Câu 4: 1.0 điểm Anh/chị có đồng tình với quan điểm của người viết: “Rõ ràng chất văn hóa trong phong cách sống phụ thuộc nhiều vào ý thức tu dưỡng tính nết, học tập trường đời và kết q
Trang 1Trang 1
MỤC LỤC
ĐỀ LUYỆN ĐỌC HIỂU & NGHỊ LUẬN XÃ HỘI
ĐỀ 01 ……… 2
ĐỀ 02 ……… 3
ĐỀ 03 ……… 4
ĐỀ 04 ……… 5
ĐỀ 05 ……… 6
ĐỀ 06 ……… 7
ĐỀ 07 ……… 8
ĐỀ 08 ……… 10
ĐỀ 09 ……… 11
HƯỚNG DẪN GIẢI ĐỀ LUYỆN ĐỌC HIỂU & NGHỊ LUẬN XÃ HỘI ĐỀ 01 ……… 12
ĐỀ 02 ……… 16
ĐỀ 03 ……… 19
ĐỀ 04 ……… 23
ĐỀ 05 ……… 25
ĐỀ 06 ……… 38
ĐỀ 07 ……… 31
ĐỀ 08 ……… 35
ĐỀ 09 ……… 37
Trang 2Trang 2
ĐỀ LUYỆN ĐỌC HIỂU & NGHỊ LUẬN XÃ HỘI
ĐỀ 01
I ĐỌC HIỂU (3 điểm)
Đọc đoạn trích sau và thực hiện các yêu cầu bên dưới:
Xin đừng vội nghĩ cứ có học vấn, bằng cấp cao là nghiễm nhiên trở thành
một người có văn hóa Trình độ tri thức văn hóa cũng chỉ mới là tiền đề Nếu sự
rèn luyện nhân cách kém thì tiềm năng hiểu biết đó dễ tạo nên thói hợp hĩnh,
khinh đời: phong cách sống càng xấu đi, càng giảm tính chất văn hóa Trong
thực tế, ta thấy không hiếm những những người có học mà phong cách sống lại
trái ngược Họ mở miệng là văng tục, nói câu nào cũng đều có kèm từ không
đẹp Mặt vênh vênh, váo váo, coi khinh hết thảy mọi người trò chuyện với ai thì
bao giờ cũng hiếu thắng, nói lấy được, nhưng khi gặp khó khăn thì chùn bước,
thoái thác trách nhiệm Trong lúc đó, có người học hành chưa nhiều, chưa có
hàm học vị gì nhưng khiêm tốn, lịch sự, biết điều trong giao tiếp, khéo léo và
khôn ngoan trong cách ứng xử trong mọi tình huống của cuộc sống Rõ ràng
chất văn hóa trong phong cách sống phụ thuộc nhiều vào ý thức tu dưỡng tính
nết, học tập trường đời và kết quả giáo dục của gia đình
(Trường Giang, Dẫn theo Sách Ngữ văn lớp 11 nâng cao tập
một)
Câu 1: (0.5đ) Xác định thao tác lập luận chính của ngữ liệu trên
Câu 2: (0.5 điểm) Tiềm năng hiểu biết mà tác giả nói đến trong ngữ liệu được
tạo nên từ những gì? Tại sao tác giả cho rằng những cái đó chỉ là tiềm năng?
Câu 3: (1.0 điểm) Theo tác giả, chất văn hóa của mỗi người phụ thuộc vào điều
gì? Chất văn hóa đó biểu hiện cụ thể như thế nào trong đời sống?
Câu 4: (1.0 điểm) Anh/chị có đồng tình với quan điểm của người viết: “Rõ
ràng chất văn hóa trong phong cách sống phụ thuộc nhiều vào ý thức tu dưỡng
tính nết, học tập trường đời và kết quả giáo dục của gia đình.”?
PHẦN II TỰ LUẬN
Câu 1 (2 điểm)
Hiện nay giao tiếp qua mạng xã hội trở thành kênh giao tiếp quan trọng trong
đời sống con người Anh/chị nghĩ bản thân mình cần làm gì để trở thành người
có văn hóa trong giao tiếp trên không gian mạng?
Trang 3Trang 3
ĐỀ LUYỆN ĐỌC HIỂU & NGHỊ LUẬN XÃ HỘI
ĐỀ 02
I PHẦN ĐỌC HIỂU (3 điểm)
Đọc văn bản sau và trả lời các câu hỏi:
“Thầy bói xem voi” là một biểu tượng rất hay về những người nhận thức
chủ quan, phiến diện Thầy bói mắt kém đã là biểu tượng về người có khả năng
quan sát hạn chế Đã thế, phương pháp nhận thức của các thầy còn hạn chế hơn
Thầy nào cũng căn cứ vào bộ phận con voi do tự tay mình sờ soạng mà biết, rồi
cho đó là toàn bộ con voi Các thầy không biết sự vật, hiện tượng là những thể
toàn vẹn có nhiều bộ phận liên quan nhau Đã thế, các thầy còn phạm một sai
lầm tày đình: các thầy muốn dùng vũ lực để giải quyết câu chuyện chân lí Thật
nực cười, đã chủ quan, phiến diện như thế thì dù có đánh nhau toạc đầu chảy
máu, thậm chí có thể giết chết nhau cũng vẫn không thể tìm ra sự thật về con
voi ! Để hiểu được sự thật, người ta cần có phương pháp nhận thức đúng đắn
chứ không cần đến vũ lực
(“Bàn về truyện Thầy bói xem voi” - Theo Trần Minh)
1 (0,5đ) Xác định phong cách ngôn ngữ của đoạn văn
2 (0,5đ) Đoạn văn nói về kiểu người như thế nào trong xã hội? Theo em,
kiểu người đó có phổ biến trong thời đại bây giờ hay không?
3 (1đ) Xác định luận điểm và hệ thống luận cứ của đoạn văn
4 (1đ) Nêu quan điểm của em về ý kiến của tác giả: “Để hiểu được sự thật,
người ta cần có phương pháp nhận thức đúng đắn chứ không cần đến vũ
lực.”
II TỰ LUẬN
Câu 1 (2 điểm) Tác giả Trần Minh chia sẻ rằng: “Thầy bói xem voi là một biểu
tượng rất hay về những người nhận thức chủ quan, phiến diện.”
Anh/chị hiểu thế nào về sự chủ quan, phiến diện? Hãy trình bày quan điểm của
mình bằng một đoạn văn khoảng 200 chữ
Trang 4Trang 4
ĐỀ LUYỆN ĐỌC HIỂU & NGHỊ LUẬN XÃ HỘI - ĐỀ 03
I PHẦN ĐỌC HIỂU:
Đọc đoạn trích sau và thực hiện yêu cầu từ câu 1 đến câu 4:
“ Là chim, tôi sẽ cất cao đôi cánh mềm
Từ Nam ra ngoài Bắc báo tin nối liền
Là hoa, tôi nở tình yêu ban sớm Cùng muôn trái tim ngất ngây hoà bình
Là mây, theo làn gió tung bay khắp trời Nghìn xưa oai hùng đó tôi xin tiếp lời
Là người, xin một lần khi nằm xuống Nhìn anh em đứng lên phất cao ngọn cờ.”
(Tự nguyện – Trương Quốc Khánh)
Câu 1 (0,5) Nội dung chính của bài thơ là gì?
Câu 2 (0,75) Nhận xét về các hình ảnh được sử dụng trong đoạn thơ?
Câu 3 (0.75) Chỉ ra các biện pháp tu từ được sử dụng trong bài thơ và nêu tác
Trang 5Trang 5
ĐỀ LUYỆN ĐỌC HIỂU –NGHỊ LUẬN XÃ HỘI
ĐỀ 04
I ĐỌC HIỂU (3 điểm) Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu phía dưới:
Có một truyền thuyết về con chim chỉ hót một lần trong đời, nhưng nó hót hay
nhất thế gian Có lần, nó rời tổ bay đi tìm bụi mận gai và tìm ra bằng được mới
thôi Giữa đám cành gai góc, nó cất tiếng hát bài ca của mình và lao ngực vào
chiếc gai dài nhất, nhọn nhất Vượt lên trên nỗi đau khôn tả, nó vừa hót vừa lịm
dần đi và tiếng ca hân hoan ấy đáng cho cả sơn ca và họa mi phải ghen tị Bài
ca duy nhất có một không hai, bài ca phải đổi bằng tính mạng mới có được
Nhưng cả thế gian lặng đi khi lắng nghe, và chính Thượng đế trên Thiên đình
cũng mỉm cười Bởi vì tất cả những gì tốt đẹp nhất chỉ có thể có được khi ta
chịu trả giá bằng nỗi đau khổ vĩ đại nhất Ít ra là truyền thuyết nói như vậy
(Trích Tiếng chim hót trong bụi mận gai, Colleen Mccullough)
Câu 1 Xác định phương thức biểu đạt chính trong đoạn trích trên? (0,5)
Câu 2 Những hình ảnh “chiếc gai nhọn” và “bài ca duy nhất” trong đoạn trích
ẩn dụ cho những điều gì trong cuộc sống của mỗi chúng ta? (0,5)
Câu 3 Tại sao tác giả lại nói: Bởi vì tất cả những gì tốt đẹp nhất chỉ có thể có
được khi ta chịu trả giá bằng nỗi đau khổ vĩ đại?(1,0)
Câu 4 Anh/ Chị hãy rút ra một bài học cho bản thân từ đoạn trích trên? (1,0)
II LÀM VĂN
Câu 1 (2,0) Viết đoạn văn (khoảng 200 chữ) trình bày suy nghĩ của anh/chị về
giá trị của nỗi đau
Trang 6Một cậu bé da đen đang chơi đùa trên bãi cỏ Phía bên kia đường, một
người đàn ông đang thả nhẹ những quả bóng lên trời, những quả bóng đủ màu
sắc, xanh, đỏ tím vàng và có cả màu đen nữa
Cậu bé nhìn khoái chí, chạy tới chỗ người đàn ông, hỏi nhỏ:
– Chú ơi, những quả bóng màu đen có bay cao được như những quả bóng
khác không ạ?
Người đàn ông quay lại, bất giác giấu đi những giọt nước mắt sắp lăn nhẹ
trên đôi gò má Ông chỉ lên đám bóng bay lúc nãy chỉ còn những chấm nhỏ và
trả lời cậu bé:
– (…)
Cậu bé nở nụ cười rạng rỡ cảm ơn người đàn ông và không quên ngắm nhìn
những quả bóng đang bay trên bầu trời rộng lớn
(Theo Mint, dịch từ Indiastudy)
Câu 1 Xác định phương thức biểu đạt chính được sử dụng trong đoạn trích
trên?
Câu 2 Chi tiết người đàn ông giấu đi những giọt nước mắt sắp lăn nhẹ trên đôi
gò má thể hiện điều gì?
Câu 3 Theo anh/chị, người đàn ông đã nói gì với cậu bé?
Câu 4 Từ câu chuyện của cậu bé da đen, anh/chị rút ra bài học gì cho chính bản
thân mình?
II LÀM VĂN
Câu 1 (2,0 điểm)
Hãy viết một đoạn văn (khoảng 200 chữ) trình bày suy nghĩ của anh/chị về quan
điểm: Sự thành công hay thất bại của con người không phụ thuộc vào vẻ bề
ngoài, vào sự khác biệt của hình thức, mà phụ thuộc vào khả năng, năng lực
bên trong của mỗi người
Trang 7Khi mười bảy tuổi, bạn chỉ muốn lớn thật nhanh, háo hức đếm từng ngày để trở
thành người lớn, để bước vào xã hội rộng lớn ngoài kia
Khi ba mươi sáu tuổi, bạn lại thấy mong nhớ những tháng ngày còn nhỏ, ước
muốn được trở về làm những đứa trẻ đầy nhiệt huyết, vô tư, không cần phải đối
mặt với cuộc sống giả tạo.”
(Trích “Vội vã trưởng thành, vội vã cô đơn” – Lưu Đồng)
Câu 1 Khái quát nội dung chủ đạo của đoạn trích
Câu 2 Chỉ ra một phép liên kết được sử dụng trong đoạn trích
Câu 3 Theo tác giả, khi vội vã trưởng thành, bạn phải đối diện với điều gì?
Anh/chị có đồng tình với quan điểm đó không?
Câu 4 Từ nội dung đoạn trích, hãy chia sẻ ngắn gọn về tuổi mười bảy của bạn
II TỰ LUẬN:
Câu 1 (2,0đ) Tác giả Lưu Đồng có viết: “Bước chậm lại một chút để chúng ta
của sau này khi nhìn lại sẽ thấy được một chúng ta rực rỡ nhất.”
Theo anh/chị, hành trình trưởng thành của mỗi người nên “vội vã hơn” hay nên
“chậm lại một chút”? Hãy viết đoạn văn 200 chữ trình bày suy nghĩ của mình
Trang 8Trang 8
ĐỀ LUYỆN ĐỌC HIỂU – NLXH
ĐỀ 07
I PHẦN ĐỌC HIỂU:
Đọc đoạn trích sau và trả lời câu hỏi:
“Những đối thủ của ông đã chết từ lâu Bạn chiến đấu cũng chẳng còn ai nữa Ông ngồi giữa thời gian vây bủa Nghe hoàng hôn chầm chậm xuống quanh mình Bàn chân đi qua hai cuộc chiến tranh Giờ chậm rãi lần theo dấu gậy Đôi bàn tay nhăn nheo run rẩy
Đã từng gieo khủng khiếp xuống đầu thù
Trong góc vườn mùa thu Cây lá cũng như ông lặng lẽ Tám mươi tuổi ông lại như đứa trẻ
Nở nụ cười ngơ ngác ngây thơ
Ông ra đi.”
(“Vị tướng già”, Anh Ngọc)
Câu 1 (0,5) Bài thơ lấy hình tượng nguyên mẫu từ ai? Thông qua đoạn thơ
này, nhà thơ gửi gắm những tư tưởng, tình cảm gì đối với hình tượng nguyên
mẫu đó?
Câu 2 (0,5) Tìm các từ láy được sử dụng và nêu ngắn gọn tác dụng của chúng
Câu 3.(1,0) Tìm và nêu tác dụng các biện pháp so sánh trong đoạn thơ
Câu 4 (1,0) Viết đoạn văn ngắn nêu cảm nhận của em về đoạn thơ:
“Bàn chân đi qua hai cuộc chiến tranh
Giờ chậm rãi lần theo dấu gậy
Đôi bàn tay nhăn nheo run rẩy
Đã từng gieo khủng khiếp xuống đầu thù”
II PHẦN LÀM VĂN:
Câu 1 (2,0)
Trang 9Trang 9
Nêu suy nghĩ của anh/chị về câu nói của Khổng Tử: “Khi ta sinh ra, mọi người
cười còn ta thì khóc Hãy sống sao cho khi ta chết đi rồi, mọi người khóc còn ta
thì cười.”
Trang 10Trang 10
ĐỀ LUYỆN ĐỌC HIỂU – NLXH
ĐỀ 08
I PHẦN ĐỌC HIỂU:
Đọc đoạn trích sau và thực hiện yêu cầu từ câu 1 đến câu 4:
Vô cảm là đã không còn tình cảm, không còn cảm xúc, dửng dưng với cuộc
sống đang diễn ra xung quanh mình Nhìn thấy một cảnh đau lòng ta sẽ rơi
nước mắt; nhưng vô cảm là ta lạnh nhạt bước đi mà chẳng mảy may thương
xót Buổi sáng đi qua đèn đỏ ngã tư, một đứa bé trần truồng xám ngắt bị bỏ lại
bên đường, bên cạnh đó có chiếc ống bơ xin tiền, những ai vô cảm sẽ đi qua mà
không chút động lòng Con người trong xã hội ngày nay đang dần dần chấp
nhận sự vô cảm trong cuộc sống Bước ra khỏi lũy tre làng, ta dần lãng quên
câu “ tối lửa tắt đèn”; nhiều người con vẫn vô tư, vô lo, mải mê với những thú
vui mặc lòng trước những nhọc nhằn vì manh áo chén cơm của đấng sinh
thành Xót xa biết nhường nào Bắt đầu cuộc sống phồn hoa đô thị, lòng người
ta bắt đầu đóng khép Ấy chính là lúc con người vụt nhiên mất đi cái nhìn về
tổng thể, về sợi dây ân tình kết nối với cuộc đời để nghiêng hẳn về phía cá nhân
vị kỉ, hẹp hòi và bỗng trở thành ích kỉ, vô cảm, vô tâm mà không hề hay biết
Câu 1 Xác định phương thức biểu đạt của đoạn trích trên
Câu 2 Nội dung chính của đoạn trích trên là gì?
Câu 3 Anh/chị hiểu như thế nào về câu tục ngữ “tối lửa tắt đèn” mà tác giả đề
cập?
Câu 4 Anh/chị hiểu thế nào về ý kiến :“Con người trong xã hội ngày nay đang
dần dần chấp nhận sự vô cảm trong cuộc sống.” ?
Trang 11Trang 11
ĐỀ 09 PHẦN I ĐỌC HIỂU: Đọc đoạn trích sau và trả lời câu hỏi:
“Nhà luyện kim đan không quan tâm mấy đến những điều ấy Ông đã từng thấy
nhiều người đến rồi đi, trong khi ốc đảo và sa mạc vẫn là ốc đảo và sa mạc
Ông đã thấy vua chúa và kẻ ăn xin đi qua biển cát này, cái biển cát thường
xuyên thay hình đổi dạng vì gió thổi nhưng vẫn mãi mãi là biển cát mà ông biết
từ thuở nhỏ Tuy vậy, từ đáy lòng mình, ông không thể không cảm thấy vui
trước hạnh phúc của mỗi người lữ khách, sau bao ngày chỉ có cát vàng với trời
xanh nay được thấy chà là xanh tươi hiện ra trước mắt “Có thể Thượng đế tạo
ra sa mạc chỉ để con người quý trọng cây chà là.” – ông nghĩ.”
(Trích “Nhà giả kim” – Paulo Coelho)
Câu 1 Xác định phong cách ngôn ngữ của đoạn trích trên
Câu 2 Anh chị hiểu gì về hình ảnh ốc đảo và sa mạc mà tác giả đề cập đến
trong văn bản?
Câu 3 Tại sao nhà giả kim lại không mấy quan tâm đến những điều ấy?
Câu 4 Theo anh chị, làm thế nào để chúng ta có thể giữ được thái độ tích cực
trước những ốc đảo và sa mạc của cuộc đời?
PHẦN II LÀM VĂN
Câu 1 Hãy viết đoạn văn khoảng 200 chữ trình bày suy nghĩ của mình về ý
kiến: “Có thể Thượng đế tạo ra sa mạc chỉ để con người quý trọng cây chà là.”
Trang 12Thao tác lập luận chính trong ngữ liệu trên là bình luận, bởi người viết đang đưa
ra những quan điểm, ý kiến bàn về một người có văn hóa
(Nhiều bạn dễ nhầm đoạn này sử dụng thao tác bác bỏ, nhưng bác bỏ phải là
người ta đưa ra quan điểm sai rồi chứng minh vì sao nó sai – còn ở đây ngay từ
đầu họ đã phủ nhận luôn rồi nên không phải bác bỏ nha)
Câu 2
“Tiềm năng hiểu biết” mà tác giả đề cập tới được tạo nên từ hai điều: trình độ
văn hóa và quá trình rèn luyện nhân cách Sở dĩ người viết cho rằng những điều
đó chỉ là “tiềm năng” bởi trình độ tri thức văn hóa cũng chỉ mới là tiền đề, nếu
sự rèn luyện nhân cách kém thì tiềm năng hiểu biết đó sẽ tạo nên thói hợm hĩnh,
khinh đời Nó cần được mài giũa trong một quá trình dài, vượt qua được những
thử thách của cuộc sống mà vẫn giữ vững được kiến thức cũng như phong cách
sống đúng mực
Câu 3
Theo tác giả, chất văn hóa bên trong mỗi người phụ thuộc vào phong cách sống
của người ấy, vào ý thức tu dưỡng tính nết, học tập trường đời và kết quả giáo
dục của gia đình Chất văn hóa ấy được bộc lộ cụ thể và rõ ràng trong cách giao
tiếp, ứng xử của một người với những người xung quanh; trong cách họ đối
diện với những tình huống xảy đến trong cuộc sống của mình Từ lời ăn tiếng
nói, cử chỉ, hành động,… tất cả đều bộc lộ chất văn hóa của bạn Trong thực tế,
có những người có học mà phong cách sống lại trái ngược Trong lúc đó, có
những người học hành chưa nhiều, chưa có hàm học vị gì nhưng khiêm tốn, lịch
sự, biết điều và khôn ngoan
Câu 4 Triển khai viết thành 1 đoạn văn ngắn từ 5 🡪 7 câu đưa ra quan
Với những câu hỏi có nhiều ý nhỏ, mỗi ý nhỏ các bạn hãy xử lý rõ ràng – gọn
gàng; tránh đưa nhiều ý vào cùng 1 câu, dễ bị rối
Đoạn văn tham khảo:
Trang 13Trang 13
Tôi hoàn toàn đồng tình với quan điểm “Rõ ràng chất văn hóa trong phong
cách sống phụ thuộc nhiều vào ý thức tu dưỡng tính nết, học tập trường đời và
kết quả giáo dục của gia đình.” Trước hết, mỗi chúng ta phải tự ý thức rèn
luyện bản thân, sống có kỉ luật – có nguyên tắc Thứ hai, ta phải chịu khó trải
nghiệm và “va chạm” thực tế Đó là cách tốt nhất để bạn có được những hiểu
biết xã hội từ ngôi trường rộng lớn mà ai trong chúng ta cũng phải đi qua:
trường đời Nếu chỉ giỏi kiến thức sách vở mà không có tri thức thực tế thì ta
chỉ là những kẻ “mọt sách” mà thôi Cuối cùng, theo như tác giả, giáo dục gia
đình góp phần rất lớn tạo nên phong cách và chất văn hóa riêng của mỗi người
Thật vậy, gia đình là nơi ta sinh ra và lớn lên; là những người ảnh hưởng tới ta
nhiều nhất trong lời ăn, tiếng nói, cử chỉ, hành động,… Nếu gia đình biết cách
uốn nắn con em từ nhỏ và tạo nên một môi trường tích cực, nhất định những
đứa trẻ lớn lên sẽ có tiềm năng sở hữu một chất văn hóa đáng ngưỡng mộ
Phần II Tự luận
Câu 1
Hiện nay giao tiếp qua mạng xã hội trở thành kênh giao tiếp quan trọng trong
đời sống con người Anh/chị nghĩ bản thân mình cần làm gì để trở thành người
có văn hóa trong giao tiếp trên không gian mạng?
- Xác định dạng đề: Hiện tượng đời sống
- Vấn đề cần bình luận: Làm thế nào để trở thành người có văn hóa trong
giao tiếp trên không gian mạng?
- Gợi ý dàn bài: (dàn ý tham khảo, không nhất thiết phải y hệt và đầy đủ
các ý này – cô đưa ra để gợi ý cho các bạn có nhiều hướng suy nghĩ và
triển khai các dạng bài khác nhau)
+ Hiện trạng:
● Nêu tầm quan trọng và phổ biến của mạng xã hội trong đời sống con
người
● Từ đó, dẫn dắt đến vấn đề cư xử và giao tiếp có văn hóa trên mạng
● Nêu ra một vài biểu hiện cho thấy những cách cư xử có phần xấu xí, thiếu
văn hóa trên mạng
+ Nguyên nhân
● Nhiều người lạm dụng quyền tự do ngôn luận
● Nhiều người tự tin đưa ra quan điểm khi được “núp bóng” dưới những
danh tính ảo, được trở thành những “anh hùng bàn phím” mà chẳng ảnh
hưởng gì đến cuộc sống thực
+ Hệ quả:
● Nhiều người trở thành nạn nhân của những hành vi thiếu văn hóa
Trang 14Trang 14
● Hình ảnh của cộng đồng, thậm chí cả quốc gia trở nên xấu xí do bộ phận
cư dân mạng cư xử thiếu suy nghĩ
+ Giải pháp (đề này hỏi cần làm gì – nên viết kĩ ý này)
● Mỗi người tự nhận thức được sức nặng của mỗi lời nói và mỗi bài chia sẻ
● Cần kiểm chứng thông tin trước khi lan tỏa; cân nhắc kĩ trước khi chia sẻ
một nội dung nào đó
● Lên án những hành vi thiếu văn hóa, phi đạo đức trên mạng xã hội
+ Liên hệ bản thân
Trong bài nhớ đưa dẫn chứng thực tế nhé!
- Bài viết tham khảo: Triển khai theo Hiện trạng – Nguyên nhân – Hệ quả
- Giải pháp – Liên hệ bản thân (Đây là bài dài, không phải đoạn 200 chữ
- cô viết để các bạn có thể đọc thêm, tham khảo hướng triển khai và cách
diễn đạt nha)
Hiện nay, giao tiếp qua mạng xã hội đã và đang trở thành kênh giao tiếp
quan trọng trong đời sống con người; và tin rằng ở tương lai xa, nó vẫn sẽ là
một cách trò chuyện hữu hiệu, tiện ích, giúp ta kết nối với nhau một cách vô
cùng dễ dàng Không cần phải chờ đợi bưu điện gửi những trang thư dài; không
cần lo lắng về những cuộc gọi xuyên biên giới với cước phí đắt đỏ; cũng chẳng
còn những nỗi lo khi ta làm việc – học tập từ xa, bởi mạng xã hội giúp kéo gần
con người lại với nhau hơn rất nhiều Tuy nhiên, dường như điều gì cũng có hai
mặt của nó Khi được trao một “quyền năng” kì diệu, đâu phải ai cũng đủ tỉnh
táo và sức mạnh để kiểm soát những gì mình có thể làm, và những gì tuy mình
có thể - nhưng đừng nên làm Mạng xã hội không chỉ giúp ta giao tiếp với
những người ta quen biết và thực sự có ý nghĩa trong cuộc đời ta, mà nó còn
khiến ta thản nhiên bước chân vào cuộc đời của một ngôi sao, bàn luận về
những vấn đề cách xa cả nghìn cây số với những account có khi còn không phải
là thật, hoặc nhiều lúc…buông lời miệt thị một ai đó xa lạ hoàn toàn mà chẳng
mảy may nghĩ tới hậu quả đằng sau những “comment” ấy Dễ dàng, thuận tiện,
nhưng vô cùng phức tạp – đó là những điều không phải ai cũng đang nhận thức
đúng về việc giao tiếp trên không gian mạng Như tác giả Trường Giang đã chia
sẻ, học vấn – bằng cấp cao không biến một người trở nên “có văn hóa” Cái chất
văn hóa ấy cần được định hình, nuôi dưỡng và ngày càng hoàn thiện hơn thông
qua chính phong cách sống của mỗi người ở đời Bạn tốt nghiệp Đại học, thậm
chí cầm trên tay tấm bằng Thạc sĩ, Tiến sĩ,… mà bạn giữ thái độ hợm hĩnh, coi
khinh những người xung quanh – tôi không cho rằng đó là có văn hóa Rất
nhiều bạn trẻ có lẽ cũng ý thức được điều đó ở ngoài đời, khi đối diện với
những con người bằng xương bằng thịt, nhưng trên mạng xã hội rộng lớn, bao
la, vô tận và không có ranh giới – con số ấy ít hơn rất nhiều Vì sao nhỉ? Vì họ
(nghĩ rằng) mình đang được nấp trong một “vỏ bọc” an toàn, vững chãi Viết ra
bao giờ cũng dễ hơn là phải tự mình nói trước mặt Chưa kể, nhiều người có
Trang 15Trang 15
một niềm tin mãnh liệt rằng đâu ai biết mình là ai, vậy nên mình cứ tha hồ nói –
thoải mái bình luận – tích cực chia sẻ những thông tin minh thích, kể cả đó là
những tin tức xấu xí hoặc chưa được kiểm chứng Kệ! Có sao đâu? Mình không
phải là A, B, C,… mình chỉ là một nick facebook đam mê tham gia chuyện trên
mạng Đã vậy, trên mạng, “kết bè phái” chưa bao giờ dễ dàng như thế; tạo một
cuộc “chiến tranh” có lẽ cũng không cần đến bất cứ một thứ vũ khí nào Đôi khi
chỉ cần chịu khó lập ra một group anti – bày tỏ sự chán ghét với một cá nhân
nào đó, và thế là group ấy lớn dần, lớn dần Sức lan tỏa quá mạnh mẽ của mạng
xã hội khiến nhiều người đắc ý khi ý kiến của mình được nhiều người biết tới
hơn, ai ủng hộ thì mình xin thả tim, ai phản đối mình cãi nhau tay đôi tới cùng
(đương nhiên là cãi qua mạng) Và thế là, rất nhiều cuộc đấu khẩu không hồi kết
đã diễn ra Rất nhiều cái “phốt” đã được bóc mẽ cẩn thận Nhiều kẻ xấu bị trừng
phạt thích đáng; có! Nhưng cũng nhiều người đáng thương bị lôi kéo vào những
tranh cãi mà bản thân họ nhiều lúc còn không hiểu mình đã làm gì sai để phải
chịu như vậy Ở đây, tôi không nói rằng bạn không có quyền chia sẻ ý kiến Bạn
hoàn toàn có thể nói những điều bạn suy nghĩ, ta ở trong một đất nước tự do
ngôn luận mà Nhưng bạn biết không, mọi sự tự do đều chỉ có giá trị khi được
đặt trong một khuôn khổ nhất định Bạn cần biết giới hạn của mình – và bạn cần
ý thức được những lời nói bạn tưởng vô thưởng vô phạt kia hoàn toàn có khả
năng đẩy một người đang chới với bước vào đường cùng Sắc nhọn hơn cả
những thứ vũ khí, lời nói và những câu chuyện đàm tiếu đôi khi chỉ xuất phát từ
tính hiếu kì của cư dân mạng, mới là thứ có thể “giết chết” con người ta nhanh
nhất, khiến người ta từ từ tuyệt vọng và đánh mất niềm tin vào cuộc sống này
Một cô ca sĩ chia sẻ chuyện chia tay một tình yêu “úp mở” kéo dài gần cả thập
kỉ Bạn có thể vào đồng cảm, an ủi, thương xót,… đó là lòng trắc ẩn của bạn
Nhưng bạn lập group anti nhân vật nam chính vì anh thay lòng đổi dạ, bạn bình
luận những từ ngữ ác ý cho một cô gái bị-nghi-ngờ là “người thứ ba” xen vào
chuyện tình đẹp ấy khi còn chưa có bất cứ một thông tin nào chính xác, đó là
lòng tốt hay là những hành động thiếu kiểm soát và cho mình quyền tự do quá
đáng? Càng giữa những thông tin dễ gây “nhiễu sóng”, ở một nơi mà tính đúng
– sai không có cơ hội được kiểm định, bạn càng cần có sự tỉnh táo của riêng
mình! Đừng cuốn bản thân theo những làn sóng tiêu cực, đừng nên trở thành
những người tạo ra những đợt sóng xấu xí mà vô tình Nếu một ngày chính bạn
là tâm điểm của những lời chỉ trích khi họ chưa biết rõ câu chuyện của bạn, liệu
bạn sẽ cảm thấy thế nào? Cư xử có văn hóa trên mạng xã hội không phải một
vấn đề quá to tát, lớn lao; nhưng nó thực sự cần thiết ở thời điểm mà mạng xã
hội trở thành một nơi trao đổi thông tin chủ yếu với giới trẻ Hãy cẩn trọng khi
tiếp nhận những câu chuyện mới Hãy tỉnh táo hơn khi đọc những bình luận trên
mạng xã hội Hãy nghĩ thật kĩ trước khi gõ những lời lẽ xấu xí khiến người khác
đau lòng Hãy một lần dừng lại đặt mình vào vị trí của người khác, bạn sẽ thấy
rằng điều mà thế giới này đang rất cần, đôi khi chỉ là sự bình tĩnh của con người
trước khi hành động mà thôi!
Trang 16Phong cách ngôn ngữ của đoạn văn trên là chính luận bởi đoạn văn bày tỏ quan
điểm của người viết về một vấn đề tư tưởng, xã hội
Câu 2
Đoạn văn nói về những người có nhận thức chủ quan, phiến diện trong xã hội
Kiểu người này vẫn tồn tại khá nhiều trong xã hội ngày nay Họ thường xem xét
và nhìn nhận, đánh giá các vấn đề một cách hời hợt, nông cạn, chỉ nhìn ở 1 khía
cạnh mà vội vã quy chụp toàn thể, luôn tự đề cao ý kiến của cá nhân mình mà
không chịu lắng nghe những quan điểm của xung quanh
Câu 3
Luận điểm của đoạn văn trên là câu văn cuối cùng: Để hiểu được sự thật,
người ta cần có phương pháp nhận thức đúng đắn chứ không cần đến vũ lực
Hệ thống luận cứ của đoạn văn được thể hiện qua các lý lẽ: “Thầy bói xem voi”
là một biểu tượng rất hay về những người nhận thức chủ quan, phiến diện và
“Đã thế, các thầy còn phạm một sai lầm tày đình: các thầy muốn dùng vũ lực để
giải quyết câu chuyện chân lí.”
Câu 4
Kể cả khi đề bài không yêu cầu viết đoạn văn, mà chỉ nêu là phát biểu ý kiến –
hoặc nêu cảm nhận, hoặc nêu quan điểm,vv… thì bạn vẫn nên trình bày thành
1 đoạn văn khoảng 5 đến 7 câu, theo lối diễn dịch hoặc tổng – phân – hợp một
cách hợp lý – tuyệt đối không trả lời câu này bằng gạch đầu dòng hoặc trả lời
qua loa vài dòng rời rạc, không liên kết
VD:
Ngày nay, nhiều người vẫn nghĩ rằng sử dụng vũ lực là một trong những
cách thức sở hữu sự thật nhanh nhất, nhưng thật ra không phải như thế, bởi bản
chất của sự thật chỉ được thấu hiểu khi bạn có phương pháp nhận thức đúng đắn
mà thôi, bởi như tác giả Trần Minh đã chia sẻ: “Để hiểu được sự thật, người ta
cần có phương pháp nhận thức đúng đắn chứ không cần đến vũ lực” Phương
pháp nhận thức đúng đắn ở đây, bắt nguồn từ sự tìm hiểu cẩn thận và tỉ mỉ của
bạn về vấn đề Bạn cần đào sâu vào nguồn gốc của câu chuyện hoặc sự vật, sự
việc để nắm được bản chất của nó Bạn cũng cần phải có cái nhìn toàn diện và
khách quan về vấn đề, chứ không nên áp đặt cái nhìn chủ quan, phiến diện của
bản thân Đặc biệt, khi tranh luận với người khác, bạn nên học cách lắng nghe
quan điểm của họ để mở rộng cách nhìn của mình Nếu bạn sử dụng vũ lực, bạn
sẽ thể hiện rõ sự nóng vội và thiếu văn minh Vì chỉ có khi bình tĩnh tìm hiểu,
chúng ta mới có được sự thật mà mình mong muốn
Trang 17Trang 17
PHẦN TỰ LUẬN
Câu 1 NLXH
Tác giả Trần Minh chia sẻ rằng: “Thầy bói xem voi là một biểu tượng rất hay về
những người nhận thức chủ quan, phiến diện.”
Anh/chị hiểu thế nào về sự chủ quan, phiến diện? Hãy trình bày quan điểm của
mình bằng một đoạn văn khoảng 200 chữ
Gợi ý:
Đây là một dạng đề có thể triển khai thao cả 2 hướng: Tư tưởng đạo lý hoặc
Hiện tượng đời sống đều được Các bạn viết thành 1 đoạn trọn vẹn (tốt nhất
không nên xuống dòng), nhưng vẫn có mở đoạn – thân đoạn và kết đoạn về mặt
nội dung một cách trọn vẹn nhất
Ví Dụ: Ta có thể triển khai theo dàn ý tư tưởng đạo lý như sau:
- Câu mở đoạn: Giới thiệu vấn đề, trích dẫn được câu nói của đề bài
- Thân đoạn: Triển khai theo dàn ý chung
(+) Giải thích: Chủ quan, phiến diện là gì?
Chủ quan, phiến diện là cách nhìn nhận vấn đề một cách cá nhân, một chiều, chỉ
nhìn từ một phía mà vội vã cho rằng đó là bản chất của câu chuyện Những
người chủ quan thường tự đề cao quan điểm của bản thân, dẫn tới cái nhìn thiếu
toàn diện; thậm chí là hồ đồ, sơ suất Nhưng vì luôn cho rằng mình đúng nên họ
thường không chịu lắng nghe người khác và chỉ khăng khăng tin vào ý kiến của
chính mình
(+) Bình luận: Chủ quan, phiến diện sẽ dẫn tới hậu quả như thế nào?
● Những người có góc nhìn hạn hẹp và thiếu cởi mở như vậy thường nảy
sinh tính bảo thủ, cứng đầu; là những người chỉ biết quanh quẩn trong cái
tôi nhỏ bé của bản thân mà khó bước chân ra được thế giới bên ngoài
rộng lớn Họ thường có xu hướng vội vã trong việc đưa ra kết luận,
không hề nhận thức được rằng những quyết định thiếu cân nhắc sẽ làm
ảnh hưởng tới người khác
● Đó cũng là kiểu người khó giao tiếp và khó nhận được sự tin tưởng của
mọi người xung quanh, do bản thân họ từ chối lắng nghe và tiếp thu ý
kiến của người khác
● Đan xen dẫn chứng khi bình luận (chỉ cần 1 dẫn chứng và phân tích ngắn
gọn, không cần quá sa đà vào dẫn chứng)
(+) Hiện trạng: Tích cực và tiêu cực
Xã hội ngày càng phát triển, con người có nhiều hình thức để bày tỏ quan điểm
của mình hơn, dẫn tới việc tính chủ quan – phiến diện càng có “đất” để người ta
thể hiện sự thiếu tế nhị của mình Bên cạnh những người có tầm nhìn sâu rộng,
có ý thức đánh giá sự việc một cách toàn diện, vẫn còn rất nhiều những người
Trang 18Trang 18
thường nhận xét mọi thứ một cách qua loa, hời hợt, dễ dàng đem quan điểm
chưa có sự tường tận của mình chia sẻ bằng nhiều hình thức
(+) Giải pháp: Cá nhân, gia đình, nhà trường, xã hội
Chính vì vậy, mỗi người chúng ta đều cần tự nâng cao ý thức của bản thân; học
cách nhìn nhận mọi chuyện với góc nhìn đa chiều, khách quan và toàn diện
nhất Gia đình cũng cần sát sao với con em từ khi chúng còn nhỏ, để những đứa
trẻ học được cách mở rộng góc nhìn của mình Các bài học có ý nghĩa thực tiễn
cũng nên được gửi gắm hợp lý trong giáo án của nhà trường, bởi thầy cô là một
trong những người góp phần định hướng, hoàn thiện nhân cách cho học sinh
(+) Liên hệ bản thân: có thể đưa vào ý kết luôn
Bản thân em cũng từng thiếu sự chuẩn mực, chu đáo khi đưa ra một ý kiến
Thậm chí, em còn xem nhẹ kết luận của chính mình – coi đó là những bình luận
vô thưởng, vô phạt Thế nhưng, những trải nghiệm cuộc sống đã khiến em cẩn
trọng hơn trước khi đưa ra một nhận xét nào đó – vì em ý thức được rằng mỗi
lời nói đều có sức mạnh đến như thế nào Sự chủ quan, phiến diện đôi khi chỉ
cách góc nhìn khách quan, toàn diện một bước chân – quan trọng là ta có đủ bản
lĩnh, thấu đáo để bước bước chân ấy hay không mà thôi
Trang 19Trang 19
ĐÁP ÁN ĐỀ LUYỆN ĐỌC HIỂU & NGHỊ LUẬN XÃ HỘI
ĐỀ 03
I PHẦN ĐỌC HIỂU:
Câu 1 Đoạn thơ bày tỏ niềm khát khao của con người là được hiến dâng
cho lý tưởng vĩ đại, cho hòa bình độc lập của cả dân tộc
Câu 2
Lưu ý: Với câu hỏi nhận xét dạng này, các bạn thực hiện 2 bước: bước 1 là kể
tên các hình ảnh đó, bước 2 là nêu ý nghĩa, tác dụng của nó đối với đoạn thơ (vì
đây là câu 0,5đ nên nêu ngắn gọn là được – nếu là câu 1 điểm có thể viết thêm
khoảng 2,3 câu phân tích kĩ hơn)
Các hình ảnh được sử dụng trong đoạn thơ rất phong phú, đặc sắc và đều là
những hình ảnh thiên nhiên: chim, hoa, mây, gió… Dùng những hình ảnh ấy để
ẩn dụ cho khát vọng hiến dâng của con người, dường như nhà thơ muốn khẳng
định: khao khát được cống hiến của mỗi người cũng tự nhiên như là chim, hoa,
mây, gió; cũng thuần khiết như là những gì thuộc về tạo hóa
Câu 3
Nhớ triển khai câu này thành 1 đoạn văn ngắn hoàn chỉnh nhé! Nên viết theo
lối diễn dịch – tổng phân hợp, trả lời và phân tích đúng trọng tâm câu hỏi của
đề bài
Các biện pháp tu từ được sử dụng:
- Ẩn dụ: chim, hoa, mây gió 🡪 thể hiện khát vọng cống hiến tự nguyện của
con người tự nhiên và thuần khiết, bởi những hình ảnh ấy đều gần gũi vô
cùng, như nhịp thở của cuộc sống thường nhật
- Điệp ngữ: “Là chim Là hoa Là mây Là người” 🡪 nhấn mạnh và
khẳng định khao khát cống hiến mãnh liệt của con người, dù ở bất cứ
dạng thức nào, dù có hoàn cảnh và xuất thân ra sao, thì ai ai cũng sẽ sẵn
sàng cống hiến tất cả cho hòa bình dân tộc trong khả năng, điều kiện của
mình
Câu 4
Triển khai thành một đoạn văn ngắn bộc lộ quan điểm cá nhân của mình
Gợi ý: