ỦY BAN NHÂN DÂN T P BIÊN HOÀ CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM TRƯỜNG THCS HOÀNG VĂN THỤ Độc lập – Tự do – Hạnh phúc NỘI DUNG ÔN TẬP GIỮA HỌC KÌ I MÔN NGỮ VĂN 6 NĂM HỌC 2023 2024 A TRI THỨC ĐỌC HIỂU[.]
Trang 1ỦY BAN NHÂN DÂN T.P BIÊN HOÀ CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM TRƯỜNG THCS HOÀNG VĂN THỤ Độc lập – Tự do – Hạnh phúc
NỘI DUNG ÔN TẬP GIỮA HỌC KÌ I
MÔN: NGỮ VĂN 6 NĂM HỌC: 2023-2024
A TRI THỨC ĐỌC HIỂU
1 Khái
niệm - Truyện truyền thuyết là loại truyện dân gian, có yếu tố hoang đường, kì
ảo, kể về các sự việc và nhân vật liên
quan đến lịch sử hoặc giải thích
nguồn gốc phong tục, cảnh vật địa
phương theo quan niệm của nhân
dân
Truyện cổ tích là loại hình tự sự dân gian, chủ yếu sử dụng yếu tố nghệ thuật
kì ảo để thể hiện cái nhìn hiện thực của nhân dân với đời sống, bộc lộ quan niệm về đạo đức cũng như công lí xã hội và ước mơ một cuộc sống tốt đẹp hơn của nhân dân lao động
2 Đặc
điểm:
a/ Cốt truyện.
- Thường sử dụng yếu tố kì ảo nhằm
thể hiện tài năng, sức mạnh khác
thường của nhân vật
- Thường xoay quanh công trạng, kì
tích của nhân vật mà cộng đồng
truyền tụng, tôn thờ
- Cuối truyện thường gợi nhắc dấu
tích xưa còn lưu lại đến hiện tại
b/ Cách xây dựng nhân vật.
- Nhân vật thường có đặc điểm khác
lạ về lai lịch, phẩm chất, tài năng,
sức mạnh…
- Thường gắn với sự kiện lịch sử và
có công lao lớn đối với cộng đồng
- Được cộng đồng truyền tụng và tôn
thờ
a/ Cốt truyện.
- Truyện cổ tích xây dựng một thế giới
hư cấu, kì ảo Kết thúc có hậu Kể theo trình tự thời gian
- Truyện cổ tích là những truyện kể đã hoàn tất, có cốt truyện hoàn chỉnh
- Truyện cổ tích có tính giáo huấn cao, mỗi câu chuyện là một bài học về đạo đức, ứng xử, về lẽ công bằng, thưởng phạt công minh
- Đề tài: là hiện tượng đời sống
- Chủ đề: Thể hiện ước mơ về xã
hội công bằng, cái thiện sẽ chiến thắng cái ác
- Người kể chuyện:thường ngôi thứ
ba người kể giấu mình,
- Lời người kể chuyện: là phần lời
người kể dùng để thuật lại sự việc hay giới thiệu, miêu tả,
- Lời nhân vật: là lời các nhân vật
b/ Nhân vật:
- Thường kể về một số kiểu nhân vật như nhân vật bất hạnh, nhân vật dũng
sĩ, nhân vật thông minh, Phẩm chất của nhân vật chủ yếu được thể hiện qua hành động
B TRI THỨC TIẾNG VIỆT
Trang 2I Kiến thức về từ đơn, từ phức ( từ ghép, từ láy)
1.Từ đơn là từ được cấu tạo bởi chỉ một tiếng VD Chạy, nhà, xe
2.Từ phức là từ được cấu tạo từ hai tiếng trở lên VD: xe đạp, bàn gỗ, sách vở, quần áo, lấp
lánh
* Phân biệt các loại từ phức: Từ phức được chia ra làm hai loại là Từ ghép và Từ láy.
a Từ ghép:
- Khái niệm: Là những từ có cấu tạo từ hai tiếng trở lên, giữa các tiếng có quan hệ với nhau
về mặt nghĩa
-
Phân loại: Căn cứ vào quan hệ mặt nghĩa giữa các tiếng trong từ ghép, người ta chia làm
hai loại: từ ghép đẳng lập và từ ghép chính phụ
VD1: sách vở, bàn ghế, quần áo ( từ ghép đẳng lập)
VD2: Xe đạp, lốp xe, ( từ ghép chính phụ)
b Từ láy:
- Khái niệm: Là những từ được cấu tạo bởi hai tiếng trở lên, giữa các tiếng có quan hệ với
nhau về mặt âm Trong từ láy chỉ có một tiếng gốc có nghĩa, các tiếng khác láy lại tiếng gốc VD: Lung linh, xinh xinh, đo đỏ
- Phân loại: Từ láy chia ra làm hai loại: Láy bộ phận ( láy âm và láy vần) và láy toàn bộ
II Kiến thức về trạng ngữ, thành ngữ.
1.Trạng ngữ
a Khái niệm: Trạng ngữ là thành phần phụ của câu, giúp xác định thời gian, nguyên nhân,
nơi chốn, mục đích… của sự việc nêu trong câu
b Phân loại : Có nhiều loại trạng ngữ: Trạng ngữ chỉ thời gian, trạng ngữ chỉ nơi chốn,
trạng ngữ chỉ nguyên nhân, trạng ngữ chỉ mục đích…
VD: Mùa thu, hoa sữa thơm ngào ngạt (Trạng ngữ: mùa thu chỉ quan hệ thời gian)
c Ý nghĩa: TN thêm vào câu để xác định thời gian, nơi chốn, nguyên nhân, mục đích,
phương tiện, cách thức diễn ra sự việc nêu trong câu Bên cạnh chức năng bổ sung ý nghĩa cho sự việc trong câu, trạng ngữ còn có chức năng liên kết các câu trong một đoạn, làm cho đoạn văn được liền mạch
VD: Thế nước rất nguy, người người hoảng hốt (1) Vừa lúc đó, sứ giả đem ngựa sắt, roi
sắt, áo giáp sắt đến (2)
Trạng ngữ Vừa lúc đó có chức năng liên câu (2) với câu (1).
d Hình thức: trạng ngữ có thể đứng ở đầu câu, cuối câu hay giữa câu Trạng ngữ thường ngăn cách với nòng cốt câu bằng một quãng nghỉ khi nói hay một dấu phẩy khi viết.
2 T hành ngữ
- Thành ngữ là một tập hợp từ cố định, quen dùng
- Nghĩa của thành ngữ không phải là phép cộng đơn giản nghĩa của các từ cấu tạo nên nó mà
là nghĩa của cả tập hợp từ, thường có tính hình tượng và biểu cảm
C TẠO LẬP VĂN BẢN
I Cách tóm tắt nội dung chính của văn bản bằng đồ tư duy.
1 Khái niệm:
Là cách lược bỏ các ý phụ, thông tin chi tiết, giữ lại những ý chính, thông tin cốt lõi và thể hiện dưới dạng sơ đồ
2 Yêu cầu đối với sơ đồ tóm tắt văn bản.
a Yêu cầu về nội dung:
- Tóm lược đúng và đủ các sự việc, phần, đoạn, ý chính trong văn bản
- Sử dụng các từ khóa, cụm từ
- Thể hiện được quan hệ giữa các sự việc, phần, đoạn, ý chính trong văn bản
- Thể hiện được nội dung bao quát của toàn văn bản
b Yêu cầu về hình thức.
- Kết hợp hài hòa, hợp lí giữa các từ khóa với hình vẽ, mũi tên, các kí hiệu…
Trang 3- Sáng rõ, có tính thẩm mĩ, giúp nắm bắt nội dung chính của văn bản một cách thuận lợi, dễ dàng
II Kể lại một truyện dân gian (truyện truyền thuyết hoặc cổ tích)
1 Kể lại một truyện dân gian thuộc loại văn kể chuyện – tự sự, trong đó, người viết kể lại
một truyện cổ tích bằng lời văn của mình
2 Yêu cầu đối với kiểu bài.
- Người kể dử dụng ngôi thứ 3
- Các sự việc được trình bày theo trình tự thời gian
- Đảm bảo kể được đầy đủ các sự việc quan trọng trong truyện, đặc biệt là các yếu tố kì ảo, hoang đường
3 Bố cục.
- Mở bài: Giới thiệu truyện sẽ kể lại (tên truyện, lí do kể).
- Thân bài: Giới thiệu nhân vật, hoàn cảnh xảy ra câu chuyện Trình bày sự việc đã xảy ra
trong câu chuyện theo trình tự thời gian
- Kết bài: Nêu cảm nghĩ về truyện vừa kể.
D GỢI Ý MỨC ĐỘ, CẤU TRÚC VỀ ĐỀ KIỂM TRA
Đọc
hiểu
Truyện dân
gian (truyền
thuyết, cổ
tích)
Nhận biết:
- Nhận biết được thể loại, những dấu hiệu đặc trưng của thể loại truyện truyền thuyết ; chi tiết tiêu biểu, nhân vật, đề tài, cốt truyện, lời người kể chuyện và lời nhân vật (1)
- Nhận biết được người kể chuyện và ngôi kể (2) -Nhận ra từ đơn và từ phức( từ ghép và từ láy), trạng ngữ, thành ngữ.(3)
Thông hiểu:
- Lí giải được ý nghĩa, tác dụng của các chi tiết tiêu biểu (4)
- Hiểu được đặc điểm nhân vật thể hiện qua hình dáng, cử chỉ, hành động, ngôn ngữ, ý nghĩ (5)
- Hiểu và nhận biết được chủ đề của văn bản (6)
- Vận dụng:
- Lý giải và rút ra được bài học từ văn bản (7)
Viết Kể lại một
truyền
thuyết hoặc
truyện cổ
tích
Nhận biết: Học sinh nhận biết được kiểu bài viết kể lại một truyền
thuyết hoặc truyện cổ tích
Thông hiểu: Học sinh biết cách làm bài văn kể lại một truyền thuyết
hoặc truyện cổ tích
Vận dụng: Biết dùng từ, đặt câu, liên kết câu, đoạn.
Vận dụng cao:
Viết được bài văn kể lại một truyền thuyết hoặc truyện cổ tích
; dùng người kể chuyện ngôi thứ ba và nêu được bài học về truyền thuyết hoặc truyện cổ tích đã kể
Long Bình, ngày 14 tháng 10 năm 2023 Nhóm gv văn 6