14 bài 10 thực hành tiếng việt

Đúng lúc đó bác hàng xóm bước vào, nghe được câu nói ấy của đứa bé bác lẳng lặng ra về... Nếu nắm được hoàn cảnh phát sinh câu nói đó của đứa bé thì bác hàng xóm có thái độ như vậy không

CHÀO MỪNG CÁC EM ĐẾN VỚI TIẾT HỌC MỚI!

KHỞI ĐỘNG

THẢO LUẬN CẶP ĐÔI Đọc đoạn văn sau và trả lời câu hỏi:

Gia đình một đứa bé có mời bác hàng xóm sang ăn cỗ Mâm cỗ bày đặt xong thì chó của gia đình liền sà vào ngồi cạnh mâm cỗ, thằng bé tức quá liền quát: “Chó, cút ngay”

Đúng lúc đó bác hàng xóm bước vào, nghe được câu nói ấy của đứa bé bác lẳng lặng

ra về

Theo em, tại sao bác

hàng xóm lại bỏ ra về?

Nếu nắm được hoàn cảnh phát sinh câu nói đó của đứa bé thì bác hàng xóm có thái độ như vậy không?

Bác hàng xóm lại bỏ ra về vì

hiểu lầm cậu bé gọi mình là

“chó” đuổi mình về

Nếu nắm được hoàn cảnh phát sinh câu nói đó của đứa bé thì bác hàng xóm sẽ không có thái

độ như vậy

BÀI 10

THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT

LÝ THUYẾT I.

NỘI DUNG BÀI HỌC

1 Ngữ cảnh 2 Nghĩa của từ trong ngữ cảnh

LÝ THUYẾT

I.

? Hãy trình bày những hiểu biết của em về

ngữ cảnh và nghĩa của từ trong ngữ cảnh

Ngữ cảnh của một từ

là những yếu tố ngôn

ngữ hoặc phi ngôn

ngữ xung quanh nó

Ngữ cảnh có thể là:

• một tình huống

• một đoạn văn

• một câu

• một cụm từ

• một từ

Ngữ cảnh có vai trò quan trọng trong việc lựa chọn từ ngữ khi viết hoặc nói và hiểu nghĩa của từ khi đọc hoặc nghe

1 Ngữ cảnh

2 Nghĩa của từ trong ngữ cảnh

• Trong mỗi ngữ cảnh, từ thể hiện khả năng kết hợp với các yếu tố khác

 bộc lộ một nghĩa xác định nào đó

• Khi gặp một từ không biết nghĩa, có thể dựa vào ngữ cảnh để xác định nghĩa của từ

Khi xác định nghĩa của từ, cần phải lưu ý xem trong ngữ cảnh này, từ có được dùng với nghĩa thông thường (nghĩa có trong từ điển) hay được dùng với nghĩa khác

Nghĩa của từ non

trong đoạn thơ được dùng với nghĩa chuyển.

Nghĩa của từ non trong

đoạn thơ: (trăng) khuyết, chưa tròn

 Trăng non: vầng trăng

đầu tháng chưa tròn

Dựa vào ngữ cảnh trong thơ xác định.

Nghĩa thông thường

của từ non: Ở giai

đoạn mới mọc, mới

sinh ra, chưa phát

triển đầy đủ

LUYỆN TẬP Thực hiện yêu cầu bài tập 1 (SGK – trang 104)

Em bé ngồi nhìn ra ruộng lúa

Trời tối trên đầu hè Nửa vầng trăng non

Khi xác định nghĩa của từ, cần phải dựa vào ngữ cảnh, xem từ có được dùng với nghĩa thông thường không hay được dùng với nghĩa khác

Trái tim tôi trong một phút bỗng mềm đi

Một nỗi gì lâng lâng như hạnh phúc

Được âu yếm, được vuốt ve, đùm bọc

Được âm thầm cất tiếng ca ru

LUYỆN TẬP Thực hiện yêu cầu bài tập 2 (SGK – trang 104)

• Nghĩa thông thường:

“dễ biến dạng dưới tác dụng của lực cơ học”

• Trong câu thơ này được

dùng với nghĩa bóng:

“(trái tim) dịu dàng, tràn ngập tình yêu thương”

Đặt câu

An đã mềm mỏng trong cuộc nói chuyện với Kinh

Quả tim cậu không phải lúc nào cũng ngoan ngoãn: trước kia nó quen được đi hoài đi mãi, bây giờ nó chỉ muốn mau đến đích Có lúc trái tim cậu

kể lể hàng giờ liền về nỗi nhớ nhung của nó; lúc khác nó lại xúc động trước cảnh mặt trời mọc trên sa mạc đến nỗi làm cậu phải khóc thầm Tim cậu đập nhanh khi nó kể về kho báu, đập chậm hẳn khi cậu mơ màng lặng nhìn chân trời vô tận trên sa mạc Nhưng nó không bao giờ câm nín , kể cả khi cậu và nhà luyện kim đan không nói với nhau một lời nào

LUYỆN TẬP Thực hiện yêu cầu bài tập 3 (SGK – trang 105)

Bài tập 3 (SGK – trang 105)

• Nghĩa thông thường của từ câm nín là

“nín lặng, không nói một lời”

• Nghĩa của từ câm nín trong đoạn thơ là:

“(trái tim) không đập”

Dựa vào ngữ cảnh để nhận ra ý nghĩa của từ

LUYỆN TẬP THẢO LUẬN CẶP ĐÔI: Thực hiện yêu cầu bài tập 4 (SGK – trang 105)

a Cha ông ta đã mở mang vùng đất hoang này để trồng trọt, sinh sống từ rất lâu đời Công lao khai khẩn ấy con cháu cần

đời đời ghi nhớ

Làm cho đất hoang trở thành đất trồng trọt

b Một mình chị ấy quán xuyến mọi việc trong gia đình từ dọn dẹp, nấu ăn đến đưa đón, dạy dỗ con cái

Đảm đương được tất cả

c Người vị tha luôn vì người khác, biết nghĩ cho người khác

Đây là một đức tính tốt Trái với người vị tha là người vị kỉ

Bài tập 4 (SGK – trang 105)

Người luôn vì lợi ích của bản thân, không biết nghĩ cho người khác

d Bây giờ tôi chẳng thiết tha với chuyện gì cả Tôi chỉ tha thiết

mong anh giải quyết cho trường hợp của tôi

Luôn luôn nghĩ đến, quan tâm đến

VẬN DỤNG

Viết đoạn văn ngắn về một chủ đề tự chọn trong

đó có sử dụng câu nghĩa của từ trong ngữ cảnh

Gạch chân và giải thích nghĩa của từ đó.

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ

• Hoàn thành các bài tập trong sách bài tập Ngữ Văn 7 tập 2

• Soạn bài: Mẹ.

CẢM ƠN

SỰ CHÚ Ý LẮNG NGHE

CỦA CÁC EM!