, mỗi người cần xác định cho mình những ước mơ đúng
đắn để không ngừng theo đuổi nó, để ước mơ của mình giúp hoàn
thiện bản thân mình hơn, giúp ích cho xã hội
- Đừng biến ước mơ của mình thành ảo vọng, những tham vọng mù
quáng để rồi tự nhấn chím mình trong những ảo mộng đó mãi không
thể thoát ra Đó không phải là ước mơ chân chính
2 Cảm nhận của anh/chị về đoạn thơ trên Từ đó, rút ra nhận
xét âm hưởng bi tráng về hình tượng người lính trong thơ Quang
Dũng
5,0
1 Đảm bảo cấu trúc bài nghị luận về một đoạn thơ (có ý phụ)
Có đủ các phần mở bài, thân bài, kết bài Mở bài nêu được vấn
đề, thân bài triển khai được vấn đề, kết bài kết luận được vấn đề
3 Triển khai vấn đề nghị luận thành các luận điểm; thể hiện sự cảm
nhận sâu sắc và vận dụng tốt các thao tác lập luận; kết hợp chặt chẽ
a Khái quát về bài thơ, đoạn thơ trong bài thơ Tây Tiến
- Về đoàn quân Tây Tiến, hoàn cảnh sáng tác, xuất xứ,cảm hứng
chung của bài thơ;
- Vị trí, nội dung đoạn thơ
0,25
0,25
Trang 16b Cảm nhận nội dung, nghệ thuật đoạn thơ
b.1.Về nội dung
b.1.1.Diện mạo oai phong, dữ dội:(Hai câu đầu)
“Tây Tiến đoàn binh không mọc tóc
Quân xanh màu lá dữ oai hùm”
- Quang Dũng không hề che giấu những gian khổ, khó khăn,những căn bệnh hiểm nghèo và sự hi sinh lớn lao của người lính Chỉ
có điều, tất cả những điều đó, qua ngòi bút của ông, không đượcmiêu tả một cách trần trụi mà qua một cái nhìn đậm màu sắc lãngmạn.Những chặng đường hành quân trên dốc cao, vực thẳm, cuộcsống thiếu thốn, những cơn sốt rét rừng đã tàn phá hình hài củangười lính, khiến họ trở thành những anh “vệ trọc” Nhưng họ vẫngiữ được dáng vẻ oai phong, phảng phất nét anh hùng của ngườitráng sĩ xa xưa Cảm hứng lãng mạn, anh hùng đã giúp cho nhà thơphát hiện và khắc họa được vẻ đẹp kiêu dũng của người lính, thểhiện ở sự vượt lên, xem thường mọi khổ ải, thiếu thốn
- Hai câu thơ có âm hưởng mạnh mẽ nhờ sử dụng từ ngữ
mạnh bạo, độc đáo “Đoàn binh” có âm vang và mạnh hơn chữ
“đoàn quân” Cụm từ “không mọc tóc” thì gợi ra nét ngang tàng, độc đáo Câu thơ “Quân xanh màu lá dữ oai hùm”càng tô đậm thêm vẻ hiên ngang dữ dội “Xanh màu lá” là nước da xanh xao do
sốt rét, thiếu thốn, gian khổ Nhưng qua cảm hứng anh hùng và bútpháp lãng mạn, thì màu xanh ấy lại mang vẻ dữ dội của núi rừng chứkhông hề gợi lên vẻ tiều tụy, ốm yếu
b.1.2 Tâm hồn hào hoa, lãng mạn(Hai câu tiếp)
- Người lính trong nỗi nhớ của Quang Dũng là những ngườichiến sĩ trẻ, không chỉ dũng cảm mà còn là những người có tâm hồnlãng mạn
“Mắt trừng gửi mộng qua biên giới
Đêm mơ Hà Nội dáng kiều thơm”
- Hai câu thơ diễn tả một cách tinh tế, chân thực tâm lí của
những chiến sĩ trẻ quê ở thủ đô Một thoáng kỉ niệm êm đềm vềnhững người con gái quê hương như tiếp sức cho họ trong cuộcchiến đấu gian nan
- Những người lính Tây Tiến, qua ngòi bút của Quang Dũng,không phải là những người khổng lồ không tim Cái nhìn nhiều chiềucủa Quang Dũng đã giúp ông nhìn thấy xuyên qua cái vẻ oai hùng,
dữ dằn bề ngoài của họ là những trái tim rạo rực, khát khao yêu
đương “Đêm mơ Hà Nội dáng kiều thơm” Quang Dũng đã tạc nên
bức tượng đài tập thể những người lính Tây Tiến không chỉ bằngnhững đường nét khắc hoạ dáng vẻ bên ngoài mà còn thể hiện được
cả thế giới tâm hồn bên trong đầy mộng mơ của họ
b.1.3 Ý chí, quyết tâm và sư hi sinh anh dũng: (Bốn câu
2,0
Trang 17“Rải rác biên cương mồ viễn xứ
Chiến trường đi chẳng tiếc đời xanh
Áo bào thay chiếu anh về đất
Sông Mã gầm lên khúc độc hành”
- Ngòi bút của Quang Dũng khi dựng lên hình tượng tập thể
những người lính Tây Tiến không hề nhấn chìm người đọc vào cái bithương, bi luỵ Cảm hứng của ông mỗi khi chìm vào bi thương lạiđược nâng đỡ bằng đôi cánh của tinh thần lãng mạn Chính vì vậy
mà cái bi thương được gợi lên qua hình ảnh những nấm mồ chiến sĩrải rác nơi rừng hoang biên giới lạnh lẽo, xa xôi, một mặt, đã được
giảm nhẹ đi nhiều nhờ những từ Hán Việt cổ kính, trang trọng: “Rải rác bên cương mồ viễn xứ”; mặt khác, cái bi thương ấy cũng lại bị
mờ đi trước lí tưởng quên mình, xả thân vì Tổ quốc của những người
lính Tây Tiến: “Chiến trường đi chẳng tiếc đời xanh”.
-Họ có vẻ tiều tuỵ, tàn tạ trong hình hài nhưng lại chói ngời
vẻ đẹp lí tưởng, mang dáng dấp của những tráng sĩ thuở xưa, coi cáichết nhẹ như lông hồng Sự thật bi thảm: những người lính Tây Tiếnngã xuống nơi chiến trường, không có đến cả manh chiếu để chethân, qua cái nhìn của Quang Dũng, lại được bọc trong những tấm
“áo bào”sang trọng Cái bi thương ấy vơi đi nhờ cách nói giảm:“anh
về đất”,và rồi bị át hẳn đi trong tiếng gầm thét dữ dội của dòng sông
Mã Trong âm hưởng vừa dữ dội, vừa hào hùng của thiên nhiên ấy,
sự hi sinh của người lính Tây Tiến không bi luỵ mà thấm đẫm tinhthần bi tráng
-Giọng điệu chủ đạo của đoạn thơ trang trọng, thể hiện tìnhcảm đau thương vô hạn và sự trân trọng, kính cẩn của nhà thơ trước
sự hi sinh của đồng đội
b.2 Về nghệ thuật: Bút pháp lãng mạn, ngôn ngữ tài hoa và xúc
cảm mãnh liệt; hình ảnh thơ sáng tạo, kết hợp từ Hán Việt và thuầnViệt; nhiều biện pháp tu từ đã làm nên sức sống của hình tượng nghệthuật, rung động người đọc ( 0.5)
c Rút ra nhận xét âm hưởng bi tráng về hình tượng người lính trong thơ Quang Dũng.0.75đ
- Âm hưởng bi tráng hội tụ trong mình nó yếu tố Bi và yếu tố Tráng;
có mất mát, đau thương song không bi lụy; gian khổ, hi sinh songvẫn rất hào hùng, tráng lệ Âm hưởng bi tráng có cội nguồn từ chiếntrường Tây Tiến ác liệt, từ tinh thần quả cảm và tâm hồn lạc quancủa những chàng trai Hà thành, từ tấm lòng đồng cảm và trân trọngđồng chí đồng đội của nhà thơ; ( 0.25)
- Giọng thơ cổ kính cùng việc nhấn mạnh nét trượng phu của ngườilính cũng góp phần làm tăng tính chất bi tráng của tác phẩm ( 0.25)
- Âm hưởng bi tráng cùng với cảm hứng lãng mạn làm nên vẻ đẹp
Trang 18độc đáo của hình tượng người lính Tây Tiến; có ý nghĩa giáo dục
nhận thức và bồi đắp tình cảm, trách nhiệm cho thế hệ hôm nay và
Trang 19ĐỀ PHÁT TRIỂN
TỪ ĐỀ MINH HỌA 2021
CHUẨN CẤU TRÚC
GV biên soạn Cô Châm
ĐỀ THI THỬ THPT QUỐC GIA NĂM 2021
Môn thi thành phần: Ngữ Văn
Thời gian làm bài: 120 phút, không kể thời gian phát đề
ĐỀ SỐ 33
A ĐỊNH HƯỚNG RA ĐỀ
1 Cấu trúc đề vẫn gồm hai phần, đó là phần Đọc hiểu (3 điểm) và Làm văn (7 điểm)
- Trong đó, câu hỏi Đọc hiểu gồm ngữ liệu nằm ngoài sách giáo khoa cùng 4 câu hỏi đọc hiểu theo các mứcđộ: Nhận biết/ thông hiểu/ vận dụng Đó là những dạng câu hỏi quen thuộc với học trò từ nhiều năm nay
- Trong phần Làm văn, câu Nghị luận xã hội (2 điểm) với yêu cầu viết một đoạn văn khoảng 200 chữ, nộidung nghị luận là vấn đề có quan hệ hữu cơ với nội dung trong ngữ liệu đọc hiểu
2 Nội dung:
- Đề đảm bảo kiến thức cơ bản, và không có kiến thức trong nội dung tinh giản mà Bộ mới công bố ngày31.3.2020 Đề không khó, vừa sức với học sinh, học sinh trung bình không khó để đạt mức điểm 5 - 6; học sinhkhá đạt 7 - 8 Tuy nhiên để đạt mức điểm 9-10 đòi hỏi học sinh phải phát huy được tư duy phản biện, các trìnhbày vấn đề nghị luận sắc bén, thể hiện quan điểm cá nhân mang tính sáng tạo
- Phần Đọc hiểu trong đề thi sử dụng ngữ liệu nằm ngoài sách giáo khoa, gồm một đoạn trích dẫn cho trước
và 4 câu hỏi Để trả lời được 4 câu hỏi này, đòi hỏi học sinh phải nắm chắc kiến thức về Tiếng Việt, đọc hiểunội dung và suy ngẫm, đánh giá Đặc biệt ở câu 3, câu 4 đòi hỏi người làm bài phải hiểu sâu sắc đoạn trích, câutrích dẫn thì bài làm mới hay, hiểu đúng vấn đề
- Trong phần Làm văn:
+ Đề thi yêu cầu học sinh viết đoạn văn nghị luận xã hội: Câu này vẫn giữ nguyên tắc ra đề truyền thống,yêu cầu học sinh viết đoạn văn (khoảng 200 chữ) trình bày suy nghĩ về một vấn đề được rút ra từ ngữ liệu ởphần Đọc hiểu
+ Ở câu nghị luận văn học, nội dung câu hỏi nằm ở phần kiến thức chương trình học kì I lớp 12, không rangoài nội dung tinh giản của Bộ GDĐT, mức độ phù hợp giống với câu nghị luận học trong đề thi chính thứcnăm 2019 Và đây là đơn vị kiến thức nhỏ (không phải toàn bộ tác phẩm), phù hợp với dung lượng bài văn 5điểm trong thời lượng đề thi 120 phút
Trang 20C – BIÊN SOẠN ĐỀ THI
I Đọc hiểu (3 điểm)
Đọc đoạn trích:
Bài học về việc đón nhận thành công luôn thật dễ hiểu và dễ thực hiện Nhưng đối mặt với thất bại, nhất là thất bại đầu đời, lại là điều không hề dễ dàng Với tất cả mọi người, thất bại - nhất là thất bại trong các mối quan hệ - thường vẫn tạo ra những tổn thương sâu sắc Điều này càng trở nên nặng nề đối với các bạn trẻ Nhưng bạn có biết rằng tất cả chúng ta đều có quyền được khóc? Vậy nên nếu bạn đang cảm thấy cô đơn, tuyệt vọng thì hãy cho phép mình được khóc Hãy để những giọt nước mắt ấm nồng xoa dịu trái tim đang thổn thức của bạn Và hãy tin rằng ở đâu đó, có một người nào đó vẫn đang sẵn lòng kề vai cho bạn tựa, muốn được ôm bạn vào lòng và lau khô những giọt nước mắt của bạn Muốn nhìn thấy cầu vồng, ta phải đi qua cơn mưa Vì thế, hãy tin ngày mai nắng sẽ lên, và cuộc đời lại sẽ ươm hồng những ước mơ của bạn, một khi bạn còn giữ trong lòng ánh sáng của niềm tin.
(Theo Hạt giống tâm hồn dành cho tuổi teen, Tập 2 -Nhiều tác giả, NXB Tổng hợp TP Hồ Chí Minh,
2012, trang 02)
Thựchiện các yêu cầu sau:
Câu 1 (NB) Xác định phương thức biểu đạt chính được sử dụng trong đoạn trích.
Câu 2 (NB). Theo tác giả, điều gì có thể giúp con người đứng lên sau thất bại?
Câu 3 (TH) Nêu cách hiểu của mình về câu văn: “Muốn nhìn thấy cầu vồng, ta phải đi qua cơn mưa…”
Câu 4 (VD) Anh/chị có đồng ý với ý kiến: “Hãy tin ngày mai nắng sẽ lên, và cuộc đời lại sẽ ươm hồng những
ước mơ của bạn, một khi bạn còn giữ trong lòng ánh sáng của niềm tin”? Vì sao?
II LÀM VĂN (7,0 điểm)
Anh bạn dãi dầu không bước nữa Gục lên súng mũ bỏ quên đời!
Chiều chiều oai linh thác gầm thét Đêm đêm Mường Hịch cọp trêu người Nhớ ôi Tây Tiến cơm lên khói
Mai Châu mùa em thơm nếp xôi.
(Trích Tây Tiến – Quang Dũng, Ngữ Văn 12, tập 1, NXB Giáo dục Việt Nam, 2015, tr.88)
Cảm nhận của anh chị về đoạn thơ trên Từ đó, nhận xét cảm hứng lãng mạn của hồn thơ Quang Dũng
HƯỚNG DẪN LÀM BÀI CHI TIẾT
Trang 211 Phương thức biểu đạt chính: nghị luận 0,5
2 Theo tác giả, niềm tin vào ngày mai, vào những điều tốt đẹp sẽ giúp
con người đứng lên sau thất bại
1 Từ nội dung đoạn trích ở phần Đọc hiểu, anh/ chị hãy
viết một đoạn văn khoảng 200 chữ chia sẻ cách ứng xử của bản thân khi gặp thất bại.
2,0
a Đảm bảo cấu trúc đoạn văn nghị luận 200 chữ Học sinh có thể trình bày đoạn văn theo cách diễn dịch, quynạp, tổng -phân-hợp, song hành hoặc móc xích
b Xác định đúng vấn đề cần nghị luận về một vấn đề xã
hội: cách ứng xử của bản thân khi gặp thất bại.
0,25 0,25
c Triển khai vấn đề nghị luậnHọc sinh có thể triển khai theo cách sau:
- Tìm hiểu nguyên nhân thất bại
- Phải đối diện với thất bại và thừa nhận nó
- Có thái độ phù hợp: tích cực, không bi quan
- Từ thất bại rút ra bài học kinh nghiệm, học hỏi thêm để hoàn thiệnbản thân
- Đừng ngồi yên quá lâu, đứng dậy tiếp tục lập kế hoạch và hànhđộng…
Trang 22Từ đó, nhận xétphong cách tài hoa, uyên bác của nhà văn Nguyễn
Tuân
1 Đảm bảo cấu trúc bài nghị luận về một đoạn thơ (có ý phụ)
Có đủ các phần mở bài, thân bài, kết bài Mở bài nêu được vấn
đề, thân bài triển khai được vấn đề, kết bài kết luận được vấn đề
(Nếu cảm nhận đoạn thơ mà không làm rõ ý phụ phần nhận xét
thì không tính điểm cấu trúc)
0,25
2 Xác định đúng vấn đề cần nghị luận
Nỗi nhớ thể hiện trong đoạn thơ trên; nhận xét cảm hứng lãng
mạn của hồn thơ Quang Dũng
0,25
3 Triển khai vấn đề nghị luận thành các luận điểm; thể hiện sự cảm
nhận sâu sắc và vận dụng tốt các thao tác lập luận; kết hợp chặt chẽ
a Khái quát về bài thơ, đoạn thơ
- Về hoàn cảnh sáng tác, xuất xứ, cảm hứng chung của tác phẩm;
- Vị trí, nội dung đoạn thơ
b Cảm nhận nội dung, nghệ thuật đoạn thơ
- Về nội dung:
+ Bốn dòng thơ đầu: Bức tranh thiên nhiên núi rừng miền Tây hùng
vĩ, dữ dội, bí hiểm mà thơ mộng, trữ tình:
Dốc lên khúc khuỷu dốc thăm thẳm
Heo hút cồn mây súng ngửi trời Ngàn thước lên cao, ngàn thước xuống Nhà ai Pha Luông mưa xa khơi
Khổ thơ này là một bằng chứng trong thơ có hoạ (thi trung
hữu hoạ) Chỉ bằng bốn câu thơ, Quang Dũng đã vẽ ra một bức tranh
hoành tráng diễn tả rất đạt sự hiểm trở và dữ dội, hoang vu và heo
hút của núi rừng miền Tây Bắc:
++ Những từ ngữ giàu giá trị tạo hình “khúckhuỷu, thăm
thẳm, cồn mây, súng ngửi trời”đã diễn tả thật đắt sự hiểm trở, trùng
điệp và độ cao ngất trời của núi đèo miền Tây
++ Hai chữ “ngửi trời” rất hồn nhiên và cũng rất táo bạo,
vừa ngộ nghĩnh, vừa tinh nghịch Núi cao tưởng chừng chạm mây,
mây nổi thành cồn “heo hút” Người lính trèo lên những ngọn núi
cao dường như đang đi trên mây, mũi súng chạm tới đỉnh trời
++ Câu thứ ba như bẻ đôi, diễn tả dốc núi vút lên, đổ xuống
gần như thẳng đứng, nhìn lên cao chót vót, nhìn xuống sâu thăm
Trang 23mùng sương rừng, mưa núi, thấp thoáng những ngôi nhà như đangbồng bềnh trôi giữa biển khơi.
Bốn câu thơ phối hợp với nhau, tạo nên một âm hưởng đặcbiệt Sau ba câu thơ nhiều thanh trắc đầy những nét gân guốc, câuthứ tư toàn thanh bằng là một nét vẽ rất mềm mại
+ Hai câu tiếp: Cái vẻ hoang dại, dữ dội, chứa đầy bí mật ghê gớm
của núi rừng miền Tây không chỉ được mở ra theo chiều không gian
mà còn được khám phá ở cái chiều thời gian, luôn luôn là mối đe
doạ khủng khiếp đối với con người:
Chiều chiều oai linh thác gầm thét Đêm đêm Mường Hịch cọp trêu người
Cảnh núi rừng miền Tây hoang sơ và hiểm trở, qua ngòi bútQuang Dũng, hiện lên với đủ cả núi cao, vực sâu, dốc thẳm, mưa
rừng, sương núi, thác gầm, cọp dữ, Những tên đất lạ “Sài Khao, Mường Lát, Pha Luông, Mường Hịch”, những hình ảnh giàu giá trị
tạo hình, làm nên thế giới khác thường vừa đa dạng, vừa độc đáo củanúi rừng
+ Hai câu tiếp: Hình ảnh người lính trên chặng đường hành quân
đầy gian nan, nguy hiểm; tuy vất vả, hy sinh nhưng vẫn ngang tàng,trẻ trung, lãng mạn:
++ Những cuộc hành quân gian khổtriền miên qua núi cao,
vực sâu, rừng thiêng nước độc đã khiến các chiến sĩ phải vắt kiệt sứclực và không ít người đã ngã xuống trên con đường hành quân Cảmhứng lãng mạn của Quang Dũng không hề bỏ qua sự khốc liệt ấy:
Anh bạn dãi dầu không bước nữa Gục lên súng mũ bỏ quên đời!
++Hình thức nói giảm nhắc đến người lính Tây Tiến với chếtthầm lặng trên bước đường hành quân gian khổ, khắc sâu tính chấtgian nan vô định của cuộc hành trình
- Đoạn thơ kết thúc đột ngột bằng hai câu thơ gợi nhớ cuộc sống hình dị và tình người ấm áp của người dân miền Tây nơi người lính dừng chân:
Nhớ ôi Tây Tiến cơm lên khói Mai Châu mùa em thơm nếp xôi
++ Cảnh tượng thật đầm ấm Sau bao nhiêu gian khổ băngrừng, vượt núi, lội suối, trèo đèo, những người lính tạm dừng chân,được nghỉ ngơi ở một bản làng nào đó, quây quần bên nhau trongnhững bữa ăn tỏa hương thơm lúa nếp ngày mùa Tất cả tạo cảm giác
êm dịu, ấm áp
++ Lời thơ vừa trang nhã, vừa hùnh mạnh, hình ảnh nhẹnhàng, nét bút mềm mại, giọng thơ tha thiết
+ Sơ kết: Đoạn thơ có hai hình ảnh đan cài: vùng đất xa xôi, hùng
vĩ, dữ dội, khắc nghiệt nhưng vô cùng thơ mộng, trữ tình; hình ảnh
Trang 24người lính trên chặng đường hành quân: gian khổ, hi sinh mà tâmhồn vẫn trẻ trung lãng mạn.
- Về nghệ thuật:
+Kết hợp hài hòa giữa bút pháp hiện thực và lãng mạn
+ Ngôn ngữ giàu giá trị tạo hình(Trong thơ có hoạ) Có sự đan xen
giữa hình ảnh dữ dội, khốc liệt và hình ảnh lãng mạn gợi vẻ đẹp củathiên nhiên miền Tây;
+Giàu nhạc điệu: kết hợp đặc sắc âm điệu và vần điệu, phối thanh
bằng – trắc, vần ơi ở hai dòng thơ đầu tạo âm hưởng đặc biệt tạo sự
đa dạng trong giọng điệu thơ
+Biện pháp tu từ đặc sắc
++ Liệt kê: tên gọi các địa danh được chọn lựa và phốihợp, tạo hiệu ứng âm thanh như từng đợt “sóng” bồi đầy nỗi nhớ vàolòng người
++ Câu cảm thán làm nỗi nhớ trở nên da diết hơn
++Ngôn ngữ suy tưởng: “ mùa em thơm nếp xôi” tạo nên
nhiều tầng nghĩa
c Nhận xét cảm hứng lãng mạn của hồn thơ Quang Dũng.
Bút pháp lãng mạn của QD trong đoạn thơ của Tây Tiến được
biểu hiện cụ thể trong lối viết không hướng về cái bi, có gợi thương,gơi sự đồng cảm nhưng không xoáy sâu vào cảm xúc bi thương.Xuyên suốt khổ thơ, nhà thơ luôn hướng tới những hình ảnh kỳ vĩ
“đèo cao”, “vực sâu” “ dốc thăm thẳm” hay “súng ngửi trời”,…cùngnhững hình ảnh thơ mộng “nhà ai”, “mưa xa khơi”, hình ảnh chânthật gầu gũi đầy tình người “cơm lên khói”, “nếp xôi”, ngoài ra cònkết hợp với thể thơ thất ngôn trường thiên giàu nhạc điệu hào hùng,mạnh mẽ QD sử dụng nhuần nhuyễn các biện pháp tu từ: từ láy,nhân hóa, điệp từ, điệp cấu trúc ngữ pháp và nhiều hình ảnh giàu sứcgợi Tất cả tạo nên một tổng thể hài hòa, chặt chẽ, tạo nên một TâyTiến đầy cảm xúc QD đã vận dụng thành công bút pháp lãng mạnlên bức tranh thiên nhiên hùng vĩ đầy những hiểm nguy và nhữngmất mát hy sinh mà đời lính phải trải qua.QD mở rộng tâm hồn đónnhận cuộc sống chiến đấu của Tây Tiến từ mọi phía, không theo bất
kì khuôn mẫu nào.Tác phẩm là đóng góp lớn của ông trong sựnghiệp thơ ca thời kháng chiến chống Pháp
Trang 25ĐỀ THI THỬ THPT QUỐC GIA NĂM 2021
Môn thi: NGỮ VĂN
Thời gian làm bài: 120 phút, không kể thời gian phát đề
I ĐỌC HIỂU (3.0 điểm)
Đọc đoạn thơ:
Kim đồng hồ tích tắc, tích tắc Hai tiếng động nhỏ bé kia Hơn mọi ầm ào gầm thét
Là tiếng động khủng khiếp nhất đối với con người
Bây giờ anh mới hiểu hếtcâu nói trong kịch Sexpia:
“Tồn tại hay không tồn tại”
Không có nghĩa là sống hay không sống
Mà là hành động hay không hành động Nhận thức hay không nhận thức
Tác động vào cuộc đời hay quay lưng lại nó?
Anh không băn khoăn mình có tài hay kém tài, thành công hay thất bại Chỉ day dứt một điều: Làm sao với những sự vật bình thường
Trang 26Những ngày tháng bình thường Như chiếc hộp con, như tờ lịch trên tường
Ta biến thành con tàu, thành tấm vé Những ban mai lên đường.
(Cho Quỳnh những ngày xa-Lưu Quang Vũ, NXB Hội nhà văn, 2010)
Thực hiện các yêu cầu:
Câu 1 Đoạn trích trên được viết theo thể thơ nào?
Câu 2 Theo đoạn trích, tiếng động khủng khiếp đối với con người là gì?
Câu 3 Anh/ chị hiểu nội dung các dòng thơ sau như thế nào?
Ta biến thành con tàu, thành tấm vé Những ban mai lên đường.
Câu 4.Thông điệp nào của đoạn trích có ý nghĩa nhất với anh/ chị?
II Làm văn (7.0 điểm)
Câu 1 (2.0 điểm)
Anh/ chị hãy viết một đoạn văn (khoảng 200 chữ) trình bày về điều bản thân cần làm để sống hết mìnhvới những điều bình dị trong cuộc sống
Câu 2 (5.0 điểm)
« Người đi Châu Mộc chiều sương ấy
Có thấy hồn lau nẻo bến bờ
Có nhớ dáng người trên độc mộc Trôi dòng nước lũ hoa đong đưa… »
(Trích Tây Tiến - Quang Dũng,Ngữ văn 12, Tập một, Nxb Giáo
Trang 27I ĐỌC HIỂU 3.0
1 Thể thơ: tự do
Hướng dẫn chấm:
- Học sinh trả lời như đáp án: 0,5 điểm.
- Học sinh không trả lời đúng như đáp án: 0 điểm.
0.5
2 Tiếng động khủng khiếp đối với con người: Kim đồng hồ tích tắc, tích tắc.
Đó là thời gian
Hướng dẫn chấm:
- Học sinh trả lời như đáp án: 0,5 điểm.
- Nếu học sinh trích dẫn đoạn thơ có những ý như đáp án: 0,25 điểm.
0.5
3 - Thể hiện khát vọng lên đường, dấn thân, nhập cuộc, sống hết mình với
cuộc đời của nhà thơ
- Mỗi người cần có lối sống tích cực
Hướng dẫn chấm:
- Học sinh trả lời 2 ý: 1,0 điểm.
- Học sinh trả lời 1 ý: 0,5 điểm.
- Học sinh trích dẫn các dòng thơ, không trả lời được 2 ý: 0,25 điểm.
1.0
4 Trình bày được:
- Thông điệp ý nghĩa nhất: biết trân trọng thời gian hoặc sống cống hiến
Hướng dẫn chấm:
- Học sinh trả lời như đáp án: 1,0 điểm
- Học sinh trả lời không rút ra được thông điệp, chỉ chép lại một số dòng thơ: 0,25 điểm.
1,0
1 Trình bày về điều bản thân cần làm để sống hết mình với những điều
a Đảm bảo yêu cầu về hình thức đoạn văn
Học sinh có thể trình bày đoạn văn theo cách diễn dịch, quy nạp, tổng phân - hợp, móc xích hoặc song hành
c Triển khai vấn đề nghị luận
Học sinh có thể lựa chọn các thao tác lập luận phù hợp để triển khai vấn đềnghị luận theo nhiều cách nhưng phải làm rõ điều bản thân cần làm đểsống hết mình với những điều bình dị trong cuộc sống Có thể theo hướngsau:
Nhận thức được tầm quan trọng của những điều nhỏbé; mở lòng đón nhận,trân trọng những điều bình dị; hãy bắt đầu từ những điều nhỏ bé, bình dị
0.75
Trang 28nhưng vẫn hướng đến cái lớn lao, cao cả.
Hướng dẫn chấm:
- Lập luận chặt chẽ, thuyết phục: lí lẽ xác đáng; dẫn chứng tiêu biểu; kết
hợp nhuần nhuyễn giữa lí lẽ và dẫn chứng (0,75 điểm).
- Lập luận chưa thật chặt chẽ, thuyết phục: lí lẽ xác đáng nhưng không có
dẫn chứng hoặc dẫn chứng không tiêu biểu (0,5 điểm).
- Lập luận không chặt chẽ, thiếu thuyết phục: lí lẽ không xác đáng, không
liên quan mật thiết đến vấn đề nghị luận, không có dẫn chứng hoặc dẫn
chứng không phù hợp (0,25 điểm).
- Học sinh có thể bày tỏ suy nghĩ, quan điểm riêng nhưng phải phù hợp với
chuẩn mực đạo đức và pháp luật.
Hướng dẫn chấm: Học sinh huy động được kiến thức và trải nghiệm của
bản thân để bàn luận về tư tưởng đời sống có cách nhìn riêng, mới mẻ về
vấn đề nghị luận, có sáng tạo trong viết câu, dựng đoạn làm cho lời văn có
giọng điệu, hình ảnh.
- Đáp ứng được 2 yêu cầu trở lên: 0,5 điểm.
- Đáp ứng được 1 yêu cầu trở lên: 0,25 điểm.
0.5
2 Phân tích vẻ đẹpthiên nhiên và con người miền Tây trong đoạn thơ
(Trích Tây Tiến của Quang Dũng).
5.0
a Đảm bảo cấu trúc bài nghị luận
Mở bài nêu được vấn đề, Thân bài triển khai được vấn đề, Kết bài khái
- Học sinh xác định đúng vấn đề cần nghị luận: 0,5 điểm.
- Học sinh xác định chưa đầy đủ vấn đề nghị luận: 0,25 điểm.
0.5
c Triển khai vấn đề nghị luận thành các luận điểm
Học sinh có thể triển khai theo nhiều cách, nhưng cần vận dụng tốt các
thao tác lập luận, kết hợp chặt chẽ giữa lí lẽ và dẫn chứng; đảm bảo các
yêu cầu sau:
* Giới thiệu khái quát về tác giả Quang Dũng (0,25 điểm), bài thơ Tây
Tiến và đoạn thơ (0,25 điểm)
0.5
Trang 29* Vẻ đẹp thiên nhiên và con người miền Tây:
- Thiên nhiên miền Tây:
+ Thời gian buổi chiều
+ Không gian “chiều sương” Châu Mộc huyền ảo, phảng phất chút tâm
linh của núi rừng, hoang sơ trải rộng như biết chia sẻ nỗi niềm với con
người
- Hình ảnh con người miền Tây mềm mại, uyển chuyển, khỏe khoắn trên
con thuyền độc mộc
- Thiên nhiên và con người miền Tây được thể hiện bằng thể thơ bảy chữ
hiện đại, nghệ thuật nhân hóa, phép điệp, đối lập, ngôn ngữ tạo hình, giàu
sức gợi, kết hợp giữa chất thơ, chất họa, chất nhạc…
Hướng dẫn chấm:
- Phân tích đầy đủ, sâu sắc: 2,0 điểm
- Phân tích chưa đầy đủ hoặc chưa sâu sắc: 1,5 điểm – 17,5 điểm.
- Phân tích chung chung, chưa rõ về thiên nhiênvà con người miền Tây:
0,75 điểm - 1,25 điểm
- Phân tích chung chung, không rõ các biểu hiện : 0,25 điểm -0,5 điểm
2.0
* Đánh giá
- Đoạn thơ mang đậm chất lãng mạn, là phông nền để bộc lộ tâm hồn lãng
mạn của người lính Tây Tiến
- Đoạn thơ thể hiện nỗi nhớ, sự gắn bó với thiên nhiên và con người miền
Tây của tác giả
Hướng dẫn chấm:
- Học sinh trình bày được 2 ý: 0,5 điểm
- Học sinh trình bày được 1 ý: 0,25 điểm
0.5
*Cái nhìn thiên nhiên của nhà thơ Quang Dũng:Cái nhìn thiên nhiên được
thể hiện một cách đầy thơ mộng, trữ tình với một hồn thơ đầy tinh tế, nhạy
cảm; tạo cho người đọc một cảm giác bâng khuâng, nao lòng trước cảnh
đẹp của thiên nhiên núi rừng Tây Bắc Bằng chính cái tôi lãng mạn hào
hoa của mình, nhà thơ muốn thể hiện sự quyến luyến, nhớ nhung khi phải
chia tay thiên nhiên và con người Tây Bắc
Hướng dẫn chấm:
- Học sinh trình bày được 2 ý: 0,5 điểm
- Học sinh trình bày được 1 ý: 0,25 điểm
Thể hiện suy nghĩ sâu sắc về vấn đề nghị luận; có cách diễn đạt mới mẻ
Hướng dẫn chấm: Học sinh biết vận dụng lý luận văn học trong quá trình
0.5
Trang 30phân tích, đánh giá; biết so sánh với tác phẩm khác để làm nổi bật nét đặc sắc của thơ Quang Dũng; biết liên hệ vấn đề nghị luận với thực tiễn đời sống; văn viết giàu hình ảnh, cảm xúc.
- Đáp ứng được 2 yêu cầu trở lên: 0,5 điểm
- Đáp ứng được 1 yêu cầu: 0,25 điểm.
Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu từ Câu 1 đến Câu 4:
“Thế giới của chúng ta có muôn vàn điều thú vị để khám phá Cho dù bạn đang ở độ tuổi nào, bạn cũngnên phá vỡ các giới hạn của nhận thức và luyện cho mình kĩ năng quan sát bằng cách ra khỏi nhà, ra ngoài thiênnhiên và chú ý tới mọi điều xung quanh Hãy đặt cho bản thân những câu hỏi như: “Tại sao…?” Tại saokhông…?” và thử tự tìm các câu trả lời hay sự trợ giúp của những người quen biết Đừng bao giờ tự cao tự đạinói rằng: “Tôi biết hết rồi, anh/chị sẽ không chỉ cho tôi được điều gì mới đâu!” Vì chỉ khi chúng ta nhận thứcđược rằng vẫn còn nhiều điều có thể học, chúng ta mới có thể bổ sung được nhiều kiến thức mới
Hãy nghe nhạc cổ điển, đến thăm các viện bảo tàng và các phòng trưng bày nghệ thuật, hãy đọc sách vềnhiều chủ đề khác nhau, hãy có những sở thích như khiêu vũ, chơi đàn, hội họa hay tập luyện một bộ môn thểthao Dù bạn chọn cho mình một bộ môn nào đi nữa, bạn cũng nên theo học đến cùng và tìm hiểu không ngừngnghỉ cho đến khi đạt được kiến thức sâu sắc về lĩnh vực đó mới thôi Đừng chỉ “chạm đến một lần rồi bỏ xó”.Hãy quyết tâm rèn luyện và củng cố trí tò mò để nó trở thành một phần cá tính của bạn Biết đâu, trong một lần
tò mò hay thắc mắc như vậy, bạn sẽ tìm ra được niềm đam mê cho bản thân Có khát vọng khám phá và tìm tòi
là một trong những động lực giúp bạn tiếp cận với thế giới và vươn ra biển lớn”
(Trích Tìm kiếm niềm đam mê, Hộ chiếu xanh đi quanh thế giới, Nhà xuất bản Thế giới, 2017, tr17, 18)
Câu 1: Anh/chị hãy xác định phương thức biểu đạt chính của văn bản? (0,5 điểm)
Câu 2: Theo tác giả, vì sao “Đừng bao giờ tự cao tự đại nói rằng: “Tôi biết hết rồi, anh/chị sẽ không chỉ cho
tôi được điều gì mới đâu!”? (0,5 điểm)
Câu 3: Anh/chị hiểu như thế nào về ý kiến: “Có khát vọng khám phá và tìm tòi là một trong những động lực
giúp bạn tiếp cận với thế giới và vươn ra biển lớn”? (1,0 điểm)
Câu 4: Thông điệp nào trong văn bản trên có ý nghĩa nhất đối với anh/chị? Vì sao?(1,0 điểm)
II LÀM VĂN
Câu 1- Nghị luận xã hội(2,0 điểm): Từ nội dung văn bản phần Đọc hiểu, anh/chị hãy viết một đoạn văn
(khoảng 200 chữ) trình bày suy nghĩ của mình về ý nghĩa của niềm đam mê trong cuộc sống
Câu 2- Nghị luận văn học (5,0 điểm):
“Tây Tiến đoàn binh không mọc tóc Quân xanh màu lá dữ oai hùm
ĐỀ THI MINH HỌA THPTQG – NĂM HỌC 2018-2019
MÔN: Ngữ Văn Thời gian: 120 phút
SỞ GD&ĐT KIÊN GIANG
TRƯỜNG THPT VĨNH THẮNG
Trang 31Mắt trừng gửi mộng qua biên giới Đêm mơ Hà Nội dáng kiều thơm
Rải rác biên cương mồ viễn xứ Chiến trường đi chẳng tiếc đời xanh
Áo bào thay chiếu anh về đất Sông Mã gầm lên khúc độc hành”.
( Trích “Tây Tiến”, Quang Dũng)
Cảm nhận của anh/chị về vẻ đẹp hình tượng người lính Tây Tiến qua đoạn thơ trên Từ đó, bình luận về
vẻ đẹp đậm chất sử thi của hình tượng người lính trong bài thơ Tây Tiến Quang Dũng.
- Sau khi chấm xong, điểm toàn bài làm tròn đến 0,25 điểm
B ĐÁP ÁN
2 Vì chỉ khi chúng ta nhận thức được rằng vẫn còn nhiều điều có thể học,
chúng ta mới có thể bổ sung được nhiều kiến thức mới 0.5
3 - Khát vọng khám phá và tìm tòi giúp chúng ta có đủ động lực và sức mạnh
để tiếp cận và nắm bắt thế giới
- Khát vọng khám phá và tìm tòi giúp chúng ta tiến xa khỏi vị trí mà mình
đang đứng để “vươn ra biển lớn”.
1.0
4 - Học sinh có thể đưa ra những thông điệp khác nhau tùy theo cách suy
nghĩ, nhìn nhận riêng, tuy nhiên thông điệp phải đảm bảo tính tư tưởng (tíchcực và hợp lý)
- HS lí giải được vì sao thông điệp đó lại có ý nghĩa
1.0
1 Viết một đoạn văn ngắn (khoảng 200 chữ) trình bày suy nghĩ về ý nghĩa
của sự cống hiến.
1 Yêu cầu chung
- Đoạn văn dảm bảo hình thức, dung lượng; lập luận thuyết phục, kết hợp lí
lẽ và dẫn chứng; diễn đạt mạch lạc; không mắc lỗi chính tả…
- Có thể viết theo nhiều cách khác nhau nhưng phải thể hiện được quanđiểm, suy nghĩ của bản thân một cách đúng đắn, tích cực
2 Yêu cầu cụ thể
Trang 32Có đủ các phần mở đoạn, thân đoạn, kết đoạn Mở đoạn nêu được vấn đề, thân đoạn triển khai được vấn đề, kết đoạn kết luận được vấn đề.
b Xác định vấn đề nghị luận: ý nghĩa của niềm đam mê trong cuộc sống
c Triển khai vấn đề nghị luận một cách hợp lí; có sự liên kết chặt chẽ;
kết hợp lí lẽ và dẫn chứng Vận dụng tốt các thao tác lập luận, kết hợp chặt chẽ giữa lí lẽ và dẫn chứng Có thể viết đoạn văn theo định hướng sau:
- Giải thích: “Đam mê” là gì?:
+ Niềm đam mê là sở thích ở mức độ cao và khát khao đạt được mục đích
mà mình theo đuổi
+ Những miềm đam mê tích cực luôn cần thiết cho tất cả chúng ta
- Phân tích, bàn luận:
+ Biểu hiện của niềm đam mê: dồn tâm huyết và tình cảm cho niềm đam
mê, luôn suy nghĩ và tìm cách để thực hiện, mong muốn và khát khao đạtđược sở nguyện…
+ Con người không có đam mê sẽ mất đi nỗ lực để chinh phục những đỉnhcao
+ Không có đam mê, con người sẽ đánh mất động lực để hoàn thành sởnguyện của bản thân
+ Ca ngợi, tôn vinh những ai dám theo đuổi đam mê và đem đam mê củamình để phục vụ cộng đồng Phê phán những kẻ yếu hèn đã sớm giã từ đam
mê khi gặp khó khăn, thử thách
- Bài học nhận thức và hành động?
+ Biết nuôi dưỡng đam mê lành mạnh và theo đuổi đam mê đến cùng
+ Sống cần phải có đam mê mới có cống hiến cho đời
d Chính tả, dùng từ, đặt câu: Không mắc lỗi chính tả, dùngtừ, đặt câu.
e Sáng tạo: - Về nội dung: có những suy nghĩ riêng mới mẻ hoặc sâu sắc.
- Về diễn đạt: có cách diễn đạt riêng, không sáo rỗng, biết vận dụng phối hợp cácthao tác lập luận tạo sức thuyết phục
0.25
1.00
0.25 0.25
2 Cảm nhận của anh/chị về vẻ đẹp hình tượng người lính Tây Tiến qua đoạn
thơ Từ đó, bình luận về vẻ đẹp đậm chất sử thi của hình tượng người lính
trong thơ Quang Dũng
5
1 Đảm bảo cấu trúc bài nghị luận về một hình tượng thơ
Có đủ các phần mở bài, thân bài, kết bài Mở bài nêu được vấn đề, thân bàitriển khai được vấn đề, kết bài kết luận được vấn đề
3 Triển khai vấn đề nghị luận thành các luận điểm; thể hiện sự cảm nhận
sâu sắc và vận dụng tốt các thao tác lập luận; kết hợp chặt chẽ giữa lí lẽ và
3.5
Trang 33dẫn chứng Có thể triển khai theo các bước cụ thể sau:
- Khái quát về bài thơ, đoạn thơ:
+ Về đoàn quân Tây Tiến, hoàn cảnh sáng tác, cảm hứng chung của bài thơ.+ Nội dung, chủ đề của đoạn thơ: vẻ đẹp bi tráng và lãng mạn của ngườilính Tây Tiến
- Cảm nhận nội dung, nghệ thuật về hình tượng người lính trong đoạn thơ:
(Yêu cầu phân tích nghệ thuật để làm rõ nội dung từ đó, cảm nhận và khẳng định luận điểm Nếu chỉ nêu nội dung thì cho tối đa ½ số điểm ở mỗi ý.) + Vẻ đẹp hào hùng:
++ Dáng vẻ khác thường : “đoàn binh không mọc tóc” “quân xanh màulá”: thể hiện bản lĩnh phi thường trong hoàn cảnh khốc liệt, gian khổ
++ Khí phách kiêu hùng: “dữ oai hùm”: Sức mạnh tinh thần phi thường,căm thù giặc sâu sắc;
+ Vẻ đẹp bi tráng:
++ Ngã xuống trên đường làm nhiệm vụ: “Rải rác biên cương mồ viễnxứ”: sử dụng đảo ngữ, từ Hán Việt mở ra hiện thực gian khổ hi sin h, vừaxót xa vừa trang trọng;
++ Lí tưởng yêu nước cao đẹp, sẵn sàng cống hiến tuổi thanh xuân cho
Tổ quốc: “chiến trường đi chẳng tiếc đời xanh”: cách nói nhẹ nhàng nhưmột điều tự nhiên, giản dị, không hề đắn đo, suy tính, mang tinh thần củatráng sĩ xưa ra trận;
++ Hình ảnh từ ngữ trang trọng cổ kính: “Áo bào ” “anh về đất”: Ca ngợi
sự bất tử của những người lính làm nên sức sống của Tổ quốc, gợi liêntưởng đến những chiến binh nằm lại chốn sa trường dù hiện thực đơn sơ,thiếu thốn “áo bào thay chiếu”mà sang trọng, sáng ngời…
++ “Sông Mã”: con sông gắn liền với đoàn quân Tây Tiến, cũng là hìnhảnh đại diện cho quê hương đất nước; “gầm lên khúc độc hành”: biểu hiệncủa nỗi niềm đau đớn, tiếc thương, trống vắng bởi sự ra đi của người đồngđội Đó cũng là khúc ca trầm hùng tiễn biệt người lính về với hồn thiêngsông núi
- Nghệ thuật: Bút pháp lãng mạn, ngôn ngữ tài hoa và xúc cảm mãnh liệt;hình ảnh thơ sáng tạo, kết hợp từ Hán Việt và thuần Việt; nhiều biện pháp tu
từ đã làm nên sức sống của hình tượng nghệ thuật, rung động người đọc
- Bình luận ngắn gọn vẻ đẹp đậm chất sử thi của hình tượng người lính Tây Tiến trong thơ Quang Dũng.
+Giải thích: Chất sử thi trong văn học tập trung phản ánh những vấn đề có ý
Trang 34nghĩa sống còn của đất nước: Tổ quốc còn hay mất, tự do hay nô lệ Nhânvật chính là những con người đại diện cho phẩm chất và ý chí của dân tộc;
gắn bó số phận cá nhân với số phận đất nước; luôn đặt lẽ sống của dân tộclên hàng đầu Giọng điệu sử thi là giọng ngợi ca, trang trọng và đẹp tráng lệ,hào hùng
+Bình luận vẻ đẹp đậm chất sử thi của hình tượng người lính Tây Tiến : ++Hình tượng người lính Tây Tiến là một tập thể anh hùng.Tuy họ lànhững người lính trí thức tiểu tư sản nhưng đã đại diện cho vẻ đẹp của anh
bộ đội Cụ Hồ trong cuộc kháng chiến chống Pháp với tất cả vẻ đẹp hàohùng, hào hoa…
++ Chất sử thi từ vẻ đẹp hình tượng người lính Tây Tiến tạo nên bứctượng đài nghệ thuật bất tử trong văn học hiện đại Việt Nam 1945-1975,gắn liền với cảm hứng lãng mạn, thể hiện phong cách hồn nhiên, tinh tế,phóng khoáng, đậm chất lãng mạn của hồn thơ Quang Dũng
- Khẳng định về nội dung, nghệ thuật hình tượng thơ Cảm nghĩ của bản
thân về hình tượng
4 Chính tả, dùng từ, đặt câu: Đảm bảo quy tắc chính tả, dùng từ, đặt câu. 0.25
5 Sáng tạo: Có cách diễn đạt sáng tạo, thể hiện suy nghĩ sâu sắc, mới mẻ
ĐỀ DỰ ĐOÁN KÌ THI THPT QUỐC GIA
Môn thi: NGỮ VĂN
Thời gian làm bài: 120 phút, không kể thời gian phát đề
I ĐỌC HIỂU (3.0 điểm)
Đọc đoạn trích rồi thực hiện các yêu cầu:
Từ chối là một kỹ năng sống quan trọng và cốt yếu Không ai muốn mắc kẹt trong một mối quan hệ khôngmang lại hạnh phúc Không muốn mắc kẹt với một công việc mà mình căm ghét và không tin vào nó Không ai muốn cảm thấy rằng họ không thể nói ra điều mình thật sự muốn nói Nhưng mọi người vẫn lựa chọn điều này Mọi lúc
Chúng ta cần phải từ chối một thứ gì đó Nếu không, ta hoàn toàn không thể có nổi bản sắc cá nhân Hànhđộng lựa chọn một giá trị cho bản thân đòi hỏi việc từ chối lựa chọn giá trị khác Nếu muốn có một tình bạn chân thành, tôi sẽ từ chối việc đối xử tệ bạc với bạn bè sau lưng họ Nếu muốn một cuộc hôn nhân hạnh phúc, tôi sẽ không lấy rượu và ma túy làm lẽ sống của cuộc đời mình
Trang 35Thành thực là niềm khao khát tự nhiên của con người Nhưng một phần của việc sở hữu tính trung thực trong cuộc đời chúng ta là thoải mái việc nói và nghe từ “không” Theo đó, từ chối khiến cuộc đời bạn tốt đẹp hơn
(Dân theo Mark Manson, Nghệ thuật tinh tế của việc “đếch” quan tâm, NXB Văn học, Hà Nội, 2019, tr.238)
Câu 1 Nhận biết
Xác định phương thức biểu đạt chính
Câu 2 Thông hiểu
Nêu nội dung của đoạn trích
Câu 3 Thông hiểu
Chỉ ra và phân tích hiệu quả của biện pháp tu từ trong đoạn văn: Không ai muốn mắc kẹt trong một mối quan hệ không mang lại hạnh phúc Không ai muốn mắc kẹt với một công việc mà mình căm ghét và không tin vào nó Không ai muốn cảm thấy rằng họ không thể nói ra điều mình thật sự muốn nói.
Câu 4 Thông hiểu
Theo anh/chị, vì sao tác giả viết: một phần của việc sở hữu tính trung thực trong cuộc đời chúng ta là thoải mái nói và nghe từ “không”?
II LÀM VĂN (7.0 điểm) Vận dụng cao
Rải rác biên cương mồ viễn xứ Chiến trường đi chẳng tiếc đời xanh
Áo bào thay chiếu anh về đất , Sông Mã gầm lên khúc độc hành
(Quang Dũng - Tây Tiến, Ngữ văn 12, Tập 1, NXB Giáo dục, 2008, tr.89)
Anh/chị hãy phân tích đoạn thơ trên, từ đó nhận xét cảm hứng lãng mạn và tính bi tráng trong cách thể hiện của tác giả
LỜI GIẢI CHI TIẾT
Trang 36- Nội dung: từ chối là một kĩ năng sống quan trọng, cần thiết giúp khẳng định bản sắc cánhân và góp phần đảm bảo hạnh phúc cho cuộc sống mỗi người.
3
Phương pháp: căn cứ biện pháp tu từ đã học, phân tích Cách giải:
- Biện pháp: Điệp cấu trúc (Không ai….)
- Tác dụng: nhấn mạnh những điều không ai mong muốn sẽ xảy ra trong cuộc sống của mình; tạo giọng văn trùng điệp, dứt khoát
- Từ chối: có thể hiểu là không đáp ứng một yêu cầu, nguyện vọng nào đó của người
khác khi họ đề xuất với mình
=> Từ chối là một kĩ năng cần thiết, quan trọng mà mỗi người cần phải học
3 Bình luận:
- Ý nghĩa của lời từ chối:
+ Từ chối đúng lúc, đúng chỗ sẽ khiến cho cuộc sống của chúng ta trở nên nhẹ nhàng,
+ Học cách từ chối khéo léo
+ Nói năng lịch sự, giải thích rõ ràng
+ Từ chối khi đó là việc thực sự không thể làm được, từ chối một cách chân thành.+ …
- Giá trị của bản thân mỗi người không phụ thuộc vào những gì bạn làm cho người khác.Bởi vậy, đừng ngần ngại từ chối khi cảm thấy cần thiết
- Liên hệ bản thân và tổng kết vấn đề
Phương pháp: phân tích, tổng hợp Cách giải:
Yêu cầu hình thức:
❖
- Thí sinh biết kết hợp kiến thức và kĩ năng làm nghị luận văn học để tạo lập văn bản
- Bài viết phải có bố cục đầy đủ, rõ ràng; văn viết có cảm xúc; diễn đạt trôi chảy, bảo
Trang 37đảm tính liên kết; không mắc lỗi chính tả, từ ngữ, ngữ pháp.
Yêu cầu nội dung:
❖
• Giới thiệu tác giả, tác phẩm
- Quang Dũng là một nghệ sĩ đa tài: viết văn, làm thơ, vẽ tranh và soạn nhạc Nhưng Quang Dũng trước hết là một nhà thơ mang hồn thơ phóng khoáng, hồn hậu, lãng mạn
và tài hoa – đặc biệt khi ông viết về người lính Tây Tiến và xứ Đoài (Sơn Tây) của mình
- Tây Tiến là bài thơ tiêu biểu cho đời thơ Quang Dũng, thể hiện sâu sắc phong cách
nghệ thuật của nhà thơ, được in trong tập Mây đầu ô (1986)
• Phân tích đoạn thơ
a/ Ngoại hình (bi thương): được khắc hoạ bằng một nét vẽ rất gân guốc, lạ hoá nhưng
lại được bắt nguồn từ hiện thực:
Tây Tiến đoàn binh không mọc tóc Quân xanh màu lá dữ oai hùm
- Không mọc tóc, quân xanh màu lá đều là hậu quả của những trận sốt rét rừng khủng khiếp mà người nào cũng phải trải qua Trong hồi ức của những người lính Tây Tiến trở
về, đoàn quân tử vong vì sốt rét rừng nhiều hơn là vì đánh trận bởi rừng thiêng nước độc
mà thuốc men không có
- Quang Dũng không hề che giấu những gian khổ, khó khăn…, chỉ có điều nhà thơ không miêu tả một cách trần trụi Hiện thực ấy được khúc xạ qua bút pháp lãng mạn củaQuang Dũng, trở thành cách nói mang khẩu khí của người lính Tây Tiến, cách nói rất chủ động: không mọc tóc chứ không phải tóc không thể mọc vì sốt rét tạo nên nét dữ dội, ngang tàng, cứng cỏi của người lính Tây Tiến; cái vẻ xanh xao vì đói khát, vì sốt rétcủa những người lính qua ngòi bút Quang Dũng lại toát lên vẻ oai phong, dữ dằn của những con hổ nơi rừng thiêng “quân xanh màu lá dữ oai hùm”
b/ Ẩn sau ngoại hình ấy là sức mạnh nội tâm (hào hùng):
- Đoàn binh gợi lên sự mạnh mẽ lạ thường của "Quân đi điệp điệp trùng trùng" (Tố Hữu), của "tam quân tì hổ khí thôn ngưu" (ba quân mạnh như hổ báo nuốt trôi trâu)
(Phạm Ngũ Lão)
- Dữ oai hùm là khí phách, tinh thần của đoàn quân ấy, như mang oai linh của chúa sơn lâm rừng thẳm
- Mắt trừng là chi tiết cực tả sự giận dữ, phẫn nộ, sôi sục hướng về nhiệm vụ chiến đấu
→ Thủ pháp đối lập được sử dụng đắc địa trong việc khắc hoạ sự tương phản giữa ngoạihình ốm yếu và nội tâm mãnh liệt, dữ dội, ngang tàng
c/ Thế giới tâm hồn đầy mộng mơ thể hiện qua nỗi nhớ (lãng mạn):
Mắt trừng gửi mộng qua biên giới Đêm mơ Hà Nội dáng kiều thơm
- Những người lính Tây Tiến không phải là những người khổng lồ không tim, bên trong cái vẻ oai hùng, dữ dằn của họ là những tâm hồn, những trái tim rạo rực, khát khao yêu đương “Đêm mơ Hà Nội dáng kiều thơm” Dáng kiều thơm gợi vẻ đẹp yêu kiều, thướt tha thanh lịch của người thiếu nữ Hà thành, là cái đẹp hội tụ sắc nước hương trời Nhữnggiấc mơ mang hình dáng kiều thơm đã trở thành động lực để giúp người lính vượt qua mọi khó khăn, gian khổ; đã thúc giục họ tiến lên phía trước; và cũng là sợi dây thiêng
Trang 38liêng của niềm tin mang họ vượt qua bom đạn trở về.
d/ Lí tưởng, khát vọng:
Rải rác biên cương mồ viễn xứ Chiến trường đi chẳng tiếc đời xanh
- Câu thơ thứ nhất nếu tách ra khỏi đoạn thơ sẽ là một bức tranh hết sức ảm đạm:
+ Rải rác đây đó nơi biên cương của Tổ quốc, nơi rừng hoang lạnh lẽo xa xôi là những nấm mồ vô danh không một vòng hoa, không một nén hương tưởng niệm Hai chữ “rải rác” gợi vẻ hiu hắt, quạnh quẽ thật ảm đạm và thê lương
+ Trong một câu thơ mà tác giả sử dụng tới hai từ Hán Việt biên cương, viễn xứ mang màu sắc trang trọng cổ kính như để bao bọc cho những nấm mồ xa xứ ấy một bầu khôngkhí thiêng liêng đượm vẻ ngậm ngùi, thành kính
- Mặc dù khung cảnh ấy hàng ngày vẫn trải ra trên các cung đường hành quân của ngườilính Tây Tiến nhưng nó không đủ sức làm các anh nản chí sờn lòng, mà trái lại càng nung nấu quyết tâm “Chiến trường đi chẳng tiếc đời xanh”
+ Đời xanh là tuổi trẻ, là bao mơ ước, khát vọng đang ở phía trước Nhưng không gì quýhơn Tổ quốc, không có tình yêu nào cao hơn tình yêu Tổ quốc Nên hai chữ “chẳng tiếc”vang lên thật quyết liệt, dứt khoát như một lời thề chém đá
d/ Đoạn thơ khép lại bằng sự hi sinh của họ:
Áo bào thay chiếu anh về đất Sông Mã gầm lên khúc độc hành
- Trong bài thơ, Quang Dũng không hề né tránh hiện thực khắc nghiệt, dữ dội Trong chặng đường hành quân, nhiều người lính không thể vượt qua đã gục lên súng mũ bỏ quên đời Dọc đường Tây Tiến cũng là vô vàn những nấm mồ liệt sĩ mọc lên “Rải rác biên cương mồ viễn xứ”… Và bây giờ, một lần nữa tác giả nhắc đến sự ra đi của họ “Áobào thay chiếu anh về đất” Người lính Tây Tiến gục ngã bên đường không có đến cả mảnh chiếu để che thân, đồng đội phải đan cho họ những tấm nứa, tấm tranh…
- Thế nhưng tác giả đã cố gắng làm giảm đi tính chất bi thương của những mất mát:+ Áo bào (áo mặc ngoài của các vị tướng thời xưa) đã khiến họ trở thành những chiến tướng sang trọng:
Áo chàng đỏ tựa ráng pha Ngựa chàng sắc trắng như là tuyết in
+ Về đất là cách nói giảm nói tránh, cái chết lại là sự tựu nghĩa của những người anh hùng, thanh thản và vô tư sau khi đã làm tròn nhiệm vụ (liên hệ câu thơ của Tố Hữu: Thanh thản chết như cày xong thửa ruộng…)
+ Sông Mã gầm lên khúc độc hành vừa dữ dội vừa hào hùng, khiến cái chết, sự hi sinh của người lính Tây Tiến không bi luỵ mà thấm đẫm tinh thần bi tráng Sông Mã tấu lên bản nhạc dữ dội của núi rừng như loạt đại bác đưa tiễn những anh hùng của dân tộc về nơi vĩnh hằng
e/ Bút pháp lãng mạn và màu sắc bi tráng:
- Bút pháp lãng mạn ưa khám phá những vẻ đẹp dữ dội, phi thường, hay sử dụng thủ pháp đối lập mạnh mẽ Bút pháp này chủ yếu được bộc lộ qua bốn câu thơ đầu Tác giả nhiều lần viết về cái bi, sự mất mát, song buồn mà không uỷ mị, cúi đầu, mất mát mà vẫn cứng cỏi, gân guốc
Trang 39- Màu sắc bi tráng chủ yếu được thể hiện trong 4 câu thơ còn lại Cái bi hiện ra qua hình ảnh những nấm mồ hoang lạnh dọc đường hành quân, người chiến sĩ hi sinh chỉ có manhchiếu tạm Nhưng cái tráng của lí tưởng khát vọng cống hiến đời xanh cho Tổ quốc, của
áo bào thay chiếu, của điệu kèn thiên nhiên gầm lên dữ dội đã nâng đỡ hình ảnh thơ và truyền cảm xúc bi tráng vào lòng người
• Tổng kết
SỞ GD & ĐT HÀ TĨNH ĐỀ THAM KHẢO TỐT NGHIỆP THPT - NĂM 2021
TRƯỜNG THPT NG CÔNG TRỨ Môn thi: NGỮ VĂN
Thời gian làm bài: 120 phút
I ĐỌC HIỂU (3,0 điểm)
Đọc đoạn trích:
…Ai chiến thắng mà không hề chiến bại
Ai nên khôn mà chẳng dại đôi lần?
Huống đường đi còn lắm bước gian truân
Đây chưa phải trận sau cùng chiến đấu!
Thì đứng dậy, xoa tay và tự bảo:
Chỉ còn đây, sức lực hãy còn đây!
Lòng không nghèo tin tưởng ở tương lai
Chân có ngã thì đứng lên, lại bước.
Thua ván này, ta đem bày ván khác,
Có can chi, miễn được cuộc sau cùng
Dậy mà đi, hy vọng sẽ thành công
Rút kinh nghiệm ở bao lần thất bại:
Một lần ngã là một lần bớt dại
Để thêm khôn một chút nữa trong người…
Tháng 5 - 1941
(Trích “Dậy mà đi”, Thơ, Tố Hữu, NXB Văn học, 2015, tr.126)
Thực hiện các yêu cầu sau:
Câu 1 Đoạn trích được viết theo thể thơ nào?
Câu 2 Nêu 2 biện pháp tu từ được sử dụng trong 2 câu thơ sau:
Ai chiến thắng mà không hề chiến bại
Ai nên khôn mà chẳng dại đôi lần?
Câu 3.Theo tác giả, vì sao không nên từ bỏ khi thất bại?
Câu 4.Anh/chị có đồng tình với quan điểm Dậy mà đi, hy vọng sẽ thành công của tác giả không?Vì sao?
II LÀM VĂN(7,0 điểm)
Câu 1 (2,0 điểm)
Từ nội dung đoạn trích ở phần Đọc hiểu, anh/chị hãy viết một đoạn văn (khoảng 200 chữ) trình bày suy nghĩ
vềbài học từ những thất bại trong cuộc sống.
Câu 2 (5.0 điểm)
Cảm nhận vẻ đẹp hình tượng người lính Tây Tiến trong đoạn thơ sau Từ đó hãy nhận xét về bút pháp hiện thực
và lãng mạn trong thơ Quang Dũng
Trang 40“Tây Tiến đoàn binh không mọc tóc Quân xanh màu lá giữ oai hùm Mắt trừng gửi mộng qua biên giới Đêm mơ Hà Nội dáng kiều thơm Rải rác biên cương mồ viên xứ Chiến trường đi chẳng tiếc đời xanh
Áo bào thay chiếu anh về đất Sông mã gầm lên khúc độc hành”
( TríchTây tiến – Quang Dũng, Ngữ văn 12, tập 1 NXB Giáo dục)
- Đối lập (Chiến thắng – chiến bại; khôn – dại).
Câu hỏi tu từ (Ai chiến thắng mà không hề chiến bại; Ai nên khôn mà chẳng
dại đôi lần?)
0.5
Câu 3 Theo tác giả, không nên từ bỏ khi thất bại vì:
- Cuộc sống còn nhiều gian truân, nếu từ bỏ sẽ không bao giờ đi đến thành
công
- Đây chưa phải là cái đích cuối cùng
- Chúng ta còn có nhiều sức lực, niềm tin và ý chí để vượt qua thử thách
1.0
Câu 4 - Đồng tình vì: Để vươn tới thành công, cta không chờ đợi cơ hội mà phải dấn
thân, nhập cuộc Trên hành trình ấy, niềm tin, hy vọng sẽ tiếp thêm sức mạnh
vượt qua mọi trở ngại, khó khăn
- Đồng tình nhưng bổ sung: Để sớm gặt hái được thành công, còn cần có sự
tỉnh táo, sáng suốt trong lựa chọn phương hướng, đích đến cho cđ mình, có ý
chí, bản lĩnh để theo đuổi ước mơ
1.0
Phần II: Làm văn
Câu 1 Viết đoạn văn (khoảng 200 chữ) trình bày suy nghĩ của anh/ chị về vềbài học từ
những thất bại trong cuộc sống.
2.0
Yêu cầu về hình thức:
- Viết đúng yêu cầu một đoạn văn nghị luận (Học sinh có thể trình bày đoạn văn
theo nhiều cách khác nhau: diễn dịch, quy nạp, song hành, móc xích, tổng phân
-hợp)
0.25
Yêu cầu về nội dung