(Tiểu luận) đề tài bài thu hoạch kết thúc học phần môn thi dẫn luận ngôn ngữ học

Việc gán ngữ nghĩa cho một hình thức ngữ âm để tạo ra từ mới sẽ được chấp nhận khi những từ đó phù hợp với chuẩn mực, văn hóa chung của cộng đồng, mang lại những giá trị tích cực cho đờ

Trường Đại học Tài chính–Marketing

KHOA/BỘ MÔN: NGOẠI NGỮ

ĐỀ TÀI BÀI THU HOẠCH KẾT THÚC HỌC PHẦN

Lớp học phần: 2111101114101 Giáo viên hướng dẫn: Nguyễn Thị Nhân

MSSV: 2121012477

Họ và tên: Nguyễn Thanh Hà

Hồ Chí Minh, ngày 12 tháng 12 năm 2021

TRƯỜNG ĐH TÀI CHÍNH-MARKETING

KHOA/BỘ MÔN: NGOẠI NGỮ

ĐỀ TÀI BÀI THU HOẠCH KẾT THÚC HỌC PHẦN

Môn thi: DẪN LUẬN NGÔN NGỮ HỌC Lớp học phần:2111101114101

Thời gian làm bài: 1 tuần (Được sử dụng tài liệu)

Nội dung đề thi:

2) Tôi có người bạn học ở Huế

3) Thức đêm nhiều người sọm đi trông thấy

1) Thơm ngon tới giọt cuối cùng

➢ Ngữ cảnh: Phát ngôn này có thể là một câu quảng cáo cho một nhãn hàng

đồ uống hay cửa hàng chuyên kinh doanh thức uống (cà phê, nước ngọt, trà

sữa…),… hoặc có thể là một câu nói của ai đó sau khi dùng một loại thức

uống ngon

- Tiền giả định:

• Có một loại thức uống

• Có người đã dùng loại thức uống đó

• Loại thức uống này được làm rất thơm ngon, đã được uống đến giọt cuối cùng và giọt cuối cùng ấy vẫn giữ nguyên vị thơm ngon ban đầu của nó

- Hàm ngôn:

• Khẳng định chất lượng của sản phẩm, đây là một loại đồ uống đảm bảo

về độ thơm ngon

• Khách hàng có thể hoàn toàn yên tâm khi mua sản phẩm thức uống này

• Người dùng chắc chắn sẽ không thể cưỡng lại được độ thơm ngon của thức uống và sẽ dùng đến cả giọt cuối cùng

• Nếu sản phẩm đã tẩy sạch được những vết bẩn khô (là những vết bẩn rất cứng đầu) thì chắc chắn sẽ tẩy sạch được tất cả những vết bẩn thông thường

• Khẳng định, cam kết, đảm bảo về chất lượng của bột giặt

• Khách hàng có thể hoàn toàn yên tâm và tin dùng sản phẩm này

3 Phương thức chuyển loại

4 Phương thức vay mượn từ

➢ Tiếng Anh:

1 Phương thức phụ gia

2 Phương thức ghép

3 Phương thức rút gọn từ cũ

4 Phương thức chuyển loại

5 Phương thức vay mượn từ

⚫ Nói ngôn ngữ có tính võ đoán, vậy có phải ai muốn gán ngữ nghĩa cho một hình thức ngữ âm đều được cộng đồng chấp nhận không?

- Tính võ đoán ta có thể hiểu nôm na là sự tách rời trong mối liên hệ giữa trường nghĩa và cấu trúc âm thanh Ví dụ: Giữa trường nghĩa (mạng lưới hệ thống ngữ nghĩa) của từ “NHÀ” với chính cấu trúc âm thanh của từ “NHÀ” (gồm có phụ âm đầu ; âm chính và thanh huyền) hầu hết không có một quan

hệ hoàn toàn có thể lý giải hay nói một cách khác là chúng không có liên hệ

gì với nhau) Tức là cách ta gán âm cho một hình thức ngữ âm nào đó để nó trở thành một từ phù hợp, có thể được sử dụng trong đời sống Thế nhưng

không phải ai muốn gán ngữ nghĩa cho một hình thức ngữ âm đều được cộng đồng chấp nhận Việc gán ngữ nghĩa cho một hình thức ngữ âm để

tạo ra từ mới sẽ được chấp nhận khi những từ đó phù hợp với chuẩn mực, văn hóa chung của cộng đồng, mang lại những giá trị tích cực cho đời sống con người, cho xã hội và ngược lại, nó sẽ không được chấp nhận nếu mang lại giá trị tiêu cực, trái với thuần phong mĩ tục và gây hoang mang trong dư

luận, đi ngược lại với những giá trị vốn có của ngữ âm

Nguồn tham khảo ví dụ: https://vccidata.com.vn/vo-doan-la-gi/

⚫ Phân tích phương thức tạo từ và tìm minh chứng xuất hiện của các từ, ngữ được dùng gần đây:

1) Khẩu nghiệp

- Phương thức tạo từ: Ghép + vay mượn tiếng Hán Nôm Ghép giữa từ

“khẩu” trong tiếng Hán Nôm nghĩa là miệng và từ “nghiệp”, nói cho đủ là nghiệp quả báo ứng, tức là đã gây nhân thì có kết quả tương xứng và quả

đến sớm hay muộn khi hội tụ đủ nhân duyên và điều kiện Như vậy, “khẩu nghiệp” nghĩa là những thiện ác ta phải gánh chịu do những lời nói từ miệng gây ra, những người nói điều ác, đặt điều, vu khống, nói xấu người khác sẽ

phải gánh chịu những “nghiệp” từ “khẩu” mà ra

- Ngữ cảnh xuất hiện thời gian gần đây: Tại Việt Nam, mạng xã hội ngày

càng phát triển cũng có những mặt trái không ngờ đến, nhất là ở thời điểm

một năm trở lại đây, khi rất nhiều “drama”, những thị phi của các nhân vật

nổi tiếng trong giới showbiz, người của công chúng,… nổ ra liên tục làm

cho cư dân mạng ngày càng trở nên “hung hăng” hơn, họ bình phẩm, nhận

xét, thậm chí là phán xét về một nhân vật nào đó mà ngay chính bản thân họ

cũng chưa bao giờ được tiếp xúc ngoài đời, họ tin vào những câu chuyện

chưa có tính xác thực để rồi dễ dàng buông lời lăng mạ đến người khác, điều

đó dẫn đến hai từ “khẩu nghiệp” Hay mạng xã hội phát triển khiến cho con

người ta ngày càng dễ dàng buông những lời làm tổn thương người khác khi

ở sau chiếc bàn phím, bình phẩm về ngoại hình, vẻ ngoài của một ai đó, ảnh

hưởng đến cả những hành vi, lời nói ngoài đời thực, đó cũng là việc ta đang

“khẩu nghiệp”

- Minh chứng xuất hiện: Khi tìm kiếm trên facebook từ khóa “Khẩu

nghiệp”, ta có thể dễ dàng tìm thấy những nhóm, trang fanpage cùng tên

“Khẩu nghiệp”, là nơi chuyên đăng tải những thông tin về người khác để

mọi người vào bình phẩm, nhận xét, có những thông tin mang tính xác thực

nhưng bên cạnh đó cũng còn rất nhiều những thông tin sai lệch, điều hướng

dư luận, không xác thực dẫn đến việc “khẩu nghiệp”:

2) Tiểu tam

- Phương thức tạo từ: Ghép + Vay mượn tiếng Trung Tiểu tam thực chất là

từ ghép ý chỉ những người thứ ba ra vẻ yếu ớt, ngây thơ nhưng cực kỳ tâm

cơ trong chuyện tình của các cặp đôi khác “Tiểu tam” xuất phát từ Trung Quốc Ý nghĩa của từ tiểu tam được dịch sát theo nghĩa đen, chính là chỉ người thứ ba, người thừa trong chuyện tình hai người

- Ngữ cảnh xuất hiện: Thời gian gần đây rất nhiều vụ việc có tiểu tam nổ ra

làm cụm từ này được sử dụng phổ biến, cả trong showbiz lẫn đời sống thường ngày của những người không hề nổi tiếng nhưng chỉ sau một vụ đánh ghen, bắt tiểu tam là trở thành hiện tượng trên mạng xã hội Tiêu biểu như vụ việc người vợ phát hiện chồng lén lút đi cùng và có mối quan hệ yêu đương bất chính với một người phụ nữ khác trong xe hơi ở Hồ Tây, hay vụ việc anh công an yêu bạn tình nguyện viên tuyến đầu chống dịch, tưởng ngôn tình hóa ra lại là “trà xanh”, “tiểu tam”,…

- Minh chứng xuất hiện: Bài báo về việc tiểu tam trong vụ việc ở Hồ Tây lên

mạng xã hội than vãn bị oan: than-van-bi-oan-n-280737.html

https://2sao.vn/danh-ghen-ho-tay-tieu-tam Phương thức tạo từ: Chuyển loại + Vay mượn tiếng Hán Việt "Trà xanh"

theo Hán Việt là Lục trà-một từ lóng của cộng đồng mạng Trung Quốc, ám chỉ tính cách của những người thích tỏ vẻ trong sáng, ngây thơ nhưng thật ra rất thủ đoạn và toan tính, thích đùa giỡn tình cảm và luôn hứng thú với người đã có chủ

- Ngữ cảnh xuất hiện: Cụm từ này phổ biến dạo gần đây từ vụ việc anh công

an tuyến đầu chống dịch yêu cô gái đoàn viên cùng đi chống dịch-tưởng ngôn tình nhưng hóa ra lại là Trà xanh, anh công an đó đã có người yêu ở nhà và sau khi chị người yêu của anh Công an lên tiếng, cô gái Đoàn viên này vẫn tiếp tục tỏ vẻ ngây thơ, không muốn chia tay với anh Công an và đổ lỗi ngược lại cho chị gái kia, đòi tự tử,…

- Minh chứng:

https://viez.vn/moi-nghe-noi-co-gai-tinh-nguyen-vien-nen-

doi-cung-anh-cong-an-truc-chot-tuong-dau-ngon-tinh-lai-hoa-tra-xanh-OqxOYSOVetr4.html?fbclid=IwAR3Qv13weOogtL0JrBzOPoONkaN4tSjVrAh6pVNu8soa61b4o9XWF45ahU4

4) Đú trend

- Phương thức tạo từ: Ghép + Vay mượn tiếng Anh. “Đú” là một từ được sử dụng để mỉa mai, châm chọc một người khác được lấy từ "đú đởn" có nghĩa

là đua đòi, học theo những hành động, phong trào của người khác nói riêng

và của đám đông nói chung Tuy nhiên đối với nhiều người trẻ thì nó cũng được sử dụng với ý nghĩa để nói vui đơn thuần trong một nhóm bạn thân

“Trend” dịch từ tiếng Anh có nghĩa là xu hướng, xu thế Vậy “đú trend” có nghĩa là học đòi, đua đòi theo những xu hướng được nhiều người quan tâm

như những gì mà bản thân từ "đú" thể hiện, có thể hiểu trong một số ngữ cảnh là việc học hỏi theo những xu hướng của xã hội, mang nghĩa tích cực

- Ngữ cảnh: Mạng xã hội, công nghệ thông tin ngày càng phát triển cùng với

thế hệ trẻ ngày một trở nên năng động, sáng tạo hơn đã khiến cho việc các

“trend”, các xu hướng được tạo ra ngày một nhiều và ngày một dễ hơn bao giờ hết Chính vì thế mà cụm từ “đú trend” được sử dụng ngày càng phổ biến, để chỉ việc những người trẻ bắt kịp xu hướng, học hỏi theo những xu thế mới

- Minh chứng xuất hiện: Đoạn clip trên tiktok của một bản trẻ “đú trend” nhắn tin bằng lời bài hát, trên dòng trạng thái bạn có ghi: “đú trend nhắn tin bằng lời bài hát”:

5) Drama:

- Phương thức tạo từ: Vay mượn tiếng Anh Drama là một từ tiếng Anh

(phiên âm là /drɑː.mə/) có nghĩa là kịch, tuồng Drama thường dùng đề cập đến các câu chuyện mang tính chất kịch tính, hồi hộp, gay cấn Hiện nay, nó còn là một từ lóng trên mạng xã hội, được nhiều người sử dụng để chỉ những tình huống trớ trêu, bất ngờ đan xen những yếu tố hài hước Ngoài ra, drama cũng có thể hiểu để ám chỉ những vụ ồn ào, các vụ, cãi vã, bóc phốt (bêu xấu) trong đời sống và trên mạng xã hội, có tốc độ lan truyền chóng mặt,

có tác động đến cộng đồng, xã hội, khiến nhiều người phải chú ý theo dõi

- Ngữ cảnh xuất hiện: Từ “drama” vốn dĩ luôn được sử dụng phổ biến, vì

hầu như cuộc sống quanh ta luôn có những vụ ồn ào, các vụ cãi vã,… diễn

ra Nhưng năm 2021, đặc biệt là khoảng thời gian gần đây nó được sử dụng phổ biến hơn bao giờ hết tại Việt Nam, vì có rất nhiều những vụ thị phi,

những “drama” nổ ra trong giới showbiz, giữa những người nổi tiếng, có tiếng nói, như ồn ào từ thiện giữa cô Phương Hằng và giới nghệ sĩ (Thủy Tiên, Hoài Linh, Trấn Thành,…), bê bối tình ái của nam ca sĩ Phương Tuấn (nghệ danh Jack),… và người dân lại được nhiều phen “hóng drama”

- Minh chứng: Hình ảnh vui về việc hít drama giữa cô Phương Hằng và giới

nghệ sĩ,…

6) Tấm chiếu mới:

- Phương thức tạo từ: Chuyển loại Danh từ là tấm chiếu vẫn còn mới, chưa

được trải ra, chưa được sử dụng Nghĩa bóng để chỉ sự nghiệp dư, chưa có kinh nghiệm khi làm một việc gì đó

- Ngữ cảnh xuất hiện: Sử dụng phổ biến hiện nay, trong thời điểm rất nhiều

để chỉ những người chưa biết gì nhiều về 1 ca sĩ, người nổi tiếng nào đó nhưng lại đem người đó trở thành thần tượng và bênh vực thái quá trong mọi vấn đề Ngoài ra cụm từ này còn được sử dụng phổ biến trong lứa học sinh

2003 hiện nay khi mới bước sang môi trường mới-môi trường Đại học, còn rất nhiều thứ lạ lẫm và chưa biết về trường lớp, cách thức học tập,… hay được sử dụng thường xuyên trong môi trường công sở, khi có những nhân viên mới vào làm,…

- Minh chứng xuất hiện: Hình ảnh những bình luận của các tân sinh viên

Hay một bài báo về bài học cho các “tấm chiếu mới” nơi công sở được đăng

vào ngày 02/12/2021:

https://www.24h.com.vn/ban-tre-cuoc-song/bai-hoc-vo-

long-cho-chieu-moi-cong-so-dong-nghiep-doi-nghi-thuong-gan-bo-voi-cong-ty-c64a1311703.html?fbclid=IwAR1L7_bTLOLugP5wNi3ymR6pF_bkxp1uwOSi

kmnWkpYNL92wghN7OCqHhUU

7) Gen Z

- Phương thức tạo từ: Vay mượn tiếng Anh Gen Z là cụm từ chỉ nhóm

người sinh ra từ năm 1995 đến năm 2012 (một số khác cho rằng từ 1997 đến 2015), thế hệ trẻ đến tuổi trưởng thành trong thập kỷ thứ 2 của thế kỷ 21 Gen Z là thế hệ đầu tiên được sinh ra sau khi Internet trở nên phổ biến rộng rãi, hầu hết được tiếp xúc với công nghệ từ nhỏ nên họ luôn có những tư tưởng rất thoải mái, cởi mở đón nhận những thay đổi của thời đại công nghệ

số và chính vì lẽ đó nên Gen Z luôn rất sáng tạo, năng động với công nghệ thông tin, họ được mệnh danh là thế hệ mới đang thay đổi cả thế giới, họ quyết định văn hóa, xu hướng tiêu dùng của tương lai, điều này mang ý nghĩa về kinh tế và xã hội sâu sắc, bởi họ chính là nhân tố quyết định của tương lai gần

- Ngữ cảnh xuất hiện: Cụm từ Gen Z được sử dụng phổ biến ở Việt Nam

thời gian gần đây để chỉ những người trẻ năng động, sáng tạo, có tư duy mới với công nghệ, biến công nghệ thành những ưu điểm để tận dụng làm thành những điều mang lại giá trị tích cực cho bản thân và cho cộng đồng, ví dụ như càng ngày càng xuất hiện nhiều những tiktoker (những người làm video, clip, sáng tạo nội dung trên nền tảng mạng xã hội tiktok) hay youtuber (những người làm video, clip, sáng tạo nội dung trên nền tảng ứng dụng youtube) có tầm ảnh hưởng, họ sáng tạo rất nhiều những nội dung hay trên các nền tảng mạng xã hội này, mang lại nhiều kiến thức bổ ích cho cộng đồng,…

- Minh chứng xuất hiện: Hình ảnh “từ điển gen Z”, minh chứng cho việc gen

Z sáng tạo ra rất nhiều thứ hay ho để làm cho cuộc sống trở nên thú vị hơn:

8) Pick me girl/ boy

- Phương thức tạo từ: Ghép + Vay mượn tiếng Anh "Pick me" dịch ra từ tiếng Anh có nghĩa đơn giản là "chọn tôi" nhưng khi ghép cùng với từ “me”

thì tạo ra cụm từ mới mang nghĩa không mấy thân thiện “Pick me girl” là

cụm từ chỉ những cô gái thích tìm cách hạ bệ những cô gái khác xuống để

đưa mình lên Bằng cách nào đó “Pick me girl” luôn muốn chứng tỏ mình

khác biệt với những người xung quanh nhưng phải nổi trội và vượt bậc hơn

họ Còn “Pick me boy” là cụm từ chỉ những chàng trai dùng sự đáng

thương để chiếm lấy tình cảm của các bạn gái Trong một vài tình huống

“Pick me boy” sẽ thao túng đối phương bằng cách đưa họ vô tình huống

khó xử để sau đó thì phải đồng ý với đề nghị mà họ đưa ra

- Ngữ cảnh xuất hiện: Cụm từ này được sử dụng phổ biến khi trong thế hệ

trẻ hiện nay càng ngày càng nhiều những kiểu người “Pick me girl/boy” xuất hiện và càng ngày càng nhiều những tiktoker, youtuber làm video về chủ đề này Họ diễn tả lại cách những “pick me girl/boy” thường làm và nhận được rất nhiều sự ủng hộ từ cộng đồng mạng

- Minh chứng xuất hiện:

9) Đào mộ

- Phương thức tạo từ: Sử dụng hình thức ngữ âm cũ để gán cho nó nghĩa mới

+ Ghép Đào mộ thông thường được hiểu là việc khai quật mồ mả của người

đã mất lên để di chuyển chôn ở nơi mới hoặc làm lại đất đai,… Nhưng hiện

động tìm kiếm những hình ảnh, khoảnh khắc xưa cũ của bạn bè, người thân

để “dìm hàng” họ, thường với mục đích đùa vui, hoặc có thể là tìm lại những khoảnh khắc xưa cũ của một nhân vật nổi tiếng hay bất cứ một người nào đó

với mục đích thỏa mãn sự tò mò,…

- Minh chứng xuất hiện: Một fanpage yêu mến diễn viên Jennifer Lawrence

đã “đào mộ” lại những đoạn phỏng vấn lầy lội của cô như một lời chúc mừng sinh nhật dành cho nữ diễn viên này (bài đăng vào năm 2020 nhưng

đã được chia sẻ lại vào năm 2021, như một cách để chúc mừng sinh nhật

hằng năm):

10) Tới công chuyện

- Phương thức tạo từ: Ghép “Tới công chuyện” được hiểu là sẽ có một số

công việc xảy ra và cần làm tiếp theo, có thể là việc cấp bách quan trọng

Câu nói này diễn tả sự bận rộn của một người khi nói ở trong tình huống hài hước dí dỏm

Trên Facebook hay tik tok,… mọi người cũng bắt trend này để diễn tả sự bận rộn cho những công việc vặt vãnh, xàm xí không quan trọng để gây hài hước,tạo tiếng

cười Do đó, hàng loạt các video bắt trend tới công chuyện luôn cũng xuất hiện

trên Facebook, tik tok, Instagram, hay ảnh chế meme cực sốc trên internet

- Minh chứng xuất hiện: