Nhà khoa học và nhân dân cùng nghiên cứu Câu lạc bộ Hàm Rồng với Liên hiệp các Hội KHKT tỉnh Thanh Hóa đã nhanh nhạy, sớm nắm bắt hiện tượng dân sinh thời sự tổ chức cuộc khảo sát khá bà
Trang 1Lược vàng, mật nhân, cây nắp ấm & NẦN VÀNG TIÊN THẢO
Hơn 4.000 cây thuốc quý được phát hiện tại VN nhưng trong số đó, đa số (hơn 500 cây thuốc quý hiếm) lại đang có nguy cơ tuyệt chủng
Lược vàngKhoảng từ giữa
năm ngoái, vùng thành phố Thanh Hóa và phụ cận rộ lên thông tin “thần dược” Lược vàng, nhà nhà trồng cây thuốc, ít là 1 – 2 chậu, nhiều thì cả vườn, cả ruộng để người người “tự làm bác sĩ”, cơn sốt giá cao khi lên 50 – 60 ngàn đồng/cây
Theo Báo cáo đề xuất về việc nghiên cứu làm thuốc chữa bệnh từ nguyên liệu “cây Lược vàng” ngày 10/4/2008 của Cty cổ phần Dược – Vật tư y tế Thanh Hóa, do Tổng Giám đốc, Thầy thuốc Nhân dân Lường Văn Sơn ký, Viện nghiên cứu Dược liệu Bộ Y tế xác định Lược vàng (bà con xứ Thanh còn gọi là Lan vòi, Lan rũ, Địa lan vòi…) có tên khoa học: Callificia
Frangranx Commelinace
Cây có nguồn gốc từ Mexico, qua Nga, di thực đầu tiên vào Thanh Hóa mươi năm trước
Đại tá Mai Trọng Phước 85 tuổi nguyên Cục trưởng Cục xăng dầu quân đội tặng tôi cả một… ôm gồm nhiều tập phô tô bìa bóng kính đóng xén rất đẹp đề “Quà tặng sức khỏe cho đời”– “Tủ thuốc gia đình”…
Vợ ông, bà Hoàng Thị Phúc (79 tuổi, bác sĩ), vẻ ngoài và tính tình xởi lởi, hiền lành, phúc hậu kể, ông bị đau thần kinh tọa, chỉ lết quanh quẩn trong phòng, thế mà đồng đội trong Thanh Hóa ra thăm cho Lược vàng uống, bóp – đúng ngày thứ hai khỏi hẳn
Vì thế, ông Phước mê Lược vàng, Bầu đất, Tiềm phong hoàng, Hoa sói… quên ăn, quên ngủ Ông dẫn tôi ra “vườn” ngoài rìa sân tầng hai tới vài
Trang 2chục mét vuông đủ các thứ chậu, bình, cho “anh em nó” chữa tiểu đường, huyết áp cao, gút, mất ngủ… Phòng bên trong bàn to, bàn nhỏ, chai lọ… như một xưởng bào chế dược phẩm, phòng nữa – sách báo
Riêng bà bị bệnh tim, huyết áp cao từ lúc trẻ, thêm liệt dây thần kinh số 5, chữa khắp nơi, tốn bộn tiền Đau khớp gối từng đợt, thuốc Tây, thuốc ta cũng đã uống cả Hôm trước, bà bị con mèo cắn khiến nửa móng ngón trỏ bật ra, ngón đeo nhẫn rách toạc cả đốt đầu bàn tay, máu chảy ròng ròng, tay kia nâng lên, máu chảy ngược xuống khuỷu
Thế mà ông xã ra ngắt Lược vàng cả cành cả lá, rửa sạch cho bà nhai, nuốt, đắp Như phép thần, không xót mà mát, dịu dần, cầm máu ngay… chỉ hai ngày là liền da Bà bảo, chưa thấy thứ thuốc nào kỳ diệu đến thế
Chủ nhà mến khách tặng lọ Lược vàng xay nát ngâm rượu Đang cần thử nghiệm: Hôm nọ trời mưa đi ủng ra phố, gần mắt cá chân bị xước lớp da giấy, tấy đỏ, mưng mủ, “tự làm bác sĩ” đủ cách, vết loét vẫn đỏ tấy
Tôi lấy bã Lược vàng đắp lên, cảm nhận chỗ đau “hun hút” bên trong, vùng ngoài da sắc hơi tím đỏ Vài tiếng sau bã thuốc khô, bóc ra, thì sướng quá, vết loét mặt khô, hết mủ Lại đắp… Tuyệt vời, sau hai ngày đêm, vết loét đóng vảy, khô – khỏi hoàn toàn
Nhà khoa học và nhân dân cùng nghiên cứu
Câu lạc bộ Hàm Rồng với Liên hiệp các Hội KHKT tỉnh Thanh Hóa đã nhanh nhạy, sớm nắm bắt hiện tượng dân sinh thời sự tổ chức cuộc khảo sát khá bài bản để khảo sát qua lập phiếu điều tra một số chỉ tiêu số lượng, chất lượng như chăm bón, chế biến, cách dùng, tác dụng với sức khỏe, bệnh tật, tác dụng phụ… của cây Lược vàng
Kết quả cuộc khảo sát dân dã là ngày 16/4/2008, được sự tài trợ của Dự án ENABLE (Dự án nâng cao hiệu quả hợp tác học hỏi của các tổ chức phi chính phủ Việt Nam) và Cty cổ phần Dược – Vật tư y tế Thanh Hóa, Liên hiệp các Hội KHKT tỉnh và CLB Hàm Rồng đã mở Hội thảo khoa học Chia sẻ kinh nghiệm về kết quả trồng và sử dụng cây Lược vàng chữa bệnh
Từ phát biểu đề dẫn của Chủ tịch Liên hiệp các hội KHKT tỉnh đến hơn 20 tham luận đều khẳng định, sử dụng Lược vàng chữa bệnh thật tuyệt vời… Chỉ có điều, tài liệu khoa học trong nước, thế giới chính thức văn y chưa thu thập được Do đó, hai đơn vị chủ quản: Sở KH&CN, Sở Y tế tỉnh
Thanh Hóa đồng thuận giao Cty Cổ phần Dược – Vật tư y tế nghiên cứu sản xuất các dạng thuốc từ nguyên liệu Lược vàng, thực nghiệm lâm sàng tại 3 bệnh viện tỉnh, 1 thành phố: Đông y, Đa khoa, Phụ sản
Đề tài cấp tỉnh, kinh phí chủ yếu từ quỹ sự nghiệp – Khoa học, thời gian triển khai 4 năm (6/2008 – 6/2012) Kết quả thành công sẽ lập hồ sơ đăng
ký thương hiệu thuốc trình Bộ Y tế cho phép sản xuất, lưu hành toàn quốc Rất mong Bộ Y tế cũng như các cơ quan, tổ chức trong ngoài quốc doanh
có tiềm lực nghiên cứu sản xuất kết hợp với nhiều loại dược liệu, biệt dược
Trang 3đặc dụng chất lượng cao mang thương hiệu Việt Nam trên thị trường thế giới
Trịnh Tố Long
Bản thống kê tổng hợp kèm danh sách 90 phiếu điều tra được chia thành 7 nhóm bệnh dùng Lược vàng chữa giảm – khỏi, gồm:
1) bệnh răng lợi, viêm họng, phế quản, ho, rát cổ, long đờm
2) Khớp gáy, cổ, tay, chân, cột sống, lưng, gối, cơ, buồn tay chân, cứng cơ khó vận động
3) Bệnh đại tràng, dạ dày, nhuận tràng, thông đại tiểu tiện, ăn ngủ tốt
4) Vết thương, bỏng, cầm máu, huyết áp, tuyến tiền liệt, sỏi thận, mỡ máu, đường máu
5) Bệnh gút, tim mạch, tai biến não
6) U, bướu, ung thư sau mổ
7) Cảm hàn, tê liệt chân tay Xem các chi tiết tham luận thì còn nhiều bệnh dùng Lược vàng cũng tốt như các chứng viêm gan, ruột tiết niệu, tiểu
đường, các dạng u nang, xơ nội tạng, cả đục nhân mắt…
“Thần dược” lược vàng có thể chữa bách bệnh đang làm xôn xao TP
Thanh Hóa những ngày qua Tuy nhiên, theo các cơ quan chuyên môn, lược vàng có thể là cây thuốc dân gian “mọc nhanh như khoai lang” với những dược tính chưa được khoa học kiểm chứng
“Lược vàng hả? Dễ thôi, nếu thích, anh dẫn chú em đến chỗ mua, bao nhiêu cũng có!” Anh xe ôm bến xe khách tỉnh Thanh Hóa tỏ ra quen thuộc với những câu hỏi về loại cây này
“Câu lạc bộ” lược vàng
Nổi tiếng nhất về trồng cây lược vàng có lẽ là CLB Hàm Rồng, nơi sinh hoạt của 750 cán bộ hưu trí Ông Nguyễn Đình Quí, hội viên CLB Hàm Rồng, cho biết hầu hết hội viên đều trồng cây này, vừa làm cây cảnh vừa chữa bệnh Vì thế, nhiều người gọi vui đây là “CLB lược vàng”
Do quá nhiều người quan tâm, tháng 4 vừa rồi, Liên hiệp Các hội Khoa học kỹ thuật Thanh Hóa đã tổ chức một hội thảo để bàn về công dụng của loại cây này Theo lời kể của những người từng dùng, lược vàng có thể chữa được các bệnh: viêm răng, lợi, niêm mạc miệng, viêm họng, rượu ngâm lược vàng (thân, lá) chữa các bệnh khối u nội tạng, điều trị sau phẫu thuật cắt bỏ khối u, bệnh dạ dày, gan, đường tiết niệu, tiểu đường, tim mạch Lá cũng có thể dùng để xoa bóp chữa chấn thương do va đập, đau nhức, thoái hóa khớp xương, đốt sống
Ông Lường Văn Sơn, Tổng Giám đốc Công ty Dược - Vật tư y tế Thanh Hóa, đã đề xuất hẳn một chương trình nghiên cứu sản xuất thuốc từ cây lược vàng
Trang 4Mất giá quá nhanh
Các cụ trong CLB Hàm Rồng kể thời gian đầu mới được đồn đại, cây lược vàng bị mất trộm khá nhiều Một vài người mua cả chó để canh vườn
thuốc quý Cách đây hơn một năm, có lúc, lược vàng được bán tới hơn 100.000 đồng/cây Một số người còn trồng sẵn vào bình, in thêm công dụng của cây bán kèm
Bây giờ, gần như cây lược vàng không bán được nữa vì hầu như nhà nào cũng có “Cái giống lược vàng dễ trồng và mọc nhanh như khoai lang Cắt bất kỳ một nhánh nào cắm xuống đất cũng sống Gần đây, nhiều người phải nhổ bớt đi, vì nó phát triển nhanh quá!” - ông Mai Văn Long, phường Đông Sơn, TP Thanh Hóa, cho biết
Hiện nay, thỉnh thoảng, chỉ có khách từ nơi khác đến mua, giá chỉ từ 3.000
- 5.000 đồng/cây giống Trong khi đó, ở Hà Nội, cây lược vàng được chào bán với giá 25.000- 45.000 đồng/cây
Chưa có trong y văn, chỉ theo kinh nghiệm (?)
Tìm đến nhà ông Lê Ngọc Xướng, nghe kể lại, chúng tôi mới biết trước đó ông đã phải khổ sở sống chung với nhiều căn bệnh: đau dạ dày, viêm họng, viêm lợi, đau nhức xương, rỉ hậu môn Con trai ông là anh Lê Ngọc Huy, định cư ở Đức, gửi về cho ông một cây thuốc cùng với bài báo được dịch lại của Nga Sau khi gây giống và sử dụng theo hướng dẫn, các bệnh của ông Xướng thuyên giảm rõ rệt Ông mang cây giống và tài liệu phổ biến cho CLB Hàm Rồng
Đối với những ai làm trong ngành y và có quan tâm đến cây lược vàng, tìm hiểu về cây lược vàng là quá khó khăn Ông Nguyễn Văn Việt, Trưởng Phòng Quản lý dược, Sở Y tế Thanh Hóa, nhận định như vậy khi trao đổi với phóng viên Báo Người Lao Động Vì hầu như không có một thông tin khoa học đáng tin cậy nào về cây lược vàng được công bố trên y văn Đa
số đều dùng theo kinh nghiệm truyền lại, cụ thể là từ bản dịch do ông Lê Ngọc Xướng cung cấp
Theo ông Nguyễn Ngọc Thành, Phó Giám đốc Sở Y tế Thanh Hóa, không
ai có thể biết chính xác là có bao nhiêu trường hợp sử dụng cây lược vàng không hiệu quả Với những thông tin lan truyền về tác dụng chữa bách bệnh của cây lược vàng, đã có hiện tượng “nhiễu thông tin” về chức năng
và hiệu quả của cây lược vàng “Có thể cây lược vàng là một dược liệu quý nhưng cũng có thể chỉ là cây thuốc dân gian bình thường Trong khi chờ
Trang 5kết luận thông qua các bằng chứng khoa học, việc sử dụng cây lược vàng theo kinh nghiệm cần phải cẩn trọng, tránh tạo ra một dư luận thái quá về cây lược vàng” - ông Thành nói
VN chưa có công trình khoa học về cây lược vàng
Lược vàng là cây thân thảo, màu xanh lục, mọng nước, có thể cao tới 1,5 m; lá mọc so le, dài 20-30 cm, rộng 5-7 cm, đầu lá nhọn Thân bồ non thường có màu nâu tím, đường kính khoảng 8 mm, ở các mấu mọc nhiều
rễ phụ Hoa nhỏ, đường kính dưới 1 cm, màu trắng, mùi thơm, tập trung ở các mấu của cuống cụm hoa phân nhánh có dạng chùy Từ lâu, nhiều nước trên thế giới trồng cây lược vàng để làm cảnh, do cây có dáng đẹp, dễ nhân giống bằng các đoạn thân hoặc thân bồ (xuất phát từ các mấu trên thân chính)
Tuy nhiên, về dược học, PGS-TS Trần Công Khánh, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu cây thuốc VN, khẳng định cho đến thời điểm này VN chưa có một công trình khoa học nào nghiên cứu về tác dụng sinh học, liều dùng và
cả độc tính của cây lược vàng Không rõ nó được đưa vào nước ta từ khi nào, nhưng trong các sách về hệ thực vật cũng như sách cây thuốc VN thì không tìm thấy tên cây này Vì vậy, người dân phải hết sức thận trọng, tin vào những điều chưa được nghiên cứu, chứng minh để trị bệnh có thể nguy hiểm cho tính mạng
Cùng quan điểm trên, TS Nguyễn Duy Thuần, Phó Viện trưởng Viện Dược liệu - Bộ Y tế, cho rằng không thể có một loại thuốc nào có thể chữa bách bệnh Trong đông y, cách sử dụng thuốc không bao giờ giống nhau, tùy theo từng thể trạng Vì vậy, sẽ rất nguy hại nếu người dân chữa bệnh theo lời đồn thổi Ông Thuần dẫn chứng, trước đây cũng có một thời gian dư luận đồn thổi về nấm cổ linh chi, rồi đổ xô tìm mua với giá “cắt cổ” Tuy nhiên, sau 3 năm nghiên cứu, các nhà khoa học đưa ra kết luận: Nấm cổ linh chi chỉ có tác dụng miễn dịch chút ít, công dụng chẳng khác gì linh chi thường
Tới đây, Viện Dược liệu sẽ bắt tay và nghiên cứu thực hư về công dụng của loại cây này
“Khá nhiều bệnh nhân mắc chứng nan y, hoặc từng bị trả về từ bệnh viện K trung ương, sau khi sử dụng cây lược vàng đã thuyên giảm, khỏi bệnh”, khẳng định với chúng tôi, bác sỹ Nguyễn Thế Dân – Giám đốc Trung tâm Cứu trợ trẻ em tàn tật tỉnh Thanh Hóa cho biết thêm, cây lược vàng đã chính thức được đưa vào nghiên cứu thử nghiệm trong thời hạn 48 tháng, sau đó sẽ trình Bộ Y tế xét duyệt, đăng ký lưu hành làm thuốc chữa bệnh trên toàn quốc.
Trang 6Từ những kết quả khảo sát ban đầu, Liên hiệp các Hội khoa học kỹ thuật Thanh Hóa phối hợp cùng Câu lạc bộ Hàm Rồng – Thanh Hóa đã chính thức đưa cây lược vàng vào nghiên cứu thử nghiệm trong vòng 48 tháng (từ tháng 6/2008 đến 6/2012) Triển khai nhân giống lược vàng trên diện rộng, trước mắt dành 1000 m2 trồng lược vàng phục vụ việc nghiên cứu Đồng thời đưa vào thử nghiệm lâm sàng 2 loại dược phẩm chế từ cây lược vàng (thuốc bóp và thuốc uống) trong vòng 30 tháng tại các bệnh viện Đông y Thanh Hoá, Bệnh viện Đa khoa Thanh Hoá, Bệnh viện Phụ sản Thanh Hoá và bệnh viện Thành phố Thanh Hoá
Dựa trên kết quả nghiên cứu thu được, Sở Y tế Thanh Hóa sẽ tiến hành lập
hồ sơ đăng ký các dạng thuốc trình Bộ Y tế duyệt cấp số đăng ký lưu hành toàn quốc trong 18 tháng tiếp theo Nhiều năm nay, cây lược vàng (còn gọi
là lan vòi – tên khoa học là Callisia fragrans), vẫn được người dân sử dụng như một “thần dược” chữa bách bệnh Từ năm 2006, tại Thanh Hóa bắt đầu rộ lên “phong trào” trồng lược vàng vừa làm cảnh, vừa làm thuốc tại các hộ gia đình
Từ những chuyện thật khó tin
Rất tình cờ khi anh bạn đồng nghiệp nhắn nhủ: “Về miền Trung, nhớ ghé qua Thanh Hóa mua giùm mấy cây lược vàng làm thuốc” Thấy tôi lúng túng vì chưa bao giờ nghe nhắc đến loại cây này, anh bạn tròn mắt: “Thần dược dân gian đấy! Chữa bách bệnh, từ cảm mạo thương hàn đến mỏi gối, đau răng Nghe đồn còn chữa cả… ung thư (?)” Vốn tậm tịt về kiến thức đông y, tôi chẳng dám đặt niềm tin vào lời đồn thổi lạ tai ấy, nhưng vẫn ghé về xứ Thanh bởi nể lời người bạn tri âm
Cây lược vàng Mãi tới khi có mặt tại TP Thanh Hóa, chúng tôi mới ngỡ ngàng vì dư luận đang rất “nóng” bởi thông tin về tác dụng chữa bệnh của “thần dược” lược vàng Tại trung tâm Câu lạc bộ (CLB) Hàm Rồng, những vườn cây lược vàng mới được ươm trồng xen lẫn các loại cây thuốc nam đang lên xanh tốt Ông Nguyễn Văn Thìn (phường Trường Thi – TP Thanh Hóa) thành
Trang 7viên CLB Hàm Rồng vui mừng cho biết căn bệnh gút hành hạ ông suốt 5 năm nay đã khỏi hẳn chỉ sau 3 tháng chữa trị bằng cây lược vàng
Từ năm 2003, cơn đau khớp âm ỉ từ căn bệnh gút đã làm ông Thìn mất ăn mất ngủ mỗi khi trở trời Tháng 8-2008, nhờ người quen mách bảo về công dụng chữa bệnh của cây lược vàng, ông xin về trồng Dùng thân ngâm rượu bóp và lấy lá ăn sống hàng ngày Sau 3 tháng, cơn đau biến mất, bắt đầu tăng cân; qua kiểm tra xét nghiệm máu, nồng độ A-xít Uric từ 625 Mol/l đã giảm chỉ còn 457Mol/l
Không chỉ riêng ông Thìn, nhiều người quanh khu phố như bà Tập bị bệnh tiểu đường, ông Phan Tiến Nhật bị tá tràng, ông Đỗ Văn Tất bị viêm lợi, lung lay răng, sau một thời gian sử dụng cây lược vàng đều đã thuyên giảm hoặc khỏi bệnh Ông Đỗ Xuân Thắng, 60 tuổi (khu phố 4, đường Lê Thánh Tông, phường Đông Sơn, TP Thanh Hóa) bị vôi hóa đĩa cột sống, u xơ tuyến tiền liệt cách đây 5 năm, sau gần 1 năm dùng rượu lược vàng đã hết đau lưng và xẹp khối u xơ Từ những tác dụng chữa bệnh hiệu quả trên, hầu hết các gia đình thành viên CLB Hàm Rồng đều tự trồng lược vàng trong vườn làm thuốc
Có những gia đình như ông Trịnh Minh Hùng (phường Trường Thi), Lê Đức Việt (phường Điện Biên), Lê Ngọc Xướng (phường Đông Hưng) trồng tới hàng trăm cây Nhiều người dân từ các tỉnh Nam Định, Thái Bình, Hải Phòng, Hà Nội đã về tận Thanh Hóa mua giống cây lược vàng vì nghe đồn về tác dụng chữa bệnh của loại “thần dược” này Có thời điểm, cây giống lược vàng bán rất chạy với giá 50.000 đến 70.000 đồng/cây
Niềm hy vọng lớn cho những bệnh nhân nghèo
Trao đổi với chúng tôi, ông Lường Văn Sơn, Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Dược-Vật tư y tế Thanh Hóa cho biết: “Mặc dù chưa có công trình khoa học nào chính thức khẳng định về công dụng chữa bệnh của cây lược vàng, nhưng kết quả khảo sát do CLB Hàm Rồng tổ chức vừa qua đối với
115 bệnh nhân đã sử dụng cây lược vàng, cho thấy những hiệu quả vô cùng bất ngờ”
Trang 8Từ lâu, cây lược vàng được sử dụng tại Thanh Hóa như một “thần dược” đối với người nghèo Bác sĩ Phùng Sĩ Các, Chủ nghiệm CLB Hàm Rồng đưa ra kết quả khảo sát bằng phiếu thăm dò với kết quả khả quan: trong 115 bệnh nhân dùng lược vàng 32 người chữa khỏi bệnh viêm họng, viêm phế quản; 21 người khỏi bệnh đau khớp xương; 8 người khỏi bệnh đau dạ dày, tá tràng; 6 người khỏi bướu cổ, khỏe mạnh trở lại dù đã mắc ung thu di căn; 3 người khỏi cảm hàn, tê liệt chân tay… Đặc biệt, trường hợp bệnh nhân ung thu Trịnh Thị Chính, 52 tuổi, (trú tại số nhà 240, đường Đội Cung, phường Trường Thi, TP Thanh Hoá) từng bị trả về từ bệnh viện K do u nang buồng trứng
di căn Theo bác sĩ Phùng Sĩ Các, bà Chính về nhà trong tình trạng rất yếu, mạng sống chỉ tính bằng ngày
Tuy nhiên chỉ sau vài tuần dùng rượu chế từ cây lược vàng, bà Chính tăng cân trở lại, đến nay, sau 4 tháng từ ngày trở về từ bệnh viện K, sức khỏe của bà hồi phục như chưa từng có bệnh gì xảy ra
Cây lược vàng đã được Viện Nghiên cứu Dược liệu – Bộ Y tế xác định thuộc họ thài lài có nguồn gốc từ Mexico Theo ông Nguyễn Văn Thát, Chủ tịch liên hiệp các Hội khoa học và kỹ thuật tỉnh Thanh Hóa, hiện chưa
ai có thể khẳng định những dược chất chứa trong cây lược vàng gồm
những thành phần gì Đa số đều dùng theo kinh nghiệm từ một tạp chí Sức khoẻ – Đời sống của Nga, do tác giả Vladimir – Ogarkov viết
Theo tài liệu này, cây lược vàng có tính mát, hạ huyết áp, không độc Khi
sử dụng có thể dùng lá ăn sống, toàn bộ thân rễ thì ngâm rượu uống, làm thuốc bóp Theo kết quả kiểm chứng từ những bệnh nhân đã sử dụng, dược phẩm chế từ cây lược vàng có thể chữa trị rất nhiều chứng bệnh như viêm họng, dạ dày, tá tràng, đau lưng, khớp, bướu cổ di chứng não, tim mạch, huyết áp và xơ vữa động mạch, u nang buồng trứng
Trang 9Hiện tỉnh Thanh Hóa và các cơ quan chức năng đã phối hợp triển khai chương trình nghiên cứu đồng thời 2 dạng sản phẩm thuốc bóp và Siro dùng để uống chế từ cây lược vàng Đó cũng là tín hiệu đáng mừng đối với những người dân nghèo để có thể tự trồng hoặc mua dược phẩm chữa bệnh hiệu quả cao với chi phí rẻ
Theo Hoàng Anh Thắng
Chúng tôi vào nhà ông Lê Ngọc Xướng, ở xã Đông Hương, TP Thanh Hoá Ông Xướng là người đầu tiên mang loại cây này về trồng trong nước Ông Xướng cho biết, ông có người con trai cả tên là Lê Ngọc Huy, sống ở Đức Trước đây, ông bệnh tật quanh năm, chữa nhiều loại thuốc nhưng vẫn không khỏi Năm 2004, anh Huy gửi về cho ông một cây thuốc cùng với một bản dịch lại về cách dùng, công dụng của nó từ một tờ báo của nước Nga
Lúc đầu, ông Xướng vẫn còn hoài nghi về những công dụng của loại cây này, nhưng sau một thời gian gây giống và làm theo hướng dẫn, điều kỳ lạ
đã xảy ra, các bệnh của ông đều thuyên giảm trông thấy Tất cả các chứng bệnh mà ông mắc phải như: đau dạ dày, viêm họng, viêm lợi, đau nhức xương, rỉ hậu môn đều dần biến mất
Ông mang cây giống và tài liệu đó lên phổ biến cho CLB Hàm Rồng Tin lành đồn xa, chẳng mấy chốc cây lược vàng trở nên nổi tiếng như một loại thần dược Từ đây, phong trào trồng lược vàng ở TP Thanh Hóa bắt đầu rầm rộ
Ông Xướng đưa chúng tôi đến CLB Hàm Rồng, nơi sinh hoạt của hơn 700 cán bộ hưu trí Đây là nơi có phong trào trồng lược vàng rầm rộ nhất Ông Nguyễn Đình Quý, hội viên CLB Hàm Rồng cho biết, hầu hết các hội viên đều trồng cây lược vàng vừa làm cây cảnh, vừa sử dụng chữa bệnh
Thời gian đầu, khi cây lược vàng đang trong thời kì “đồn thổi”, nhiều gia đình còn bị mất trộm Lược vàng được bày bán ở ngoài đường quốc lộ đắt như tôm tươi, có gốc còn bán được hơn 100.000 đồng Sáng tạo hơn, một
số người trồng sẵn vào bình, in thêm công dụng của cây bán kèm, nên đã giàu lên nhanh chóng
Nhưng bây giờ, với người dân địa phương, người ta không bán cho nhau được nữa vì cả TP đều có Ông Mai Văn Long, phường Đông Sơn, TP Thanh Hóa cho biết: “Giống lược vàng dễ trồng và mọc nhanh như khoai lang Cắt bất kỳ nhánh nào cắm xuống đất cũng sống Có nhà còn phải nhổ bớt đi, vì nó mọc nhiều quá! Lược vàng mọc nhanh, nhiều, nên cũng vì thế
mà ít “quý” đi”
Tại huyện Đông Sơn, Thanh Hóa còn có tới 20 xã, thị trấn trồng lược vàng
và thu được khá nhiều tiền nhờ bán giống sang các địa phương khác Nếu khách từ nơi khác tìm đến đây mua, thì giá cũng chỉ 3.000- 5.000 đ/cây giống Tuy nhiên, theo tìm hiểu của chúng tôi, tại đường chuyên bán chim, cây cảnh Hoàng Hoa Thám, Hà Nội, cây lược vàng được chào bán với giá 25.000 - 45.000đ/cây
Trang 10Tác dụng chưa được kiểm chứng
Do có nhiều người quan tâm, tìm hiểu về công dụng của loại dược liệu này nên tháng 4/2008, Liên hiệp các Hội khoa học kỹ thuật Thanh Hóa đã tổ chức cuộc hội thảo để bàn về công dụng của loại cây này Ông Lường Văn Sơn, Tổng giám đốc Công ty Dược - Vật tư y tế Thanh Hóa đã đề xuất hẳn một chương trình nghiên cứu sản xuất thuốc từ cây lược vàng trên cơ sở tác dụng chữa bệnh đã được áp dụng trong nhân dân
Tuy nhiên, ông Nguyễn Ngọc Thành, Phó Giám đốc Sở Y tế Thanh Hóa cho biết, tác dụng của cây lược vàng đều dùng theo kinh nghiệm truyền lại,
cụ thể là từ bản dịch do ông Lê Ngọc Xướng cung cấp Không có một thông tin khoa học đáng tin cậy nào về cây lược vàng được công bố trên y văn Với những thông tin lan truyền về tác dụng chữa bách bệnh của nó, đã
có hiện tượng nhiễu thông tin về chức năng và hiệu quả của cây lược vàng
“Có thể cây lược vàng là một dược liệu quý, nhưng cũng có thể chỉ là cây thuốc dân gian Trong khi chờ đợi kết luận thông qua các bằng chứng khoa học, việc sử dụng cây lược vàng theo kinh nghiệm cần phải cẩn trọng, tránh tạo ra một dư luận thái quá về cây lược vàng” - ông Thành bày tỏ quan điểm
Theo một số tài liệu tiếng Nga, cây lược vàng còn có tên là Thân bồ vàng
Nó được coi như một cây thuốc dân gian ở Nga, dùng chữa các bệnh phổi, hen phế quản, dạ dày và đường tiêu hoá, bỏng, dị ứng, hắc lào, vết thương ngoài da và cả ung thư
“Có lẽ tên lược vàng được gọi phỏng theo nghĩa của tiếng Nga, chứ cũng không có nghiên cứu” - PGS Trần Công Khánh, Giám đốc Trung tâm nghiên cứu cây thuốc Việt Nam nói Vì vậy, người dân phải hết sức thận trọng, tránh tin vào những cái chưa được nghiên cứu, chứng minh để trị bệnh, bỏ qua giai đoạn đến bác sĩ, có thể nguy hiểm cho tính mạng
>> TS Nguyễn Duy Thuần, Phó Viện trưởng Viện Dược liệu, Bộ Y tế:
Không thể có một loại thuốc nào có thể chữa bách bệnh Trong Đông y, cách sử dụng thuốc cũng không bao giờ giống nhau, việc gia giảm là khác nhau đối với từng thể trạng Vì vậy, sẽ rất nguy hại nếu người dân cứ chữa bệnh theo lời đồn thổi…
Rất có thể cây lược vàng cũng là một kiểu tung tin đồn tương tự như nấm
cổ linh chi Vì thế, tới đây Viện dược liệu sẽ bắt tay vào nghiên cứu về công dụng của loại cây này
>> PGS.TS Trần Công Khánh, Giám đốc Trung tâm nghiên cứu cây thuốc Việt Nam: Cho đến thời điểm này, Việt Nam chưa có một công
trình khoa học nào nghiên cứu về tác dụng sinh học, liều dùng và cả độc tính của cây lược vàng Không rõ nó được đưa vào nước ta từ khi nào, nhưng trong các sách về hệ thực vật cũng như sách về cây thuốc Việt Nam thì không tìm thấy tên cây này