Các hệ thống đờng bộ, đờng sắt, đ-ờng sông từ các tỉnh phía Tây Đông Bắc đều qui tụ về Phú Thọ rồi mới đi Hà Nội, Hải Phòng và các tỉnh, thành phố khác trong cả nớc, nh: quốc lộ số 2 chạ
Trang 1Phần I Mở đầu.
1.Mục đích, yêu cầu.
* Về kiến thức:
- Củng cố những kiến thức địa chất, địa hình, bản đồ đã học
- Đối chiếu, so sánh kiến thức lí thuyết với thực tiễn sinh động
- Vận dụng các kiến thức đã học, nghiên cứu để giải thích, cắt nghĩa trên
cơ sở khoa học các quá trình, các sự vật, hiện tượng đã và đang xảy ra trên thực địa
- Biết được các bước tiến hành, cách tổ chức, chuẩn bị cho một đoàn khảo sát, học tập ở ngoài trời làm cơ sở cho việc tổ chức học tập trên thực địa ở cấp học THCS và THPT sau này
*Về kỹ năng:
- Rèn luyện kỹ năng quan sát, nghiên cứu ngoài thực địa, làm quen và biết
sử dụng các dụng cụ khảo sát trên thực địa như: kính lúp, búa địa chất, máy ảnh, thước đo… cách thu thập các mẫu vật: khoáng vật, đá, hoá thạch, nhận biết và xác định thế nằm của đá
- Rèn luyện kỹ năng khai thác và sử dụng các loại bản đồ( địa chất, địa hình, giao thông, kinh tế, át lát ) trong phòng và ngoài thực địa Có kĩ năng đặt bản đồ đúng hướng trên thực địa ( dựa vào địa bàn, dựa vào địa hình, địa vật đặc biệt) và biết đưa các kết quả khảo sát lên bản đồ, xác định điểm đứng trên bản đồ
- Thấy được độ trễ tương đối của bản đồ với thực tế khách quan
*Về thái độ:
- Quan tâm đến những vấn đề địa chất trong khu vực, các thành phần và mối quan hệ giữa chúng
- Quan tâm đến những vấn đề kinh tế trên địa bàn thực địa và việc thể hiện các đối tượng này trên bản đồ
- Thấy được con người đã tìm kiếm , khai thác các loại tài nguyên thiên nhiên( đá, khoáng sản, …) vào các mục đích kinh tế trên cơ sở khoa học Việc khai thác tài nguyên với mục đích phát triển kinh tế đặc biệt là việc đẩy mạnh công nghiệp hoá gắn với đô thị hoá
2 Địa điểm thời gian thực địa.
- Tuyến cắt từ Huyện Yên Lâp- Việt Trì.
- Thời gian thực hiện: Từ 11 -12 tháng 8
Trang 23 Biên chế tổ chức:
- Theo sự phân công của giảng viên Nguyễn Ánh Hoàng và Nguyễn Thu Hiền Lớp địa lí liên thông được phân công thành 4 nhóm, với nhiệm vụ riêng cụ thể: + Nhóm 1: Tuyến từ Yên Lâp- Việt Trì
+ Nhóm 2: Tuyến từ Thanh Sơn- Việt Trì
+ Nhóm 3: Tuyến Đoan Hùng – Việt Trì
+ Nhóm 4: Tuyến từ Tân sơn- Việt Trì
Trang 3Phần II Nội dung bỏo cỏo.
Chương I Khỏi quỏt khu vực thực địa.
1 Vị trớ địa lớ:
- Phú Thọ có tọa độ địa lý 200 55’ - 210 43’ vĩ độ Bắc, 1040 48’ - 1050 27’ kinh độ
Đông, Bắc giáp Tuyên Quang, Nam giáp Hòa Bình, Đông giáp Vĩnh Phúc và Hà Tây, Tây giáp Sơn La và Yên Bái ở vị trí tiếp giáp giữa Đông Bắc, đồng bằng sông Hồng, và Tây Bắc, là trung tâm tiểu vùng Tây - Đông Bắc Diện tích chiếm 1,2% diện tích cả nớc và chiếm 5,4% diện tích vùng miền núi phía Bắc Với vị trí “ngã ba sông”, cửa ngõ phía Tây của thủ đô Hà Nội, cầu nối các tỉnh
đồng bằng Bắc Bộ với các tỉnh miền núi Đông Bắc Thành phố Việt Trì là thủ
Trang 4phủ của tỉnh, đợc xác định là trung tâm kinh tế chính trị- kinh tế- xã hội của vùng trung du Bắc Bộ, cách Thủ đô Hà Nội khoảng 80 km tính theo đờng ô tô và cách các tỉnh xung quanh từ 100km - 300km Các hệ thống đờng bộ, đờng sắt, đ-ờng sông từ các tỉnh phía Tây Đông Bắc đều qui tụ về Phú Thọ rồi mới đi Hà Nội, Hải Phòng và các tỉnh, thành phố khác trong cả nớc, nh: quốc lộ số 2 chạy
từ Hà Nội qua Việt Trì đi Tuyên Quang - Hà Giang sang Vân Nam - Trung Quốc (đây là tuyến nằm trong hành lang kinh tế Côn Minh - Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng Quảng Ninh); quốc lộ 70 xuất phát từ thị trấn Đoan Hùng đi Yên Bái -Lào Cai và cũng sang Vân Nam - Trung Quốc, tuyến này đang đợc nâng cấp để trở thành con đờng chiến lợc Hà Nội - Hải Phòng - Côn Minh (Trung Quốc); quốc lộ 32A nối Hà Nội - Trung Hà - Sơn La, quốc lộ 32B Phú Thọ - Yên Bái với cầu Ngọc Tháp qua sông Hồng tại thị xã Phú Thọ là một phần của đ ờng Hồ Chí Minh, nhánh 32C thuộc hữu ngạn sông Hồng đi thành phố Yên Bái, là những yếu tố thuận lợi để Phú Thọ giao lu kinh tế với bên ngoài
- Tuyến cắt nằm trong phạm vi của tỉnh Phỳ Tho, bao gồm 6 huyện: Yờn Lõp- Cẩm Khờ- Thanh Ba- Lõm Thao- Việt Trỡ
- Tuyến cắt năm gần như ở vị trớ trung tõm của tỉnh Phỳ Tho
+ Yờn Lập là huyện miền nỳi của tỉnh Phỳ Thọ.
+ Huyện Cẩm Khờ phớa bắc giỏp huyện Hạ Hũa, phớa đụng giỏp
huyện Thanh Ba (sụng Thao là ranh giới tự nhiờn giữa 2 huyện), phớa đụng nam giỏp huyện Tam Nụng, phớa tõy, tõy nam,nam giỏp huyện Yờn Lập
+ Thanh Ba là huyện miền nỳi tõy bắc tỉnh Phỳ Thọ.
+ Thị xó Phỳ Thọ nằm ở vị trớ trung tõm của tỉnh Phỳ thọ, bờn bờ hữu
ngạn sụng Thao đỏ nặng phự sa
+ Lõm Thao là một huyện thuộc tỉnh Phỳ Thọ Huyện lị là thị trấnLõm
Thao Huyện Lõm Thao tiếp giỏp với Thành phố Việt Trỡ ở phớa Đụng, huyện Phự Ninh ở phớa Bắc và Đụng Bắc, thị xó Phỳ Thọ phớa Tõy Bắc và huyện Tam Nụng ở phớa Tõy và Nam (ngăn cỏch bởi sụng Hồng)
+ TP Việt Trỡ cỏch Hà Nội 70 km về phớa Tõy Bắc Nằm ở "Ngó ba
Hạc", nơi cú con sụng Thao đỏ nước phự sa hợp lưu với dũng sụng Lụ và sụng
Đà xanh biếc Vỡ thế, TP Việt Trỡ cũn được biết đến với cỏi tờn thõn thương: Thành phố ngó ba sụng.
2 Đặc điểm chớnh về cỏc điều kiện tự nhiờn:
+ Phỳ Thọ là tỉnh chuyển tiếp giữa Miền Nỳi và Đồng Bằng, Trong tuyến
cắt Yờn Lập là huyện cú địa hỡnh cao nổi bật nhất, nhiều dóy nỳi theo hứơng TB-ĐN
+ Bỏn bỡnh nguyờn và đồi nỳi chỉ bao gồm Lõm Thao.
+ Vựng đồi trung du gồm Thanh Ba và phớa bắc của huyờn Cẩm Khờ Về
thực chất đõy là một bề mặt san bằng cổ tương dối ổn định về mặt kiến tạo, đó bị xõm thực chia cắt từ lõu và hiện đang năm trong sự phỏt triển đi xuống Biểu hiện ở chỗ là cỏc đỉnh đồi ngày càng bị san bằng, cỏc thung lũng ngày càng bị
mở rộng
3 Đặc điểm chớnh về kinh tế- xó hội:
Trang 5- Nhìn chung về nền kinh tế của 6 huyện thuộc tuyến cắt bao gồm đầy đủ các ngành, song nông nghiệp vẫn là thế mạnh chủ yếu về công nghiệp tập trung chủ yếu ở Việt Trì, Thị Xã Phú Thọ, Lâm Thao…còn Yên Lập, Thanh Ba, Cẩm Khê thì nông nghiệp có vai trò chủ chốt trong nền kinh tế
- Trong nông nghiệp cây lương thực gồm lúa, ngô, khoai sắn Nhưng cây lúa vẫn là cây trồng chính, canh tác ở những thung lũng núi hay những cánh đồng nhỏ xen giữa núi
Lúa là cây trồng chính
- Cây hương liệu làm thức uống được người dân trồng nhiều là cây chè Trong những năm gần đây cây chè đem lại việc làm và nguồn thu nhập cho người dân
- Ỏ vùng núi như Yên Lập tận dụng vùng đồi trồng cây lâm nghiệp, với chính sách giao đất giao rừng phần nào đã đem lại việc làm cho người dân phủ xanh diện tích đất trống Song do tập tục sản xuất phát nương làm rẫy nên diện tích đất bạc màu ngày càng mở rộng
- Cẩm Khê đã có đề án phát triển nuôi trồng thủy sản, trong đó, người chăn nuôi được hỗ trợ về giống, vốn và kỹ thuật Đề án đã tạo nên phong trào nuôi trồng thủy sản rộng khắp Đến nay, diện tích nuôi trồng thuỷ sản của toàn huyện đã đạt được 1.609 ha Nghề nuôi cá lồng cũng bước đầu phát triển Ngoài những loại cá truyền thống như trôi, mè, trắm, chép, đã xuất hiện một số giống có năng suất, chất lượng cao như tôm càng xanh, rô phi đơn tính, chép lai
ba máu, Nghề nuôi ba ba cũng đã hình thành và đang mở rộng
Công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp đang phát triển Có nhà máy chế biến Hoa
quả đang xây dựng; nhà máy chè Cẩm Khê Nhiều làng nghề cổ truyền như làm
nón, làm hàng mây tre đan xuất khẩu
- Đồng bằng Cẩm Khê màu mỡ, phì nhiêu, do phù sa sông Hồng bồi đắp, phân bố suốt chiều dài từ thượng huyện đến hạ huyện, nhưng bề mặt san bằng không đều nên có nhiều vùng là hồ, đầm lớn, đồng chiêm trũng và lại bị chia cắt bởi một vùng đồi, gò từ trung huyện trở lên Từ Tình Cương, Phú Lạc đến Sơn Nga, Phùng Xá, Ngô Xá, Tiên Lương đồi, gò và đồng bằng xen kẽ.
Trang 6Phong cảnh vùng đồi Cẩm Khê
- Đồi, gò Cẩm Khê có đỉnh bằng, tròn, sườn thoải, độ cao tuyệt đối (so với mực nước biển) phần lớn dưới 40 m, độ cao tương đối dưới 20m , cá biệt có đỉnh cao tới trên 100m (gò Chò cao 118m) Trên đồi trồng nhiềucọ Ở đây cọ mọc thành rừng Cẩm Khê từng là xứ sở của cây cọ ở Việt Nam Trước đây, lá
cọ là nguồn thu nhập đáng kể Ngày nay, rừng cọ vẫn còn, nhưng trong rừng cọ, Nhà nước đã đầu tư để nhân dân trồng xen các loại cây lấy gỗ lâu năm như bạch đàn, keo tai tượng Một hệ sinh thái mới đang hình thành với nhiều triển vọng Nông sản chính là lúa, ngô, sắn, chè Lâm sản chính là lá cọ Ngoài ra còn có thuỷ sản, công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, dịch vụ và thương mại
- Cẩm Khê có lợi thế nhiều hồ, đầm lớn và đồng chiêm trũng với diện tích mặt nước là 3.370 ha và diện tích trồng lúa một vụ là 1.900 ha Rất thuận lợi cho nuôi trồng thuỷ sản Bởi vậy mà nhiều tôm, cá và thuỷ sản khác
Nghề cá nuôi ở Cẩm Khê xuất hiện từ rất sớm Với sản lượng 2.200 tấn cá hàng năm, cá Cẩm Khê không chỉ đáp ứng nhu cầu trong tỉnh mà còn có mặt ở Hà Tây, Hà Nội, Yên Bái,
- Cẩm Khê đã có đề án phát triển nuôi trồng thủy sản, trong đó, người chăn nuôi được hỗ trợ về giống, vốn và kỹ thuật Đề án đã tạo nên phong trào nuôi trồng thủy sản rộng khắp Đến nay, diện tích nuôi trồng thuỷ sản của toàn huyện đã đạt được 1.609 ha Nghề nuôi cá lồng cũng bước đầu phát triển Ngoài những loại cá truyền thống như trôi, mè, trắm, chép, đã xuất hiện một số giống có năng suất, chất lượng cao như tôm càng xanh, rô phi đơn tính, chép lai
ba máu, Nghề nuôi ba ba cũng đã hình thành và đang mở rộng
- Công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp đang phát triển Có nhà máy chế biến Hoa quả đang xây dựng; nhà máy chè Cẩm Khê Nhiều làng nghề cổ truyền như làm nón, làm hàng mây tre đan xuất khẩu
- Là địa phương dẫn đầu tỉnh về phát triển làng nghề tiểu thủ công nghiệp Năm 2004, tỉnh Phú Thọ được công nhận 5 làng nghề tiểu thủ công nghiệp thì 2 làng nghề thuộc huyện Cẩm Khê Trong đó, phải kể đến nghề làm nón Sai Nga, Sơn Nga, Thanh Nga với những sản phẩm nón trắng bền, đẹp, rẻ Ngoài ra, Cẩm Khê còn nổi tiếng bởi nghề ươm tơ, thêu ren, mây, giang đan, nghề trồng nấm, làm mộc nhĩ, góp phần làm tăng thu nhập và thu hút lực lượng lao động
Trang 7nhàn rỗi trong huyện Với mục tiêu lấy tiểu thủ công nghiệp làm nòng cốt, ngoài việc giữ gìn, phát huy những làng nghề cũ, huyện sẽ tập trung mở rộng một số nghề mới Phát triển hình thức du lịch làng nghề
- Giao thông đường sông, đường ôtô và đường sắt đều thuận tiện Đường sông theo Sông Hồng, quốc lộ 32C bên hữu ngạn sông Hồng, đường sắt Hà Nội - Lào Cai bên tả ngạn sông Hồng đều nối liền Cẩm Khê với thủ đô Hà Nội và các địa phương trong vùng Những năm gần đây, hệ thống đường giao thông Cẩm Khê đã đạt được nhiều thành tựu Nhiều tuyến đường liên xã đã được xây dựng mới Hệ thống đường giao thông nông thôn đã và đang được bê tông hoá Tương lai, cẩm Khê có đường ô tô cao tốcHà Nội - Lào Cai chạy qua
và sẽ mở ra bước đột phá mới tạo đà phát triển về kinh tế - xã hội
- Nông lâm nghiệp chiếm 43,8%; Công nghiệp - Tiểu thủ công nghiệp: 20%; Dịch vụ - Thương mại: 36,2%
Tăng trưởng kinh tế năm 2004: 10,1%
- Việt Trì là một trong số những thành phố công nghiệp đầu tiên của miền Bắc Việt Nam Thành phố có nhiều tiềm năng phát triển công, nông, thương nghiệp và dịch vụ Các ngành công nghiệp phát triển gồm có: hóa chất, giấy,may mặc, Trên địa bàn thành phố tập trung nhiều nhà máy, xí nghiệp, công ty có quy mô sản xuất công nghiệp với tỷ trọng lớn, hằng năm đóng ghóp một lượng lớn nguồn ngân sách của tỉnh và giải quyết việc làm cho nhiều lao động Một số nhà máy, công ty tiêu biểu như:
- Nhà máy giấy Việt Trì
- Nhà máy thép Sông Hồng
- Nhà máy hoá chất Việt Trì
- Nhà máy gạch ốp lát CMC
- Nhà máy đóng tàu Sông Lô
- Cty CP bia Hà Nội - Hồng Hà
- Cty CP nhôm Sông Hồng
- Cty CP Miwon Việt Nam
- Cty CP giầy da Vĩnh Phú
- Cty tnhh Pangrim Neotex
Trang 8- Cty CP ắc quy Vĩnh Phú
Và rất nhiều nhà máy, xí nghiệp, công ty tập trung tại các khu công nghiệp:
Giao thông
- Việt Trì với vai trò là thành phố công nghiệp, vị trí là thành phố ngã 3 sông và đang phấn đấu trở thành đô thị loại 1 vào năm 2012, trở thành thành phố
lễ hội về với cội nguồn trước năm 2015 nên trong những năm gần đây cơ sở hạ tầng của thành phố được đầu tư xây dựng khá đồng bộ Nhiều tuyến đường được đầu tư cải tạo, nâng cấp, xây mới theo đúng tiêu chuẩn đường nội thị đảm bảo giao thông luôn được thông suốt việc vận chuyển hàng hoá thuận lợi trên cả đường ôtô, đường sắt, đường sông,
- Thanh Ba nổi tiến với rượu Đông Xuân, xi măng…là huyện nằm bên kia sông hồng nền kinh tế chủ yếu vẫn là nông nghiệp
- Nhìn chung các huyện thuộc tuyến cắt về cơ bản nền kinh tế còn nhiều khó khăn, tập tục sản xuất còn lạc hậu, kinh tế chủ yếu là nông nghiệp, giao thông đi lại chưa thuận lợi, cơ sở hạ tầng còn yếu kém, nhận thức của phần lớn lao động còn hạn chế Đó cũng là những khó khăn thách thức không nhỏ trong tương lai, với định hướng của Đảng chúng ta tin rằng quân dân các huyện xẽ khắc phục vượt lên khó khăn đưa các huyện vượt lên đem lại cuộc sống tốt đẹp cho nhân dân
CHƯƠNG II.
ĐẶC ĐIỂM VÀ SỰ PHÁT TRIỂN CỦA CÁC YẾU TỐ TỰ NHIÊN
TỈNH PHÚ THỌ.
I X ây d ựng lát cắt:
Trang 91000
500
Yên lập Cẩm Khê s hồng Thanh ba T.x Phú Thọ TP Việt trì
* Lát cắt tuyến cắt: Từ Yên Lập đi Việt Trì
II Các đặc điểm tự nhiên:
1 Địa chất:
- Lịch sử địa chất của Tỉnh Phú Thọ nhìn chung khá phức tạp Theo sơ đồ phân vùng của A.E Đôvjicov và cộng sự (1971) thì huyện Yên Lập và Thanh
Trang 10Sơn là phần cuối phớa nam của dóy Phanxipan, huyện Cẩm Khờ, Thanh Ba, TX.Phỳ Thọ nằm trong đới Sụng Hồng
- Theo cỏch phõn vựng của Ngụ Thường San (1971) ta cú thể thấy lịch sử kiến tạo của tỉnh Phỳ Thọ được chia thành cỏc giai đoạn:
+ Giai đoạn tiền Cambri muộn, cú tuổi tuyệt đối trờn 200 triệu năm, lónh thổ của tỉnh Phỳ Thọ khi đú chỉ cú dải đất hẹp vờn Sụng Hồng từ Hạ Hoà đến TX.Phỳ Thọ ngày nay, là lục địa, cỏc nơi khỏc là biển bao phủ Ngày nay thấy
cú đỏ tuổi tiền Cambri lộ ra ơ khu vực này
+ Giai đoạn Calờđụni, cú tuổi tuyệt đối 180 đến 215 triệu năm, đõy là giai đoạn biển tiến Khi đú vựng phớa nam của thành pơhố Việt Trỡ là vựng sụt vừng
và được kiến tạo nõng lờn ở kỷ Silua, vựng Thanh Sơn, Yờn Lập, Cẩm Khờ vẫn cũn biển bao phủ
+ Giai đoạn Inđụxini-Kờmờiri cú tuổi tuyệt đối 125 đến 135 triệu năm, đõy là thời kỳ biển thoỏi, lỳc này toàn bộ lónh thổ Phỳ Thọ được nõng lờn, vựng Thanh Sơn, Yờn Lập nõng mạnh nhất tạo thành địa hỡnh nỳi
+ Giai đoạn Tõn kiến tạo, cú tuổi tuyệt đối 56 đến 66 triệu năm, lónh thổ Phỳ Thọ tiếp tục được nõng lờn kết quả của sự cõn bằng giữa nội lực và ngoại lực và cỏc giai đoạn nõng lờn của địa kiờn tạo là cơ sở thành tạo bề mặt địa hỡnh như hiện nay
2- Địa hình
- Phú Thọ là tỉnh thuộc vùng Đông Bắc, nằm sát với đỉnh của vùng Đồng bằng sông Hồng Phía Bắc giáp tỉnh Tuyên Quangvà Yên Bái, phía Đông giáp Vĩnh Phúc ,phía Đông Nam giáp thành phố Hà Nội, phía Tây giáp Sơn la, phía Nam giáp Hoà Bình, Thành phố Việt Trì là trung tâm tỉnh , cách Hà Nội 80 km
và sân bay quốc tế Nội Bài 50 km về phía Tây Bắc
- Phú Thọ là một tỉnh chuyển tiếp giữa Đồng bằng sông Hồng với Miền núi và trung du phía Bắc, trong vùng ảnh hởng của tam giác tăng trởng kinh tế
Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh Đây là những điều kiện thuận lợi cho việc thông thơng và phát triển kinh tế của tỉnh
- Địa hỡnh nhỡn chung thấp ở phớa Đụng, cao ở phớa Tõy Vựng Thanh Sơn, Yờn Lập là vựng cú địa hỡnh cao nhất tỉnh, tại đõy cú cỏc dóy nỳi chạy theo hướng Tõy Bắc – Đụng Nam dốc thoải về phớa Sụng Hồng., cao trung bỡnh 500 một
- Theo tuyến cắt từ huyện Yờn Lập, qua Cẩm Khờ, Thanh Ba, TX.Phỳ Thọ đến Việt Trỡ, ta nhận thấy địa hỡnh cú dạng từ vựng nỳi thấp, vựng đồi trung
du đến vựng đồng bằng chõu thổ Sụng Hồng Cao trung bỡnh từ 300m (Yờn Lập) đến 1-2m (Việt Trỡ)