Bài 8 hình phạt và biện pháp tư pháp

bài giảng môn luật hình sự về hình phạt và biện pháp tư pháp, bài giảng môn hình sự 1 bài 8, bài giảng về hình phạt và biện pháp tư pháp, slide giảng về hình phạt và biện pháp tư pháp, bkjsbciwebiwrbjowhcowcjowjowwohdwdbwod

BÀI 8:

HÌNH PHẠT VÀ CÁC BIỆN PHÁP TƯ PHÁP

PGS.TS.GVCC TRỊNH QUỐC TOẢN

A HÌNH PHẠT

I KHÁI NIỆM, ĐẶC ĐIỂM VÀ MỤC ĐÍCH CỦA HÌNH PHẠT

1 Khái niệm và đặc điểm

Trong tất cả các biện pháp đấu tranh phòng và chống tội phạm thì hình phạt là một biện pháp cưỡng chế của Nhà nước có tính chất đặc biệt Sự đặc biệt của hình phạt được thể hiện qua những đặc điểm sau:

a) Hình phạt là biện pháp cưỡng chế Nhà nước nghiêm khắc nhất trong hệ thống các biện pháp cưỡng chế Nhà nước

A HÌNH PHẠT

 Điều 32 và 33 BLHS đã quy định các

hệ thống nhiều hình phạt với nội dung cưỡng chế, thuyết phục, giáo dục, nặng, nhẹ khác nhau Đối với cá nhân phạm tội hình phạt nhẹ nhất là cảnh cáo, nặng nhất là tử hình Đối với pháp nhân phạm tội, hình phạt nhẹ là phạt tiền, hình phạt nặng nất là đình chỉ hoạt động vĩnh viễn

A HÌNH PHẠT

 Tuy khác nhau về mức độ cưỡng chế nghiêm khắc, nhưng các hình phạt trong hệ thống hình phạt của Nhà nước ta có cùng tính chất là một loại biện pháp cưỡng chế nhà nước nghiêm khắc nhất trong hệ thống các biện pháp cưỡng chế của Nhà nước

A HÌNH PHẠT

b) Hình phạt được quy định trong BLHS

Cũng như tội phạm, hình phạt phải được quy định trong văn bản luật hình

sự Chỉ những văn bản luật mới được quy định các loại hình phạt hình sự, nội dung, điều kiện cho phép áp dụng cũng như khung hình phạt của từng tội phạm

cụ thể Hiện nay văn bản luật duy nhất quy định các loại hình phạt là BLHS năm 1999 Trong BLHS, hình phạt được quy định ở cả Phần chung và Phần các tội phạm

A HÌNH PHẠT

c) Hình phạt do Tòa án áp dụng đối với chính cá nhân người hoặc pháp nhân đã thực hiện một tội phạm và theo một trình

tự riêng biệt

Điều 102 Hiến pháp năm 2013 quy định TAND dân là cơ quan xét xử của nước cộng hòa XHCN Việt Nam, thực hiện quyền tư pháp Khoản 2 Điều 2 Luật tổ chức TAND

2014 xác định chỉ có TAND mới có thẩm quyền xét xử các vụ án hình sự, dân sự, hôn nhân và gia đình, kinh doanh, thương mại, lao động, hành chính Và theo Điều 30 BLHS, thì cơ quan duy nhất có quyền áp dụng hình phạt đối với NPT là Tòa án.

A HÌNH PHẠT

d) Hình phạt là công cụ đảm bảo cho LHS có thể thực hiện được nhiệm vụ bảo vệ cũng như nhiệm vụ đấu tranh phòng và chống tội phạm

 Hình phạt là biện pháp đặc thù của PLHS, cho nên nhiệm vụ của PLHS cũng đương nhiên là nhiệm vụ của hình phạt

 Hình phạt bảo đảm cho LHS có thể thực hiện được nhiệm vụ bảo vệ, chống tội phạm và giáo dục

A HÌNH PHẠT

Định nghĩa: Hình phạt là biện pháp cưỡng chế nghiêm khắc nhất của Nhà nước được quy định trong luật hình sự

do TAND nhân danh Nhà nước áp dụng đối với người hoặc pháp nhân đã thực hiện tội phạm, tước bỏ hoặc hạn chế những quyền và lợi ích nhất định của người bị kết án nhằm cải tạo, giáo dục người , pháp nhân phạm tội và ngăn ngừa tội phạm

A HÌNH PHẠT

2 Mục đích của hình phạtHình phạt không chỉ nhằm trừng trị người, pháp nhân thương mại phạm tội

mà còn giáo dục họ ý thức tuân theo pháp luật và các quy tắc của cuộc sống, ngăn ngừa họ phạm tội mới; giáo dục người, pháp nhân thương mại khác tôn trọng pháp luật, phòng ngừa

và đấu tranh chống tội phạm (Đ.31 BLHS)

A HÌNH PHẠT

a) Hình phạt có mục đích trừng trị và mục đích cải tạo, giáo dục người phạm tội, ngăn ngừa họ phạm tội mới

 Theo luật hình sự Việt Nam trước hết

thể hiện ở chỗ hình phạt tác động trực tiếp đến người phạm tội, không chỉ trừng trị mà còn nhằm cải tạo, giáo dục

họ không phạm tội mới Với nội dung là

sự tước bỏ, hạn chế nhất định về quyền

và lợi ích của người bị kết án theo quy định của pháp luật, hình phạt bản thân

là sự cưỡng chế, trừng phạt của Nhà nước đối với người phạm tội

PHẦN I:

HÌNH PHẠT

 Trừng trị là mục đích nhưng đồng thời cũng là công cụ để đạt được mục đích chủ yếu là giáo dục, cải tạo người phạm tội để họ từ một người phạm tội trở thành người lương thiện trong xã hội, tuân thủ nghiêm chỉnh pháp luật

và các quy tắc xử sự chung trong xã hội, không phạm tội mới

A HÌNH PHẠT

 Trừng trị và cải tạo, giáo dục là hai mặt của phòng ngừa riêng hay phòng ngừa đặc biệt của hình phạt Giữa trừng trị và cải tạo, giáo dục người phạm tội, ngăn ngừa họ phạm tội mới

có mối quan hệ mật thiết, không tách rời nhau

PHẦN I:

HÌNH PHẠT

b) Hình phạt có mục đích ngăn ngừa những người "không vững vàng" trong

xã hội phạm tội

 Hình phạt khi được áp dụng không chỉ tác động trực tiếp đến NPT mà nó còn

có ảnh hưởng mạnh mẽ đến những thành viên khác trong xã hội Đối với những thành viên "không vững vàng" trong xã hội khi gặp hoàn cảnh khách quan thuận tiện của xã hội dễ bị lôi kéo vào con đường phạm tội thì việc

áp dụng hình phạt với NPT có tác dụng răn đe, kiềm chế, giáo dục, ngăn ngừa

họ không phạm tội

A HÌNH PHẠT

c) Hình phạt có mục đích giáo dục các thành viên khác trong xã hội nâng cao

ý thức pháp luật, tích cực tham gia vào cuộc đấu tranh phòng ngừa và chống tội phạm.

 Áp dụng hình phạt đối với người phạm tội không chỉ tác động lên chính bản thân những người này, tác động đến những người "không vững vàng" trong

xã hội mà còn tác động đến mọi thành viên khác trong xã hội

sự có sự liên kết chặt chẽ với nhau theo một trật tự nhất định do tính chất nghiêm khắc của từng loại hình phạt quy định.

Điều 32 BLHS quy định hệ thống hình phạt đối với người phạm tội Điều 34 đến Điều

45 BLHS quy định lần lượt nội dung và điều kiện áp dụng của từng loại hình phạt cụ thể trong HTHP.

bổ sung, hình phạt không tước quyền tự

do và hình phạt hạn chế hoặc tước quyền tự do, hình phạt tước bỏ quyền sống của người bị kết án (Đ.32 BLHS).

 Hình phạt đối với pháp nhân phạm tội

cũng đa dạng, vừa có hình phạt chính, vừa có hình phạt bổ sung (Đ.33 BLHS).

B HỆ THỐNG

HÌNH PHẠT

 Việc nhà làm luật xây dựng một hệ

thống nhiều hình phạt với nội dung cưỡng chế, thuyết phục, giáo dục nặng, nhẹ khác nhau áp dụng riêng cho từng loại chủ thể (người phạm tội

và pháp nhân phạm tội) là cần thiết bởi vì việc đa dạng hóa hệ thống hình phạt phù hợp với quan điểm tiến bộ trong chính sách hình sự của Nhà nước

ta, thể hiện các nguyên tắc cơ bản luật hình sự và phù hợp với xu thế phát triển chung, phù hợp với sự phong phú,

đa dạng các loại tội phạm trong xã hội

và chống từng loại tội phạm, nhà làm luật

đã quy định hình phạt chính (và có thể cả hình phạt bổ sung) cho từng loại tội phạm

cụ thể ở Phần các tội phạm BLHS.

B HỆ THỐNG

HÌNH PHẠT

 Các hình phạt trong hệ thống hình phạt của Nhà nước ta không chỉ đa dạng, cân đối mà nó còn được sắp xếp theo một trình tự từ hình phạt nhẹ nhất đến hình phạt nặng nhất giúp cho Tòa án vận dụng đúng đắn các nguyên tắc quyết định hình phạt cũng như chính sách hình sự của Nhà nước

ta Ví dụ như vận dụng Điều 47 BLHS

để quyết định một hình phạt khác thuộc loại nhẹ hơn

Tòa án chỉ áp dụng những hình phạt chính

mà điều luật về tội phạm có quy định, trừ trường hợp áp dụng Điều 47 BLHS để chuyển sang hình phạt khác thuộc loại nhẹ hơn mặc dù hình phạt này không được quy định trong điều luật về tội phạm ấy.

B HỆ THỐNG

HÌNH PHẠT

a) Các hình phạt chính đối với cá nhân người phạm tội (Đ.32 BLHS)

 Hình phạt chính gồm có: cảnh cáo, phạt tiền, cải tạo

không giam giữ, trục xuất, tù có thời hạn, tù chung thân, tử hình Điều kiện, nội dụng cụ thể của các hình phạt này được quy định cụ thể tại các điều từ Điều

34 đến Điều 40 BLHS.

b) Các loại hình phạt chính đối với pháp nhân phạm tội (Đ.33 BLHS)

 Phạt tiền

 Đinh chỉ hoạt động có thời hạn;

 Đinh chỉ hoạt động vĩnh viễn.

 Điều kiện, nội dụng cụ thể của các hình phạt này

được quy định cụ thể tại các Điều 77, 78,79 BLHS.

B HỆ THỐNG

HÌNH PHẠT

III Các loại hình phạt bổ sung

 Hình phạt bổ sung là một bộ phận cấu thành của hệ thống hình phạt đối với người phạm tội được quy định trong khoản 2 Điều 32 và trong Phần các tội phạm của BLHS, và đối với pháp nhân phạm tội được quy định trong khoản 2 Điều 33 BLHS thể hiện sự phong phú

và cân đối của hệ thống hình phạt giúp cho việc xử lý tội phạm được toàn diện và triệt để

B HỆ THỐNG

HÌNH PHẠT

 Nhìn chung, hình phạt bổ sung ít nghiêm khắc hơn so với hình phạt chính.Vì vậy, loại hình phạt này không được phép tuyên độc lập mà chỉ được

áp dụng kèm theo hình phạt chính đối với mỗi tội phạm cụ thể, căn cứ vào tính chất và mức độ nguy hiểm của hành vi phạm tội, đặc điểm nhân thân người phạm tội và những tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ TNHS

B HỆ THỐNG

HÌNH PHẠT

 Việc kết hợp chặt chẽ và hợp lý các hình phạt chính với hình phạt bổ sung khi quyết định hình phạt làm tăng sức mạnh cưỡng chế và giáo dục của hình phạt chính, làm cho hình phạt chính được thực hiện một cách triệt để, đạt được mục đích phòng ngừa riêng và phòng ngừa chung, giúp cho Tòa án thực hiện được nguyên tắc cá thể hóa TNHS và hình phạt, đảm bảo công bằng xã hội và pháp chế XHCN

B HỆ THỐNG

HÌNH PHẠT

 Hình phạt bổ sung khác với hình phạt chính ở chỗ không được áp dụng độc lập đối với mỗi tội phạm cụ thể và không được áp dụng đối với tất cả các tội phạm được quy định trong BLHS Hình phạt bổ sung chỉ được áp dụng kèm theo hình phạt chính đối với từng loại tội phạm cụ thể, nếu điều luật về tội phạm đó có quy định

 Theo quy định, đối với mỗi tội phạm

cụ thể Tòa án có thể áp dụng một hoặc nhiều hình phạt bổ sung kèm theo hình phạt chính, nhưng cũng có thể không được phép áp dụng hình phạt bổ sung nào kèm theo

B HỆ THỐNG

HÌNH PHẠT

a) Các hình phạt bổ sung được quy định đối với người phạm tội theo khoản 2 Điều 32 BLHS, gồm có:1) Cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm

hành nghề hoặc làm công việc nhất định;2) Cấm

cư trú;3) Quản chế; 4) Tước một số quyền công dân; 5) Tịch thu tài sản; 6) Phạt tiền khi không áp dụng là hình phạt chính; 7) Trục xuất, khi không

áp dụng là hình phạt chính.

Điều kiện và nội dung của mỗi hình phạt bổ sung này được quy định từ Điều 41 đến Điều 45 BLHS Trong các HTHP với người phạm tội có hai hình phạt lưỡng tính vừa là hình phạt chính vừa là hình phạt bổ sung, đó là hình phạt tiền và hình phạt trục xuất

B HỆ THỐNG

HÌNH PHẠT

a) Các hình phạt bổ sung được quy định đối với pháp nhân phạm tội theo khoản 2 Điều 33 BLHS, đó là:

1) Cấm kinh doanh, cấm hoạt động trong một

số lĩnh vực nhất định;2) Cấm huy động vốn;3) Phạt tiền, khi không áp dụng là hình phạt chính.

 Điều kiện và nội dung của mỗi hình phạt này được quy định tại Điều 77, 80,81 BLHS

C CÁC BIỆN

PHÁP TƯ

PHÁP

1 Khái niệm: Các biện pháp tư pháp

là những biện pháp cưỡng chế hình sự được quy định trong LHS do Viện kiểm sát hoặc Tòa án áp dụng đối với người thực hiện hành vi phạm tội hoặc có dấu hiệu của tội phạm trong các giai đoạn

tố tụng hình sự

C CÁC BIỆN

PHÁP TƯ

PHÁP

II CÁC BIỆN PHÁP TƯ PHÁP CỤ THỂ

a) Các biện pháp tư pháp VKS hoặc Tòa

án áp dụng với người phạm tội (khoản 1 Đ.46 BLHS) gồm có: 1) Tịch thu vật, tiền

trực tiếp liên quan đến tội phạm; 2)Trả lại tài sản, sửa chữa hoặc bồi thường thiệt hại; 3) Buộc công khai xin lỗi; 4) Bắt buộc chữa bệnh; 5 Đđưa vào trường giáo dưỡng (đối với người dưới 18 tuổi) Điều kiện và nội dung của mỗi biện pháp được quy định tại các điều 47,48,49 và 96,97 BLHS

Tịch thu vật, tiền trực tiếp liên quan đến tội phạm;2) Trả lại tài sản, sửa chữa hoặc bồi thường thiệt hại;3) buộc công khai xin lỗi;4) Khôi phục lại tình trạng ban đầu;5) Thực hiện một số biện pháp nhằm khắc phục, ngăn chặn hậu quả tiếp tục xảy ra.

Điều kiện và nội dung các biện pháp này được quy định tại các điều 47,48,

82 BLHS