GV dẫn dắt: Bài học hôm nay chúng ta cùng ôn tập lại các thể loại văn bản và các kiến thứctiếng Việt đã được học trong nửa đầu HK I HOẠT ĐỘNG 2: HỆ THỐNG KIẾN THỨC: Nội dung 1:
Trang 1TIẾT 33,34 ÔN TẬP GIỮA HỌC KÌ I
I MỤC TIÊU
1 Năng lực
- Năng lực giải quyết vấn đề, năng lực tự quản bản thân, năng lực giao tiếp, năng lực hợptác trao đổi, thảo luận
- Năng lực thu thập tổng hợp kiến thức
- Năng lực trình bày suy nghĩ, cảm nhận của cá nhân
2 Phẩm chất:
- Ý thức tự giác, tích cực học tập
II THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
1 Chuẩn bị của giáo viên:
- KHBD
- Phiếu bài tập, trả lời câu hỏi
- Bảng phân công nhiệm vụ cho học sinh hoạt động trên lớp
- Bảng giao nhiệm vụ học tập cho học sinh ở nhà
2 Chuẩn bị của học sinh: SGK, SBT Ngữ văn 6, soạn bài theo hệ thống câu hỏi hướng dẫn
học bài, vở ghi
III TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
HOẠT ĐỘNG 1: MỞ ĐẦU
a Mục tiêu: Tạo hứng thú cho HS, thu hút HS sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ học tập của
mình HS khắc sâu kiến thức nội dung bài học
b Tổ chức thực hiện:
Bước 1: chuyển giao nhiệm vụ
+ GV chơi trò chơi Ai nhanh hơn Trong nửa đầu học kì I, em đã học những thể loại, loại
VB nào?
HS tiếp nhận nhiệm vụ
Bước 2: HS trao đổi thảo luận, thực hiện nhiệm vụ
+ HS nghe và trả lời
Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận
+ HS trình bày sản phẩm thảo luận
+ GV gọi hs nhận xét, bổ sung câu trả lời của bạn Các nhóm bình chọn sản phẩm nào đẹp nhất
Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ
- GV nhận xét, đánh giá
GV dẫn dắt: Bài học hôm nay chúng ta cùng ôn tập lại các thể loại văn bản và các kiến thứctiếng Việt đã được học trong nửa đầu HK I
HOẠT ĐỘNG 2: HỆ THỐNG KIẾN THỨC:
Nội dung 1:kiến thức phần Văn học:
a Mục tiêu: Hs hệ thống kiến thức phần văn bản đã học
Hs nắm chác kiến thức, trả lời câu hỏi
b.Tổ chức thực hiện:
Trang 2*B1:Giáo viên chuyến giao nhiệm vụ:
- Hệ thống nội dung các tác phẩm đã học theo mẫu:
STT Tên tác phẩm Tác giả Hoàn cảnh ra
đời, xuất xứ
Đặc sắcnộidung
Đặc sắcnghệ thuật
*B2:HS thảo luận nhóm lớn theo yêu cầu
Phương thức biểu đạt
Thể loại
Đặc sắc nội dung
Đặc sắc nghệ thuật
- Đoạntrích dongườibiênsoạnSGKđặt
- Tríchtừ
chương
I củatruyện
“Dế
Mènphiêulưu ký”
Tự sự +miêu tả
Truyệnđồngthoại
+ Dế Mèn có vẻđẹp cườngtráng nhưngtính nết cònkiêu căng, xốcnổi
+ Do bày tròtrêu chị Cốcdẫn dến cái chếtthảm thươngcủa Dế Choắt+ Dế Mèn ânhận và rút rabài học đườngđời đầu tiên
- Nghệ thuậtmiêu tả sinhđộng
- Cách kểchuyện tựnhiên, hấp dẫn
- Ngôn ngữchính xác, giàutính tạo hình
- Sử dụng biệnpháp tu từ: sosánh, nhân hóa
Ăng-tơ xu-pe-
Ê-ri
LàchươngXXI củatácphẩmsáng tác1941
Tự sự,miêu tả,biểucảm
Truyệnđồngthoại
Truyện kể về
hoàng tư bé vàcon cáo, qua đógửi đến bạn đọcbài học về cáchkết bạn: cầnkiên nhẫn vàdành thời giancho nhau, về
- Cách xâydựng nhân vậtthông qua nhiềuchi tiết miêu tảlời nói, suynghĩ, cảm xúc
- Nhân vật concáo được nhânhóa như con
Trang 3cách nhìn nhậnđánh giá vàtrách nhiệm vớibạn bè.
người thể hiệnđặc điểm củatruyện đồngthoại
- Ngôn ngữ đốithoại sinh động,phong phú.Truyện giàuchất tưởngtượng
3 Bắt nạt Nguyễn
Thế
HoàngLinh
In trongtập thơ:
, Ravườnnhặtnắng,sáng tácnăm2017
Biểucảm
Thơ 5chữ
Bài thơ nói về
hiện tượng bắtnạt – một thóixấu cần phêbình và loại bỏ
Qua đó, mỗingười cần cóthái độ đúngđắn trước hiệntượng bắt nạt,xây dựng môitrường họcđường lànhmạnh, an toàn,hạnh phúc
Thể thơ 5 chữ
- Giọng điệu:hồn nhiên, dídỏm, thân thiện,khiến câuchuyện dễ tiếpnhận mà cònmang đến mộtcách nhìn thânthiện, bao dung
In
trongtập thơ:
Lời ru trên mặt đất,
1978
Biểucảm kếthợp tự
sự vàmiêu tả;
Thơ 5chữ
- Câu chuyện
cổ tích về sự
hình thành vạnvật trên thế
gian dưới gócnhìn con trẻ,lấy trẻ em làmtrung tâm
- Tình yêuthương vô vàncủa cha mẹ vànhững ngườithân yêu xung
- Thể thơ 5 chữ,với giọng thơhồn nhiên trongsáng
- sự hài hòagiữa hai yếu tốtự sự và miêutả khiến bài thơvừa cuốn hút,thú vị lại vừasinh động, chânthực
- Biện pháp tu
Trang 4quanh dành chonhững tâm hồnngây thơ, trongsáng của trẻ em
sẽ là nhữngđiều nâng đỡcác em trênhành trình khônlớn
- Lời nhắn nhủ:
trẻ em là nhữngtạo vật đẹp đẽ,trân quý nhấtcủa thế gian
Hãy nâng niu,bảo vệ và mangđến những gìtốt đẹp nhất chotrẻ em
từ so sánh, nhânhóa, điệp ngữtăng sức gợihình, gợi cảmcho hình ảnhthơ
Nội dung 2: Ôn tập phần thực hành tiếng Viêt
a Mục tiêu: củng cố kiến thức về từ loại và biện pháp tu từ
HS nhớ và dụng kiến thức làm bài tập
b.Tiến trình thực hiện:
B1:Chuyển giao nhiệm vụ cho HS:
Từ đơn Từ phức
Lập bảng thống kê theo nội dung sau về biện pháp tu từ
Từ láy là những từ phức được tạo
ra nhờ phép láy âm
Trang 5Làm tăng sức gợihình gợi cảm chosự diễn đạt.Làmcho thế giới đồvật, con vật, câycối được gần gũivới con người hơn
Ông trờiMặc áo giáp đen
Ra trậnMuôn nghìn câymía
Múa gươmKiếnHành quânĐầy đường
Nhấn mạnh ýmuốn diễn đạt
Dưới bóng trexanh, ta gìn giữmột nền văn hoálâu đời Dướibóng tre xanh, đã
từ lâu đời, ngườidân cày Việt Namdựng nhà, dựngcửa, vỡ ruộng,khai hoang Tre
ăn ở với người,đời đời, kiếpkiếp
3
So sánh
So sánh là đối chiếu sự vậthiện tượng này với sự vật hiệntượng khác dựa trên nét tươngđồng, để làm tăng sức gợihình gợi cảm cho sự diễn đạt
Tạo ra những hìnhảnh cụ thể, sinhđộng,giúp cho câuvăn hàm súc gợitrí tưởng tượngcủa ta bay bổng
“Dòng sông NămCăn mênh mông,nước ầm ầm đổ rabiển ngày đêmnhư thác, cá nướcbơi hàng đàn đentrũi nhô lên hụpxuống như ngườibơi ếch giữanhững đầu sóngtrắng Thuyền
Trang 6xuôi giữa dòngcon sông rộnghơn ngàn thước,trông hai bên bờ,rừng đước dựnglên cao ngất nhưhai dãy trườngthành vô tận”.
4 Ẩn dụ Là cách gọi tên sự vật, hiện
tượng này bằng tên sự vật,hiện tượng khác có nét tươngđồng
Làm cho câu vănthêm giàu hìnhảnh và mang tínhhàm súc
Người Cha máitóc bạc
Đốt lửa cho anhnằm
Nội dung 3: Phần tập làm văn
a.Mục tiêu: Hệ thống kiến thức kiểu bài kể về một trải nghiệm của em
HS trình bày đặc điểm, cách làm bài văn kể lại một trải nghiệm
b.Tổ chức thực hiện:
B1:chuyển giao nhiệm vụ:
Nêu các bước làm bài văn kể lại một trải nghiệm? Dàn ý gồm mấy phần? Nội dung từng phần
B2: HS hoạt động cặp đôi
B3:HS báo cáo kết quả
*Bố cục bài văn gồm 3 phần:
+Mở bài:Giới thiệu câu chuyện
+ Thân bài:Kể lại diễn biến câu chuyện:
- Giới thiệu thời gian, không gian xảy ra câu chuyện và những nhân vật có liên quan
- Kể lại các sự việc trong câu chuyện
+Kết bài:Kết thúc câu chuyện và cảm xúc của người viết
HOẠT ĐỘNG 3:LUYỆN TẬP
a.Mục tiêu: HS vận dụng kiến thức là bài tập tổng hợp 3 phần
b.Tổ chức thực hiện:
b1: Chuyển giao nhiệm vụ
Bài 1: Đọc đoạn trích sau và trả lời câu hỏi:
Trang 7Đội trưởng thổi còi báo xong buổi tập Cả đội bơi vào bờ, rầm rập chạy lên cầu, vơ vội quần áo mặc vào người Lúc này tất cả mới thấm lạnh Đứa nào đứa nấy run cầm cập Chúng nghiêng đầu nhảy cho nước trong tai chảy ra Ván cầu kêu rầm rầm Đội trưởng hô đội tập hợp ngay trên cầu, nhận xét buổi tập Riêng thằng bé lạ hoắc chui bừa vào hàng ngũ đội, một mình đứng nép vào lề cầu bên kia Nó cởi quần áo ướt sũng, vắt khô nước rồi giũ phơi lên thành cầu.
( Trích “ Tuổi thơ dữ dội” – Phùng Quán)
1 Nêu phương thức biểu đạt của đoạn trích?
2 Chỉ ra từ đơn và phức có trong đoạn trích?
3 Nêu nội dung chính của đoạn trích?
4 Suy nghĩ của em về kí ức tuổi thơ bằng đoạn văn 5-7 câu trong đó có sử dụng ít nhất 1 từ láy
Bài 2: Đọc đoạn trích sau và trả lời câu hỏi:
Mặt sông xanh biếc Lăn tăn sóng, đón lấy nó, nhẹ nhàng, thân thuộc, chứ không ầm ĩ như đón những anh mới tập nhảy Thân hình nó uốn cong, luồn sâu xuống nước và nổi lên rất nhanh Nó lắc lắc đầu giũ nước, khoắt tay bơi lượn vòng, ngửa mặt nhìn lên cầu và bất ngờ toét miệng cười Cả đội ức quá, đau giẫy lên như bất thình lình bị ai quất roi mây vào mông Thế là quên hết sợ hãi và chẳng cần ai dục, chúng ào ào và trèo lên thành cầu thi nhauhét to:
-Hai…ba….này! - Rồi lao ầm ầm xuống sông
( Trích “ Tuổi thơ dữ dội” – Phùng Quán)
1 Tìm từ láy có trong đoạn trích? Hãy xếp loại các từ láy vừa tìm được?
2 Chỉ ra phương thức biểu đạt được sử dụng trong đoạn trích?
3 Chỉ ra từ đơn và từ phức có trong đoạn trích?
4 Đoạn văn khiến em liên tưởng đến kỉ niệm tuổi thơ nào của em đã trải qua?
5 Viết một đoạn văn trình bày cảm xúc của em về đoạn văn trên?( 3-5 câu) có sử dụng từ láy
B2: HS hoạt động theo nhóm: Nhóm bàn 1,3,5,7: Bài 1; Nhóm bàn 2,4,6,8: Bài 2
B2: HS trình bày kết quả
B4: Gv nhận xét, chốt:
Bài 1:
1, Phương thức biểu đạt của đoạn trích: Tự sự
2, Chỉ ra từ đơn và phức có trong đoạn trích?
Bơi, cầu, mặc, vào, người, lúc , này, tất, cả,
mới, thấm, lạnh, đứa, nào, đứa, nấy, run,
chúng, nhảy, cho, nước, kêu, hô, đội,
tập,hợp, ngay, riêng, chui,bừa,vào, hàng,
ngũ ,đội, một mình, đứng, nép, vào, nó,
Đội trưởng, thổi còi, báo xong, buổi tập, cả đội, vào bờ, rầm rập, chạy lên, vơ vội, quần áo, cầm cập, nghiêng đầu, trong tai, chảy ra, ván cầu, rầm rầm, đội trưởng, trên cầu, nhận xét, buổi tập, thằng bé, lạ hoắc, lề cầu, bên
Trang 8cởi, nước rồi, giũ, phơi ,lên kia, quần áo, ướt sũng, vắt khô, thành cầu.
3, Nêu nội dung chính của đoạn trích: Đoạn trích kể về việc cả đội sau khi tập bơi ai cũng thấm lạnh
4, * Mở đoạn: Giới thiệu và nêu cảm nghĩ chung
Tham khảo câu mở đoạn: Ký ức tuổi thơ có vai trò quan trọng đối với tinh thần mỗi người.
* Thân đoạn: Đảm bảo các ý sau:
- Khi nhớ về những kỷ niệm hạnh phúc, chúng ta sẽ cảm thấy hạnh phúc và trân trọng quãngthời gian tốt đẹp đã qua
- Đồng thời, từ những kỷ niệm đẹp đẽ ấy, chúng ta sẽ hiểu bản thân mình trân quý điều gì
mà cố gắng gặt hái trong tương lai
- Mặt khác, khi nhớ về những kỷ niệm mà chúng ta mắc sai lầm trong quá khứ, bản thân sẽthấy ăn năn hối hận về những sai lầm mình đã làm ra
- Từ đó, bản thân sẽ biết soi sáng vào những ký ức ấy để mà ko mắc sai lầm như vậy nữa
* Kết đoạn: Khẳng định lại cảm xúc: Có thể nói, ký ức tuổi thơ dù đẹp hay chưa đẹp thì đều
cũng sẽ là thứ mà khi chúng ta của hiện tại nhìn vào có thể định hướng được tương lai chomình
Bài 2:
1, Từ láy có trong đoạn trích: Lăn tăn, nhẹ nhàng, lắc lắc, ào ào, ầm ầm
2, Phương thức biểu đạt được sử dụng trong đoạn trích: Miêu tả và tự sự
3, Chỉ ra từ đơn và từ phức có trong đoạn trích:
Sóng, đón, lấy, nó, chứ, không, như, đón,
những, anh, mới, Thân, hình, nó, và,
nổi ,lên, nó, bơi, lượn, vòng, cầu, và, cười,
đau, như, bất, bị, ai, quất, thế, là, quên,
hết, và, chẳng, cần,chúng, ào ào, và, thi,
nhau, hai, ba, này, rồi, lao
Mặt sông, xanh biếc, lăn tăn, nhẹ nhàng, thân thuộc, , ầm ĩ, tập nhảy, uốn cong, luồn sâu, xuống nước, rất nhanh, lắc lắc, giũ nước, khoắttay, ngửa mặt, nhìn lên, bất ngờ, toét miệng, cả đội, ức quá, giẫy lên, thình lình, roi mây, vào mông, thế là, sợ hãi, ai dục, trèo lên, thành cầu, hét to, ầm ầm, xuống sông
5, Đoạn văn trên trích trong văn bản “ Tuổi thơ dữ dội” – Phùng Quán đã kể lại cho chúng
ta một kỉ niệm tuổi thơ trong sáng mà mỗi chúng ta có thể tìm thấy mình trong đó Với đọan văn ngắn tác gỉa đã tái hiện cảnh bơi lội của các em nhỏ thật sống động, hấp dẫn Cảnh đượcmiêu tả rất nên thơ nào là cảnh mặt sông xanh biếc, lăn tăn sóng, góp phần làm cho không gian của cảnh bơi lội thêm phần sinh động hấp dẫn với tuổi thơ Có thể nói, đoạn truyện đã
để lại ấn tượng khó phai trong lòng độc giả
HOẠT ĐỘNG 4:VẬN DỤNG
a Mục tiêu: Vận dụng kiến thức đã học để giải bài tập, củng cố kiến thức.
Sử dụng kiến thức đã học để hỏi và trả lời, trao đổi
b Tổ chức thực hiện:
Trang 9a Giới thiệu khái quát về câu chuyện
- Giới thiệu thời gian, không gian xảy ra câu chuyện
- Giới thiệu những nhân vật có liên quan đến câu chuyện
b Kể lại các sự việc trong câu chuyện
- Điều gì đã xảy ra?
- Vì sao câu chuyện lại xảy ra như vậy?
- Cảm xúc của người viết khi xảy ra câu chuyện, khi kể lại câu chuyện?
3 Kết bài: Nêu cảm xúc của người viết với câu chuyện đã xảy ra
Gợi ý đề 2: 1, Mở bài:
- Giới thiệu việc tốt mà em đã làm
- Kết quả của việc mà em đã làm như thế nào?
2, Thân bài:
Việc tốt mà bạn đã làm là gì?
Thời gian và địa điểm bạn làm công việc đó?
Có bao nhiêu người hay chỉ mình bạn?
Có người khác chứng kiến hay không?
Tâm trạng của người được em giúp đỡ như thế nào?
Em có vui khi làm công việc đó?
Đưa ra những suy nghĩ của em sau khi hoàn thành công việc
3, Kết bài: Cảm nghĩ của mình sau khi đã làm được một việc tốt.
Trang 10“Ngày xưa có một cô bé vô cùng hiếu thảo sống cùng với mẹ trong một túp lều tranh dột nát Thật không may mẹ của cô bé lại bị bệnh rất nặng nhưng vì nhà nghèo nên không
có tiền mua thuốc chữa bệnh, cô bé vô cùng buồn bã.
Một lần đang ngồi khóc bên đường bỗng có một ông lão đi qua thấy lạ bèn dừng lại hỏi Khi biết sự tình ông già nói với cô bé:
- Cháu hãy vào rừng và đến gốc cây cổ thụ to nhất trong rừng hãy lấy một bông hoa duy nhất trên đó Bông hoa ấy có bao nhiêu cánh thì tức là mẹ cháu sống bằng ấy năm.
Cô bé liền vào rừng và rất lâu sau mới nhìn thấy bông hoa trắng đó, khó khăn lắm cô mới trèo lên được để lấy bông hoa, nhưng khi đếm chỉ có một cánh…hai cánh…ba cánh… bốn cánh…năm cánh Chỉ có năm cánh hoa là sao nhỉ? Chẳng lẽ mẹ cô chỉ sống được từng
đó năm thôi sao? Không đành lòng cô liền dùng tay xé nhẹ dần từng cánh hoa lớn thành những cánh hoa nhỏ và bông hoa cũng theo đó mà nhiều cánh dần lên, nhiều đến mức không còn đếm được nữa Từ đó, người đời gọi bông hoa ấy là bông hoa cúc trắng để nói về lòng hiếu thảo của cô bé dành cho mẹ mình.”
(Nguồn Loigiaihay.com)
Câu 1: Phương thức biểu đạt chính của văn bản trên là gì? Nhận biết- Trắc nghiệm)
a Tự sự b Miêu tả c Biểu cảm d Thuyết minh.
Câu 2: Truyện được kể bằng lời của ai?
a Lời của cô bé.b Lời của ông lão.c Lời của người mẹ.d Lời của người kể chuyện.
Câu 3: Truyện trên được kể theo ngôi thứ mấy?
a Ngôi thứ nhất b Ngôi thứ hai c Ngôi thứ ba d Kết hợp ngôi thứ nhất và ngôi thứ ba.
Câu 4: Nêu phương thức biểu đạt chính của văn bản?
a Tự sự.b Miêu tả c Biểu cảm d Nghị luận.
Câu 5: Vì sao cô bé lại xé cánh hoa lớn ra nhiều cánh hoa nhỏ?
a Vì cô muốn bông hoa có nhiều cánh,
b Vì cô đang buồn nên mới xé cánh hoa thành nhiều cánh nhỏ,
c Vì cô mong muốn người mẹ của cô được sống lâu hơn,
d Vì mẹ cô muốn cô bé làm như vậy.
Câu 6: Trong các từ sau, từ nào là từ láy? (Nhận biết- Trắc nghiệm)
Trang 11a xưa b nay c mới d cũ.
Câu 8: Hình ảnh bông hoa cúc trắng trong truyện nói về điều gì?
II Viết: (4.0 điểm)
Viết bài văn kể về một trải nghiệm sâu sắc của bản thân em trong cuộc sống (mộtchuyến về quê, một chuyến đi chơi xa, làm được việc tốt, một lần mắc lỗi, )
(Gv hướng dẫn hs phân tích đề minh họa: các mức độ câu hỏi và định hướng đáp án)
+ Cô bé vào rừng tìm cây cổ thụ…
+ Việc cô bé xé những cánh hoa cúc trắng….
- Học sinh giải thích vì sao….
b Xác định đúng yêu cầu của đề:Kể một câu chuyện truyền thuyết. 0,25
c Viết bài tự sự
HS có thể triển khai bài viết theo nhiều cách, nhưng cần đảm bảo cácyêu cầu sau:
2,5
- Xây dựng bài văn tự sự với một chuỗi sự việc hợp lí, có ý nghĩa:
+ Sự việc mở đầu+ Sự việc phát triển
Trang 12+ Sự việc cao trào+ Sự việc kết thúc
Chim sâu hỏi chiếc lá:
- Lá ơi! Hãy kể chuyện cuộc đời bạn cho tôi nghe đi!
- Chưa Chưa một lần nào tôi biến thành một thứ gì khác tôi cả Suốt đời, tôi chỉ
là một chiếc lá nhỏ nhoi bình thường.
- Thế thì chán thật! Bông hoa kia đã làm tôi thất vọng Hoa ơi, bạn chỉ khéo bịa chuyện.
- Tôi không bịa chút nào đâu Mãi mãi tôi kính trọng những chiếc lá bình thường như thế Chính nhờ họ mới có chúng tôi – những hoa, những quả, những niềm vui mà bạn vừa nói đến.
(Theo Những truyện hay viết cho thiếu nhi của Trần Hoài Dương, NXB Kim
Đồng, năm 2019)
Thực hiện các yêu cầu:
Câu 1 Văn bản trên được viết theo thể loại nào?
A Truyện cổ tích B Truyền thuyết
C Truyện đồng thoại D Truyện ngụ ngôn
Câu 2 Nhận xét nào sau đây nêu lên đặc điểm của nhân vật trong văn bản trên?
A Nhân vật là loài vật, sự vật được nhân cách hóa như con người.
B Nhân vật là loài vật, sự vật có liên quan đến lịch sử
