53_5452.pdf

Cấu tạo thứ cấp của rễ cây được hình thành do hoạt động của tầng sinh bần-lục bì tầng phát sinh vỏ và tầng phát sinh libe - gỗ tầng phát sinh trụ.. hoạt động phân sinh để hình thành nên

Trang 1

Cấu tạo thứ cấp của rễ cây (cấu tạo miền trưởng thành)

Ở đa số thực vật Một lá mầm và một số thực vật Hai

lá mầm, cấu tạo sơ cấp

của rễ được duy trì suốt đời sống của cây Ở phần lớn thực vật Hai lá mầm và cây

hạt trần, rễ cây có khả năng tăng thêm kích thước về đường kính nhờ có cấu tạo thứ

cấp thay thế cấu tạo sơ cấp Cấu tạo thứ cấp của rễ cây được hình thành do hoạt

động của tầng sinh bần-lục bì (tầng phát sinh vỏ) và tầng phát sinh libe - gỗ (tầng

phát sinh trụ)

Tầng sinh bần - lục bì (tầng phát sinh vỏ) được hình thành từ lớp vỏ trụ Lớp

vỏ trụ có khả năng hoạt động phân chia thành 2 lớp tế

bào, lớp ngoài có khả năng

Trang 2

hoạt động phân sinh để hình thành nên tầng phát sinh

vỏ, tầng phát sinh vỏ hoat

động sẽ hình thành mô bì thứ cấp bao gồm lớp bần ở

bên ngoài, lớp lục bì ở phía

trong, những lớp này hình thành nên lớp chu bì của rễ

cây Do sự hình thành lớp

bần mà tất cả các tế bào của lớp vỏ sơ cấp sẽ bị ngăn cách với khối tế bào sống ở

Hình 3.3 Cấu tạo trung trụ của một rễ cây

1 Nội bì; 2 Trụ bì; 3 Libe sơ cấp; 4 Gỗ sơ cấp; 5 Đai caspary ở nội bì

57

bên trong bởi những tế bào không dẫn nước và thức

ăn của tầng bần, chúng sẽ bị

chết và bị lóc ra khỏi rễ cây Sau này, do tính chất hoạt động liên tục của tầng phát

Trang 3

sinh vỏ, một lớp chu bì mới sẽ được hình thành sâu ở

bên trong lớp vỏ và khi đó

những phần chết nằm bên ngoài chu bì mới này

không những là vỏ sơ cấp mà gồm

cả chu bì cũ, libe sơ cấp và một phần libe thứ cấp,

những lớp này tạo thành lớp thụ

bì của rễ cây

Song song với việc hình thành tầng phát sinh vỏ, tầng phát sinh libe - gỗ (tầng

phát sinh trụ ) đã bắt đầu xuất hiện Tầng phát sinh

trụ được hình thành từ những tế bào

nhu mô tủy kết hợp với những tế bào của lớp vỏ trụ còn lại Tầng phát sinh trụ thường

nằm bên ngoài các bó gỗ, lúc đầu có dạng gợn sóng sau có xu hướng tròn dần lại

thường nằm phía trong các bó libe sơ cấp và nằm phía ngoài các bó gỗ sơ cấp Hoạt

Trang 4

động của tầng phát sinh trụ sẽ sinh ra gỗ thứ cấp ở phía trong (nằm ngoài gỗ sơ cấp) và

libe thứ cấp ở phía ngoài (nằm trong libe sơ cấp)

Riêng đoạn tầng phát sinh trụ nằm ở

đầu các bó gỗ thì không phát triển thành gỗ và libe

thứ cấp mà chỉ sinh ra tia gỗ và tia

libe thứ cấp

Khác với gỗ sơ cấp, gỗ thứ cấp của rễ cây phân hóa

theo hướng ly tâm, bao

gồm: mạch thông, quản bào, sợi gỗ và nhu mô gỗ

Libe thứ cấp của rễ cây vẫn có

đầy đủ các thành phần: ống rây, tế bào kèm, nhu mô libe, sợi libe và phân hóa theo

hướng hướng tâm

Trong cấu tạo thứ cấp của rễ cây, các yếu tố sơ cấp của rễ vẫn có thể tồn tại: libe

Trang 5

sơ cấp bị đẩy ra phía ngoài vỏ, hẹp dần và có thể bị tiêu biến đi, gỗ sơ cấp bị đẩy vào

trung tâm của rễ và vẫn phân hóa theo hướng hướng tâm

Nhìn một cách tổng quát cấu tạo thư cấp của rễ cây

có thể phân biệt được 2

phần rõ rệt:

Phần bên ngoài thường mỏng hơn gồm tất cả các mô

từ tầng phát sinh trụ trở

ra, trong đó chiếm chủ yếu là libe thứ cấp, được gọi

là phần vỏ thứ cấp của rễ cây

Phần còn lại ở bên trong thường dày hơn rất nhiều, chứa chủ yếu là các yếu tố của

gỗ thứ cấp, gọi là phần gỗ của rễ cây