26_11_2022 Nđm.pdf

PowerPoint Presentation ỨNG DỤNG DẤU ẤN SINH HỌC MỚI M2BPGi TRONG ĐÁNH GIÁ XƠ HÓA GAN, THEO DÕI ĐIỀU TRỊ VÀ TIÊN LƯỢNG HCC Ở BỆNH NHÂN VIÊM GAN MẠN TÍNH TS BS Nguyễn Đăng Mạnh Viện Lâm sàng các bệnh T[.]

ỨNG DỤNG DẤU ẤN SINH HỌC MỚI M2BPGi

TRONG ĐÁNH GIÁ XƠ HÓA GAN, THEO DÕI

ĐIỀU TRỊ VÀ TIÊN LƯỢNG HCC Ở BỆNH NHÂN

HBV là gánh nặng y tế toàn cầu

1 Chang MS, Nguyen MH Best Pract Res Clin Gastroenterol 2017 Jun;31(3):239-247

2 Who global hepatitis report 2017.

# 1 triệu người chết/ năm mặc dù hiện nay đã có vaccine và thuốc kháng virus HBV

HỘI NGHỊ KHOA HỌC TOÀN QUỐC VỀ BỆNH TRUYỀN NHIỄM VÀ HIV/AIDS NĂM 2022

Source: Globocan 2020

Ung thư gan: xếp thứ 6 trên toàn thế giới; xếp thứ 3 tại Đông Nam

Á, nhưng xếp thứ 1 tại VN về số ca tử vong

- Số ca nhiễm mới (2020): 26,418 (14.5%)

- Số ca tử vong (2020): 25,272 (20.6%) Trong các loại ung thư gan: ung thư biểu mô tế bào gan (hepatocellular carcinoma – HCC) là loại ung thư thường gặp nhất.

Global Burden of Disease 2015 study data

Dịch tễ học xơ gan và HCC tại Đông Nam Á và Việt Nam

Tại sao phải đánh giá giai đoạn xơ gan?

1 • Quyết định điều trị: đánh giá xơ hóa gan trước điều trị.

2 • Đánh giá hiệu quả điều trị: tiến triển hoặc thoái triển xơ hóa.

3

• Đánh giá mức độ và tiên lượng bệnh: nguy cơ HCC, giãn tĩnh mạch

thực quản,

HỘI NGHỊ KHOA HỌC TOÀN QUỐC VỀ BỆNH TRUYỀN NHIỄM VÀ HIV/AIDS NĂM 2022

BYT: Đánh giá xơ hóa gan trong chẩn đoán, điều trị HBV, HCV

Một số Hướng dẫn quốc tế về phương pháp đánh giá xơ hóa gan

CÁC PHƯƠNG PHÁP ĐÁNH GIÁ

XƠ HÓA GAN

Các phương pháp đánh giá xơ hóa gan

Đánh giá xơ hóa

gan

Xâm lấn

Chẩn đoán hình ảnh

Siêu âm đàn hồi sóng biến dạng

1 số kỹ thuật đàn hồi xung lực

HỘI NGHỊ KHOA HỌC TOÀN QUỐC VỀ BỆNH TRUYỀN NHIỄM VÀ HIV/AIDS NĂM 2022

Sinh thiết gan: tiêu chuẩn vàng, nhưng chưa hoàn hảo

• Thủ thuật xâm lấn: 1-5%

trường hợp biến cố cần

nhập viện

• Chi phí đắt

• Không thể thực hiện được

thường xuyên để theo dõi

Mẫu ít và không đồng nhất(chỉ chiểm 1/50.000 của thể tích gan)

F1 ?

F2 ?

Kết quả phụ thuộc vào chủquan của người đọc

Đo độ đàn hồi thoáng qua (Transient Elastography- Fibroscan®)

Giá trị chẩn đoán của Fibroscan

 Chấp thuận bởi FDA 2013

 Tác động cơ học trên bề mặt mô tạo ra sóng biến dạngtruyền qua gan, sau đó được theo dõi bằng siêu âm

Bằng cách đo vận tốc của sóng biến dạng được tạo ra

từ đó suy ra mức độ xơ hóa của nhu mô gan

 Hạn chế:

 Béo phì, báng bụng, khoảng gian sườn hẹp, khôngthấy hình ảnh cấu trúc gan

 Chỉ phản ánh độ xơ hóa của 1 vùng gan (gan phải)

 Cơ sở vật chất, kinh nghiệm người thực hiện

HỘI NGHỊ KHOA HỌC TOÀN QUỐC VỀ BỆNH TRUYỀN NHIỄM VÀ HIV/AIDS NĂM 2022

ARFI (Acoustic Radiation Force Impulse imaging)

Ưu điểm:

• Được tích hợp vào máy siêu âm thông thường, cho phép thực hiện với đầu

dò quy ước trong cuộc khám siêu âm gan tiêu chuẩn.

• Vùng khám có thể được chọn, tránh các mạch máu trong vùng đo và có thể thực hiện được cả 2 thùy gan

Hạn chế:

• Cơ sở vật chất, kinh nghiệm người thực hiện

• Nhạy với chuyển động, sai số cao, cần bệnh nhân phối hợp khi đo (nín thở…)

Chỉ số APRI (AST to Platelet Ratio Index) và FIB-4

 Được khuyến cáo dùng trong đánh giá xơ hóa gan ở các nước có thu nhập thấp và trung

bình (WHO 2015)

 Ưu điểm: xét nghiệm cơ bản, dễ tính toán, dễ áp dụng

HỘI NGHỊ KHOA HỌC TOÀN QUỐC VỀ BỆNH TRUYỀN NHIỄM VÀ HIV/AIDS NĂM 2022

Nhu cầu tìm được 1 phương pháp

1 Đơn giản

2 Chính xác

3 Nhanh chóng

4 Chi phí rẻ, ít xâm lấn

5 Ít bị ảnh hưởng bởi đánh giá chủ quan của từng người đọc

6 Vẫn thực hiện được ở bệnh nhân béo phì, báng bụng

7 Có tính “động”, đánh giá sớm mức độ cải thiện xơ hóa gan trong quá trinh điều trị

M2BPGi

Mac-2 Binding Protein Glycosylation isomer

M2BP (Mac-2 Binding Protein)

• M2BP (Mac-2 Binding Protein) là một

glycoprotein có nguồn gốc chủ yếu từ

các tế bào hình sao (Hepatic Stellate

Cells - HSC) trong gan, đóng vai trò

truyền thông tin giữa các HSC và tế

bào Kupffer (đại thực bào trong gan).

Ken Shirabe et al (2017), DOI: 10.1007/s00535-017-1425-z

(Kuno et al 2013)

HỘI NGHỊ KHOA HỌC TOÀN QUỐC VỀ BỆNH TRUYỀN NHIỄM VÀ HIV/AIDS NĂM 2022

• Khi quá trình xơ hóa gan diễn ra, chuỗi đường (glycan) của phân tử M2BP bị biến đổi và hình

i somer). Nồng độ M2BPGi tăng theo tiến triển xơ hóa gan

• M2BPGi được phát hiện và định lượng dựa trên liên kết đặc hiệu giữa cấu trúc N-glycan bị biến

đổi với 1 loại lectin tên là WFA (Wisteria floribunda agglutinin), vì vậy trước đây xét nghiệm

M2BPGi còn có tên gọi là xét nghiệm WFA + -M2BP.

Liver fibrosis progression

Cấu trúc glycan ở người bình thường

Glycan

Copyright Sysmex Corporation

Lectin gắn đặc hiệu với cấu trúc đường bị biến đổi

Cấu trúc glycan

bị biến đổi ở người mắc bệnh gan

M2BPGi

Shirabe et al (2018).Jou of Gastroenterol, 1-8

Ứng dụng lâm sàng của M2BPGi trong quản lý bệnh gan mạn tính

M2BPGi tăng theo mức độ xơ hóa gan và nguy cơ HCC

https://doi.org/10.3343/alm.2021.41.1.16

Ứng dụng lâm sàng của M2BPGi:

1 Đánh giá xơ hóa gan

2 Theo dõi đáp ứng điều trị bệnh gan (tiến triển/ thoái triển xơ hóa)

3 Tiên lượng nguy cơ HCC

M2BPGi đã được thanh toán BHYT tại Nhật Bản và Hàn Quốc Xét nghiệm M2BPGi sử dụng mẫu huyết thanh và chạy trên máy xét nghiệm miễn dịch HISCL của Sysmex với thời gian trả kết quả đầu tiên là 17 phút.

HỘI NGHỊ KHOA HỌC TOÀN QUỐC VỀ BỆNH TRUYỀN NHIỄM VÀ HIV/AIDS NĂM 2022

M2BPGi cho thấy giá trị chẩn đoán xơ hóa gan đáng kể tốt hơn so với các

dấu ấn sinh học khác ở bệnh nhân viêm gan B mạn

Diagnostic accuracy of serum biomarkers for significant fibrosis in patients with CHB

- 96 bệnh nhân viêm gan

B mạn chưa được điều

sinh thiết gan, sử dụng

thang điểm METAVIR

Tsuji Y, Namisaki T, Kaji K, Takaya H, Nakanishi K, Sato S, Saikawa S, Sawada Y, Kitagawa K, Shimozato N, Kawaratani H Comparison of serum fibrosis

biomarkers for diagnosing significant liver fibrosis in patients with chronic hepatitis B Experimental and therapeutic medicine 2020 Aug 1;20(2):985-95

M2BPGi tương quan thuận với mức độ xơ hóa gan

Serum ‘‘sweet-doughnut’’ protein facilitates fibrosis evaluation and therapy assessment in patients with viral hepatitis,

SCIENTIFIC REPORTS | 3 : 1065 | DOI: 10.1038/srep01065

* Xơ hóa gan được sử dụng để phân loại giai đoạn xơ hóa gan

HỘI NGHỊ KHOA HỌC TOÀN QUỐC VỀ BỆNH TRUYỀN NHIỄM VÀ HIV/AIDS NĂM 2022

Xơ hóa gan là 1 quá trình động học

http://dx.doi.org/10.15586/hepatocellularcarcinoma.2019

(Curtin University, Bentley, WA, Australia)

“Fibrosis of the liver has been regarded classically

now clear that advanced fibrosis, possibly even cirrhosis, can significantly improve and possibly resolve completely in some cases ”

(Shackle et al., 2013)

CẦN PHƯƠNG TIỆN ĐỂ ĐÁNH GIÁ KHẢ NĂNG CẢI THIỆN

MỨC ĐỘ XƠ HÓA GAN.

Xơ gan chỉ có thể được đảo ngược nếu có 3 cơ chế chính xảy ra:

• Sự thoái triển chất nền ngoại bào (ECM)

• Thay thế mô xơ bằng các tế bào gan mới hình thành (sự tái tạo)

• Phục hồi cấu trúc của tiểu thùy gan và có sự lưu thông máu trở lại.

Trước đây, quá trình xơ hóa gan được cho là không thể đảo ngược Tuy nhiên, các nghiên cứu gần đây đã chỉ ra rằng xơ hóa tiến triển (F3) và thậm chí xơ gan vẫn có thể cải thiện và hồi phục trong 1 số trường hợp (Shackle et al., 2013)

M2BPGi trong đánh giá hiệu quả điều trị trong bệnh nhân CHB

• 327 HBV được điều trị với NAs

• Xơ hóa gan được xác định bằng sinh thiết

• Giá trị trung vị của M2BPGi giảm từ 0.32 COI xuống 0.21

COI, p <0.001

• Tương ứng, tỷ lệ bệnh nhân xơ gan F3/F4 được đánh giá

theo kết quả mô học giảm từ 8.3% xuống 2.8% (p<0.001)

HỘI NGHỊ KHOA HỌC TOÀN QUỐC VỀ BỆNH TRUYỀN NHIỄM VÀ HIV/AIDS NĂM 2022

Mức độ M2BPGi dự đoán sự phát triển của HCC

Nhật Bản

• 707 bệnh nhân HCV mạn tính

• 373/707 with IFN monoTx, Peg-IFN mono Tx, or

Peg-IFN+RBV

• Theo dõi trong vòng 1-12 tháng

• Giai đoạn xơ hóa: sử dụng sinh thiết

• HCC được chẩn đoán với CT, MRI, sinh thiết

>= 4 COI 1-4 COI

< 1 COI

Yamasaki et al 2014

Mức độ M2BPGi dự đoán sự phát triển của HCC

M2BPGi được áp dụng vàothực hành dự đoán nguy cơUng thư biểu mô tế bào gan(HCC) tại Khoa Tiêu hóa vàGan mật, Bệnh viện HộiChữ Thập Đỏ Musashino,Nhật Bản

Recheck every 3 months with

markers etc.

HỘI NGHỊ KHOA HỌC TOÀN QUỐC VỀ BỆNH TRUYỀN NHIỄM VÀ HIV/AIDS NĂM 2022

23

M2BPGi trong Hướng dẫn JSH về quản lý

viêm gan siêu vi C 2019

diagnosed HCC within the Milan criteria showed that

WFA+ M2BP and AFP after treatment were as useful in

screening for recurrence as they were in screening for

de novo cancer Consequently, these biomarkers can be

referenced in screening for recurrent HCC as well.

Các bệnh nhân đã trải qua liệu pháp điều trị đối với tình trạng

M2BP và AFP sau khi điều trị cũng hữu ích trong sàng lọc tái

phát cũng như sàng lọc ung thư mới Do đó, những dấu ấn sinh

học này cũng có thể được tham chiếu trong sàng lọc HCC tái

phát.

M2BPGi trong thực hành lâm sàng về xơ gan

2020 – Nhật Bản

J Gastroenterol (2021) 56:593–619

Volume_26 Number_3 July 2020.

The serum biomarkers M2BPGi and HBcrAg provide valuable predictive data for the effective management of CHB It is important to monitor patients

at high risk and to treat them early to prevent liver complications, cirrhosis, and HCC development.

Các dấu ấn sinh học huyết thanh M2BPGi và HBcrAg cung cấp dữ liệu

dự đoán có giá trị để quản lý CHB hiệu quả Điều quan trọng là phải theo dõi bệnh nhân có nguy cơ cao và điều trị sớm để ngăn ngừa biến chứng gan, xơ gan và phát triển HCC.

HỘI NGHỊ KHOA HỌC TOÀN QUỐC VỀ BỆNH TRUYỀN NHIỄM VÀ HIV/AIDS NĂM 2022

Kết luận

đàn hồi gan.

• Đánh giá mức độ xơ hóa gan

• Tính động của xét nghiệm M2BPGi giúp theo dõi đáp ứng điều trị viêm gan mạn

• Tiên lượng nguy cơ ung thư biểu mô tế bào gan

Chân thành cảm ơn quý bạn đồng nghiệp!