Sử 7-Địa Phương, Tiết 1,2,3,4,5,6.Pdf

Trường trường THCS Khánh Bình Họ và tên giáo viên Tổ Văn – Sử Địa Nguyễn Thị Lệ TÊN BÀI DẠY/ CHỦ ĐỀ 2 LỊCH SỬ TỈNH CÀ MAU BÀI 1 MẠC CỬU VÀ VÙNG ĐẤT CÀ MAU LMôn Lịch sử KHỐI 7 Thời gian thực hiện 3 tiế[.]

Trang 1

Trường: trường THCS Khánh Bình Họ và tên giáo viên:

Tổ: Văn – Sử - Địa Nguyễn Thị Lệ

TÊN BÀI DẠY/ CHỦ ĐỀ 2 LỊCH SỬ TỈNH CÀ MAU BÀI 1: MẠC CỬU VÀ VÙNG ĐẤT CÀ MAU

LMôn Lịch sử: KHỐI 7

Thời gian thực hiện: 3 tiết

I MỤC TIÊU

1 Về kiến thức: Giúp HS biết được

– Trình bày được thân thế của Mạc Cửu và dòng dõi họ Mạc ở vùng đất Cà Mau

– Nắm được những công trạng của Mạc Cửu nhằm gây dựng sự phát triển của trấn Hà Tiên

2 Về năng lực

- Năng lực chung: năng lực tự học, năng lực phát hiện và giải quyết vấn đề,

năng lực sáng tạo,năng lực trình bày một nội dung lịch sử năng lực giao tiếp,

năng lực hợp tác…

- Năng lực đặc thù: Năng lực làm sáng tỏ lịch sử tỉnh Cà Mau, hợp tác

3 Về phẩm chất

Giáo dục lòng yêu quê hương, đất nước, tự hào về lịch sử lâu đời của dân tộc ta,

ý thức được vị trí của lao động và trách nhiệm lao động xây dựng quê hương đất

nước

II.THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU

1 Chuẩn bị của giáo viên

- Giáo án

- Phiếu học tập

- Chuẩn bị sẵn sản phẩm bài học

2 Chuẩn bị của học sinh

- Chuẩn bị nội dung giáo viên giao về trong tiết trước

III.TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC DẠY HỌC

1 HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG

a Mục tiêu: Đưa học sinh vào tìm hiểu nội dung bài học, tạo tâm thế cho HS đi

vào tìm hiểu bài mới

b Nội dung: Hoạt động chung

c Sản phẩm hoạt động: trình bày miệng

d Tổ chức thực hiện

GV: Trên cơ sở nội dung trả lời của HS thì GV vào bài:

2 HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

Hoạt động 1 : XUẤT THÂN CỦA MẠC CỬU VÀ CÔNG LAO MỞ MANG

BỜ CÕI CHO ĐÀNG TRONG NƯỚC ĐẠI VIỆT

Trang 2

a Mục tiêu: Hiểu được cuộc đời sự nghiệp của Mạc Cửu

b Nội dung: Huy động hiểu biết đã có của bản thân và nghiên cứu sách giáo khoa suy nghĩ cá nhân trả lời các câu hỏi của giáo viên

c Sản phẩm: HS trả lời được các câu hỏi của giáo viên

d Tổ chức thực hiện :

Hoạt động của giáo viên và học sinh sản phẩm

Bước 1 Chuyển giao nhiệm vụ học tập

GV cho HS quan sát thông tin

– Em hãy kể tên những món ăn truyền thống

của người Hoa ở tỉnh Cà Mau mà em biết

– Em hãy kể tên một số di tích văn hoá, tín

ngưỡng của người Hoa ở tỉnh Cà Mau mà

em biết

Bước 2 Thực hiện nhiệm vụ học tập

- Học sinh : làm nhiệm vụ

- Giáo viên quan sát

Bước 3 Báo cáo kết quả hoạt động

- HS thực hiện

Năm 1680, Mạc Cửu đến vùng đất Chân Lạp

làm quan

chức Ốc Nha, thấy phủ Sài Mạt có nhiều

người buôn các nước tụ họp, bèn mở sòng gá

bạc(1)

để thu thuế gọi là hoa chi(2) Sau đó, ông

chiêu lập dân xiêu dạt(3) từ Phú Quốc, Cần

Bột, Giá

Khê, Luống Cày, Hương Úc, Cà Mau và lập

thành 7 xã thôn Tương truyền, tại vùng đất

Chân

Lạp có người tiên thường hay hiện ra ở trên

sông nên đặt tên là Hà Tiên (tiên trên sông)

Năm 1708, Mạc Cửu đem phần đất đã khai

phá được dâng cho chúa Nguyễn Phúc Chu

và xin thần phục Chúa Nguyễn ưng thuận,

đặt tên cho toàn bộ vùng này là trấn Hà Tiên

và

phong Mạc Cửu làm Tổng binh trấn Hà Tiên

với tước Cửu Ngọc Hầu Vùng đất Hà Tiên

được

sáp nhập vào lãnh thổ Đàng Trong là sự kiện

I XUẤT THÂN CỦA MẠC CỬU VÀ CÔNG LAO MỞ MANG BỜ CÕI

CHO ĐÀNG TRONG NƯỚC ĐẠI VIỆT

Mạc Cửu (1655 – 1735) là một thương nhân người Quảng Đông (Trung Quốc) Khi nhà

Thanh đánh bại nhà Minh, ông đưa gia quyến và một số nho sĩ cùng chí hướng đi về phương

Nam để tìm vùng đất mới buôn bán

Trang 3

đánh dấu bước phát triển quan trọng trong

quá trình mở rộng chủ quyền của chúa

Nguyễn trên vùng đất Nam Bộ

Tháng 2 năm 1715, Nặc Thâm(4) dẫn quân

Xiêm đến cướp ở Hà Tiên, Mạc Cửu không

có

phòng bị trước nên không chống được quân

Xiêm Sau khi Nặc Thâm cướp hết của cải

đem

đi, Mạc Cửu đắp thành đất ở Hà Tiên để làm

kế phòng thủ và định cư lâu dài Tháng 5

năm

1735, Mạc Cửu mất, để ghi nhớ công lao của

Ông, chúa Nguyễn truy tặng thụy hiệu “Khai

trấn thượng trụ quốc đại tướng quân Vũ nghị

công

HS cả lớp nhận xét, bổ sung

GV chốt lại

Bước 4 Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm

vụ học tập

GV chốt lại

Hoạt động 2: CÔNG LAO CỦA MẠC CỬU TRONG PHÁT TRIỂN KINH

TẾ Ở VÙNG ĐẤT HÀ TIÊN

a Mục tiêu: Hiểu được tình hình kinh tế đầu thế kỉ XVIII ở Hà Tiên

GV cho HS tim hiểu thông tin

- Tình hình kinh tế đầu thế kỉ XVIII ở Hà

Tiên

- Đầu thế kỉ XVIII, người Việt, người Hoa

vào khu vực Nam Bộ khẩn hoang lập ấp như

thế nào?

- Thương cảng Hà Tiên buôn

bán với Xiêm, Cao Miên, Mã Lai

II CÔNG LAO CỦA MẠC CỬU TRONG PHÁT TRIỂN KINH TẾ Ở VÙNG ĐẤT HÀ TIÊN

- Đầu thế kỉ XVIII, Hà Tiên đã nhanh chóng trở thành một đô thị cảng sầm uất nhờ chủ trương đẩy mạnh việc kinh doanh buôn bán, nhất là buôn bán với nước ngoài của Mạc Cửu

Trang 4

Ở trấn Hà Tiên, những người đứng đầu dòng

họ Mạc đã phát huy thế mạnh

của một vùng đất trù phú, dùng lúa gạo để

nhập các sản vật từ Đông Nam Á, trong

đó có chì, thiếc từ bán đảo Mã Lai để tái xuất

sang Trung Quốc Được coi là một “tiểu

Quảng Châu”, cảng Hà Tiên là điểm đến của

nhiều đoàn thuyền buôn từ Mã Lai,

Xu-ma-tra (Sumatra), Gia-va (Java), Xiêm,

Ấn Độ, Miến Điện, Trung Quốc Trong một

thời gian tương đối dài, ít nhất là từ cuối thế kỉ

XVII đến những năm 60 của thế kỉ XVIII,

Hà Tiên

và Quảng Châu có mối liên hệ chặt chẽ Vị

thế của Hà Tiên được xác lập do đây là trung

tâm cung cấp thiếc và gạo cho Quảng Châu

GV chốt lại

- Thương cảng Hà Tiên buôn bán vô cùng tấp nập với Xiêm, Cao Miên, Mã Lai,…

- Đầu thế kỉ XVIII, người Việt, người Hoa vào khu vực

Nam Bộ khẩn hoang lập ấp thì Cà Mau vẫn còn là một vùng đất hoang sơ, chưa được khai phá nhiều Trên các giồng đất cao khi

ấy, vẫn có một ít sóc của người Khmer đến sinh sống từ thời Chân Lạp nhưng trong tình trạng rất hoang vắng, thưa thớt

Hoạt động 3: DÒNG DÕI HỌ MẠC Ở VÙNG ĐẤT CÀ MAU

a Mục tiêu: Hiểu về họ Mạc ở vùng Đất Cà Mau

Bước 1 Chuyển giao nhiệm vụ học tập III DÒNG DÕI HỌ MẠC Ở

VÙNG ĐẤT CÀ MAU

Trang 5

– Theo em, lí do vì sao Mạc Cửu từ Trung

Quốc đến vùng đất Hà Tiên khi xưa để sinh

sống và tạo lập cơ nghiệp?

– Em hãy trình bày hiểu biết của mình về

dòng dõi con cháu họ Mạc ở vùng đất Cà

Mau

- Theo tư liệu điền dã của nhà nghiên cứu

Đặng Văn Thắng (2009) thì họ Mạc (dòng

dõi

của Mạc Cửu) hiện nay có khoảng 2 000

người, sinh sống ở tỉnh Cà Mau là chính

Ngoài ra,

họ còn sinh sống ở thị xã Hà Tiên, tỉnh Vĩnh

Long và thành phố Cần Thơ

– Đời thứ nhất – Thiên: Mạc Thiên Tứ

– Đời thứ hai – Tử: Mạc Tử Thiêm, Mạc Tử

Hoàng, Mạc Tử Dung, Mạc Tử Thượng,

Mạc Tử Tuấn, Mạc Tử Trú, Mạc Tử Sanh,…

– Đời thứ ba – Công: Mạc Công Du, Mạc

Công Bính, Mạc Công Thê, Mạc Công

Tài,…

– Đời thứ tư – Hầu: Mạc Hầu Phong, Mạc

Hầu Hy, Mạc Hầu Diệu,…

– Đời thứ năm – Bá: Mạc Bá Bình, Mạc Bá

Thành, Mạc Bá Thiện, Mạc Bá Trực, Mạc

Bá Triện,…

– Đời thứ sáu – Tử: Mạc Tử Khâm,…

– Đời thứ bảy – Nam: Mạc Nam Hương,…

Đến nửa đầu thế kỉ XIX, đời thứ năm của

dòng họ Mạc có ba anh em ruột về sinh sống

ở

vùng Cái Nước, Cà Mau gồm: Mạc Bá Thiện

(thứ hai), Mạc Bá Trực (thứ ba), Mạc Bá

– Đời thứ nhất – Thiên: Mạc Thiên Tứ

– Đời thứ hai – Tử: Mạc Tử Thiêm, Mạc Tử Hoàng, Mạc Tử Dung, Mạc Tử Thượng,

Mạc Tử Tuấn, Mạc Tử Trú, Mạc

Tử Sanh,…

– Đời thứ ba – Công: Mạc Công

Du, Mạc Công Bính, Mạc Công Thê, Mạc Công Tài,…

– Đời thứ tư – Hầu: Mạc Hầu Phong, Mạc Hầu Hy, Mạc Hầu Diệu,…

– Đời thứ năm – Bá: Mạc Bá Bình, Mạc Bá Thành, Mạc Bá Thiện, Mạc Bá Trực, Mạc Bá Triện,… – Đời thứ sáu – Tử: Mạc Tử Khâm,…

– Đời thứ bảy – Nam: Mạc Nam Hương,…

Trang 6

Triện (thứ tư)

Sau đó Mạc Bá Trực về ở kinh Rạch Rập,

nay thuộc xã Lý Văn Lâm, thành phố Cà

Mau Chỉ tính

riêng chi hệ của Mạc Bá Trực cho đến Mạc

Tử Bô có các đời như sau:

– Đời thứ năm – Bá: Mạc Bá Trực (1822 –

1892) (ông sơ), có vợ là Nguyễn Thị Đăng

(1823 – 1897)

– Đời thứ sáu – Tử: Mạc Tử Tình (1842 –

1908) (ông cố), có vợ là Phạm Thị Duyên

(1943 – 1951)

– Đời thứ bảy – Nam: Mạc Nam Chúng

(1895 – 1964) (ông nội), có vợ là Trần Thị

Cửu

(1896 – 1951)

– Đời thứ tám – Thiên: Mạc Thiên Hận

(1920 – 1999) (cha), có vợ là Lê Thị Lan

(1923 – 1999)

– Đời thứ chín – Tử: Mạc Tử Bô (1952 – )

(con), có vợ là Nguyễn Thị Thiếp (1955 – )

GV chốt lại

3 HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP

a Mục tiêu: Củng cố lại kiến thức đã học thông qua dạng câu hỏi lý thuyết

b Nội dung: HS sử dụng SHS, kiến thức đã học, GV hướng dẫn (nếu cần thiết) để trả

lời câu hỏi.

c Sản phẩm học tập: Câu trả lời của HS.

d Tổ chức thực hiện:

Bước 1: GV chuyển giao NV học tập

- GV yêu cầu HS trả lời câu hỏi phần Luyện tập: Theo em, lí do vì sao Mạc Cửu từ Trung Quốc đến vùng đất Hà Tiên khi xưa để

sinh sống và tạo lập cơ nghiệp?

Bước 2 HS tiếp nhận nhiệm vụ, đưa ra câu trả lời:

- GV hướng dẫn, HS đọc sgk và thực hiện yêu cầu.

Trang 7

- GV theo dõi, hỗ trợ HS nếu cần thiết

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động

Mạc Cửu (1655 – 1735) là một thương nhân người Quảng Đông (Trung Quốc) Khi nhà Thanh đánh bại nhà Minh, ông đưa gia quyến và một số nho sĩ cùng chí hướng đi về phương Nam để tìm vùng đất mới buôn bán Năm 1680, Mạc Cửu đến vùng đất Chân Lạp làm quan chức Ốc Nha, thấy phủ Sài Mạt có nhiều người buôn các nước tụ họp, bèn mở sòng gá bạc để thu thuế gọi là hoa chi Sau đó, ông chiêu lập dân xiêu dạt từ Phú Quốc, Cần Bột, Giá Khê, Luống Cày, Hương Úc, Cà Mau và lập thành 7 xã thôn Tương truyền, tại vùng đất Chân Lạp có người tiên thường hay hiện ra ở trên sông nên đặt tên là Hà Tiên (tiên trên sông).

Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét, chuẩn kiến thức

4 HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG

a Mục tiêu: Củng cố lại kiến thức đã học thông qua dạng câu hỏi thực hành.

b Nội dung: HS sử dụng SHS, kiến thức đã học, kiến thức và hiểu biết thực tế, GV

hướng dẫn (nếu cần thiết) để trả lời câu hỏi.

c Sản phẩm học tập: Câu trả lời của HS.

d Tổ chức thực hiện:

Bước 1: GV chuyển giao NV học tập

- GV yêu cầu HS trả lời câu hỏi phần Vận dụng: Từ những nội dung đã tìm hiểu, nghiên cứu, theo em, chúng ta phải làm gì để bảo tồn, phát huy các giá trị lịch sử, văn hoá của các di tích lịch sử – văn hoá trên quê hương mình?

Bước 2 HS tiếp nhận nhiệm vụ, đưa ra câu trả lời

- GV hướng dẫn, HS đọc sgk và thực hiện yêu cầu.

- GV theo dõi, hỗ trợ HS nếu cần thiết

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động

Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét, chuẩn kiến thức

TỔ TRƯỞNG KÝ DUYỆT KHÁNH BÌNH NGÀY 18/09/2023

GIÁO VIÊN

NGUY Ễ N TH Ị L Ệ

Trang 8

Trường THCS Khánh Bình

Tổ chuyên môn: Tổ Xã hội Họ và tên giáo viên: Nguyễn Thị Lệ

TÊN BÀI DẠY/ CHỦ ĐỀ 2 LỊCH SỬ TỈNH CÀ MAU BÀI 2: TỔ CHỨC XÃ HỘI ĐỜI SỐNG KINH TẾ VĂN HÓA Ở VÙNG

ĐẤT CÀ MAU THẾ KỈ XVII-XVIII

LMôn Lịch sử: khối lớp 7

Thời gian thực hiện: 3 tiết

I MỤC TIÊU

1 Về kiến thức: Giúp HS biết được

– Nhận biết được một số nét chính về tình hình xã hội của vùng đất Cà Mau vào thế kỉ XVII – XVIII

– Nhận biết được một số nét chính về đời sống kinh tế, văn hoá ở vùng đất

Cà Mau vào thế kỉ XVII – XVIII

2 Về năng lực

- Năng lực chung: năng lực tự học, năng lực phát hiện và giải quyết vấn đề,

năng lực sáng tạo,năng lực trình bày một nội dung lịch sử năng lực giao tiếp,

năng lực hợp tác…

- Năng lực đặc thù: Năng lực làm sáng tỏ lịch sử tỉnh Cà Mau, hợp tác

3 Về phẩm chất

Giáo dục lòng yêu quê hương, đất nước, tự hào về lịch sử lâu đời của dân tộc ta,

ý thức được vị trí của lao động và trách nhiệm lao động xây dựng quê hương đất

nước

II.THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU

1 Chuẩn bị của giáo viên

- Giáo án

- Phiếu học tập

- Chuẩn bị sẵn sản phẩm bài học

2 Chuẩn bị của học sinh

- Chuẩn bị nội dung giáo viên giao về trong tiết trước

III.TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC DẠY HỌC

1 HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG

a Mục tiêu: Đưa học sinh vào tìm hiểu nội dung bài học, tạo tâm thế cho HS đi

vào tìm hiểu bài mới

b Nội dung: Hoạt động chung

c Sản phẩm hoạt động: trình bày miệng

d Tổ chức thực hiện

GV: Trên cơ sở nội dung trả lời của HS thì GV vào bài:

2 HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

Hoạt động 1 : TỔ CHỨC XÃ HỘI

Trang 9

a Mục tiêu: Hiểu được tổ chức xẫ hội

Hình 1 và hình 2 gợi cho em biết điều gì về

vùng đất Cà Mau trong thế kỉ XVII – XVIII?

Em hãy cho biết Mạc Thiên Tứ là ai và kể lại

những công lao của ông trong việc

mở mang bờ cõi vùng đất Nam Bộ của Việt

Nam

- Sau khi Mạc Cửu mất (1735), Mạc Thiên

Tứ – con trai ông lên kế nghiệp cai trị Hà

Tiên

Sang thời kì này, vùng đất Hà Tiên phát triển

với quy mô và tầm mức lớn hơn Trong

giai đoạn 1735 – 1771, vùng đất này đã trở

thành một điểm sáng về kinh tế – xã hội của

đất nước, đóng góp to lớn vào công cuộc mở

mang bờ cõi và phát triển lớn mạnh của

Đàng Trong

Tuy nhiên, vào cuối thế kỉ XVIII, vùng đất

Hà Tiên bị tàn phá nặng nề do cuộc chiến

của

các chúa Nguyễn với nhà Tây Sơn, đồng thời

cũng chứng kiến sự sa sút vai trò của dòng

họ Mạc sau cái chết của Mạc Thiên Tứ vào

năm 1780

- Giai đoạn 1788 – 1810, do tình hình quân

sự bất ổn, hai đạo Kiên Giang (Rạch Giá) và

Long Xuyên (Cà Mau) được Nguyễn Ánh

I TỔ CHỨ C XÃ HỘI

- Sau khi Mạc Cửu mất (1735), Mạc Thiên Tứ – con trai ông lên

kế nghiệp cai trị Hà Tiên

Sang thời kì này, vùng đất Hà Tiên phát triển với quy mô và tầm mức lớn hơn Trong

giai đoạn 1735 – 1771, vùng đất này đã trở thành một điểm sáng về kinh tế – xã hội của

đất nước, đóng góp to lớn vào công cuộc mở mang bờ cõi và phát triển lớn mạnh của Đàng Trong

Trang 10

chuyển về cho dinh Vĩnh Trấn quản lí (trước

đó

Trấn này có tên là dinh Hoằng Trấn, dinh Long Hồ – trung tâm của dinh Vĩnh Trấn là vùng

đất Vĩnh Long ngày ngay) Như vậy, 2/3 đất đai phía nam của trấn Hà Tiên được chuyển

về

cho dinh Vĩnh Trấn Tình hình này diễn ra là bởi vùng đất Hà Tiên lúc này còn nhiều bất

ổn

kéo dài bởi mối quan hệ của Đàng Trong với Xiêm La và Chân Lạp lúc đó rất phức tạp, cũng

như tình hình bất ổn về bộ máy lãnh đạo Trấn từ sau cái chết của Mạc Thiên Tứ

(1780)

Từ năm 1788, dinh Vĩnh Trấn phụ trách thu thuế khoá, lương thực cho hai đạo

Long Xuyên và Kiên Giang Hà Tiên vốn trước đây chỉ thiên về buôn bán thương mại, còn

nguồn cung cấp lương thực chủ yếu phụ thuộc vào hai đạo Kiên Giang và Long

Xuyên

cung cấp Việc tách 2 đạo Kiên Giang và Long Xuyên (Cà Mau) gây ra khó khăn rất lớn cho

đời sống dân Hà Tiên (vốn chưa hồi phục sau chiến tranh Xiêm La (1771 – 1772) và sau

cuộc chiến với nhà Tây Sơn)

GV chốt lại

Tiêu đề	Lịch Sử Tỉnh Cà Mau
Tác giả	Nguyễn Thị Lệ
Người hướng dẫn	Nguyễn Thị Lệ
Trường học	Trường THCS Khánh Bình
Chuyên ngành	Lịch sử
Thể loại	Bài dạy

Định dạng
Số trang	14
Dung lượng	0,99 MB