Bài 25 ôn tập về thơ

Qua đó thể hiện cảm xúc về thiên nhiên và lao động, niềm vui trong cuộc sống mới.. 4 Bếp lửa Bằng Việt 1963 Kết hợp 7 và 8 chữ Những kỉ niệm đầy xúc động về bà và tình bà cháu, thể hiện

CHÀO MỪNG CÁC EM ĐẾN VỚI BÀI

HỌC NGÀY HÔM NAY!

KHỞI ĐỘNG

Em hãy kể tên những tác phẩm thơ hiện đại

mà em đã học trong chương trình Ngữ Văn 9?

Tiết

ÔN TẬP VỀ THƠ

1 Lập bảng thống kê các tác phẩm thơ hiện đại Việt Nam đã học

1 Đồng chí Chính Hữu 1948 Tự do

Ca ngợi tình đồng chí đồng đội trên cơ sở cùng trg cảnh ngộ lí tưởng chiến đấu , tình đồng chí trở thành sức mạnh vẻ đẹp tinh thần của người lính Cách mạng

Chi tiết hình ảnh, ngôn ngữ giản dị chân thực, cô đọng

Phạm Tiến Duật 1969 Tự do

Qua hình ảnh những chiếc xe không kính, khắc hoạ nổi bật những hình ảnh người lái xe với tư thế hiên ngang, dũng cảm

Chất liệu hiện thực sinh động, hình ảnh độc đáo; giọng điệu tự nhiên, khoẻ khoắn giàu tính khẩu ngữ

3

Đoàn thuyền đánh cá

Huy Cận 1958 Bảy chữ

Những bức tranh đẹp, rộng lớn, tráng lệ về thiên nhiên, vũ trụ và người lao động trên biển theo hành trình chuyến ra khơi đánh cá của đoàn thuyền Qua đó thể hiện cảm xúc về thiên nhiên

và lao động, niềm vui trong cuộc sống mới

Tứ thơ độc đáo, giọng điệu khoẻ khoắn, tự nhiên, lời thơ gần với lời nói

4 Bếp lửa Bằng Việt 1963

Kết hợp

7 và 8 chữ

Những kỉ niệm đầy xúc động về bà và tình bà cháu, thể hiện lòng kính yêu, trân trọng và biết ơn của cháu đối với bà và cũng là đối với gia đình, quê hương, đất nước

Kết hợp giữa biểu cảm với miêu tả và bình luận; sáng tạo hình ảnh bếp lửa gắn liền với hình ảnh người bà

5

Khúc hát ru

Nguyễn Khoa Điềm 1971 8 chữ

Tình yêu thương con gắn liền tình yêu đất nước, khát vọng tương lại

Điệp khúc xen kẽ lời ru của

mẹ và t/g ngọt ngào hình ảnh mới mẻ, sáng tạo

6 Ánh trăng Nguyễn

Duy 1978 5 chữ

Từ hình ảnh ánh trăng trong tác phẩm, gợi lại những năm tháng đã qua của cuộc đời người lính, gắn bó với thiên nhiên, đất nước bình dị, nhắc nhở thái độ sống tình nghĩa, thuỷ chung

Hình ảnh bình dị mà giàu ý nghĩa biểu tượng, giọng điệu chân thành, nhỏ nhẹ mà thấm sâu

7 Con cò Chế Lan

Viên 1962 Tự do

Từ hình ảnh con cò trong lời hát ru, ca ngợi tình

mẹ và ý nghĩa của lời ru

Vận dụng sáng tạo hình ảnh gia đình vào ca dao

8 Mùa xuân

nho nhỏ Thanh Hải 1980 5 chữ

Cảm xúc trước mùa xuân thiên nhiên, đất nước, thể hiện ước nguyện chân thành và tha thiết góp mùa xuân nhỏ của đời mình vào cuộc đời chung

Thể thơ 5 chữ có nhạc điệu trong sáng, tha thiết gần gũi dân ca Hình ảnh đẹp, giản dị,

ẩn dụ

9 Viếng lăng

Bác

Viễn Phương 1976 8 chữ

Lòng thành kính, xúc động sâu sắc của nhà thơ đối với Bác Hồ

Giọng điệu trang trọng tha thiết, nhiều hình ảnh ẩn dụ đẹp, gợi cảm, ngôn ngữ bình dị

10 Sang thu Hữu Chỉnh 1977 5 chữ

Biến chuyển của thiên nhiên lúc giao mùa từ hạ sang thu qua sự cảm nhận tinh tế của nhà thơ

Thiên nhiên được gợi tả bằng nhiều cảm giác tinh nhạy, ngôn ngữ chính xác, gợi cảm

11 Nói với

con Y Phương Sau 1975 Tự do

Bằng lời trò truyện với con, bài thơ thể hiện sự gắn bó, niềm tự hào về quê hương và đạo lí sống của dân tộc

Cách nói giàu hình ảnh vừa

cụ thể, gợi cảm vừa gợi ý nghĩa sâu sa

2 Các tác phẩm thơ thống lê ở trên đều là thơ Việt Nam từ sau Cách mạng tháng Tám 1945 Em hãy ghi lại tên các bài thơ theo từng giai đoạn dưới đây:

a Giai đoạn kháng chiến chống Pháp (1945-1954).

b Giai đoạn hòa bình ở miền Bắc sau cuộc kháng chiến chống Pháp

(1954-1964).

c Giai đoạn kháng chiến chống Mĩ (1964-1975).

d Giai đoạn từ sau 1975.

2 Các tác phẩm thơ thống lê ở trên đều là thơ Việt Nam từ sau Cách mạng tháng Tám 1945 Em hãy ghi lại tên các bài thơ theo từng giai đoạn dưới đây:

a Từ 1945 - 1954: Đồng chí.

b Từ 1954 - 1964: Đoàn thuyền đánh cá, Bếp lửa, Con cò

c Từ 1964 - 1975: Bài thơ về tiểu đội xe không kính, Khúc hát ru những em

bé lớn trên lưng mẹ.

d Sau 1975: Ánh trăng, Mùa xuân nho nhỏ, Viếng lăng Bác, Nói với con,

Sang thu.

 Các tác phẩm đã thể hiện như thế nào về cuộc sống của đất

nước và tư tưởng tình cảm của con người?

- Các tác phẩm tái hiện cuộc sống đất nước và tư tưởng tình cảm con người :

 Đất nước và con người trong hai cuộc kháng chiến nhiều gian khổ, hi sinh

nhưng rất anh hùng ; Công cuộc lao động, tinh thần xây dựng đất nước sau cách mạng.

 Tình yêu nước, tình quê hương ; Tình đồng chí, gắn bó cách mạng, lòng

kính yêu Bác Hồ ; Những tình cảm gần gũi và bền chặt của con người : tình

mẹ con, bà cháu, tình cha con trong sự thống nhất với những tình cảm chung rộng lớn.

3 Nhận xét về những điểm chung và nét riêng trong nội dung và cách

biểu hiện tình mẹ con trong các bài thơ: Khúc hát ru những em bé

lớn trên lưng mẹ, Con cò, Mây và sóng.

- Điểm chung: ca ngợi tình mẫu tử thiêng liêng, bất diệt.

- Điểm riêng: hình thức và chủ điểm.

 Khúc hát ru những em bé lớn trên lưng mẹ: Thống nhất yêu con với ý

chí cách mạng của bà mẹ dân tộc.

 Con cò: Khai thác và phát triển tứ thơ từ hình tượng con cò trong ca

dao hát ru để ca ngợi tình mẹ và ý nghĩa lời ru.

 Mây và sóng (Ta-go): hoá thân vào lời trò chuyện hồn nhiên ngây thơ

của em bé với mẹ, lấy hình ảnh thiên nhiên giàu ý biểu tượng.

4 Nhận xét về hình ảnh người lính và tình đồng đội

của họ trong các bài thơ: Đồng chí, Bài thơ về tiểu

đội xe không kính, Ánh trăng.

 Hình ảnh người lính và tình đồng đội :

- Đồng chí: người lính cách mạng đầu kháng chiến chống Pháp, xuất

thân nông dân, chung chí hướng với tình đồng đội cao đẹp vượt qua gian khó.

- Bài thơ về tiểu đội xe không kính: người lính lái xe, thế hệ trẻ thời

chống Mĩ, dũng cảm, lạc quan, ngang tàn.

- Ánh trăng: người lính đã đi qua cuộc chiến khốc liệt, từng gắn bó

với thiên nhiên, gợi lại kỉ niệm để nhắc nhở đạo lí sống tình nghĩa, thủy chung.

5 Nhận xét bút pháp xây dựng hình ảnh trong các bài:

Đoàn thuyền đánh cá (Huy Cận), Ánh trăng (Nguyễn Duy), Mùa xuân nho nhỏ (Thanh Hải), Con cò (Chế Lan Viên).

Bút pháp xây dựng hình ảnh thơ :

- Đoàn thuyền đánh cá: lãng mạn tượng trưng là chủ yếu, nhiều liên tưởng

mới mẻ.

- Ánh trăng: Lời thơ như lời tâm sự, chân thành rung động, bút pháp gợi tả

không đi vào chi tiết mà hướng tới khái quát.

- Mùa xuân nho nhỏ: hình tượng đẹp, giàu nhạc điệu, bộc lộ cái “tôi”.

- Con cò: bút pháp tượng trưng chủ yếu, vận dụng lời ru và hình ảnh con cò

ca dao.

LUYỆN TẬP

Viết đoạn văn 3 đến 5 câu cảm nhận của em về những câu thơ mình yêu thích?

VẬN DỤNG

Em hãy vẽ sơ đồ tư duy các tác phẩm thơ hiện đại Việt Nam đã học.

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ

2

CẢM ƠN CÁC EM ĐÃ

LẮNG NGHE BÀI GIẢNG!